Inventarisatie Hoeksche Waard Rapportage funerair erfgoed

Groeneweg, Bastiaantje Groeneweg-Van der Enden, Pieternella

1948 1948

G

Stèle tegen paal, rand met blokken, stangen en grind

Kunststeen, marbriet

Geen

B\017

Jongekrijg-Groeneweg, Aagje Jongekrijg, Arie

1955 1976

G

Stèle tegen paal, rand met dekplaat

Graniet

Geen

Straat vernoemd

B\032

Zevenbergen, Johanna Zevenbergen, Margaretha Zevenbergen, Dirk Pieter

1950 1953 1953

G

Stèle, rand met grind

Geen

G

Stèle, rand met grind

Watersnoodramp (2) Watersnoodramp (1)

Swank, Arend Hendrik

1951

G

Stèle tegen paal, rand met blokken, kettingen en grind

Kunststeen, marbriet Kunststeen, marbriet Kunststeen, marbriet

B\040

B\049

Pors, Teunis Pors-Van Vuuren, Jacoba

1950 1969

G

Stèle tegen paal, rand met blokken, kettingen en grind

Kunststeen, marbriet

Geen

B\098

Aken, Johannis Martinus van

1945

G

Stèle, rand met grind

Kalksteen

Geen

Oorlogsgraf (1)

B\143

Hof, Cornelis van 't

1940

G

Stèle, rand met grind

Kalksteen

Geen

Oorlogsgraf (1)

C\144

Groenewoud, Johanna (Joke)

1956

G

Stèle (klein)

Kunststeen

Geen

B\031

Fabrikant (grondlegger) Palletfabriek PKF

Smid (rond de bevrijding doodgeschoten) Arbeider (als soldaat gesneuveld bij SintOedenrode Kind (omgekomen bij ongeval)

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN HOEKSCHE WAARD

93 van 151

Geen Geen

Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Heinenoord In Heinenoord zijn 25 grafmonumenten op 26 graven geïnventariseerd. Van de geïnventariseerde grafmonumenten is bij 35% van de grafmonumenten kunststeen het hoofdmateriaal of komt het voor naast een ander materiaal. Marbriet maakt 24% uit van de aangetroffen materialen en vervolgens hardsteen (13%) en in mindere mate marmer (10%) en graniet (5%). Ook keramiek en metaal zijn aangetroffen. Keramiek in dit geval in de vorm van een beeldje van een vogel op een kindergraf (afbeelding 50). Het merendeel van de monumenten (73%) betreft een stèle, terwijl daarnaast zerken (11%) en een enkele tekstplaat en dekplaat voorkomen. Een afwijkend grafmonument is er voor de familie Leeuwenburgh waar op de zerk tevens 2 namen van medewerkers vermeld staan, waaronder een dienstbode. Twee van tevoren geselecteerde graven bleken geen grafmonument te bevatten. Het grootste deel van de geïnventariseerde grafmonumenten in Heinenoord verkeert in goede staat (96%) op 1 na. Deze verkeert in redelijke staat, wat inhoud dat het monument sporen van verwering of vervuiling vertoont, maar dat verder constructief in orde is. Wat symboliek betreft, komt bij 17 grafmonumenten geen symbool of afbeelding voor. Dat betekent dat slechts 7 grafmonumenten een of meerdere symbolen bevat. Het vaakst betreft dat een palmtak, waarvan een enkele met strik (56%).

Verder bevat 1 zerk een bloemmotief en een ander grafmonument bevat een tulp, vogel en palmtak. Op een ander grafmonument is nog een zandloper aangetroffen. Wat beroepen en rollen betreft komen die in Heinenoord het vaakst voor in de categorie Landbouw, industrie en arbeid, zo’n 50%. Het betreft 4 landbouwers, 3 arbeiders, 1 dienstbode, 1 fabrikant, 1 molenaar, 1 opzichter en 1 smid. De fabrikant betreft Arie Jongekrijg († 1976) die de grondlegger was van de palletfabriek PKF in Heinenoord, die inmiddels vertrokken is uit het dorp. De fabriek zorgde in het verleden voor veel werkgelegenheid in Heinenoord. Jongekrijg is vernoemd in een straat in het dorp. De categorie Bijzondere gevallen scoort bijna 25%, waaronder 2 graven met daarin 3 slachtoffers van de Watersnoodramp in 1953. Ook het oudste graf is hier opgenomen, maar er staat geen grafmonument op het graf. Dat geldt ook voor het graf van Jan van Vliet, erelid van SV Heinenoord. Voorts nog een kind dat omgekomen Afb. 48. Kindergraf (A-067) met verschillende is bij een ongeval. symbolen. In de categorie Bestuurders en openbare beroepen is 15% van de beroepen en rollen aangetroffen. Dat betreft een raadslid en wethouder, een gemeenteopzichter en opzichter bij het waterbedrijf en het schoolhoofd Willem van der Zwaal († 1932), allen relatief onbekend.

