Bijlage 3 Motivering etfal Kruisdijk 4b Strijen
Tekst van het document
Motivering ‘Evenwichtige toedeling van functies aan locaties’ Kruisdijk 4b en 6 te Strijen Gemeente Hoeksche Waard
Colofon Motivering: ‘Kruisdijk 4b en 6 te Strijen’ Rapportnummer: 2024.3217 Status: Definitief Datum: 14 februari 2025 Projectlocatie Kruisdijk 4b en 6 3291 LH Strijen Opdrachtnemer Reland Adviseurs B.V.
Bezoekadres:
Mgr. Bekkersstraat 56 5846 AJ Ledeacker
Hurksestraat 60 5652 AL Eindhoven
Correspondentieadres: Postbus 186 5830 AD Boxmeer www.reland.nl Projectleiding Reland
Telefoon 085 043 1949
Email info@reland.nl
© februari 2025 Reland
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband, elektronisch of op welke andere wijze dan ook, en evenmin in een geautomatiseerd gegevensbestand worden opgeslagen, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Reland. Aan de inhoud van dit rapport kunnen geen rechten worden ontleend. Reland verwerpt elke aansprakelijkheid voor een ander gebruik van deze tekst dan voor de situatie waarvoor deze wordt uitgebracht. De informatie in deze tekst is onder voorbehoud en kan worden veranderd zonder voorafgaande kennisgeving.
Inhoud HOOFDSTUK 1 Inleiding..................................................................................................... 5 1.1
Aanleiding en doel ............................................................................................ 5
1.2
Projectgebied .................................................................................................. 6
1.3
Het omgevingsplan........................................................................................... 7
1.4
Leeswijzer ....................................................................................................... 10
HOOFDSTUK 2 Gebieds- en projectprofiel ......................................................................... 11 2.1
Inleiding .......................................................................................................... 11
2.2
Gebiedsprofiel................................................................................................. 11
2.3
Projectprofiel, huidige situatie projectgebied ................................................... 13
HOOFDSTUK 3 Beoogde situatie ...................................................................................... 17 3.1
Inleiding ......................................................................................................... 17
3.2
Projectbeschrijving ......................................................................................... 17
3.3
Analyse tijdelijk Omgevingsplan van rechtswege ..............................................25
HOOFDSTUK 4 Beleid en regelgeving ...............................................................................28 4.1
Inleiding .........................................................................................................28
4.2
Rijksbeleid ......................................................................................................28
4.2.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI) ................................................................28
4.2.2
Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) ..............................................................28
4.2.3
Ladder voor duurzame verstedelijking ........................................................ 29
4.2.4
Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) ......................................................... 30
4.3
Provinciaal beleid .......................................................................................... 30
4.3.1
Provinciale Omgevingsvisie Zuid-Holland .................................................... 30
4.3.2
Omgevingsverordening Zuid-Holland .......................................................... 31
4.4 4.4.1
Gemeentelijk beleid ........................................................................................33 Omgevingsvisie gemeente Hoeksche Waard ................................................33
HOOFDSTUK 5 Fysieke leefomgeving ...............................................................................35 5.1
Leeswijzer ......................................................................................................35
5.2
Erfgoed..........................................................................................................35
5.3
Beschermen van de gezondheid ..................................................................... 36
5.4
Bodem .......................................................................................................... 36
5.5
Water(systemen) ........................................................................................... 36
5.5.1 5.6
Kenmerken huidige watersysteem ............................................................... 37 Ecologie .........................................................................................................38
5.6.1
Gebiedsbescherming ...................................................................................38
5.6.2
Soortenbescherming .................................................................................. 40
5.7
Geluid ........................................................................................................... 40
5.8
Kwaliteit van de buitenlucht ............................................................................ 41
5.9
Geur ............................................................................................................. 43
5.10
Externe veiligheid .......................................................................................... 43
5.11
Milieubelastende activiteiten .......................................................................... 46
5.12
Niet-gesprongen explosieven ......................................................................... 48
5.13
Kabels, leidingen en hoogspanningslijnen ........................................................ 48
5.13.1
Kabels en leidingen ..................................................................................... 48
5.13.2
Hoogspanningslijnen .................................................................................. 49
5.14
Mobiliteit ....................................................................................................... 49
5.15
Duurzaamheid en klimaatadaptatie ................................................................52
5.16
Trillingen ........................................................................................................53
5.17
Energietransitie ..............................................................................................53
5.18
Lichthinder .................................................................................................... 54
5.19
Bezonning ..................................................................................................... 54
5.20
Slagschaduw ..................................................................................................55
5.21
Windhinder ................................................................................................... 56
5.22
Project-mer-beoordeling ............................................................................... 56
HOOFDSTUK 6 Beperkingengebieden ..............................................................................58 HOOFDSTUK 7 Uitvoerbaarheid ...................................................................................... 59 7.1
Economische uitvoerbaarheid ........................................................................ 59
7.1.1
Financieel economische haalbaarheid ......................................................... 59
7.1.2
Kostenverhaal ........................................................................................... 59
7.1.3
Nadeelcompensatie ................................................................................... 59
7.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid ................................................................. 59
7.2.1
Participatie ................................................................................................ 59
7.2.2
Procedure .................................................................................................. 60
7.2.3
Bezwaar/ Beroep ....................................................................................... 60
HOOFDSTUK 8 Belangenafweging en conclusie ................................................................ 61 8.1
Is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties? ............. 61
8.2
Conclusie ....................................................................................................... 64
BIJLAGEN Bijlage I
De Weegschaal - werkboek
Bijlage II
Natura 2000-gebieden
Bijlage III
Maatvaste tekeningen
4
HOOFDSTUK 1.1
1 Inleiding
Aanleiding en doel
De initiatiefnemer is eigenaar van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt, gelegen op de locatie Kruisdijk 4b en 6 te Strijen. Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt is een landgoed dat haar oorsprong vindt in een boomgaard die al sinds 1915 aanwezig is. De eigenaar van het agrarische landgoed heeft de verschillende aanwezige elementen van het agrarische landgoed gecombineerd en uitgebouwd. De initiatiefnemer legt graag de verbinding tussen agrarische activiteiten, landschap, zorg en beleving. De oorsprong, en basis voor het agrarische landgoed ligt in de agrarische activiteiten. Zonder agrarische activiteiten geen Landgoed de Peerdegaerdt. Er is echter wel een verschil met een regulier agrarisch bedrijf. De kern van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt ligt niet in het, puur, zo hoog mogelijke productie van voedsel, maar op de manier van het produceren van plantaardig voedsel. De Peerdegaerdt wil zo min mogelijk gebruik maken van technische en chemische hulpmiddelen en toch rendement halen. Bovendien wil ze de opgedane kennis en ervaring uitdragen en delen met anderen. Ze streeft naar een eigen kringloop binnen het bedrijf. In het verlengde daarvan hoort ook de be- en verwerking van eigen geteelde fruit en groenten. Dat doet het agrarische landgoed met behulp van cliënten, zorgbehoevenden die hierdoor op therapeutische basis de agrarische werkzaamheden uitvoeren.
