Bijlage 5 Stougjeswijk Bijlage regels (ontwerp)
Tekst van het document
Stougjeswijk
bestemmingsplan Stougjeswijk
Inhoudsopgave
Bijlage regels
3
Bijlage 1
Staat van bedrijven
4
Bijlage 2
Beeldregieplan
11
2
Inhoudsopgave (ontwerp)
bestemmingsplan Stougjeswijk
Bijlage regels
Bijlage regels (ontwerp)
3
bestemmingsplan Stougjeswijk
Bijlage 1 Staat van bedrijven
4
Bijlage regels (ontwerp)
GROOTSTE
AFSTAND
CATEGORIE
01
-
014
016
0
Dienstverlening t.b.v. de landbouw:
014
016
1
> 500 m²
30
10
50
10
50
D
3.1
3
- plantsoenendiensten en hoveniersbedrijven: b.o. > 500 m²
30
10
50
10
50
3.1
30
10
30
10
30
2
10
10
50
0
50
3.1
50
0
50
10
50
3.1
50
0
50
10
50
3.1
50
10
30
10
50
3.1
30
10
30
10
30
2
branden: p.o. <= 200 m²
30
10
30
10
30
2
Deegwarenfabrieken
50
30
10
10
50
3.1
Vervaardiging van wijn, cider e.d.
10
0
30
0
30
2
nummer
01
LANDBOUW EN DIENSTVERLENING T.B.V. DE LANDBOUW
GEVAAR
-
AFSTANDEN IN METERS
GELUID
-
OMSCHRIJVING
STOF
SBI-2008
GEUR
SBI-1993
- algemeen (o.a. loonbedrijven): b.o.
014
016
- plantsoenendiensten en 014
016
4
hoveniersbedrijven: b.o. <= 500 m² BOSBOUW EN DIENSTVERLENING
02
02
-
T.B.V. BOSBOUW
020
021, 022, 024
Bosbouwbedrijven VERVAARDIGING VAN
15
10, 11
-
VOEDINGSMIDDELEN EN DRANKEN
151
101, 102
0
vleesverwerking:
151
101, 102
7
- loonslachterijen
Slachterijen en overige
- vervaardiging van snacks en 151
108
8
152
102
6
vervaardiging van kant-en-klaarmaaltijden met p.o. < 2.000 m² - verwerken anderszins: p.o. <= 300 m² Broodfabrieken, brood- en
1581
1071
0
banketbakkerijen:
1581
1071
1
- v.c. < 7500 kg meel/week, bij gebruik van charge-ovens
C
- suikerwerkfabrieken zonder suiker 1584
10821
1585
1073
6
1593 t/m 1595
1102 t/m 1104
17
13
173
133
Textielveredelingsbedrijven
50
0
50
10
50
3.1
174, 175
139
Vervaardiging van textielwaren
10
0
50
10
50
3.1
0
10
50
10
50
3.1
30
0
50
0
50
3.1
10
10
30
10
30
2
50
10
10
10
50
3.1
-
C
VERVAARDIGING VAN TEXTIEL
Vervaardiging van gebreide en 176, 177
139, 143
18
14
181
141
gehaakte stoffen en artikelen VERVAARDIGING VAN KLEDING; -
BEREIDEN EN VERVEN VAN BONT Vervaardiging kleding van leer Vervaardiging van kleding en -
182
141
toebehoren (excl. van leer) Bereiden en verven van bont;
183
142, 151
vervaardiging van artikelen van bont
19
15
VERVAARDIGING VAN LEER EN LEDERWAREN (EXCL. KLEDING)
192
151
en schoeisel)
50
10
30
10
50
193
152
Schoenenfabrieken
50
10
50
10
50
-
Lederwarenfabrieken (excl. kleding D
3.1 3.1
16
-
E.D.
2010.2
16102
0
Houtconserveringsbedrijven:
2010.2
16102
2
- met zoutoplossingen
205
162902
vlechtwerkfabrieken
21
17
-
VERVAARDIGING VAN PAPIER, KARTON EN PAPIER- EN KARTONWAREN
2112
1712
0
Papier- en kartonfabrieken:
2112
1712
1
- p.c. < 3 t/u
CATEGORIE
10
30
50
10
50
3.1
10
10
30
0
30
2
50
30
50
30 R
50
3.1
0
0
10
0
10
1
AFSTAND
GROOTSTE
20
GEVAAR
HOUTINDUSTRIE EN VERVAARDIGING ARTIKELEN VAN HOUT, RIET, KURK
GELUID
-
AFSTANDEN IN METERS
STOF
-
OMSCHRIJVING
GEUR
SBI-2008
nummer
SBI-1993
Kurkwaren-, riet- en
C
UITGEVERIJEN, DRUKKERIJEN EN REPRODUKTIE VAN OPGENOMEN 22
58
221
581
-
MEDIA Uitgeverijen (kantoren) Kleine drukkerijen en
2222.6
18129
kopieerinrichtingen
10
0
30
0
30
2
2223
1814
A
Grafische afwerking
0
0
10
0
10
1
2223
1814
B
Binderijen
30
0
30
0
30
2
2224
1813
Grafische reproduktie en zetten
30
0
10
10
30
2
2225
1814
Overige grafische aktiviteiten
30
0
30
10
30
182
Reproduktiebedrijven opgenomen media
0
0
10
0
10
1
223
D
2
VERVAARDIGING VAN CHEMISCHE 24
20
-
PRODUKTEN
2442
2120
0
Farmaceutische produktenfabrieken:
2442
2120
1
- formulering en afvullen geneesmiddelen
50
10
50
50 R
50
3.1
2442
2120
2
- verbandmiddelenfabrieken
10
10
30
10
30
2
2462
2052
0
Lijm- en plakmiddelenfabrieken:
2466
205903
A
Chemische kantoorbenodigdhedenfabrieken
50
10
50
50 R
50
3.1
50
10
30
30
50
3.1
10
30
50
10
50
3.1
10
10
30
10
30
2
10
30
50
10
50
VERVAARDIGING VAN PRODUKTEN 25
22
-
VAN RUBBER EN KUNSTSTOF
2512
221102
0
Loopvlakvernieuwingsbedrijven:
2512
221102
1
- vloeropp. < 100 m2 VERVAARDIGING VAN GLAS,
26
23
-
AARDEWERK, CEMENT-, KALK- EN GIPSPRODUKTEN
261
231
0
Glasfabrieken:
2615
231
262, 263
232, 234
0
262, 263
232, 234
1
40 kW
267
237
0
Natuursteenbewerkingsbedrijven:
2681
2391
Slijp- en polijstmiddelen fabrieken
26, 28,
VERVAARDIGING VAN
Glasbewerkingsbedrijven Aardewerkfabrieken: - vermogen elektrische ovens totaal <
30
33
-
KANTOORMACHINES EN COMPUTERS
D
3.1
CATEGORIE
30
10
30
10
30
2
30
10
30
10
30
2
AFSTAND
GROOTSTE
Kantoormachines- en computerfabrieken incl. reparatie
GEVAAR
A
GELUID
30
26, 28, 33
AFSTANDEN IN METERS
STOF
-
OMSCHRIJVING
GEUR
SBI-2008
nummer
SBI-1993
VERVAARDIGING VAN OVER. ELEKTR. 31
26, 27, 33
316
293
-
MACHINES, APPARATEN EN BENODIGDH. Elektrotechnische industrie n.e.g. VERVAARDIGING VAN AUDIO-, VIDEO-,
-
TELECOM-APPARATEN EN BENODIGDH.
32
26, 33
321 t/m 323
261, 263, 264, 331
telecom-apparatuur e.d. incl. reparatie
30
0
50
30
50
3210
2612
Fabrieken voor gedrukte bedrading
50
10
50
30
50
3.1
26, 32,
VERVAARDIGING VAN MEDISCHE EN OPTISCHE APPARATEN EN
30
0
30
0
30
2
30
30
50
10
50
3.1
Vervaardiging van audio-, video- en
33
33
-
D
3.1
INSTRUMENTEN Fabrieken voor medische en optische
26, 32, 33
33
apparaten en instrumenten e.d. incl. A
reparatie VERVAARDIGING VAN TRANSPORTMIDDELEN (EXCL. AUTO'S,
35
30
-
AANHANGWAGENS)
351
301, 3315
0
Scheepsbouw- en reparatiebedrijven:
351
301, 3315
1
- houten schepen VERVAARDIGING VAN MEUBELS EN
36
31
-
OVERIGE GOEDEREN N.E.G.
361
9524
2
Meubelstoffeerderijen b.o. < 200 m2
0
10
10
0
10
1
362
321
Fabricage van munten, sieraden e.d.
