Bijlage 4 Cultuurnota incl voorblad en foto's tbv besluitvormende raad 26-5

- Meer muziek in de klas verbinden aan de aanpak van CmK. - Tussen binnenschoolse en buitenschoolse cultuureducatie meer verbinding maken. - Aansturen op duurzame samenwerking tussen scholen en aanbieders. - Aansluiting bij het leergebied Kunst & Cultuur van Curriculum.nu. 4

4

https://www.curriculum.nu/

22

4.4

Erfgoed

Visie Erfgoed Sporen van het verleden zijn terug te vinden in verhalen, muziek, gebouwen, objecten, het landschap en onder de grond. Deze sporen zijn deel van de identiteit van de gemeente Hoeksche Waard en haar inwoners. Die willen we behouden en doorgeven aan volgende generaties. Het Erfgoed is van grote waarde voor de samenleving: het draagt bij aan onze economie en toerisme, het geeft een rijke referentie voor sociale verbinding en identiteit en is een bron voor onze culturele ontplooiing. Erfgoed levert een bijdrage aan onze samenleving:  Een betere omgevingskwaliteit (hogere gebruikswaarde, betere belevingswaarde voor bewoners en bezoekers).  Verbeterde sociale samenhang.  Kennisontwikkeling en zelfontplooiing.  Een positieve impuls op welzijn en gezondheid.  Stimulering van de Hoeksche Waardse economie en toerisme (meer bezoekers, die langer verblijven en meer besteden, meer werkgelegenheid). Relatie erfgoed en cultuur In het vastgestelde erfgoedbeleid voor de periode 2019–2023 is voor erfgoed een visie geformuleerd en zijn 9 doelen opgenomen. Het erfgoedbeleid en het cultuurbeleid kennen een samenspel op een aantal punten. Waar het erfgoedbeleid voornamelijk een ruimtelijk kader kent, is het ook belangrijk om het verhaal van de geschiedenis van de Hoeksche Waard te leren kennen en te ontsluiten.

Dit geeft aanleiding om voor het beleidsterrein cultuur en erfgoed aanvullende beleidsdoelen op te nemen. De onderstaande beleidsdoelen geven een gespecificeerde invulling aan een tweetal beleidsdoelen uit het erfgoedbeleid. Cultuur brengt mensen in verbinding met het verleden en draagt zo bij aan het behoud en de ontwikkeling van ons cultureel historisch erfgoed. Beleidsdoelen 1. De gemeente versterkt samenwerking met de historische verenigingen en de musea ten behoeve van het toegankelijk maken van archieven en collecties (inclusief digitaal). 2. De gemeente onderzoekt de mogelijkheden om een beeldbank op te zetten voor archiefstukken. De beeldbank kan die gebruikt worden door de gemeentelijke afdeling DIV (Documentaire Informatie Voorziening) en de erfgoedkoepel Hoeksche Waard. 4.5

Jongerencultuur

Visie op jongerencultuur Jongeren zijn heel verschillend, maar voor alle jongeren geldt dat zij hun eigen identiteit en de wereld om zich heen aan het ontdekken zijn. Sommigen doen dat binnen bestaande verenigingen en verbanden. Anderen willen daar hun eigen weg in ontdekken door overal en nergens tegelijk te zijn en er ideeën en inspiratie op te doen. Muziek speelt hierbij een grote rol.

23

Jongeren en muziek Jongeren zoeken muziek die bij ze past en gebruiken hun favoriete muziekstijl om hun emoties te uiten. Jongeren gebruiken muziek bij uitstek om een eigen identiteit te ontwikkelen of te profileren. Jongeren tussen de 8 en 18 jaar luisteren gemiddeld 2 uur en 19 minuten per dag naar muziek. Dit is op jaarbasis meer dan een maand muziek. Jongeren zoeken muziek die bij ze past en gebruiken hun favoriete muziekstijl om hun emoties te uiten: muziek is voor jongeren bij uitstek een middel om een eigen identiteit te ontwikkelen of te profileren. Het is dus niet verwonderlijk dat muziek de ontwikkeling en de opvoeding van jongeren heel erg beïnvloedt. Belang van het expiriment en flexibiliteit Maar het gaat niet alleen om muziek. Vaak wordt de muziek gecombineerd met dans, streetart, digitale kunst, video-art, grafitti, bewegende beelden of lichtshows. Hierbij worden experimenten niet geschuwd. In de dorpse omgeving in de Hoeksche Waard is dit geen hoofdstroming in het culturele veld. Deze stroming laat zich moeilijk faciliteren, omdat ze eigenlijk steeds opnieuw ontdekt wordt naar de jongste inzichten en door weer een andere c.q. nieuwe groep jongeren. Het beste is om ruimte te laten voor het experiment en het onverwachte. In ieder geval zijn laagdrempelige mogelijkheden om muziek te leren maken en een plek om samen muziek te maken en te ervaren van belang.