In de loop der jaren is daar nog een aantal activiteiten bijgekomen, die allen hun oorsprong hebben in deze agrarische processen, of gerelateerd zijn aan agrarische activiteiten. Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt heeft als visie om agrarische processen te optimaliseren zonder gebruik te maken van kunstmatige ingrepen. De kennis die agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt in de loop der tijd heeft opgedaan wordt geëxploiteerd door het geven van educatie aan andere mensen en boeren. Een deel van de sector voelt zich hierdoor erg aangesproken en maakt graag gebruik van de kennis van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt. De producten die voortkomen uit de agrarische activiteiten (groenten en fruit) worden, al dan niet na be- en verwerking verkocht of gebruikt tijdens de educatie. Het multifunctionele karakter van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt spreekt bovendien mensen aan die nevenactiviteiten willen gaan inzetten en integreren bij de agrarische processen op hun bedrijf. De huidige en gewenste vorm van exploitatie van het agrarische landgoed is lastig te vangen in een hokje. De huidige regels van het bestemmingsplan (Tijdelijk omgevingsplan van rechtswege) voorzien onvoldoende in de activiteiten van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt, waardoor een precaire situatie is ontstaan, waarbij handhaving zelfs een rol speelt.
Wanneer handhaving zou worden doorgezet, betekent dit dat de ziel van het agrarische landgoed uit het agrarische landgoed wordt gehaald en daardoor het 5
onderscheidende vermogen en de toegevoegde waarde van het agrarische landgoed teniet wordt gedaan. Het proces om de activiteiten van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt juridisch te regelen loopt al een tijdje. Door de veelzijdigheid van het agrarische landgoed, is sprake van verweving van allerlei activiteiten, gebaseerd op het agrarische. In het bestemmingsplan (tijdelijk omgevingsplan van rechtswege) zijn voor agrarische bedrijven mogelijkheden opgenomen om nevenactiviteiten uit te voeren. De mogelijkheden die in het tijdelijk omgevingsplan van rechtswege zijn opgenomen, zijn ontoereikend voor agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt. De gemeente heeft in diverse overleggen en schrijvens aangegeven dat ze graag medewerking wenst te verlenen aan de activiteiten van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt. Tot dusverre heeft dit niet geleid tot een procedure. Via deze ruimtelijke onderbouwing (GoFlo1) wordt een aanvraag voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten gedaan om de (neven)activiteiten bij het agrarisch bedrijf juridisch te borgen. De aangevraagde (neven) activiteiten zijn genoemd in hoofdstuk 3 van dit rapport. De nevenactiviteiten zijn in dit rapport getoetst en gemotiveerd op basis van de aspecten die relevant zijn voor de fysieke leefomgeving.
1.2
Projectgebied
Het projectgebied betreft de locatie aan de Kruisdijk 4b en 6 te Strijen. Het projectgebied is gelegen binnen de percelen welke kadastraal bekend staan als gemeente Strijen, sectie V, nummers 861, 864 en 870 (figuur 1). De oppervlakte van dit gedeelte van het projectgebied bedraagt circa 7 hectare.
1
Goede Onderbouwing van de effecten op de Fysieke LeefOmgeving
6
Figuur 1 Plangebied Landgoed de Peerdegaerdt, Kruisdijk 4b en 6 Strijen
1.3
Het omgevingsplan
Voor het projectgebied is het tijdelijke deel van het omgevingsplan van de gemeente Hoeksche Waard geldend. Dit tijdelijke omgevingsplan bestaat uit de geldende bestemmingsplannen, aangevuld met regels van het Rijk, de zogenaamde bruidsschat. Voor het projectgebied zijn derhalve de regels zoals vastgelegd in het (voormalige) bestemmingsplan ‘Buitengebied’ (vastgesteld 23 april 2013) van toepassing op het projectgebied. Het projectgebied heeft de enkelbestemming ‘Agrarisch met waarden – Landschapswaarden’ en de enkelbestemming ‘wonen’ met aansluitend daaraan ‘Tuin’ (zie figuur 2). Op een deel van de bestemming ‘agrarisch met waarden – landschapswaarden’ is een bouwvlak gelegen. Ook de bestemming ‘wonen’ is voorzien van een bouwvlak. In feite bestaat het plangebied uit twee delen, omdat het doorsneden wordt door een watergang, die bestemd is als ‘Water’. Deze watergang is echter niet in eigendom van de eigenaar van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt. Op het deel waar de woonbestemming is gelegen geldt een dubbelbestemming ‘Waterstaat – Waterkering’.