30
10
10
10
30
2
363
322
Muziekinstrumentenfabrieken
30
10
30
10
30
2
364
323
Sportartikelenfabrieken
30
10
50
30
50
3.1
365
324
Speelgoedartikelenfabrieken
30
10
50
30
50
3.1
3663.1
32991
Sociale werkvoorziening
0
30
30
0
30
2
30
10
50
30
50
10
30
50
10
50
3.1
Vervaardiging van overige goederen 3663.2
32999
45
41, 42, 43
n.e.g. -
41, 42, 45
43 43
45
41, 42, 43
3.1
BOUWNIJVERHEID - bouwbedrijven algemeen: b.o. <=
1
41, 42, 45
D
2.000 m² Aannemersbedrijven met werkplaats:
2
b.o. > 1000 m²
10
30
50
10
50
3.1
3
- aannemersbedrijven met werkplaats: b.o.< 1000 m²
0
10
30
10
30
2
HANDEL/REPARATIE VAN AUTO'S, 50
45, 47
-
501, 502,
MOTORFIETSEN; BENZINESERVICESTATIONS Handel in auto's en motorfietsen,
504
451, 452, 454
reparatie- en servicebedrijven
10
0
30
10
30
2
5020.4
45204
Autobeklederijen
0
0
10
10
10
1
B
CATEGORIE
Autospuitinrichtingen
50
30
30
30 R
50
3.1
Autowasserijen
10
0
30
0
30
2
0
0
30
10
30
2
AFSTAND
45205
GROOTSTE
C
5020.5
GEVAAR
45204
GELUID
5020.4
AFSTANDEN IN METERS
STOF
OMSCHRIJVING
GEUR
SBI-2008
nummer
SBI-1993
Handel in auto- en 503, 504
453
505
473
0
Benzineservisestations:
505
473
2
- met LPG < 1000 m3/jr
30
0
30
50 R
50
3.1
505
473
3
- zonder LPG
30
0
30
10
30
2
-
GROOTHANDEL EN HANDELSBEMIDDELING 0
0
10
0
10
1 3.1
51
46
511
461
motorfietsonderdelen en -accessoires
Handelsbemiddeling (kantoren) Grth in akkerbouwprodukten en
5121
4621
veevoeders
30
30
50
30 R
50
5122
4622
0
Grth in bloemen en planten
10
10
30
0
30
2
5124
4624
Grth in huiden, vellen en leder
50
0
30
0
50
3.1
5125, 5131
46217, 4631
en consumptie-aardappelen
30
10
30
50 R
50
3.1
5132, 5133
4632, 4633
Grth in vlees, vleeswaren, zuivelprodukten, eieren, spijsoliën
10
0
30
50 R
50
3.1
5134
4634
Grth in dranken
0
0
30
0
30
2
5135
4635
Grth in tabaksprodukten
10
0
30
0
30
2
4636
Grth in suiker, chocolade en suikerwerk
10
10
30
0
30
2
30
10
30
0
30
2
Grth in ruwe tabak, groenten, fruit
5136
Grth in koffie, thee, cacao en 5137
4637
specerijen Grth in overige voedings- en
5138, 5139
4638, 4639
genotmiddelen
10
10
30
10
30
2
514
464, 46733
Grth in overige consumentenartikelen
10
10
30
10
30
2
5153
4673
0
Grth in hout en bouwmaterialen:
5153.4
46735
6
- algemeen: b.o. <= 200 m²
0
10
30
0
30
2
0
0
30
0
30
2
10
10
30
10
30
2
0
10
50
0
50
3.1
0
0
30
0
30
2
0
0
10
10
10
1
0
0
30
C
0
30
2
0
0
50
C
30
50
3.1
5154
4674
0
Grth in ijzer- en metaalwaren en verwarmingsapparatuur:
5154
4674
2
- algemeen: b.o. < = 2.000 m² Grth in overige intermediaire
5156
4676
goederen
518
466
0
Grth in machines en apparaten:
518
466
2
- overige Overige grth (bedrijfsmeubels,
519
466, 469
emballage, vakbenodigdheden e.d.
52
47
DETAILHANDEL EN REPARATIE T.B.V. PARTICULIEREN
527
952
60
49
6022
493
-
Reparatie t.b.v. particulieren (excl. auto's en motorfietsen) -
VERVOER OVER LAND Taxibedrijven - Goederenwegvervoerbedrijven
6024
494
1
(zonder schoonmaken tanks) b.o. <= 1000 m²
63
52
-
DIENSTVERLENING T.B.V. HET
GROOTSTE
AFSTAND
CATEGORIE
52242
GEVAAR
6311.2
GELUID
-
AFSTANDEN IN METERS
STOF
-
OMSCHRIJVING
GEUR
SBI-2008
nummer
SBI-1993
30
10
50
C
50 R
50
D
3.1
0
0
30
C
10
30
2
Post- en koeriersdiensten
0
0
30
C
0
30
2
Telecommunicatiebedrijven
0
0
10
C
0
10
1
10
0
30
10
30
2
VERVOER
0
Laad-, los- en overslagbedrijven t.b.v. binnenvaart:
A
Distributiecentra, pak- en koelhuizen
52102, 6312
52109
Opslaggebouwen (verhuur 6312
52109
B
opslagruimte)
64
53
-
POST EN TELECOMMUNICATIE
641
531, 532
642
61
A
VERHUUR VAN TRANSPORTMIDDELEN, MACHINES, ANDERE ROERENDE 71
77
711
7711
-
GOEDEREN Personenautoverhuurbedrijven Verhuurbedrijven voor
712 713
7712, 7739
transportmiddelen (excl. personenauto's)
10
0
50
10
50
D
3.1
773
Verhuurbedrijven voor machines en werktuigen
10
0
50
10
50
D
3.1
10
10
30
10
30
D
2
0
0
10
0
10
1
30
10
30
30 R
30
2
0
0
10
0
10
1
Verhuurbedrijven voor roerende 714
772
goederen n.e.g.
72
62
-
COMPUTERSERVICE- EN INFORMATIETECHNOLOGIE
72
62
A
informatietechnologie-bureau's e.d.
73
72
-
SPEUR- EN ONTWIKKELINGSWERK
731
721
732
722
Computerservice- en
Natuurwetenschappelijk speur- en ontwikkelingswerk Maatschappij- en geesteswetenschappelijk onderzoek
63, 69tm71, 73, 74, 77, 78, 74
80tm82
OVERIGE ZAKELIJKE -
DIENSTVERLENING
63, 69tm71, 73, 74, 77, 78,
Overige zakelijke dienstverlening:
74
80tm82
A
kantoren
0
0
10
0
10
D
1
747
812
Reinigingsbedrijven voor gebouwen
50
10
30
30
50
D
3.1
7481.3
74203
Foto- en filmontwikkelcentrales
10
0
30
10
30
2
7484.4
82992
Veilingen voor huisraad, kunst e.d.
0
0
10
0
10
1
OPENBAAR BESTUUR, OVERHEIDSDIENSTEN, SOCIALE 75
84
-
VERZEKERINGEN
80
85
-
ONDERWIJS
90
37, 38,
-
MILIEUDIENSTVERLENING
C
9002.1
381
A
Vuilophaal-, straatreinigingsbedrijven e.d.
CATEGORIE
met afdekking voorbezinktanks: 50
30
50
10
50
3.1
30
30
50
30 R
50
3.1
50
10
30
10
50
3.1
10
10
30
30 R
30
2
AFSTAND
A0
GROOTSTE
3700
GEVAAR
9001
39
GELUID
-
-
AFSTANDEN IN METERS
STOF
OMSCHRIJVING
GEUR
SBI-2008
nummer
SBI-1993
RWZI's en gierverwerkingsinricht.,
Gemeentewerven (afval9002.1
381
B
inzameldepots)
9002.2
382
A0
Afvalverwerkingsbedrijven:
9002.2
382
A4
- pathogeen afvalverbranding (voor ziekenhuizen) - verwerking fotochemisch en
9002.2
382
A7
galvano-afval
93
96
-
OVERIGE DIENSTVERLENING
9301.1
96011
A
Wasserijen en strijkinrichtingen
30
0
50
30
50
3.1
9301.1
96011
B
Tapijtreinigingsbedrijven
30
0
50
30
50
3.1
9301.2
96012
Chemische wasserijen en ververijen
30
0
30
30 R
30
2
9301.3
96013
Wasverzendinrichtingen
0
0
30
0
30
2
A
C
bestemmingsplan Stougjeswijk
Bijlage 2 Beeldregieplan
Bijlage regels (ontwerp)
11
Oud-Beijerland Stougjeswijk Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
23 november 2023
Alle getoonde afbeeldingen, foto’s en referentiebeelden zijn ter inspiratie of ter illustratie. Stedenbouwkundige tekeningen (plankaarten, themakaarten, profielen) in dit document zijn gebaseerd op een proefverkaveling. Het stedenbouwkundig plan dient nog nader uitgewerkt te worden, waarbij wijzigingen op de getoonde tekeningen kunnen plaatsvinden. Tenzij anders vermeld zijn getoonde afbeeldingen gemaakt door Atelier Dutch, of door danwel in opdracht van haar opdrachtgevers. Wij hebben ons best gedaan om alle rechthebbenden met betrekking tot (foto)materiaal in dit document te achterhalen. Eenieder die meent dat zijn/haar materiaal onrechtmatig is gebruikt, verzoeken wij om zich tot ons te wenden.
Inhoud 1.
Inle id i ng.......................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 1 .1 I ntro duct ie. . . . . . . . . . . . . . . . .................................... 5 1 . 2 Do el en funct ie be eldre g ieplan. .................... 5 1 . 3 Wetteli j ke kader. . . . . . . . .................................... 6
2.