In Oud-Beijerland is een popschool. De Popschool wil uitbreiden naar meer locaties op het eiland om in het bijzonder jeugd makkelijker te bereiken. De Popschool en stichting Muziekschool hebben een verschillend profiel en beconcurreren elkaar daarom niet. Samenwerking tussen beide organisaties is mogelijk. Ook de samenwerking met de muziekverenigingen kan verder worden ontwikkeld. De Popschool wenst een centrale ontmoetingsplek voor muzikanten; een combinatie van de functies klein podium, horeca, oefenruimtes en een opnamestudio. Dit laatste lijkt overigens niet direct een rol van de gemeente. Voor het accommodatiebeleid is de wens tot het realiseren van oefenruimtes voor bands van belang. Jongeren vinden het geen probleem om 20 minuten te fietsen. Dit betekent dat enkele oefenruimtes en/of geluidsgeïsoleerde muzieklokalen op goed gekozen locaties voldoende zal zijn. Gelet op de snelheid waarmee initiatieven van en door jongeren wisselen, is het van belang om als gemeente flexibel te kunnen reageren. Hierover gaan wij in gesprek met de (plattelands)jongeren. Het vastleggen van dit soort initiatieven voor uitvoeringen op een locatie heeft geen zin. Juist buitenlocaties kunnen ook heel geschikt zijn. Kunstbende Kunstbende is een landelijke talentwedstrijd voor jongeren. Het draait om acht categorieën: Dans, DJ, Expo, Fashion, Film, Muziek, Taal en Theater.

Met de ketens kunnen we onderzoeken of het wenselijk en mogelijk is om hier op aan te sluiten. Beleidsdoelen 1. De gemeente betrekt bij het accommodatie onderzoek de vraag naar een centrale ontmoetingsplek voor muzikanten. 2. Bezien wordt op welke wijze de samenwerking tussen de popschool, de muziekschool en de muziekverenigingen kan worden geïntensiveerd. 3. We werken het idee zoals een flexibele stimuleringsregeling uit, onder andere door met de (plattelands)jongeren te spreken over de wensen en behoeften. 24

4.6

Festivals

Visie op festivals Festivals en evenementen zijn een belangrijke factor voor de leefbaarheid van de dorpen. Ze brengen bewoners van in en buiten de HW op een laagdrempelige manier in aanraking met alle vormen van cultuur. Daarnaast vormen de festivals een belangrijke aanleiding voor samenwerkingen tussen culturele organisaties. Er zijn diverse festivals op het eiland. Een jaarlijks terugkerend evenement is het Bram-Roza festival, waarin poëzie, kunst en verhalen vertellen de rode draad is. Ook is er jaarlijks in Oud-Beijerland een kunst- en boekenmarkt waarbij bezoekers op een toegankelijke wijze kennis kunnen maken met kunst en boeken. Veel lokale kunstenaars komen hier samen. Daarnaast zijn er bijvoorbeeld op het recreatieoord Binnenmaas jaarlijks 1 of meerder “glow” concerten. Sunglow en Dutchglow trekken veel belangstelling. Op natuureiland Tiengemeten vindt elk jaar het popfestival “Terug naar Tiengemeten” plaats. Er kan een onderscheid gemaakt tussen culturele- of commerciële festivals. De aanbieder, het programma en de samenwerkingen met lokale culturele aanbieders zijn belangrijke criteria. Locaties Er zijn in de Hoeksche Waard verschillende evenemententerreinen beschikbaar. Denk bijvoorbeeld aan het Recreatieoord Binnenmaas, Het Laningpark, en het Vierwiekenplein in Oud-Beijerland en de haven van Numansdorp.