7
Figuur 2 Geldende bestemmingen ter plaatse van het plangebied (blauw omlijnd)
Bestemmingsomschrijving
De voor 'Agrarisch met waarden – Landschapswaarden' aangewezen gronden zijn bestemd voor: a. het uitoefenen van een volwaardig agrarisch bedrijf, zoals bedoeld in lid 1.8 sub a en b (zie kader); b. het binnen de bestaande bebouwing uitoefenen van een agrarisch bedrijf zoals bedoeld in lid 1.8 sub d (zie kader); c. het behoud, het herstel en/of de ontwikkeling van: 1. de in het gebied voorkomende landschapswaarden in de vorm van het contrast tussen open agrarisch gebied en de meer verdichte dijken, de herkenbaarheid van het landschap door de bochtige dijken met bebouwing/beplanting en de rationele, rechte verkaveling hierbinnen; 2. de in dit gebied voorkomende cultuurhistorische waarden in de vorm van de historische bebouwing en het ontginningspatroon; 8
d. e. f. g. h. i. j. k. l.
alsmede voor: ter plaatse van de aanduiding 'bomenteelt': het uitoefenen van een volwaardig agrarisch bedrijf zoals bedoeld in lid 1.8 sub h; ter plaatse van de aanduiding 'fruitteelt': het uitoefenen van een volwaardig agrarisch bedrijf zoals bedoeld in lid 1.8 sub g; ter plaatse van de aanduiding 'tuinbouw': het uitoefenen van een volwaardig agrarisch bedrijf zoals bedoeld in lid 1.8 sub e; ter plaatse van de aanduiding 'glastuinbouw': het uitoefenen van een volwaardig agrarisch bedrijf zoals bedoeld in lid 1.8 sub f; ter plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van agrarisch-1': een volwaardig akkerbouwbedrijf met daaraan ondergeschikt sierteelt; ter plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van agrarisch-2': een volwaardig akkerbouwbedrijf met daaraan ondergeschikt tuinbouw; ter plaatse van de aanduiding 'evenemententerrein': een meerdaags evenement dat ten hoogste 1 keer per jaar plaatsvindt; ter plaatse van de aanduiding 'zorgboerderij': een zorgboerderij; de in tabel 3.1 genoemde toegestane nevenfuncties (zie kader 2);
met dien verstande dat: m. ter plaatse van de aanduiding 'bedrijfswoning uitgesloten' de bouw van een bedrijfswoning niet is toegestaan; met de daarbij behorende: n. voorzieningen, zoals groen, water, parkeervoorzieningen en laad- en losvoorzieningen.
nutsvoorzieningen,
Kader 1: 1.8 agrarisch bedrijf een bedrijf, gericht op het voortbrengen van producten door middel van het telen van gewassen en/of het houden van dieren, nader te onderscheiden in: a.
akker- en vollegrondstuinbouw: de teelt van gewassen op open grond, daaronder niet begrepen boomkwekerij, fruit- en bollenteelt;
b.
grondgebonden veehouderij: het houden van melk- en ander vee (nagenoeg) geheel op open grond;
c.
intensieve veehouderij: het fokken van slacht-, fok-, leg- of pelsdieren in gebouwen en (nagenoeg) zonder weidegang, waarbij het fokken niet afhankelijk is van de agrarische grond als productiemiddel;
d.
intensieve kwekerij: de teelt van gewassen of dieren (anders dan bij wijze van intensieve veehouderij) (nagenoeg) zonder gebruik te maken van daglicht;
e.
gemengde tuinbouw: de teelt van gewassen zoals groente, fruit, bloemen en heesters in kassen en in open grond;
f.
glastuinbouw: de teelt van gewassen (nagenoeg) geheel met behulp van kassen;
g.
fruitteelt: de teelt van fruit op open grond;
h.
bomenteelt: een bedrijf gericht op het telen van bomen en siergewassen al dan niet gecombineerd met de verhandeling daarvan;
i.
bosbouw: de teelt van bomen ten behoeve van de houtproductie.
9
Kader 2: Tabel 3.1 Niet-agrarische nevenfuncties die rechtsreeks toegestaan zijn nevenfunctie
toegestaan aantal m² bebouwing
gebruik
van
onbebouwde gronden verkoop aan huis van eigen producten 200
-
(eventueel be- of verwerkt) opslag en stalling van agrarische producten in 500
-
de bestaande bebouwing ambachtelijke
be-
en
verwerking
van 200
-
agrarische producten agrarisch natuur- en landschapsbeheer
-
gehele boerenland
blauwe diensten (waterberging)
-
gehele boerenland
wandel- fiets- of ruiterpaden over het -
gehele boerenland
boerenland bed & breakfast
maximaal 2 kamers met maximaal 5 bedden
1.4
boerengolf
200
20.000
aan-huis-gebonden beroep
100
-
natuur- en milieueducatie rondleidingen
100
gehele boerenland
Leeswijzer
Deze motivering ten behoeve van onderhavige vergunningaanvraag ‘buitenplanse omgevingsplanactiviteit’ (BOPA) bestaat uit acht hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk volgt in hoofdstuk 2 een beschrijving van het gebiedsprofiel en de huidige situatie van het projectgebied. Hoofdstuk 3 betreft een beschrijving van de beoogde situatie. Hoofdstuk 4 geeft een beschrijving van het relevante beleid en de regelgeving. In hoofdstuk 5 is getoetst of de beoogde situatie al dan niet effect heeft op de fysieke leefomgeving. In hoofdstuk 6 zijn de beperkingengebieden aangegeven. In hoofdstuk 7 zijn de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan getoetst en hoofdstuk 8 betreft een afweging van de belangen.