Raamwe r kplan op H oofd l ijn en .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 2 .1 De op gave. . . . . . . . . . . . . . . . . .................................... 9 2 . 2 Raa mwer kpla n op ho ofd lijnen...................... 10 2 . 3 Ess ent ie va n het raa mwer k plan. ................... 11
3.
D NA van de locat ie........... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 2 3.1 H i stor i s c he ont w i kkeling.............................. 13 3. 2 H et p older la nds c ha p.................................... 14 3. 3 Rui mteli j ke structuur.................................... 1 6 3. 4 Cul tuur hi storie.. . . . . . . . . ................................... 18 3. 5 Water . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................. 20 3. 6 B ebouw i ngskenmer ke n ................................ 22 3. 7 Ver ke er en ver vo er.. . . .................................. 23 3. 8 Conc lusie.. . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................. 24
4. B e e ld kwal ite it alge me e n. ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 4 .1 Sfe eroms c hr i j v i ng.. . . . .................................. 26 4 . 2 Cul tuur hi storie.. . . . . . . . . .................................. 28 4 . 3 Eenhe den va n B e eldre g ie............................ 30 4 . 4 L a nds c ha p : e colo gie, inricht ing en b ehe er. 32 4 . 5 I nr ic ht i ngsto ep assi ngen open b are ru imte ... 35 4 . 6 Natuur i nc lusief bouwe n.............................. 38 4 . 7 Kli maatada ptat ie en Hitte stre ss. ................. 39 4 . 8 Conceptue el bouwen . . ................................. 44 4 . 9 B i j zondere wo onvormen.............................. 46 4 .1 0 Energiezui nige gebouwen........................... 48 4 .1 1 Nu t svo orz ieni ngen.. . . .................................. 49
5.
Open bare ru imte .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..................... 50 5.1 Hoofd planstructu u r. ............. ........................ 51 5.2 Een h e den van b e eld re g ie. .... ....................... 5 2 5.3 Kre ek.................................... ....................... 5 2 5.4 Tramd ijk.. .............................. ....................... 5 4 5.5 S ingels . . ................................ ....................... 5 5 5.6 Polder velden......................... ....................... 5 6 5.7 Hoofd rou te. ................................................. 57 5.8 Rand zon e . . ............................ ....................... 5 8 5.9 Overige e en h e den. ...................................... 6 2 5.10 S pe el- en ont moet ingsplek ke n.................... 6 3 5.11 3-30-300.. ............................ ....................... 6 6 5.1 2 Mobiliteit..................................................... 6 8 5.13 Oevers . . ................................ ....................... 8 0 5.14 Bruggen en k u nst wer ken............................. 8 2
6.
Wo ons feren. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..................... 84 6.1 Een h e den van b e eld re g ie. .... ....................... 8 5 6.2 Kleu r en materiaal. ...................................... 8 6 6.3 Kern en.................................. ....................... 8 8 6.3 Buu r ten................................ ....................... 94 6.4 Dijker ven.............................. ..................... 1 0 0 6.5 S pe cials...................................................... 1 0 6
7.
Pro ce s en Kwaliteit s bewak ing...................... 1 1 4 7.1 Ver volgstappen.......................................... 1 1 5 7.2 Kwaliteit sb ewak ing.................................... 1 1 6 7.3 Wer k wij ze. .................................................. 1 1 7
Oud-Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
Knotboom Haksingel Kreek
1. Inleiding
Griendkeet Heul Lintbebouwing Kooikerwoning Stelle Eeuwkant Afrastering Buurtschap Dijk Schuur Jaagpad Koepad Poorten en Hekken Brug Knechtswoning Stuweelhaag Donk Muraltmuur Droogschuur Nol Leiboom Trambaan Peekade Kniphaag Poterloods Boerderij
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
1 .1 Intro duct ie
1 . 2 Do e l e n funct ie b e eld re g ieplan
Dit Beeldregieplan heeft betrekking op de ontwikkeling van Stougjeswijk in Oud-Beijerland. Voor deze woonwijk is een bestemmingsplan opgesteld. In het bestemmingsplan zijn (bouw) regels opgesteld waar de toekomstige bebouwing voor dit ontwikkelingsgebied aan moet voldoen. Dit Beeldregieplan is opgesteld ten behoeve van het uiterlijk en de onderlinge samenhang van de bebouwing, waarbij wordt gestuurd op ruimtelijke kwaliteit. Dit Beeldregieplan geeft opdrachtgevers, ontwerpers en bouwers vooraf informatie waaraan bouwplannen moeten voldoen en beoogt een inspiratiebron te zijn om een hoge kwaliteit te realiseren.
Het Beeldregieplan voor Stougjeswijk is een schakel in een reeks beleidsdocumenten (Omgevingsvisie Hoeksche Waard, Bestemmingsplan, etc.) die in onderlinge samenhang moeten leiden tot realisatie van de nieuwe woonwijk. Het Beeldregieplan bouwt voort op het Hoofdlijnenakkoord, het Raamwerkplan op Hoofdlijnen en het Bestemmingsplan Stougjesdijk-Oost (NL.IMRO.1963. BP123456-ON01). In de Gebiedsvisie en het Bestemmingsplan zijn de toekomstige woonvelden weergegeven, de ligging van de hoofdwegen, de groen- en waterpartijen en de situering van de voorzieningen. In het Beeldregieplan wordt de nagestreefde beeldkwaliteit van de toekomstige bebouwing gevisualiseerd. Er wordt in weergegeven aan welke visuele kwaliteitseisen de bebouwing zal moeten voldoen. Het gaat daarbij om de vormgeving van de woningen en andere gebouwen, om het kleur- en materiaalgebruik, de parkeeroplossingen en de wijze waarop de overgangen worden vormgegeven van privé naar openbare ruimten.
Het Beeldregieplan is een richtsnoer voor diegenen die het stedenbouwkundig plan invullen met bebouwing en onbebouwde ruimten. De opdrachtgevers in de bouw, de architecten, de toekomstige bewoners en gebruikers en de gemeente zelf hebben er houvast aan. De opdrachtgevers en architecten kunnen de kwaliteitseisen voor de bebouwing eraan ontlenen, de aanstaande bewoners krijgen een beeld van hun toekomstige woonomgeving en van het karakter van de diverse woningtypen en de gemeente kan het Beeldregieplan als taakstellend kader hanteren voor alle betrokkenen bij het ontwerp en de realisatie van Stougjeswijk. Het Beeldregieplan is sturend voor de vormgeving van de gebouwen maar zal geen knellend keurslijf mogen zijn. Er kunnen zich gaandeweg de verdere uitwerking van het stedenbouwkundig plan allerlei, nu niet te voorziene ontwikkelingen voordoen, die een flexibele aanpak vereisen.
Dit document is opgezet als een Beeldregieplan, en is daarmee anders van karakter dan een beeldkwaliteitplan. Daar waar een beeldkwaliteitplan duidelijke randvoorwaarden (‘eisen’) stelt aan de architectuur en de uitwerking daarvan, gaat een Beeldregieplan meer uit van de totale sfeer. Een Beeldregieplan geeft aan met welke middelen deze sfeer bereikt kan worden. Een Beeldregieplan stelt geen randvoorwaarden of eisen, maar beschrijft de voorgestane variatie als een keuzepalet waaruit gekozen kan worden. En een Beeldregieplan beschrijft de stappen in het proces: als er in eerste instantie flexibiliteit is, wordt in ieder geval duidelijk vastgelegd wanneer de concrete keuzes worden gemaakt.
5
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
1. 3 Wette l ijke kader De gemeente Hoeksche Waard wil zorgvuldig omgaan met de bebouwing in de gemeente. Zij wil ook de bouwers, woningcorporaties en ontwikkelaars inspireren en stimuleren zorgvuldig om te gaan met nieuwbouw. De Nota Ruimtelijke Kwaliteit Hoeksche Waard 2020 biedt de bouwers en aanvragers van een bouwaanvraag inzicht en verheldering over de beoordeling van (zijn of haar) bouwplannen. Voor (ver)bouw is een omgevingsvergunning nodig, tenzij het een vergunningvrij bouwwerk betreft. De gemeente toetst het bouwplan vervolgens aan de verschillende wettelijke en beleidsmatige toetsingskaders: (onder meer) aan de nota ruimtelijke kwaliteit, het bestemmingsplan, het bouwbesluit en de bouwverordening. Op basis van deze nota wordt gekeken of een bouwplan voldoende bijdraagt aan de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving en hier geen afbreuk aan doet. In de Nota Ruimtelijke Kwaliteit Hoeksche Waard 2020 wordt aangegeven welke criteria een rol spelen bij de beoordeling aan het uiterlijk van bouwwerken en binnen welke kaders die beoordeling zich afspeelt. Wanneer er sprake is van een grote woninguitbreiding zoals Stougjeswijk, gelden veelal de gebiedsgerichte beoordelingskaders zoals opgenomen onder de gebiedsgerichte criteria. Omdat deze deels ontoereikend zijn voor de woningbouwontwikkeling is dit Beeldregieplan opgesteld.
Hierin zijn specifieke gebiedsgerichte beoordelingskaders opgenomen voor de integrale woningbouwkontwikkeling. Deze zouden later onderdeel kunnen worden van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit.