Dan zijn er in de categorie Tweede Wereldoorlog nog 2 graven, beide met erkende oorlogsslachtoffers. Hun grafmonumenten zijn herkenbaar aan het witte kalksteen dat de Oorlogsgravenstichting gebruikt. INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN HOEKSCHE WAARD

94 van 151

In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de scoring van alle grafmonumenten waardoor de selectie wordt gemaakt van de grafmonumenten die behouden zouden moeten worden.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN HOEKSCHE WAARD

95 van 151

Groslijst gemeentelijke begraafplaats Klaaswaal Grafnr. A\1

Eerste overledene of bekend persoon Kranenburg, Dirk Jan

A\7

Mast, Pieter Jacobus

B\3

Mast, Dirksje Antonia

Jaar Beroep/rol/gebeurtenis staat Grafbedekking overlijd. 1918 Kind (gestorven na 2 R Zerk (ovaal) dagen) 1929 G Zerk op roef, rand met palen en kettingen 1918 Kind S Zuil op basement

C\1

Vink, Andries

1908

C\2

Vink-Van der Linde, Annigje

C\3

C\4

Marmer

Symbool, afbeelding Palmtakken

Marmer

Geen

Marmer, hardsteen

Afgebroken zuil, bloemen

M

Zerk op roef, rand met palen en kettingen, schelpen

Marmer, gietijzer

Aedicula

1930

R

Zerk op roef, rand met palen en kettingen, schelpen

Marmer, gietijzer

Aedicula

Vink-Oprel, Adriaantje J.J.

1959

R

Zerk op roef, rand met palen en kettingen, schelpen

Marmer, gietijzer

Aedicula

Vink, Gerrit Johannis Schilleman

1969

R

Zerk op roef, rand met palen en kettingen, schelpen

Marmer, gietijzer

Aedicula

C\7 tm 10 Linde, Pieter van der

1936

G

Stèle op basement, rand Marmer, met palen en kettingen gietijzer binnen rand met palen en kettingen

Krans, palmtak

D\8

Nieuwenhuijzen, Wilhelm Gerard Arie Weel, Anthonij van Weel-Meuldijk, Aartje van

1966

Huisarts Klaaswaal

G

Stèle op basement, urn

Graniet

Aesculaap

1929 1959

Notaris

R

Zerk op roef, rand met palen en kettingen, schelpen

Hardsteen

Geen

Luik, Izaak van Luik-Mooldijk, Neeltje van Luik, Daniel Jan van

1927 1927 1928

G

Stèle op basement, rand Graniet, met schelpen hardsteen

F\7 en 8

G\1 tm 3

Landbouwer

Materiaal

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN HOEKSCHE WAARD

96 van 151

Palmtak

Aantekening

Zuil dient teruggeplaatst te worden en basement ophalen

Kettingen missen of stuk

Grafnr.

Grafbedekking

Materiaal

Stèle met blokken, dekplaat

Kunststeen, marmer

Pot, Pieter Jacobus Pot-Bervoets, Barbera Cornelia Niemantsverdriet, Bastiaan Wel, Teuna van der Wel

Jaar Beroep/rol/gebeurtenis staat overlijd. 1945 Arbeider G (doodgeschoten op de vlucht voor razzia) 1945 Ambtenaar PTT G 1981 (gefusilleerd) 1944 R 1945

M\5

Vermaas, Fija Anna

1944

Kind

M\6

Veld, Sjanie in 't (Bastiaantje)

1943

O\9 en 10 Vos, Jan Vos-In 't Veld, Aaltje Neeltje Q\9 Groeneweg, Judith Elizabeth

1945 1969 1950

Q1\8 Q1\9

Barendregt, Wouter Jong, Hermina de

1948 1944

S\12

Herweijer, Pieter

1953

S\13

Herweijer-Van der Ree, Adriana M.