10
HOOFDSTUK
2 Gebieds- en projectprofiel
2.1
Inleiding
2.2
Gebiedsprofiel
In dit hoofdstuk is een beschrijving gegeven van de huidige situatie van het projectgebied en de omgeving waarin het zich bevindt.
Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt is gelegen aan Kruisdijk 4b en 6 te Strijen in de gemeente Hoeksche Waard. De gemeente Hoeksche Waard is ontstaan in 2019, na samenvoeging van de gemeentes Binnenmaas, Cromstrijen, Korendijk, Oud-Beijerland en Strijen. Water is van grote invloed geweest bij de vorming van het landschap van de gemeente Hoeksche Waard en het buitengebied daarvan. Naast een gemeentenaam is het ook de naam van de volledige regio/gebied. De Hoeksche waard ontstond na 1421 toen de SintElizabethsvloed het gebied overstroomde en de waterlopen in het deltagebied drastisch veranderde. Na deze overstroming waren alleen de polders Munnikenland en Sint-Anthoniepolder en enkele dijken over.
Figuur 3 Luchtfoto Hoeksche Waard met ligging plangebied
De Hoeksche Waard bestaat uit 60 polders. Het plangebied ligt in de Nieuwe klempolder, een kleine polder met een oppervlakte van ongeveer 100 hectare. De polder ligt op circa 1 – 1,5 kilometer van de kern Strijen en is daarmee verbonden via de Weelsedijk. De Kruisdijk ligt daar haaks op. De Kruisdijk, en een klein deel van de Buitendijk, is in tegenstelling tot andere dijken in de directe omgeving wat dichter bebouwd. Hierbij is een verschil te zien in boerderijen die 11
in de polder zijn gelegen en woningen die, direct aan de dijk zijn gelegen. Zo ongeveer alle bebouwing is opgericht vanaf of na 1954, wat ongetwijfeld te maken heeft met de watersnoodramp van 1953.
Oudeland Strijen
van
Strijen
Plangebied
Figuur 4 Luchtfoto omgeving plangebied
De gronden van de Nieuwe klempolder en de omliggende polders zijn voornamelijk in gebruik voor agrarische activiteiten, met uitzondering van het poldergebied Oudeland van Strijen. Dit betreft een natuurlijk gebied, dat zelfs is aangemerkt als Natura 2000-gebied. Het poldergebied kenmerkt zich door het zeer open karakter omringd door dijk. Op de dijken zijn vaak bomen aangeplant en sommige dijken, waaronder de Kruisdijk, zijn bebouwd. De boomgaard, behorende bij agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt in de Nieuwe Klempolder is daarbij een opvallend element. Deze boomgaard is meer dan 100 jaar oud (aangelegd in 1915). In de directe omgeving, aan Kruisdijk, zijn vooral woningen gelegen. Sommigen hiervan waren in het verleden actieve agrarische bedrijven en zijn omgevormd 12
tot woningen. Aan Buitendijk en Weelsedijk is een aantal niet-agrarische bedrijven gelegen, namelijk een caravanstalling, en twee agrarische afzetbedrijven. Er zijn nog drie agrarische bouwvlakken aanwezig in de directe omgeving, waarvan één is gelegen in de Polder het Land van Essche Uiterdijk (Kruisdijk 1) en twee in de Nieuwe Klempolder, waarvan De Peerdegaerdt er één is en er nog één ligt aan Kruisdijk 8. De omgeving betreft een multifunctioneel gebied, gekenmerkt door polderlandschap met een aantal bijzondere landschappelijke elementen en een beperkt aantal agrarisch bedrijven.
Figuur 5 Luchtfoto directe omgeving plangebied met blauw aangegeven
2.3
Projectprofiel, huidige situatie projectgebied
Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt wordt, in tegenstelling tot een regulier agrarisch bedrijf niet geëxploiteerd door een agrarisch ondernemer, maar door een non profit organisatie, bestaande uit twee stichtingen. ‘Stichting tot behoud van Landgoed de Peerdegaerdt’ is in 2007 opgericht om het beheer en behoud van het landgoed veilig te stellen. Om het voor meer mensen mogelijk te maken om De Peerdegaerdt te beleven, is eind 2014
13
‘Stichting (Be)leef De Peerdegaerdt’ opgericht. Beide stichtingen zijn gerangschikt als algemeen nut beogende instelling (ANBI). ‘Stichting tot behoud van Landgoed de Peerdegaerdt’, stelt als hoofddoel om het agrarische landgoed te behouden, te beheren en te exploiteren. Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt noemt zich graag “een plek van agrarische vernieuwing”. Het agrarische landgoed heeft zichzelf als missie gesteld om een plek te creëren waar ieder mens, ieder dier én de natuur waardevol zijn en dat te combineren met agrarische activiteiten en te streven naar een kringloopbedrijf waar zo min mogelijk stoffen van buiten het bedrijf worden gebruikt en toegepast in de bedrijfsvoering. Met de hulp van een gemotiveerd team van medewerkers en vrijwilligers probeert het agrarische landgoed vooruit te lopen op het gebied van duurzaamheid en een holistische levensvisie. Een grote inspiratiebron hierbij is De Blue Economy. Daarnaast probeert agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt mensen in hun eigen kracht te zetten en bewust te maken van hun natuurlijke mogelijkheden en eigen kracht door ze in te zetten bij de agrarische activiteiten van het agrarische landgoed. ‘Stichting (Be)leef De Peerdegaerdt’ ondersteund ‘Stichting tot behoud van Landgoed de Peerdegaerdt’. Deze stichting wil doormiddel van de agrarische activiteiten met hun missie meer mensen bereiken, betrekken en helpen.