Dit Beeldregieplan fungeert derhalve als gebiedsgericht welstandskader voor dit specifieke plangebied, en vervangt daarmee voor dit gedeelte de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. Voor de overige aspecten zoals objectgerichte criteria (aan- en uitbouwen, dakopbouwen en dakkapellen, reclame-uitingen, etc.) blijft de huidige Nota Ruimtelijke Kwaliteit van toepassing.
Nota Ruimtelijke Kwaliteit Hoeksche Waard 2020
Oktober 2020
6
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
7
Oud-Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
Knotboom Haksingel Kreek
2. Raamwer kplan op Hoofdlijnen
Griendkeet Heul Lintbebouwing Kooikerwoning Stelle Eeuwkant Afrastering Buurtschap Dijk Schuur Jaagpad Koepad Poorten en Hekken Brug Knechtswoning Stuweelhaag Donk Muraltmuur Droogschuur Nol Leiboom Trambaan Peekade Kniphaag Poterloods Boerderij
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
2 .1 De op gave De ontwikkeling van Stougjeswijk gaat over meer dan alleen een nieuwe uitbreidingswijk voor Oud-Beijerland. Er zijn meerdere thema’s die een belangrijke rol spelen bij de ontwikkeling van de nieuwe wijk Stougjeswijk in Oud-Beijerland. In de Gebiedsvisie zijn ambities en kwalitatieve doelstellingen geformuleerd. Het gaat dan onder andere om het groene karakter van de omgeving en het implementeren van dit karakter in het nieuwe plangebied. Samengevat zijn voor Stougjeswijk de volgende belangrijke thema’s e/o doelstellingen geformuleerd:
Doe lgro ep en
Onde rs c he iden d Wo on milieu
Du u rzaamh eid
De woningbouw in Stougjeswijk moet in de regionale behoefte voorzien. Stougjeswijk moet een buurt zijn voor ouderen, gezinnen en starters op de woningmarkt. Voor deze doelgroepen wordt een passend en onderscheidend woonmilieu gerealiseerd, met een openbare ruimte waar men elkaar kan ontmoeten.
Stougjeswijk zal zijn eigen karakter ontwikkelen met kleine kernen, buurten en dijkerven in een groen en landschappelijk raamwerk. Het woonmilieu van Stougjeswijk is herkenbaar, omdat het gebaseerd is op de lokale en regionale identiteit. Daardoor zal Stougjeswijk een onderscheidend woonmilieu zijn binnen de Hoeksche Waard en in de regio Rotterdam. Stougjeswijk is complementair aan de bestaande wijken van Oud-Beijerland en het stedelijke Rotterdam.
De ontwikkeling van Stougjeswijk zal op alle mogelijke aspecten zichtbaarheid geven aan duurzame ontwikkeling. Stougjeswijk wordt zoveel als mogelijk energieneutraal, circulair en klimaatadaptief. Duurzaamheid zal ook herkenbaar zijn in aspecten als het realiseren van een flexibel stedenbouwkundig raamwerk met heldere dragers, waarin landschappelijk wonen, groen en water worden gecombineerd. Het groene raamwerkwerk wordt ingezet voor biodiversiteit.
Lands c ha p Het landschap van de Hoeksche Waard is typerend voor de regio. Het eilandkarakter komt in de Hoeksche Waard sterk naar voren doordat het is omsloten door open water. Kenmerkend voor de Hoeksche Waard is de openheid van de polders, de dijken en de kreken. Stougjeswijk zal geen harde grens vormen tussen dit typerende landschap en de kern Oud-Beijerland, het zal een overgang zijn tussen bebouwing en landschap.
Re cre at ie
In het recreatieve netwerk van de Hoeksche Waard, waar gewandeld, gevaren en gefietst wordt, kan Stougjeswijk een belangrijk scharnierpunt vormen. De structuur van Stougjeswijk vormt een schakel in het fietspadennetwerk en maakt nieuwe vaarverbindingen mogelijk. Het fiets- en waternetwerk van de regio vindt aansluiting op Stougjeswijk en zullen bestaande connecties met St re e keigen won e n het stadscentrum van Oud-Beijerland versterken. Bovendien zulDe Hoeksche Waard kent een aantal typerende woonvormen die len binnen het gebied voldoende ontmoetings- en speelplekken kenmerkend zijn voor de regio. In de omgeving zijn er kleine dor- komen, op natuurlijke wijze ingericht. pen, buurtschappen en dijkwoningen. Op basis van deze en andere ‘woonlandschappelijke bouwstenen’ wordt in Stougjeswijk Wate r invulling gegeven aan een groen woonmilieu. Hiertoe zal ook de Water speelt een belangrijke rol in de Hoeksche Waard. Het water onderliggende structuur van de het polderlandschap doorsche- onderscheidt verschillende gebieden binnen de waard, maar verbindt deze ook. In Stougjeswijk worden de dijk en de kreek geresmeren in de nieuwe structuur van Stougjeswijk. pecteerd. En er is op basis van de polderslotenstructuur een nieuwe waterstructuur ontworpen voor Stougjeswijk.
Het water wordt verbonden, het kan gebruikt worden voor recreatie (varen), natuurontwikkeling (gradiënten, natuurlijke oevers) en waterberging.
Gezon dh eid Stougjeswijk wordt een woonwijk waar bewoners in verschillende fasen van hun leven aangenaam en gezond kunnen leven: woningen met een aangename inrichting en een goed binnenklimaat; een beweegvriendelijke leefomgeving met voldoende voorzieningen in de buurt; een aangename symbiose van mobiliteit, wonen, werken en verblijven. Door het betrekken van de natuur in de woonmilieus wordt het voor kinderen en ouderen aantrekkelijker om in de natuur te spelen of te recreëren.
9
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
Be
ije
rla
nd
se
di
jk
j k
d-
d e r
tr
s
k
H
l a a
outb
jk
l
d
k
e
e
g
10
Streekeigen wonen in een landschappelijk raamwerk. Het Hoekschewaardse landschap wordt herkenbaar gemaakt in het plangebied. Het landschappelijk raamwerk is de contramal voor verschillende woonbuurtjes, gelegen in een groene omgeving waar gewandeld, gevaren en gefietst kan worden. Het landschappelijk raamwerk vormt de hoofdplanstructuur van Stougjeswijk.
ord
bu oo urt st
e id
pa r e z la
2 . 2 Raamwer k plan op hoofdlijnen
di
e
e
kern zuid
n
g
ke no rn or d
u
no
am
in
r
t z r u u b
urt
e w e
P o l
bu
P a p
S t
o u
g j
e s
d i
Ou
u
w
k
a
n
t
In Stougjeswijk wordt het landschap verweven met het woongebied. De groene lijnen van het landschappelijke raamwerk doorweven het woongebied. Deze hoofdstructuren hebben een continu karakter, wat wil zeggen dat ze onafhankelijk zijn van de woonbuurtjes die ze dooraderen. Het zijn groen-, water- of verkeersstructuren, of combinaties daarvan. Er wordt ingezet op een afwisselend landschap dat varieert in open en dicht, in beplanting en in gebruik, in lange en korte lijnen. Het oorspronkelijke agrarisch polderpatroon vormt de basis voor de landschapsontwikkeling, als het ware een post-agrarisch woonlandschap. De landschappelijke structuren lijken de verschillende woonvelden van elkaar te scheiden, maar ze zijn meer een verbindende openbare ruimte. Zo is een watergang geen scheiding tussen twee buurten, maar een singel waaraan gewoond wordt. Zo ontstaat een intiem woongebied met verschillende kleinere buurtjes met verschillende groottes en verschillende concepten (buurten, dijkerven, kernen, etc.), waar korte zichtlijnen op bebouwing worden afgewisseld met lange zichtlijnen het landschap in. De hoofdstructuur bevat verder ook een gebiedsontsluiting, hoofdfietspaden en recreatieve ontmoetingsplekken.
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
E
jk
R
L
A
N
D
S
r t w
J
E
D
o
I
I
J
K
e
t
c e n t r u m
E
K
v e
E
n
e
R
e
e e u w k a n t
v e
buurt kern
r w
k
K
m
r
n anne o n t s p il ie u m n o o w
e
on w tsp oo a nm nn ili en eu
k
e
j
r
i
k
d
o u
ven
-er
E
v
n
bu ke urt rn
di
B
n
-er
dijk
e s
inge
g j
bind
dijk
sver
S t
fiet
am
D
e
tr
U
o
on wo tspa on nn mi en lie u
ven
d i
j k
dijk
-er
O
i j k
ute
p
b u s ro
ven
R-net
e n e v r w v e
Concept
Water
Groen
t m e
d i e e b n g e i t b u
Ondergrond
2 . 3 E ss e nt ie van het raamwer k plan De basis voor de ordening van het plan wordt gevormd door de polderondergrond en de cultuurhistorische elementen die aanwezig zijn in het plangebied. De Stougjesdijk en de kenmerkende en monumentale bebouwing wordt ingepast, net als de kreek en de voormalige tramdijk. Het systeem van poldersloten vormt de basis voor de vormgeving van de nieuwe wijk. Deze lijnen zoeken de verbinding met de omgeving door groenstructuren en fietsroutes eraan te koppelen. Deze groenstructuren met fietsroutes, hoofdroutes, ontmoetingsplekken en verbrede of nieuwe watergangen vormen samen met de kreekzone en de tramdijk het landschappelijk casco voor de nieuwe woningbouw. Zo ontstaat een intiem woongebied met verschillende kleinere buurtjes met verschillende groottes en verschillende concepten (buurten, dijkerven, kernen, etc.), waar korte zichtlijnen op bebouwing worden afgewisseld met lange zichtlijnen het landschap in. De groene lijnen van het landschappelijke raamwerk doorweven het woongebied. Zo ontstaat een hoofdplanstructuur die geworteld is in de oorspronkelijke ondergrond en tegelijk nieuwe landschappelijke elementen hieraan toevoegt. De landschappelijke structuren lijken de verschillende woonvelden van elkaar te scheiden, maar ze zijn meer een verbindende openbare ruimte.