We brengen in beeld welke locaties geschikt zijn voor culturele festivals. Jongeren Festivals zijn onder jongeren een populaire uitgaansgelegenheid. Gemiddeld geven Nederlandse jongeren 309 euro per jaar (2018) aan festivals uit. Jongeren die naar festivals gaan selecteren vaak op muziekstijl en programmering. Festivalgangers in de leeftijd van 15 t/m 34 jaar gaan in verhouding vaker naar grote, meerdaagse festivals met bekende artiesten in de line-up. Senioren Tussen de festivalbezoekers vind je niet alleen maar jongeren: 17% van de 55-plussers zegt één of zelfs meerdere muziekfestivals te bezoeken (onderzoek Motivaction· ). Festivalbezoekers vanaf 35 jaar gaan vaker naar kleinschalige, eendaagse festivals en ze willen liever naar een festival met (nog) onbekende artiesten. Beleidsdoelen 1. Samen met de organisatoren van culturele festivals ontwikkelt de gemeente festivalbeleid. 2. Binnen de gemeente wordt gezocht naar een aantal vaste festivallocaties. Deze worden voorzien van een basisinfrastructuur voor festivals. 3. De gemeente creëert subsidiemogelijkheden voor culturele festivals.

25

5.

Uitvoering en financiën

5.1

Samen werken aan de uitvoering

Samen: gemeente en het culturele veld Het realiseren van de beleidsdoelstelling voor cultuur in de komende cultuurplanperiode kan alleen als er sprake is van goede samenwerking tussen de gemeente en het culturele veld. Op de diversiteit binnen het culturele veld willen we inspelen door middel van verschillende manieren van samenwerken en de inzet van een cultuurcoach. Het gaat daarbij om overleg met de ketens, het versterken van de rol van Dok-C als platform voor het culturele veld, de instelling van een adviescommissie voor de Beeldende kunst en de samenwerking met andere partijen. Cultuurcoach Uit de vele gesprekken met mensen in het culturele veld is gebleken dat er behoefte is aan een persoon die verbindingen legt tussen kunstenaars of initiatiefnemers, die makelaar is in ideeën, mensen stimuleert en wijst op mogelijkheden, danwel beschikbaar is om mee te denken en een stukje mee te lopen bij het ontwikkelen van een project. Wij zien de rol van de gemeente vooral als stimulerend en faciliterend. De kansen die het benoemen van zo’n persoon het culturele veld biedt, worden door ons onderkend. Daarom willen we aan deze wens invulling geven door het creëren van de functie van cultuurcoach.

We kiezen bewust voor een coach, omdat het er om gaat dat de kunstenaars, initiatiefnemers en verenigingen in het veld zelf in de positie worden gebracht om hun ideeën te realiseren en niet dat een functionaris dit voor hen gaat overnemen. De positionering van een cultuurcoach en de omvang van de functie wordt in overleg met het veld ingevuld. Ketens in het culturele veld In de hoofdstukken 3 en 4 wordt in verschillende paragrafen gesproken over de wenselijkheid en noodzaak van het creëren van geregeld overleg tussen de betrokken verenigingen en partijen op het terrein van onder meer muziek, beeldende kunst, toneel & dans en musea. We gaan dit doen en willen daarbij maatwerk leveren. Hierbij zullen we de verschillende ketenoverleggen faciliteren. Hierover worden per keten afspraken gemaakt. We organiseren deze ketenoverleggen om specifieke situaties, behorend bij de betreffende keten te bespreken. Dok-C: Platform van het culturele veld In paragraaf 2.4 is beschreven dat een platform vanuit het culturele veld een belangrijke samenwerkingspartner kan zijn voor de gemeente bij het realiseren van het cultuurbeleid. Dit voor:  Het bevorderen van de beoefening van kunst en cultuur.  Het vertegenwoordigen van het culturele veld.  Het positioneren van kunst en cultuur in de regio.  Het stimuleren van contacten en het uitwisselen van informatie binnen en met het culturele veld.