De stichting stimuleert de bewustwording o.a. door: 1. het activeren van mensen; 2. het stimuleren van mensen om te participeren binnen de samenleving; 3. het stimuleren van natuurbeleving; 4. het faciliteren van activiteiten; 5. het stimuleren van vrijwilligerswerk en maatschappelijke betrokkenheid; 6. het bieden van educatieprogramma’s voor agrarische activiteiten in relatie tot de natuur; 7. het vergroten van de kennis op het gebied van permacultuur; 8. het vormen van een social playground voor onder meer Blue Economy initiatieven; 9. het stimuleren van transities die bijdragen aan een nieuwe vorm van landbouw met als drager een groene omgeving; 10. het samenwerken met het maatschappelijk middenveld; 11. het positioneren en onder de aandacht brengen van de activiteiten op agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt. In deze paragraaf wordt toegelicht hoe het agrarisch landgoed de bovengenoemde punten organiseert en een plek geeft in het landgoed. Het agrarisch landgoed (ruimtelijk) Aan de westzijde van het landgoed bevindt zich een ruime hoogstamboomgaard met een verscheidenheid aan appel- en perenrassen. In de zomermaanden grazen de (Friese) paarden tussen de bomen. De paarden eten jonge scheuten van de fruitbomen, waardoor deze naar boven groeien. De appels en peren worden in de herfstmaanden geoogst en deels verkocht en deels verwerkt in producten, al dan niet via workshops. 14
Op het erf staan een landhuis en verschillende stallen en schuren. Vanuit deze bedrijfsgebouwen wordt het agrarisch landgoed geëxploiteerd. De paarden staan in de stal, machines en materiaal wordt opgeslagen in de schuren. De oogst wordt bewaard en verwerkt in de schuren en een deel van de bedrijfswoning. Een aantal gebouwen wordt gebruikt als schuilgelegenheid voor dieren die opgevangen worden en een deel van de gebouwen is multifunctioneel en wordt gebruikt voor cliënten en ondersteuning van de zorgactiviteiten. Aan de noordzijde (grenzend aan de Varkensdijk) is een deel van het landgoed ingericht als moestuin gebaseerd op permacultuur. Hier worden cursussen en workshops gegeven over een andere manier van het uitvoeren van agrarische activiteiten (energieneutraal, kringloop en biologisch). Ten westen en ten zuiden van de moestuin ligt een aantal weilanden die in 2004 omzoomd zijn door knotwilgen en hagen. Deze landschapselementen zorgen niet alleen voor een hogere biodiversiteit, maar ook voor een gevarieerder dieet voor de dieren. Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt gebruikt diverse begrazers om goed beheer toe te passen en uiteindelijk ook om mest te krijgen, die weer gebruikt wordt voor de moestuin en boomgaard (permacultuur). Paarden laten sommige stroken staan en de varkens, geiten en schapen grazen deze weer kort.
De mest wordt opgevangen en gecomposteerd, waarna het gebruikt kan worden voor de moestuin en de boomgaard. Op die manier streeft De Peerdegaerdt naar een volledige circulariteit (kringlooplandbouw). Om de kringloop te sluiten, wil De Peerdegaerdt alle reststromen zo goed mogelijk benutten. De weides zijn nodig voor het dieet van de dieren en de mest voor de permacultuur (de daadwerkelijke voedselproductie). Op het agrarische landgoed zijn momenteel circa 20 paarden (er is een milieuvergunning aanwezig voor het houden van 30 paarden), een vaste kudde van circa 20 andere grazers zoals schapen, geiten en varkens en kippen, eenden, ganzen en pauwen aanwezig. De paarden worden tevens ingezet voor paardencoaching en de varkens voor de workshops varkens knuffelen. Via de randbeplanting (waaronder hagen en knotwilgen) wordt beoogd om het ecologisch gebied ‘Het Oude Land’ te verbinden met het agrarische landgoed (met name ten behoeve van insecten en vogels). In 2005 is agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt aangewezen als voorbeelderf voor Landschapsbeheer ZuidHolland in het kader van de actie ‘Kijk mijn Erf’. Zorg- en activiteitenboerderij Sinds 2011 kunnen kinderen, jongeren en (jong)volwassenen met een ondersteuningsvraag terecht op de zorg- en activiteitenboerderij voor persoonlijke begeleiding en coaching op basis van agrarische activiteiten.
Door de actieve begeleiding op het agrarische landgoed krijgen de deelnemers de kans om zichzelf te ontwikkelen en in hun kracht te gaan staan. De agrarische activiteiten van het agrarische landgoed lenen zich hier uitstekend voor. In 2019 is het gespecialiseerde thuiszittersprogramma gestart. Dit programma is gericht op kinderen en jongeren tussen de 6 en 28 jaar oud die zijn thuis komen te zitten van school, opleiding of werk. Op agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt vinden zij een groene, veilige plek waar ze tot rust kunnen komen en kunnen herstellen. Vanuit deze veilige omgeving kunnen thuiszitters stap voor stap werken aan hun re-integratie. 15
Activiteiten Doormiddel van inspirerende workshops wil agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt, bezoekers bewegen om met een andere blik te gaan kijken naar agrarische productieprocessen waarbij landschap, de hydrologische situatie en biodiversiteit centraal staan. Daarnaast organiseert het agrarische landgoed workshops die gerelateerd zijn aan dieren, zoals varkens knuffelen en paardencoaching. Dit gebeurt door bezoekers op een persoonlijke manier te laten kennismaken met dieren op het landgoed en een positieve ervaring te geven met het agrarische landschap en de natuurlijke omstandigheden. Dierenopvang Landgoed de Peerdegaerdt vormt een opvanglocatie voor tweedekans dieren. Zo vormt ze een officiële locatie van Stichting Comité Dierennoodhulp en hebben ook andere dieren op het landgoed een veilige plek gevonden. De verzorging van deze dieren is tevens onderdeel van de zorgactiviteiten van het agrarische landgoed. De dieren worden tijdelijk opgevangen en worden aangemeld via Stichting Comité Dierennoodhulp. Als er plek is en de dieren passen bij het agrarisch landgoed en haar activiteiten, dan kunnen de dieren opgevangen worden, totdat een nieuw huis voor ze is gevonden. De dieren zorgen voor begrazing van de weilanden. De verzorging van de dieren is onderdeel van de activiteiten van de cliënten.