Zo is een watergang geen scheiding tussen twee buurten, maar een singel waaraan gewoond wordt. Het Hoekschewaardse landschap wordt herkenbaar gemaakt in het plangebied.
11
Oud-Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
Knotboom Haksingel Kreek
3. DNA van de locat ie
Griendkeet Heul Lintbebouwing Kooikerwoning Stelle Eeuwkant Afrastering Buurtschap Dijk Schuur Jaagpad Koepad Poorten en Hekken Brug Knechtswoning Stuweelhaag Donk Muraltmuur Droogschuur Nol Leiboom Trambaan Peekade Kniphaag Poterloods Boerderij
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
3.1 H istor i s c h e ont wik ke li ng Bij de vorming van het landschap heeft de zee een grote rol gespeeld. Aan het begin van de Middeleeuwen was de Hoeksche Waard een groot veenmoeras dat bestond uit rietlanden, gorzen en slikken. Getijdegeulen en –kreken zorgden voor de afwatering. Door het gebied stroomden de Maas, Waal en Merwede en de verdwenen rivieren Dubbel en Striene. De loop van de rivieren was toen heel anders dan nu. Zo stroomde de Maas van het tegenwoordige ’s-Gravendeel via Maasdam en Westmaas naar de oostpunt van het eiland Putten. Ter hoogte van Maasdam werd in 1270 de Maas afgedamd om de waterstand in de waard beter te kunnen beheersen. Een restant van deze Maas is de Binnenbedijkte Maas, de kronkelige en afgedamde rivierarm tussen Maasdam en Westmaas. Aan de vroegere rivier de Striene werd Strijen gesticht, het oudste dorp van de Hoeksche Waard.
In de historie van het landschap van de Hoeksche Waard speelt de Sint-Elisabeths vloed van 1421 een belangrijke rol. Een groot deel van het al ingepolderde land rondom Dordrecht kwam hierbij onder water te staan. Dit gebied, ten oosten van de Keizersdijk maakte deel uit van de Grote Waard, een bedijkt gebied tussen de grote rivieren met een omvang van circa 40.000 hectare. Strijen en Puttershoek werden helemaal verwoest. Slechts de Keizersdijk
Tegelijkertijd ontwikkelden zich de polders Oud-Heinenoord, Oude Korendijk en Oud-Piershil aan de westelijke zijde van de huidige Hoeksche Waard. Deze ringvormige polders ontstonden door het bedijken van ‘opwassen’, afzettingen midden in het water. Tussen de twee eilanden lagen slikken en gorzen. Tussen 1500 en 1600 werd door verdere inpoldering een ver-
tussen Strijen en Maasdam, die diende als zeewering, en de Sint binding tussen deze twee delen gelegd. Hierdoor ontstonden de Anthoniepolder bleven gespaard. polders van Oud-Beijerland, Nieuw-Beijerland en Nieuw Piershil. In korte tijd was een enorme oppervlakte bedijkt. Hierna werden Na deze ramp werd eerst het Oudeland van Strijen bedijkt en steeds meer nieuwe gorzen bedijkt. Dit is buitendijks aangeslibd vervolgens de polders Mijnsheerenland van Moerkerken. Er werd land, dat bij gewone vloed niet meer onderloopt. Langs oude dijken een tweede dam in de Maas gelegd waarna het Munnikenland van en meestal op de kruising met een kreek werden nederzettingen Westmaas werd ingepolderd. Door deze dam was het niet nodig gesticht, zoals Piershil en Oud-Beijerland. Toen het verkeer aan het om langs de noordoever van de Maasarm een dijk aan te leggen. eind van de 19e eeuw toenam is een stoomtram geïntroduceerd. In Het restant van de rivier tussen Westmaas en Oud-Beijerland de jaren zestig van de vorige eeuw werden de Haringvlietbrug en slibde langzaam dicht. de Heinenoordtunnel aangelegd, waardoor het isolement van de Hoeksche Waard opgeheven werd. In de jaren tachtig kwam daar nog de Kiltunnel bij met aansluiting op de A16. Bron: Nota Ruimtelijke Kwaliteit Hoeksche Waard 2020
1850
1900
1950
2000
2023 13
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
3. 2 H et polder la n ds c hap De bodem van de Hoeksche Waard bestaat uit een bovenlaag van klei op een ondergrond van veen. De dikte van de veenlaag varieert en ligt op sommige plaatsen zelfs aan de oppervlakte. In het landschap kan onderscheid worden gemaakt tussen het oude land en de jonge polders. Het oude land bestaat uit de St. Antonypolder, de Polder Munnikenland van Westmaas en het Oudeland van Strijen. Deze bestaan uit een dikke laag veen met hier bovenop een dun laagje klei. Omdat deze polders voor akkerbouw te drassig zijn, bestaan ze grotendeels uit weiland. Ze zijn te herkennen aan de verkavelingsvorm, namelijk lange smalle percelen, die bepaald zijn door de restanten van oude veenstromen (kreken). Deze kronkelige kreken fungeren nu als poldersloten met langs de oevers soms gras- en rietstroken. De wegen en dijken lopen meestal recht, wat sterk contrasteert met de kronkelige loop van de sloten. De jonge polders kennen een meer blokvormige verkavelingsstructuur. In de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw zijn door herinrichting de verkavelingsverschillen tussen oudere (vrij onregelmatige stroken, blokken) en jongere polders (rationeler en grootschaliger) sterk verminderd. Deze jongere polders maken deel uit van het kleipolderlandschap en zijn veelal in gebruik als akkerland.
In deze polders kreeg de zee na de Sint-Elisabeths vloed langer de tijd om op het veen klei te deponeren en door de betere ontwatering kon akkerbouw plaatsvinden. Belangrijke gewassen zijn aardappelen, suikerbieten en granen. Verspreid zijn er boomgaarden te vinden, die meestal omgeven zijn door een hoge elzenhaag. De polders worden van elkaar gescheiden door dijken. Deze dijkenstructuur geeft op heldere wijze de inpolderingsgeschiedenis van de Hoeksche Waard weer. Zo hebben vrijwel alle dorpen eens aan het open water gelegen, maar door inpoldering werden zij hiervan afgesloten.
14
Tenslotte zijn er nog de buitendijkse gronden. Deze bestaan grotendeels uit grasland en natuur. In een aantal gebieden zijn veel vogels aanwezig, zoals bij de Korendijksche Slikken. Voorheen kon onderscheid gemaakt worden tussen onbegroeide slikken en begroeide gorzen. Vanwege de jarenlange afsluiting van het Haringvliet (geen getijdewerking van eb en vloed) was door aanleg van bouwland op buitendijkse gronden dit onderscheid grotendeels verdwenen en vervaagd. Door het weer gedeeltelijk openstellen van de Haringvlietsluizen en het creëren van nieuwe natte natuurgebieden lopen de gebieden als Tiengemeten, Tiendgorzen en de Oeverlanden bij Strijensas als een natuurgebied onder water. Deze gebieden zijn door het Rijk ter uitvoering van regelgeving van de EU aangewezen als Habitatrichtlijn- en Vogelrichtlijngebied, voortkomend uit de Nota Ruimte. Het Haringvliet en Oudeland van Strijen zijn aangewezen als Natura 2000 gebied. De Hoeksche Waard is eveneens, vanwege de bijzondere kwaliteiten voor natuur en landschap, aangemerkt als ‘Nationaal Landschap’ status. De definitie van een Nationaal Landschap is een gebied met bijzondere landschappelijke, cultuurhistorische en recreatieve waarden die van belang zijn voor het functioneren van de Ruimtelijke Hoofdstructuur en die wordt bedreigd door verstedelijking of andere ruimtelijke ontwikkelingen.
Voor de Hoeksche Waard gaat speciale aandacht uit naar onder andere de identiteit van het landschap en is daarom voor een groot gedeelte aangemerkt als bijzonder welstandsgebied. Bron: Nota Ruimtelijke Kwaliteit Hoeksche Waard 2020
Stougjeswijk
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
kaart Hoeksche Waard 1917
Waard (v.(m.); en) [van een woord voor water Oud-Eng. wær (opspattend water), 1. Een waard (of weerd) is een oude naam voor een vlak landschap in een rivierengebied. Waarden zijn ontstaan onder invloed van rivieren en geheel of gedeeltelijk omgeven daardoor. De waarden worden tegen deze waterlopen beschermd door rivierdijken. Dit in tegenstelling tot uiterwaarden, die buitendijks aan de rivier liggen. Streeknamen met “waard” komen sinds de 12e eeuw in het Nederlandse rivierengebied voor. De Hoeksche Waard. 15
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
3. 3 Ruimtel ijke st r uct u u r Op het eiland zijn verschillende landschappelijke, beeldbepalende structuren te herkennen. De voornaamste structuren worden gevormd door enerzijds de dijken met de daaraan gelegen bebouwingslinten en anderzijds de kreken.