 het stimuleren van samenwerkingen binnen de culturele sector en andere domeinen. In onze opvatting kan het platform Dok-C zich uitstekend verder ontwikkelen tot een platform en netwerk, zoals hier beschreven. Dok-C wordt daarmee een overkoepeld orgaan ter vertegenwoordiging van kunst en cultuur en een platform waar kunstenaars elkaar treffen. Wij gaan daarover met Dok-C in gesprek. Ook om 26

met elkaar vast te stellen welke (financiële) randvoorwaarden daar voor nodig zijn. De deelname aan dit netwerk wordt niet door de gemeente vergoed. Op de website van Dok-C wordt nu al een overzicht gegeven van veel culturelel activiteiten op het eiland. De behoefte aan verdere gezamenlijke en gecoördineerde publiciteit voor alle cultuur op het eiland is aanwezig. Wij gaan in overleg met Dok- C om te bespreken of en hoe dit vorm kan worden gegeven. Gedacht wordt onder meer aan een activiteitenladder in de plaatselijke media (Het Kompas). Adviescommissie Beeldende kunst De voormalige gemeente Binnenmaas kende een kunstcommissie Binnenmaas, die adviseerde, organiseerde en soms ook subsidies toekende. In deze kunstcommissie hebben vooral mensen zitting met een achtergrond uit de beeldende kunst. De afgelopen jaar hebben de commissie en de gemeente zich georiënteerd op haar mogelijke eiland brede taken. Ook vanuit het culture veld komt de vraag wat de taken en rollen van deze commissie zullen worden. In nauwe samenspraak met de commissie zijn de volgende taken benoemd:  Gevraagd en ongevraagd adviseren op het terrein van de beeldende hedendaagse kunst.  Signaleren van landelijke - en regionale ontwikkelingen in de kunst en cultuur en deze vertalen naar de Hoeksche Waard. Een reglement waarin de taken, werkwijze en verantwoordelijkheden, gebaseerd op deze taken, wordt opgesteld.

Samenwerking op terrein van Welzijn en zorg Er wordt op alle schaalniveaus gezocht naar manieren om samenwerking tussen cultuur-, zorg- en welzijnsorganisaties te bestendigen. Als gevolg van transities, wetten zoals de Wmo en de Participatiewet, is er op lokaal niveau momenteel groeiende aandacht voor de integrale benadering. De vraag daarbij is niet zozeer of kunst en cultuur een bijdrage kunnen leveren aan vraagstukken in het sociaal domein. De vraag is hoe we deze intersectorale samenwerking realiseren. Hoe laten we de wijkteams en welzijns- en sociaal werk aansluiten op het lokale culturele aanbod en de voorzieningen, zodat het tot een zo groot mogelijke meerwaarde leidt? En hoe kom je beleidsmatig en financieel tot ontschotting? Dit zijn brede gemeentelijke vraagstukken, waar cultuur en kunst een betekenisvolle rol in kunnen vervullen. Om op dit thema in de Hoeksche Waard kennis en ervaring te ontwikkelen en te delen, ontwikkelen we een aantal projecten. (Plattelands) jongeren De gemeente zet in op een het versterken van de betrokkenheid bij het ontwikkelen van cultuurbeleid. We willen dat op onderwerpen die specifiek raakvlakken hebben met deze doelgroep. Dit doen we door consultering van jongerenorganisaties en ons in verbinding te stellen met de jongerenwerkers. Om jongeren te bereiken voor bewonerspeilingen zetten wij toegesneden (social) media in.

Samenwerking met andere partijen Aan de Rabobank Cultuurprijs voegden wij de publieksprijs gemeente Hoeksche Waard toe. Hiermee breiden we, in samenwerking met de Rabobank en Dok-C, het oorspronkelijke initiatief - om via een juryprijs aandacht te vestigen op de rijkdom aan kunst en cultuur in de Hoeksche Waard, het maatschappelijk belang daarvan te onderstrepen en de ontwikkeling van talent te stimuleren - uit. De 27

publieksprijs kennen wij toe aan de kunstenaar van het werk waar de meeste stemmen door onze inwoners op zijn uitgebracht. We stellen alle inwoners in staat om mee te doen, de werken te bezichtigen en een stem uit te brengen. Hiermee stimuleren wij kunst- en cultuur voor en door een breder publiek. 5.2