Samenvatting: Samenvattend worden naast de basis van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt, de agrarische activiteiten, de volgende activiteiten uitgevoerd: - Plantaardige voedselproductie op basis van kringlooplandbouw; - Het houden en verzorgen van dieren (paarden, schapen, geiten, varkens, kippen, eenden, ganzen en pauwen) t.b.v. de kringlooplandbouw; - Het be- en verwerken van ter plaatse voortgebrachte producten en de verkoop daarvan; - Zorg(activiteiten); - Educatie en informatie op het gebied van telen van gewassen in een moestuin; - Educatie en informatie op het gebied van permacultuur; - Rondleidingen voor groepen mensen en teambuilding; - Workshop varkens knuffelen; - Paardencoaching; - Vrijwilligersdagen zoals NLdoet en de Natuurwerkdag.
16
HOOFDSTUK
3 Beoogde situatie
3.1
Inleiding
3.2
Projectbeschrijving
In dit hoofdstuk wordt de beoogde situatie omschreven.
Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt wenst haar huidige activiteiten uit te blijven voeren en hiervoor een juridische basis te creëren. De activiteiten van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt zijn op een organische manier ontstaan en gegroeid tot activiteiten die passen bij de kern van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt. Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt betreft een totaalconcept, gebaseerd op haar agrarische oorsprong en agrarische activiteiten. Bij agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt is sprake van een overkoepelende visie die haar oorsprong vindt in de agrarische productie, waarbij de exploitatie afwijkend is ten opzichte van reguliere agrarische bedrijven. De manier van telen van gewassen en het houden van dieren staat centraal en wordt geëxploiteerd. Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt voert haar agrarische activiteiten uit volgens het begrip permacultuur. Het is gebaseerd op de filosofie om te werken met de natuur en natuurlijke processen. Het houdt zich bezig met: - Voedselvoorziening; - Verbetering van de waterhuishouding; - Het creëren van een sociale structuur (met behulp van cliënten); - Het herstellen van landschappen; - Het creëren van een veerkrachtig systeem, dat onder andere bescherming biedt tegen mogelijk negatieve invloeden van de natuur; - Het verspreiden van de opgedane kennis. De volledige visie op landbouw gaat terug naar de basis.
De essentie van agrarische activiteiten komt neer op het verbouwen van voedsel in relatie tot de omstandigheden waarin het voedsel wordt verbouwd. In dit geval worden "de omstandigheden waarin het voedsel wordt verbouwd", gerelateerd aan de natuurlijke eigenschappen van de omgeving en niet door het plegen van kunstmatige ingrepen, waardoor de omstandigheden "geoptimaliseerd" worden met als doel: efficiëntie. Bij agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt leren mensen om, om te gaan met natuurlijke processen, gaan ze op zoek naar logische, natuurlijke (niet kunstmatige) oplossingen. Bovendien leren mensen om samen te werken met elkaar en met landschappelijke/ natuurlijke omstandigheden. Je leert het voedsel ook te be- en verwerken, daar hoort ook proeven bij en verkoop van deze producten, als dan niet in workshopvorm. Men leert ook omgaan met teleurstellingen, want dat hoort er ook bij. Er is voor iedereen plek om deel te nemen aan de activiteiten. Dat is natuurlijk niet onuitputtelijk. Niet voor niets nemen kernbegrippen als “rust” en “ruimte” een centraal punt in de visie van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt. Mensen die
17
deelnemen moeten zich ook veilig en comfortabel voelen en de begeleiding kunnen krijgen die zij nodig hebben. Of je nu een zorgvraag hebt, vrijwilliger bent, of wilt leren van de kennis van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt, dan is die ruimte er (niemand wordt uitgesloten). Dat is een wat andere basis dan een "gangbare/reguliere" landbouw zoals die zich na de Tweede Wereldoorlog over het algemeen heeft ontwikkeld. In die zin is de term zorgboerderij misschien wel een term die beter past bij de visie en de activiteiten die men bij agrarische Landgoed de Peerdegaerdt wil uitvoeren. Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt is geen gangbaar agrarisch bedrijf met nevenactiviteiten, maar een totaal concept. Dit totaalconcept kan wel uitgesplitst worden in een aantal activiteiten. Fruit-, en groentenkwekerij Het grootste deel van de activiteiten is gericht op de teelt van groenten en fruit. Daarvoor wordt de boomgaard (incl. noten en fruitstruiken), met een oppervlakte van ca. 2,6 hectare) en de moestuin (ca. 3.000 m²). Vaste kudde dieren en opvang van dieren Het bedrijf houdt van oudsher Friese paarden, welke wezenlijk onderdeel vormen van de exploitatie van de agrarische activiteiten. Niet alleen begrazen ze delen van het agrarische landgoed, ook zorgen ze voor mestproductie die gebruikt wordt bij de teelt van groenten en fruit.