Dijken
Ke r ne n
De ruimtelijke structuur van de Hoeksche Waard wordt grotendeels bepaald door de vele dijken als gevolg van steeds weer nieuwe inpolderingen. Aan en op de dijken zijn woningen gebouwd en bedrijven gevestigd. De dijken hebben een belangrijke verbindingsfunctie, zowel voor mens als natuur en zijn vaak beplant met bomenrijen, soms tot wel drie rijen dik. De dichte beplanting bestaat uit populieren, essen of wilgen. De dijken van de Hoeksche Waard zijn in een aantal categorieën onder te verdelen. De zeedijken zijn hoog, breed, onbebouwd en onbeplant. Ze zijn te herkennen aan de flauwe taluds aan de vroegere buitenkant. De ringdijken liggen rond de oude veenkernen (‘oude’ zeedijken) en zijn meestal beplant. Tenslotte zijn er de dijken langs aanwassen waar langs de voormalige zeezijde de woningen op de dijk staan. Aan de polderzijde staan de woningen onder aan de dijk. Dit is goed te zien aan de Stougjesdijk (de westelijke plangrens van Stougjeswijk).
De Hoeksche Waard is een weinig verstedelijkt gebied en kent een gespreid stedelijk systeem dat bestaat uit dorpen en dorpslinten die ontstaan zijn aan dijken. Buiten de kernen is de bebouwing van de Hoeksche Waard geconcentreerd aan en op de dijken. Deze bebouwingslinten vormen één van de structuurdragers in het landschap. In het open landschap is verder weinig bebouwing.
O pe nhe id
De Hoeksche Waard wordt gekenmerkt door de grote mate aan openheid van het landschap. Dit maakt oriëntatiepunten, gevormd door kerktorens en molens, van verre zichtbaar. Onder andere vanaf de doorgaande wegen zijn er lange zichtlijnen. Zo zijn de windmolens aan het Haringvliet tot ver in de Hoeksche Waard zichtbaar. De beplante dijken zijn structurerend in het landschap. Tussen het open landschap en deze dicht beplante dijken bestaat een sterk contrast. De dijken zijn onderbrekers van de openheid Kre ken en zorgen door omkadering van de polders dat de openheid meer Naast de dijken zijn de kreken belangrijke lijnvormige elementen ervaren wordt. in het landschap van de Hoeksche Waard. De grillige loop van de kreken staat in contrast tot de meer strakke dijkenstructuur. De Bron: Nota Ruimtelijke Kwaliteit Hoeksche Waard 2020 oude kreeklopen zijn vaak nog restanten van getijdengeulen van voor de inpoldering en liggen verscholen in het landschap. Ze maken deel uit van de Ecologische Hoofdstructuur, evenals de Binnenbedijkte Maas. Deze afgesloten rivierarm is een in het oog springend element in het landschap.
16
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
natuurgebied Oude Maas
dorpskern
Stougjeswijk Hoofdwaterstructuur Robuuste kreken Dijken Rondje Hoeksche Waard Bouwrichting Polderrichting
17
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
3. 4 Cul tu u r h istor ie Veel van de oorspronkelijke cultuurhistorische waarden in de Hoeksche Waard zijn in de loop der tijd verloren gegaan, door ruilverkaveling, kanalisering van kreken of sloop van oude boerderijen. Binnen Stougjeswijk zijn enkele cultuurhistorische waarden te herkennen en te behouden. De Stougjesdijk is onderdeel van het dijkenpatroon van de Hoeksche Waard, die getuigt van haar ontstaansgeschiedenis. Verder zijn er belangrijke cultuurhistorische elementen die vrij in het buitengebied verspreid liggen, waaronder grote monumentale boerderijen. Één van deze monumentale boerderijen is gelegen in Stougjeswijk. En natuurlijk is de kreek centraal door Stougjeswijk herkenbaar als rudiment van een oude kreek of getijdegeul met een meer natuurlijk verloop.
voo
rm
alig
es
po
monumentale bebouwing
boomgaard
kr
ee
k
jesdij Stoug
18
eg
het voormalige stationsgebouw Krooswijk aan de Stougjesdijk 289
Papew
k
in te passen bebouwing
ord
ijk
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
Impressie Hoeksche Waard
Dijken en kreken hoekse waard
19
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
3. 5 Water
De kreken die door en langs het gebeid lopen vallen onder de De kreken zijn onderdeel van net Natuurnetwerk Nederland (NNN) Natuurnetwerk Nederland. Het natuurnetwerk is een netwerk van gebieden in Nederland waar de natuur voorrang heeft. Dit deel van het NNN zijn lange verbindingen die bestaan uit een aantal watergangen en kreekrestanten met een natuurvriendelijke (flauwe) oever. Langs de oevers groeit riet, kruidenrijke moerasvegetatie en (op sommige plaatsen) struweel. Op regelmatige afstanden zijn in het kader van het Vlietproject stapstenen met wat grotere oppervlaktes aan moeras, bloemrijk grasland (hooiland), poelen en wilgenbos aangelegd. Andere elementen zijn van oudsher bewaard gebleven. De afgelopen jaren zijn delen hersteld of toegevoegd. Op enkele stukken zijn langs de watergangen rietoevers aanwezig. Aangezien de inrichting over het algemeen goed is, er relatief veel stapstenen aanwezig zijn en het grootste deel van de doelsoorten kan vliegen of zwemmen zijn, vormt de afwezigheid van een begeleidende inrichting geen groot knelpunt. In het noorden gaat de verbinding onder de N217 door; deze is passeerbaar gemaakt voor terrestrische fauna.
Door deze noord-zuidverbinding worden de Natura 2000- gebieden Oude Maas (Bosschengriend, Vlietmonding) en Hollands Diep (Hoogezandse Gorzen) - via De Vliet, de Negentienmorgenvliet, de Loggervliet en de Schuringse Haven - met elkaar verbonden. Overigens vormen alle verbindingen in de Hoekse Waard samen ook een netwerk dat in combinatie met de fijnmazige groenblauwe dooradering in het agrarisch gebied een geschikt leefgebied vormt voor verschillende dier- en plantensoorten.
Natuurnetwerk Nederland (NNN) 20
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
West Zomerlandsepolder
Oud Heienoordsepolder
Oud-Bijderlandsepolder
Hoofdwaterstructuur Stougjeswijk Polderdijk Polderweg Ontwateringskreek (robuuste kreek) Sloot met ontwateringsrichting Westmaas Nieuwlandpolder
21
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
In het open polderlandschap rond Oud-Beijerland is er buiten de bebouwing aan de dijklinten weinig bebouwing te vinden. Aan de Stougjesdijk (en bijvoorbeeld ook aan de Langeweg) is een aantal ‘erven’ met boerderijen gesitueerd die grotendeels worden omgeven door erfbeplanting. Deze erfbeplanting zorgt ervoor dat de erven als eilandjes in het open polderlandschap komen te liggen. Vaak staan achter op het erf één of meerder bijgebouwen. Het hoofdgebouw bestaat uit één bouwlaag met kap en is opgetrokken uit metselwerk of heeft witgepleisterde gevels.
3. 6 Be bou wings ken m er ke n
Bron: Nota Ruimtelijke Kwaliteit Hoeksche Waard 2020
Binnen de Hoeksche Waard en Oud-Beijerland zijn verschillende bebouwingskernmerken te vinden. Buiten de oude kern (het centrum van Oud-Beijerland) zijn dat de 20ste-eeuwse uitbreidingen, dijklinten, erven (vooral in het buitengebied) en bedrijfsbebouwing. Aan de westzijde van Stougjeswijk zien we Poortwijk als 20ste- en 21ste-eeuwse uitbreiding. De bebouwingskernmerken van het bebouwingslint en het erf zijn van belang voor de ontwikkeling van Stougjeswijk. De Stougjesdijk is een zogenaamd halfopen dijklint. Bij deze dijklinten is de afwisseling in dichtheid van de bebouwing kenmerkend. Vaak komen er tegen elkaar gebouwde clusters van woningen voor op grote onderlinge afstand van elkaar. Karakteristiek is dat aan de westzijde van de dijk de woningen op de dijk staan, terwijl zich aan de oostzijde vooral boerderijen en bedrijvigheid onder aan de dijk bevinden op ruime kavels. Beneden aan de dijk bevinden zich de grote erven waarop monumentale boerderijen staan met grote schuren of nieuwbouw in de vorm van villa’s met diverse bijgebouwen of agrarische bedrijfsbebouwing. De monumentale boerderijen hebben karakteristieke gevels en worden vaak omringd door erfbeplanting, waardoor bijgebouwen nauwelijks zichtbaar zijn vanaf de dijk. De woningen onder aan de dijk hebben vaak een smalle dieper gelegen strook tussen de dijk en de woning.