Financiële toegankelijkheid voor iedereen

We vinden het belangrijk dat iedereen van de rijkdom van cultuur kan genieten. Ook mensen die daar uit zichzelf niet toe komen. Jeugdfonds Sport & Cultuur Met een laag inkomen is het vaak moeilijk om genoeg geld vrij te maken voor activiteiten op sportief, cultureel, recreatief of educatief gebied. Dit geldt ook voor mensen die werken. De gemeente draagt daarom bij aan het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Lessen en cursussen in de vrije tijd worden niet financieel gesubsidieerd. Voor ouders met een smalle beurs is dit het aangewezen orgaan. Volwassenenfonds Sport & Cultuur Per 1 januari 2020 is het Volwassenenfonds gestart met als doel bij te dragen aan een inclusieve samenleving, waarin iedereen profiteert van de voordelen van sport en cultuur. Dit initiatief is onstaan omdat een groeiende behoefte bij volwassenen werd vastgesteld om actief deel te nemen aan sport, muziek, dans, beeldende kunst of andere creatieve activiteiten. Het zijn belangrijke ingrediënten voor een gelukkig leven en het doel is dan ook dit voor iedereen toegankelijk te maken. Een aantal gemeenten heeft eerder in een pilot deelgenomen, namelijk, Hillegom en Nieuwkoop. Later zijn ook Schiedam en Maassluis aangehaakt.De verwachting is dat 50 tot 60 gemeenten landelijk zullen aansluiten en 5 gemeenten in Zuid-Holland.

Ook korting op een bibliotheekabonnement en deelname aan activiteiten kunnen worden gefinancierd uit het Volwassenfonds. Vanuit de opgave armoede wordt de mogelijkheid onderzocht om aan te sluiten bij dit Volwassenenfonds en hoe dat zich verhoudt tot andere regelingen en interventies van de gemeente. 5.3

Cultuursubsidies

Het verstrekken van subsidies is voor de gemeente een belangrijk instrument om sturing te geven aan de lokale gemeenschap. Herijking van de cultuursubsidies Een aantal nationale en lokale ontwikkelingen zorgt voor druk tot het ophogen van het huidige cultuurbudget van de gemeente Hoeksche Waard:  Geconstateerd wordt dat de voor de hand liggende bronnen van inkomsten van de verenigingen (contributies en lesgelden) niet meer voldoende zijn om de exploitatie van de verenigingen kostendekkend te houden, o.a. door het teruglopen van ledenaantallen. Daarnaast wordt het voor verenigingen zowel als voor professionals steeds duurder om activiteiten en/of optredens te organiseren waarmee zij geld kunnen genereren. Dit komt onder andere door een steeds stringenter veiligheidseisen van zowel de rijksoverheid als de gemeenten.  Daarnaast wordt het in toenemende mate moeilijk voldoende vrijwilligers te vinden voor het organiseren van activiteiten.  Lokale cultureel ondernemers (bijvoorbeeld beeldend kunstenaars, ZZP-muziekdocenten) hebben in de Hoeksche Waard alleen onvoldoende verdiencapaciteit. Zij vullen hun inkomen aan met opdrachten in de grotere steden zoals Rotterdam. Dit betekent dat hun werk in de Hoeksche Waard daarom voor hen vaak op het tweede plan komt. Het Rijk heeft met name voor deze groep 28

in 2019 de Fair Practice Code ingesteld; een gedragscode voor ondernemen en werken in kunst, cultuur en creatieve industrie ter verbetering van het verdienvermogen en ontwikkelingsperspectieven voor werkenden in de culturele en creatieve sector. Structurele ondersteuning van het verenigingsleven en de culturele sector is daarom noodzakelijk. Dit hoeft vanzelfsprekend niet alleen te worden uitgedrukt in geld, maar dient ook gezien te worden in termen van accommodaties, regelgeving, beleid en coördinatie. Soorten subsidies Naast een structurele subsidie die jaarlijks kan worden gegeven voor de ondersteuning van de organisatie is er ook behoefte aan incidentele subsidies om projecten te ondersteunen die niet direct binnen de normale verenigingsactiviteiten vallen. Hierbij kan ook gedacht worden aan subsidies voor vernieuwingen of speciale artistieke prestaties. Beleidsdoelen 1. Harmoniseren van subsidies en subsidievoorwaarden. 2. Subsidies zodanig indelen dat er aandacht voor de instandhouding is én en initiatieven kunnen worden gehonoreerd. 5.4