Er is een vergunning aanwezig voor het houden van 30 paarden, momenteel verblijven er 20 paarden op het bedrijf. Naast de paarden, houdt agrarische Landgoed de Peerdegaerdt een vaste kudde van circa 20 andere grazers, zoals schapen, geiten en varkens. Verder zijn er tevens kippen, eenden, ganzen en pauwen aanwezig op het landgoed. De dieren hebben ieder andere eetgewoontes en dragen op die manier bij aan de duurzame instandhouding (o.a. beheer, maar ook het verwerken van reststromen2) van het agrarische landgoed. Bovendien wordt zo mest verkregen die gecomposteerd wordt en gebruikt wordt bij de teelt van groenten en fruit. Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt vangt landbouwhuisdieren op die een nieuw thuis nodig hebben, omdat ze anders gedood worden of omdat ze bij hun oude thuis niet meer de benodigde zorg konden krijgen. Er is beperkt plek voor de opvang van de dieren, gebaseerd op de beschikbare ruimte en de bijdrage aan de kringlooplandbouw. Het gaat om tijdelijke opvang. Wanneer een definitief huis wordt gevonden voor de opvangdieren (bijvoorbeeld in dierenparkjes), dan worden de dieren overgedragen naar hun nieuwe plek. Direct rondom de stallen is de reguliere buitenruimte voor de dieren, waar ze kunnen bewegen. De weilanden die aan de noordoostkant van het landgoed zijn gelegen, worden beweid door de aanwezige dieren.
De op te vangen dieren verblijven in een schuilgelegenheid waar ruimte is voor dieren in wisselende
Bijvoorbeeld door het eten van het afval dat afkomstig is van de groentenbe- en verwerking (scheuten, bladeren, wortels etc.). 2
18
samenstelling. Het betreffen wel allemaal landbouwhuisdieren zoals kippen, ganzen, geiten, schapen etc.. De 6 varkens vormen onderdeel uit van de kringlooplandbouwketen en eten de resten op van de be- en verwerkte producten. Daarnaast worden workshops varkens knuffelen georganiseerd met deze varkens. Deze workshops vinden buiten en binnen plaats, afhankelijk van het weer, in kleine groepjes van 10 personen met een frequentie van (ongeveer/gemiddeld) 2x per week op vrijdag, zaterdag of zondag. Toepassen Kringlooplandbouw en delen van de kennis Op Landgoed de Peerdegaerdt staan thema’s als duurzaamheid en ecologie centraal. Van onze ecologische moestuin tot onze biodiverse boomgaard, op het landgoed zijn we elke dag druk bezig om niet alleen onze voetafdruk te verkleinen, maar ook om een positieve impact te maken. Doormiddel van het composteren van het mestafval op het landgoed, zetten wij een stap richting kringlooplandbouw, we verbeteren de bodemkwaliteit en de diversiteit aan bodemleven en faciliteren hiermee een gezondere weide en boomgaard voor onze dieren om in te staan, maar ook gezondere gewassen. De Peerdegaerdt wilt de paardenmest in de nabije toekomst gaan composteren door middel van een composteermachine. Voor deze composteermachine zijn reeds twee subsidie aanvragen ingediend.
Door de paardenmest eerst composteren in een composteermachine, ontstaan er diverse voordelen voor het landgoed en het omliggende milieu. Denk hierbij aan; • Verwijderen van ziektekiemen en zaden van woekerende planten • Verbeteren van bodemstructuur door stimulering van bodemleven • Verwijderen van ammoniak en overtollig stikstof • Versterken van voedingswaarde de bodemverbeteraar • Inenten van de bodem met bodemleven • De aanvoer van externe compost of (kunst)mest vervalt, waardoor de paardenhouderij meer zelfvoorzienend is en bijdraagt aan de grondstoffeninventarisatie. • Akkerbouwers die gecomposteerde paardenmest gebruiken voorzien hun grond van een stabiel organisch stofgehalte • Door de stimulatie van bodemleven, is de bodem in staat meer CO 2 vast te houden • Niet gecomposteerde paardenmest heeft een hoog stikstof- en ammoniakgehalte. Door de paardenmest te composteren, belast een excessieve hoeveelheid stikstof de omliggende natuur niet. Het inzetten van gecomposteerde paardenmest neemt ook diverse financiële voordelen met zich mee. Organische meststoffen tellen namelijk minder zwaar mee in de fosfaatnorm. Tot slot is het afvoeren van paardenmest niet meer nodig en hoeft geen compost meer gekocht te worden, dit scheelt in aan- en afvoerkosten.
Door de paardenmest circulair in te zetten met dit fieldlab, heeft De Peerdegaerdt een voorbeeldfunctie tegenover andere paardenhouders. De data ondersteunen andere paardenhouders bij het opzetten van een vergelijkbaar plan. Ook integreren we uitleg over het fieldlab in de workshops 'moestuinieren' en 'permacultuur' die agrarische Landgoed de Peerdegaerdt 19
organiseert. Hierdoor nemen deelnemers kennis van de kringlooplandbouw en wordt het ingezet voor educatieve doeleinden. Zorgactiviteiten Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt krijgt per dagdeel (van maandag t/m zaterdag) hulp van 8 cliënten met een zorgvraag (in totaal 16 cliënten per dag). Zij die om welke reden dan ook moeite hebben met school, hun sociale leven of hun (psychische) gezondheid vinden op De Peerdegaerdt rust en begeleiding op maat. De cliënten krijgen 1 op 1 zorg, waardoor er ook 8 professionele begeleiders/zorgverleners aanwezig zijn. De cliënten voeren dagelijkse agrarische werkzaamheden uit, zoals de verzorging van de paarden en opvangdieren, onderhoud en beheer van de boomgaard etc. Zij worden individueel gebracht naar het agrarische landgoed. De begeleiders komen via eigen vervoer. Activiteiten, workshops, educatie en rondleidingen Met de activiteiten en workshops zoekt De Peerdegaerdt de verbinding met een breder publiek, zowel professioneel als hobbymatig. Zo bieden zij hun de kans om de ervaring en kennis van Landgoed de Peerdegaerdt te kunnen ervaren en te leren. De kennis vervolgens mee te nemen en het “thuis” verder in de praktijk te brengen. Alle activiteiten en workshops hebben een kleinschalig karakter met gemiddeld 8 deelnemers per workshop.