Zeeheldenwijk Centrum
Croonenburghwijk
Zuidwijk
Poortwijk
Stougjeswijk De dijkwoningen ‘op’ de Stougjesdijk bestaan grotendeels uit één bouwlaag met kap, waarbij de nokrichting evenwijdig aan de dijk is gesitueerd. Er komen regelmatig dakkapellen voor. De goothoogte wisselt evenals de nokhoogte, waardoor een gevarieerd bebouwingsbeeld ontstaat. De gevels zijn opgetrokken uit metselwerk of zijn gepleisterd. Met name bij de oude dijkwoningen zijn decoraties aanwezig boven deuren en ramen en is er gebruik gemaakt van verschillende kleuren bakstenen. Op het dak liggen pannen in diverse tinten. Soms liggen ook de bijgebouwen, die vaak van hout of baksteen zijn, in de rooilijn langs de dijk. 22
Dorpskern 20 ste-eeuwse uitbreidingen Dijklinten Erven Bedrijfsbebouwing
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
3. 7 Ver ke er en ver vo er De belangrijkste drager in de wegenstructuur is de A29 die Rotterdam via de Heinenoordtunnel en de Haringvlietbrug met Noord-Brabant en Zeeland verbindt als onderdeel van de as Rotterdam-Antwerpen. Daarnaast ligt de N217 tussen Nieuw-Beijerland en ’s-Gravendeel. Bij de aansluiting met de A29 is sprake van een ‘verkeerskundig knooppunt’. De N217 vormt aan de oost- en zuidzijde de meeste herkenbare begrenzing van het plangebied, samen met de Stougjesdijk aan de westzijde. Op de N217 kan geen directe aansluiting voor Stougjeswijk gemaakt worden.
Bus richting Goudswaard/Rotterdam: 40 minuten reistijd Interval spits: 10 minuten Buiten spits: 15-25 minuten
N217 Nieuw Beijerland 10 minuten
Bebouwde kom Snelste fietsroute
Bus richting Zuid-Beijerland/Numansdorp: 20-40 minuten reistijd Interval spits: 15 minuten Buiten spits: 30-60 minuten
Hoofdontsluiting Buslijn en bushalte 23
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
3. 8 Concl usie In Stougjeswijk komen verschillende landschappelijke en cultuurhistorische kernkwaliteiten van de Hoeksche Waard samen. Binnen Stougjeswijk zijn verschillende landschappelijke, beeldbepalende structuren te herkennen. Rond het plangebied is de openheid van het landschap goed te zien. De Stougjesdijk met de boerderijen met erfbeplanting is daarmee structurerend in het landschap. Tussen het open landschap en een dijk als de Stougjesdijk bestaat een sterk contrast. De Stougjesdijk springt derhalve in het oog als beeldbepalende structuur, net als het rudiment van de kreek. Aan de Stougjesdijk is tevens een monumentale boerderij gelegen en er staan ook enkele monumentale bomen. Aan het eind van de 19e eeuw is de stoomtram geïntroduceerd, waarvan nog een verhoogd grondlichaam herkenbaar is in Stougjeswijk, de ‘spoordijk’ of ‘tramdijk’. De ruimtelijke opzet van Stougjeswijk zal de kernwaarden van het landschappelijk DNA borgen. Het DNA van het landschap van de Hoeksche Waard is immers een collectieve waarde die de pijler is voor de ontwikkeling van de Hoeksche Waard in het algemeen en Stougjeswijk in het bijzonder.
24
Haksingel Kreek Griendkeet Heul Lintbebouwing Kooikerwoning Stelle Eeuwkant Afrastering Buurtschap Dijk Schuur Jaagpad Koepad Poorten en Hekken Brug Knechtswoning Stuweelhaag Donk Muraltmuur Droogschuur Nol Leiboom Trambaan Peekade Kniphaag Poterloods Boerderij
4. Be eldkwaliteit algeme en
Oud-Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
Knotboom
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
4 .1 Sfe eroms ch r ijving De identiteit van Stougjeswijk wordt opgebouwd rond drie centrale thema’s: het Hoekschewaardse landschap, de cultuurhistorie van de plek en de ‘nieuwe 21ste-eeuwse tijdlaag’. Door deze drie thema’s te combineren ontstaat een uniek beeld voor Stougjeswijk, en zal in meer of mindere mate herkenbaar zijn in alle bebouwing en in de openbare ruimte.
Het la n ds c hap als d rage r
De c ul t uur hi storie van de plek
Een ‘ n ieu we 21ste- e eu ws e t ijd laag ’
Het Hoekschewaardse landschap wordt het centrale thema voor de inrichting van Stougjeswijk. In het plangebied komen de drie belangrijke ruimtelijke elementen van de Hoeksche Waard samen (het open polderlandschap, de dijk en de kreek). Dit worden de ruimtelijke dragers van Stougjeswijk. Naast de Stougjesdijk, die tevens een belangrijk cultuurhistorisch element is, zijn dat de kreek en de polderverkaveling met een structuur van polderslootjes die door zal schemeren in de nieuwe structuur. Het Hoekschewaardse landschap wordt in Stougjeswijk gearticuleerd: het landschap van slootjes, kades, knotbomen, haksingels, jaagpaden, struweelhagen, etc. wordt extra ‘aangezet’ in een typisch Hoekschewaards ruimtelijk raamwerk. Het landschappelijk raamwerk is er niet alleen om in te wonen, het raamwerk wordt ook geprogrammeerd met recreatieve functies zoals wandelen, varen en fietsen, en duurzame elementen zoals waterberging en bomen, houtwallen en andere beplanting met gradiënten voor biodiversiteit.
Veel van de oorspronkelijke cultuurhistorische waarden in de Hoeksche Waard zijn in de loop der tijd verloren gegaan, door ruilverkaveling, kanalisering van kreken of sloop van oude boerderijen. Daarom is het van belang om binnen Stougjeswijk de aanwezige cultuurhistorische waarden zoals de monumentale boerderijen en de tramdijk te behouden. Maar deze cultuurhistorie kan ook een drager zijn van de nieuwe identiteit van Stougjeswijk. De ‘Hoekschewaardse bouwstenen’ zoals dijkwoningen, polderlinten, buurtschappen, tuinderserven, boerderijen en schuren kunnen de basis zijn voor de nieuwe woonsferen in Stougjeswijk. In de architectuur kan evengoed verwezen worden naar een griendkeet, kooikerwoning, knechtswoning, droogschuur of een poterloods. Streekeigen wonen in een landschappelijk raamwerk.
Naast het teruggrijpen op de landschappelijke ondergrond en de cultuurhistorie van de plek, wordt voor Stougjeswijk ook vooruitgekeken naar de toekomst. De nieuwe woningbouwontwikkeling zal immers ook toekomstbestendig zijn, wat te herkennen is in duurzaam gematerialiseerde woningen met installaties voor hernieuwbare energie en warmte, in natuurinclusieve gebouwen met voorzieningen voor flora en fauna, in klimaatadaptieve maatregelen voor het opvangen en vasthouden van hemelwater, etc. Deze nieuwe manier van bouwen past bij de uitdagingen van deze tijd, die past bij de transitie naar een energie-efficiënte en natuurinclusieve en klimaatadaptieve architectuur. Dit zal ook herkenbaar zijn als identiteit van Stougjeswijk.
26
Staalkaarten voor het Vechtpark — Atelier Veldwerk
pag. 40
Staalkaarten voor het Vechtpark — Atelier Veldwerk
pag. 40
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
het landschap als drager
I nspirat ie
braam
braam
Staalkaarten voor het Vechtpark — Atelier Veldwerk
pag. 30
bosbes
beukennootje
Staalkaarten voor het Vechtpark — Atelier Veldwerk
Staalkaarten voor het Vechtpark — Atelier Veldwerk
vlier
de cultuurhistorie van de plek
Staalkaarten voor het Vechtpark — Atelier Veldwerk
pag. 16
vlier
pag. 16
kamperfoelie
meidoorn
VOORBEELDEN VAN MECHANISCHE STUWEN 6
LANDSCHAP ROND MIJDRECHT 7
een ‘nieuwe 21 ste-eeuwse tijdlaag’ 27
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
4 . 2 Cul tu u r h istor ie Een belangrijke drager van het raamwerk zijn de verschillende landschappelijke en cultuurhistorische structuren. Niet alleen worden monumentale gebouwen en bomen ingepast in het plan. Ook de Stougjesdijk zelf is een belangrijke beeldbepalende structuur, net als het rudiment van de kreek en het verhoogd grondlichaam waar vroeger de stoomtram was, de ‘tramdijk’. De ruimtelijke opzet van Stougjeswijk behoudt deze structuren. De tramdijk blijft vrij van bebouwing, waardoor het een centrale groene ruimte in het woongebied wordt. Aan de zijde van Stougjeswijk komt alleen bebouwing onderaan de dijk voor. De kreek wordt verbreed en de oevers worden aangepast zodat flauwere oevers ontstaan voor nieuwe gradiënten en biotopen, en er komen kleine eilandjes in de kreek als een soort schoorwal. En richting het open polderlandschap wordt een nieuwe ‘eeuwkant’ gemaakt. Tot slot wordt vanzelfsprekend de Papeweg behouden en in het plan ingepast als hoofdfietsroute. En doordat de stedenbouwkundige structuur van Stougjeswijk is gebaseerd op de huidige ondergrond, blijven de lijnen behouden waarlangs het zicht op het voormalige stationsgebouw Krooswijk aan de Stougjesdijk 289 het open polderlandschap mogelijk is.