Cultuurbudget

Een van de doelen van de Cultuurnota is het inzichtelijk maken van het benodigde cultuurbudget voor de komende cultuurplanperiode Herijken huidige cultuurbudget Ten behoeve van de cultuurnota heeft de gemeente het bestaande cultuurbudget geïnventariseerd. Deze inventarisatie vergde enige tijd, omdat cultuuruitgaven in de voormalige gemeenten op verschillende manieren werden benoemd. Het is te voorzien dat het cultuurbudget van de vijf voormalige gemeenten in de Hoeksche Waard niet voldoende is voor de gewenste nieuwe taken. Hier is rekening mee gehouden bij het opstellen van het coalitieakkoord en het financiële beleid voor deze collegeperiode. Een indicatie hoe het cultuurbudget van de gemeente Hoeksche Waard zich op dit moment verhoudt tot een aantal andere (meer stedelijke) gemeenten in de provincie Zuid-Holland:

29

Gemeente

Inwoners (2018)

Cultuuruitgaven (2018)

Bedrag per inwoner (2018)

Capelle aan den IJssel

66000

€ 3.155.000

€ 47,80

Delft

102260

€ 10.500.000

€ 102,68

Goeree-Overflakkee

49.611

€ 1.645.903

€ 33.18

Gouda

71000

€ 6.593.000

€ 92,86

Hoeksche Waard*

87000

€ 1.900.000

€ 21,84

Lansingerland**

61626

€ 1.439.000

€ 23,35

Leidschendam-Voorburg

74947

€ 2.600.000

€ 34,69

Nissewaard

84.421

€ 9.624.000

€ 114,00

Pijnacker-Nootdorp

53644

€ 1.529.00

€ 28,50

Westland

107492

€ 3.929.943

€ 35,56

* Bedrag Hoeksche Waard uitgaven 2020 **De jaarlijkse uitgave van gemeente Lansingerland gaat stijgen tot boven de € 30 per inwoner, t.g.v. het besluit in januari 2020, om een cultuurcentrum te gaan bouwen.

Financiële middelen voor het verwezenlijken van de ambities Voor deze cultuurplanperiode is het onze doelstelling om de culturele basisvoorzieningen (beleid, regelgeving, accommodaties, financiën) op het eiland te inventariseren, met elkaar te verbinden, op orde te brengen. Om “de basis op orde te brengen” is meer cultuurbudget nodig dan voorheen. Dit is o.a. bestemd voor:  Uitbreiding van de formatie coördinator cultuureducatie matching rijksgelden.  Meer muziek in de klas mogelijk te maken.  Herschikking en verbetering van de financiële ondersteuning van de verenigingen op het terrein van kunst en cultuur.  Financiering van het tekort op de basisdienstverlening van de Bibliotheek Hoeksche Waard op alle huidige locaties.  Een twee-jarige pilot leesconsulenten.  Het mogelijk maken van een cultuurcoach.  Uitbouw van Dok-C tot platform voor het culturele veld.  De ketenoverleggen. Tijdens de cultuurplanperiode zal nader bekeken moeten worden naar de eventuele financiële consequenties van:  

Onderzoek naar en uitvoering van wensen en behoeften van (culturele) aanbieders van activiteiten in de dorpen t.a.v. accommodaties (portefeuille vastgoedbeleid). Onderzoek naar de mogelijkheden om op termijn te komen tot een ‘activiteitenbudget/-subsidie’ voor een dorp in plaats van diverse afzonderlijke subsidies voor verenigingen (portefeuilles cultuur, sport, welzijn e.a.).

30

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Uitvoeringsagenda 2021-2024. Lijst geraadpleegde achtergronddocumenten. Inventarisatie huidige accommodaties. Inventarisatie depotbehoefte.

31