1953

T\3

Kot, Anthonie

1953

T\4 en 5

Kot, Jan Kot-Belder, Wilhelmina

1953 1953

I\6

I\9 en 10 J\9 en 10

Eerste overledene of bekend persoon Ree, Willem

Symbool, afbeelding Geen

Aantekening

Stèle op basement, rand Graniet met tegels Stèle op basement, rand Kunststeen, met palen en kettingen, marmer schelpen

Geen

Oorlogsgraf (1)

G

Stèle tegen paal op basement, rand met palen en kettingen, schelpen

Kunststeen

Palmtak, vogel

"Memento Mori" Vogel afgebroken

Kind

G

Stèle tegen paal op basement, rand met palen en kettingen, schelpen

Kunststeen, marbriet

Palmtak, vogel

"Gedenk te Sterven"

Omgekomen door ongeval Kind (van zoldertrap gevallen) Landbouwer

G

Stèle

Geen

G

Stèle met bloembak

Kunststeen, marmer Marmer

G G

Stèle op basement Stèle tussen blokken, rand met palen, begroeiing

Hardsteen Kunststeen, marbriet

Palmtak met strik Geen

Landbouwer

G

Stèle tegen paal, rand met grind

Kunststeen

Geen

Watersnoodramp (1)

G

Stèle tegen paal, rand met grind

Kunststeen

Geen

Watersnoodramp (1)

Afkomstig uit Schuring

G

Stèle (laag) op rand, grind

Kunststeen

Geen

Watersnoodramp (1)

Afkomstig uit Schuring

G

Stèle (laag)

Kunststeen

Geen

Watersnoodramp (2)

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN HOEKSCHE WAARD

97 van 151

Oorlogsgraf (1)

Geen

Geknakte bloem

Te diep in het grind

Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Klaaswaal Op de gemeentelijke begraafplaats in Klaaswaal zijn 24 grafmonumenten op 34 graven geïnventariseerd. Bijna 32% van de aangetroffen materialen in de geïnventariseerde grafmonumenten is marmer. Het komt voor als hoofdmateriaal bij een aantal zerken en verder vaak naast een ander materiaal als tekstplaat. Dan is het hoofdmateriaal vaak kunststeen, dat met ruim 26% ook vaak voorkomt. De marmeren zerken worden omgeven door gietijzeren pijlers waardoor dit materiaal ook met 13% voorkomt (overigens de enige vindplaats in de gemeente). Verder nog in mindere mate hardsteen (10%), graniet (8%), marbriet (5%) en keramiek (5%). In veel gevallen zijn meerdere materialen naast elkaar aangetroffen. Het grootste deel van de grafmonumenten betreft een stèle (64%), terwijl daarnaast ook veel zerken voorkomen (28%). Verder is er nog een dekplaat geïnventariseerd en een afgebroken zuil (letterlijk). De meeste van de geïnventariseerde grafmonumenten in Klaaswaal verkeren in goede tot redelijke staat. Van zo’n 4% (1 monument) is vastgesteld dat de staat matig is en bij eveneens 1 geval is de staat slecht omdat de zuil van het basement gevallen is. Dit monument heeft onmiddellijke aandacht nodig (graf B-3). Bij 11 grafmonumenten komen geen symbolen voor.