Eeuwkant (v.(m.); en),
1. Lang moerassig land, aan een waterkant. Eeuwkanten komen specifiek voor in de regio Hoekse Waard. Het zijn lage, drassige stroken langs de oude binnengedijkte geulen, die (vroeger) in gebruik waren als hooilanden. De eeuwkanten stonden onder water in perioden dat veel water geborgen moest worden. 28
Greupkerk
monumentale boerderij aan de Stougjesdijk 278
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
Cultuurhistorie als ruimtelijke drager van Stougjeswijk
m
zi
o n u
ch
m e n
t r
ta le b e
a m
b o u w
d
in
v e ng n
g
i
zi
o
u w
m n u n le
b e
ta
e r
e
b o
m
k
b u w in g
j k
o
d i
b
j k
e
r P
zich
m
d i
i j
a
t o
e e w
e
g
ch
t
op
op
k
o
e
u m e n ta le b e b o u w
en
po
u
w
ka
n
en
po
ld
ld
er
er
t
g
Pap
in
ewe
ld n po ope t op
n
e
op
k
e
p
p
g
er
29
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
4 . 3 Ee n h e den va n B e eld re g ie De hoofdplanstructuur is onderverdeeld naar verschillende ‘Eenheden van Beeldregie’. Dit zijn samenhangende structuren waarbinnen dezelfde principes gelden voor de invulling en inrichting. In de navolgende hoofdstukken zal per eenheid een beschrijving worden gegeven met per eenheid de leidende principes.
e u t
te u
l
i j
d i
ke n
e
uid)
el
d
va
de
rv
nd
ld
e
30
zon
p
ol
ra
erve
o u t rand
(gel
k
(geluid)
g e l
e
pold
f d r
s i n
de
fd
n
o o h
e
h o o
j k
r
randzone
e r
v e
k
k rn
e
d
ro
g
m
(geluid)
n
a
ro
t r s i
randzone
er
fs
in
ge
l
De hoofdplanstructuur is de ‘contramal’ voor de woonvelden. Deze worden in drie verschillende woonsferen uitgewerkt, met enkele ‘special-locaties’ als verbijzondering binnen de woonvelden e/o binnen de hoofdplanstructuur. Special-locaties zijn bijvoorbeeld appartementenlocaties of de locatie voor de school. In de navolgende hoofdstukken zal ook per woonsfeer een beschrijving worden gegeven met per woonsfeer de leidende principes.
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
n
bu no urt or d
e
r
v
e
k no ern or d
d
i
j
k
hoofdplanstructuur
t buur
zuid
bu oo urt st
kern zuid
31
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
Icoons oor te n (doe ls oor te n)
4 . 4 L an ds c ha p: e colo gie , i n ric ht i ng e n b e h e e r Zuid-Holland bestaat voor een belangrijk deel uit open (zee) kleigebieden en veenweidegebieden. De grote zeekleigebieden liggen in de Hoeksche Waard, maar ook in Voorne-Putten, Goeree-Overflakkee, Eiland van Dordrecht en kleinere gebieden rond Zoetermeer en in noordoosten van de provincie. De verkaveling is hier groter dan in veenweidegebieden en wordt vooral als bouwland gebruikt. Deze verkaveling van de Hoeksche Waard vormt samen met de kreken een belangrijk landschappelijk element. De kleigebieden herbergden in het verleden onder meer kenmerkende akkerflora en diverse vogels. Door intensivering van de landbouw en ruilverkavelingen zijn deze flora en fauna grotendeels verdwenen, alsmede landschapselementen als kreken en bosjes. Omdat de kreek in Stougjeswijk onderdeel is van het Natuurnetwerk Nederland (NNN), omdat het landschap een belangrijke inspiratie en ‘onderlegger’ voor het plan is en omdat er een kans ligt in het landschapsherstel in en rond Stougjeswijk, wordt gekeken naar welke ‘habitats’ behouden en gerealiseerd kunnen worden in de planvorming. Het gaat dan om specifieke (inheemse) beplanting of bijvoorbeeld landschappelijke gradiënten. Hiervoor wordt gekeken naar de zogenaamde ‘icoonsoorten’ welke door de provincie Zuid-Holland zijn aangewezen voor grote open kleigebieden zoals de Hoeksche Waard.
De icoonsoorten die tot de kleigebieden (en veenweidegebieden) behoren, zijn veelal ‘unieke’ soorten (waarvan Zuid-Holland een belangrijk deel van de Nederlandse populatie omvat) zoals de meervleermuis, kleine zwaan, purperreiger, zwarte stern, argusvlinder en de groene glazenmaker. De icoonsoorten zijn veelal gebonden aan natte habitats zoals nat rietmoeras, sloten met een goede waterkwaliteit en extensief beheer. Enkele icoonsoorten zijn gebonden aan kleinschalige agrarische landschappen, bloemrijke graslanden en agrarisch (bemest) grasland.
Bronnen: • Icoonsoorten Zuid-Holland - Projecten en maatregelen voor icoonsoorten in de Provincie Zuid-Holland (Bureau Waardenburg / Provincie Zuid-Holland - juli 2019) • Natuurbouwstenen (Provincie Zuid-Holland, Bui-TeGewoon | groenprojecten, Arvalis Natuur & Landschap, juli 2021)
32
Purperreiger
Roerdomp
Zwarte stern
Groene glazenmaker
Bittervoom
Rietorchis
Patrijs
Gruto
Argusvlinder
Steenuil
Oud Beijerland Stougjeswijk | Beeldregieplan & Inrichtingsregieplan
Do e ls o or te n Zoogdieren: noordse woelmuis, waterspitsmuis, dwergspitsmuis, hermelijn, wezel.
noordse woelmuis
waterspitsmuis
hermelijn
Vlinders: argusvlinder, oranjetipje, zwartsprietdikkopje, hooibeestje en bruin zandoogje.
oranjetipje
hooibeestje
argusvlinder
Libellen: vroege glazenmaker, bloedrode heidelibel, glassnijder, viervlek.
bloedrode heidelibel
heidelibel
glazenmaker
Hommels: moshommel, zandhommel.
moshommel
snoek, kroeskarper, vetje, zeelt, paling.
kleine modderkruiper
Om te komen tot een goede inrichting van de groenblauwe hoofdplanstructuur van Stougjeswijk, wordt geredeneerd vanuit de icoonsoorten, die veelal zijn gebonden aan natte habitats (nat rietmoeras, sloten met een goede waterkwaliteit) en bloemrijke graslanden. De meest voorkomende beheertypen in Zuid-Holland die passen bij deze icoonsoorten zijn moeras, zoete plas, ruigteveld en kruiden- en faunarijk grasland. Bij deze beheertypen past een meer extensief beheer van de openbare ruimte, zoals er ook meer intensief te beheren plekken in Stougjeswijk zullen zijn.
M oe ras
Ru igteve ld
Moerassen komen voor op de overgang van zoet water naar land. Moeras ontstaat in stilstaand voedselrijk, zoet water achter de duinen, in overstromingsvlakten van rivieren en beken of in kwelgebieden langs de randen van de zandgronden en in beekdalen. Het beheertype omvat verlandingsvegetaties zoals riet- en biezenvegetaties, natte ruigte en grote zeggenvegetaties. In de verbindingen zijn smalle oevers langs watergangen bij het beheertype zoete plas gerekend en watergangen met brede oevers bij het beheertype moeras.
Dit beheertype bestaat voornamelijk uit (hoog opschietende) ruigtekruiden met plaatselijk opslag van struweel (bijvoorbeeld wilg of vlier). Ook kunnen er meer grazige plekken voorkomen, zeker bij begrazing Meestal ontstaat dit beheertype na grootschalige ingrepen, zoals na drooglegging of plotselinge sterke extensivering na een intensief grasland- of akkerbeheer. In de droge ruigte kan ook riet domineren, maar natte groeiplaatsen worden bij het beheertype moeras gerekend.
Zoete plas
zandhommel
Vissen: bittervoorn, kleine modderkruiper, grote modderkuiper,
kroeskarper
B e he e r t ype n
paling
Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten
Zoete plassen komen vooral voor in het lage deel van Nederland. Het gaat om grote en kleine wateren met voedselrijk, vrij helder, (vrijwel) stilstaand water, waarin waterplanten groeien en verlanding vanaf de oever plaatsvindt. Het kan gaan om meren, plassen, wielen, kolken en dobben, maar ook om relatief smalle trek- of petgaten, vaarten, kanalen en afgekoppelde rivierarmen.
Kru iden - en fau narijk g ras lan d Kruiden- en faunarijk grasland omvat graslanden die kruidenrijk zijn, maar niet tot de schraallanden, vochtig hooiland, zilt grasland en overstromingsgrasland of glanshaverhooiland behoren. Als afbakeningseis is meegegeven dat grassen dominant zijn, maar kruiden en mossen een oppervlakte aandeel hebben van tenminste 20%. De vegetatie kan behoren tot allerlei verbonden van graslandvegetaties. Voor de fauna is het eveneens belangrijk dat er voldoende structuurvariatie is, zoals de aanwezigheid van enkele bomen, struweel en watergangen. Het grasland wordt meestal extensief beweid of gehooid en niet of slechts licht bemest.