Waar dat wel het geval is, is dat het vaakst een palmtak (35%) in verschillende uitvoeringen. Een aantal grafmonumenten (23%) is opgebouwd volgens de bouworde van een Griekse tempel, wat we aedicula noemen. Bloemen komen een 2-tal Afb. 49. Een van de marmeren zerken (graf A-7) met eveneens keer voor en ook vogels, met dien marmeren palen met daartussen kettingen. verstande dat 1 vogel afgebroken is. Verder nog een keer een krans, een zuil en op het graf van de arts een aesculaap, oftewel een slang rondom een staf. De meeste personen vinden we in Klaaswaal onder de categorie Bijzondere gevallen. Bij 4 graven gaat dat om 5 slachtoffers van de Watersnoodramp. Bij 2 andere graven kon achterhaald worden dat de begraven persoon omgekomen was door een ongeval, waaronder een kind dat in 1950 stierf nadat ze van een zoldertrap was gevallen. De volgende categorie betreft die van Landbouw, industrie en arbeid, met 27%. Het betreft 3 landbouwers en 1 arbeider. Die laatste is in 1945 doodgeschoten toen hij op de vlucht sloeg bij een razzia. In die categorie van Slachtoffers Tweede Wereldoorlog vinden we ook nog een ambtenaar van de PTT die in 1945 gefusilleerd is door de Duitsers. Verder treffen we in de categorie Bestuurders en openbare beroepen (20%) nog 3 graven. Dat betreft naast de eerdergenoemde ambtenaar een huisarts en een notaris.

De notaris Van Weel († 1929) komt uit een bekend geslacht van notarissen in de Hoeksche Waard, maar er is weinig over hem bekend. Over de huisarts is niets gevonden.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN HOEKSCHE WAARD

98 van 151

In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de scoring van alle grafmonumenten waardoor de selectie wordt gemaakt van de grafmonumenten die behouden zouden moeten worden.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN HOEKSCHE WAARD

99 van 151

Groslijst gemeentelijke kerkhof Maasdam Grafnr.

Jaar Beroep/rol/gebeurtenis overlijd. 1893 1880 Landbouwer op Bouw en Veelust

staat Grafbedekking

Materiaal

A\015 en 16

Eerste overledene of bekend persoon Linde-Vogelaar, Aagje van der Linde, Johannes van der

G

Zerk

Marmer

A\017 en 18

Herweijer-Van der Linde, Trijntje Herweijer, Schilleman

1916 1929

G

Zerk

Marmer

Krans, looftakken, meander

A\023

Koning-Herweijer, Huiberdina

1927

Overleden in kraambed

G

Afgebroken zuil op basement, rand met grind

Hardsteen

Afgebroken zuil, palmtak

A\027 en 28 A\032 en 33 A\039 A\052

Herweijer, Johannes Schilleman Linde, Elizabeth van der Gijsman, Pieter Noach Groenewegen, Anna Maria Hoorens van Heijningen, Cornelis Griend, Hermanus van de

1932 1937 1935 1964 1870 1916

Landbouwer

G

Marmer

Predikant (1930-1935)

G

Hardsteen

Vaas met bloemen Geen

Burgemeester (1867-1870) Gemobiliseerd soldaat, verdronken in Hollands Diep

R R

Stèle op basement, rand met grind Stèle op basement, rand met grind Zerk op roef Zerk op roef

Hardsteen Marmer

Geen Palmtakken

A\053

1930

G

Zerk op roef

Marmer

Palmtakken

A\054 A\055

Griend-Roos, Adriana Cornelia van de Griend, Pleun van de Gent, Pieter Aart van

1941 1928

G R

Zerk op roef Stèle tussen palen op rand, palen met kettingen, grind

Marmer Hardsteen, metaal

Palmtakken Geen

Kettingen deels los

A\056

Gent-Van Roon, Cornelia

1955

R

Stèle tussen palen op rand, palen met kettingen, grind

Hardsteen, metaal

Geen

Kettingen deels los

A\058 en 59

Vrijlandt-Van der Waal, Aagje Rozendaal-Vrijlandt, Anna Anthoinetta Rozendaal, Jacob Anthonie

1940 1940 1940

M

Stèle tegen paal, rand met blok, grind

Hardsteen

Zuil

Oorlogsdoden (3)

Landbouwer op Bouw en Veelust

Schoolhoofd Openbare Lagere School

Omgekomen bij bombardement Omgekomen bij bombardement Gemeenteontvanger, omgekomen bij bombardement

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN HOEKSCHE WAARD

100 van 151

Symbool, afbeelding Krans, looftakken, meander

Aantekening

Steenhouwersmerk Tekst wordt slecht