De activiteiten hebben betrekking op educatie ten aanzien van moestuinen, permacultuur, het be- en verwerken van eigen gekweekt voedsel, workshops varkens knuffelen en opvang van dieren. De activiteiten vinden allen plaats in de bestaande bebouwde ruimte of buiten. De workshops worden met name van vrijdag tot en met zondag georganiseerd. Paardencoaching Paardencoaching vindt in twee varianten plaats op het landgoed, individueel en in teamverband. De individuele paardencoaching vindt 1 op 1 plaats en vindt uitsluitend plaats op afspraak met behulp van de paarden die aanwezig zijn op het agrarische landgoed. De coaching duurt per sessie 1 uur en vindt alleen plaats op de volgende dagen: maandag tot en met vrijdag. De paardencoaching in teamverband duurt per sessie 4 uur, waarbij maximaal 10 mensen kunnen deelnemen. Deze mogelijkheid voor groepen vanuit bedrijven wordt tevens aangeboden van maandag tot en met vrijdag. De Peerdegaerdt ziet het als één van haar kerntaken om mensen te inspireren, te laten ontdekken en te leren hoe je in harmonie met dieren en de natuur kunt leven. De rondleidingen zijn een vorm van natuur- en milieueducatie. Ook hiervoor geldt een deelnemersveld van gemiddeld 8 personen. Per dagdeel is ruimte voor één workshop moestuinieren/ permacultuur en één workshop varkensknuffelen of één rondleiding op het agrarische landgoed.
Maandelijks vindt er een vrijwilligersdag plaats door de vrijwilligersclub. Denk hierbij aan deelname zoals “Nederland doet” en “oogstdagen”. Dan komen er ongeveer 15 vrijwilligers om mee te helpen op agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt.
20
Nagenoeg alle activiteiten en werkzaamheden vinden buiten op het landgoed plaats. De grootste binnenruimte op De Peerdegaerdt is ongeveer 35m² en biedt tijdens regenachtige vrijwilligersdagen ruimte om te schuilen. Deze ruimte wordt ook gebruikt voor de be- en verwerking van eigen geteelde producten. In deze binnenruimte kunnen maximaal 30 personen tegelijkertijd binnen aanwezig zijn, in verband met brandveiligheid. Op dagelijkse basis zijn er circa 8 medewerkers/vrijwilligers aanwezig die helpen met de activiteiten rondom de moestuin, het groen, de dieren en de verwerking van de producten. De ruimte van het landgoed voorziet in voldoende parkeerruimte op eigen terrein om de parkeerbehoefte op te vangen. In figuur 6 is de parkeerplaats aangegeven.
Figuur 6 functionele indeling Landgoed de Peerdegaerdt v.w.b. een aantal specifieke activiteiten
21
Samenvatting gebruik: Het agrarische landgoed is gericht op het telen van gewassen op basis van permacultuur (kringloop/biologisch) en probeert vooral met behulp van natuurlijke omstandigheden en processen een efficiënte landbouw te creëren. Dit doet het agrarisch landgoed met behulp van zorgbehoevenden (cliënten), welke begeleid worden door begeleiders (1 op 1). De kennis van deze manier van landbouwbedrijven wordt gedeeld via workshops. De productie bestaat uit groenten en fruit en wordt met behulp van dieren tot stand gebracht. De paarden begrazen de boomgaard, de varkens eten de restproducten en wroeten de grond om. De varkens zijn daarnaast ingezet voor workshop varkens knuffelen en de paarden voor paardencoaching. Tot slot worden landbouwhuisdieren opgevangen die in slechte gezondheid verkeren. Zij kunnen op krachten komen op het agrarische landgoed en wanneer de gezondheid flink verbeterd is, worden de dieren verplaatst naar een andere locatie. Deze dieren begrazen het weilandgedeelte van het agrarische landgoed. Tot slot worden er rondleidingen georganiseerd.
Tabel 1: Cijfers bezoekers/werknemers/vrijwilligers Groep
Aantal Frequentie per dag
Per week
Cliënten dagbesteding Begeleiders dagbesteding Workshop permacultuur en moestuinieren/rondleidingen Individuele paardencoaching Paardencoaching groepen Begeleiding paardencoaching Dierenmedewerker Dierenvrijwilliger Klusjesmedewerker Moestuinmedewerker Moestuinvrijwilliger Groenmedewerker Groenvrijwilliger Vrijwillige keukenchef Vrijwilliger varkensknuffelen Workshop varkensknuffelen Workshop voedsel be- en verwerking Workshop voedsel be- en verwerking begeleiding Vrijwilligersdagen
16 8 8
6 (ma – za) 6 (ma -za) 2 (vrij-za)
96 48 16
Gem. per Gem. per weekdag werkdag (6 werkdagen) 14 16 7 8 2 3
4 10 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 10 8
5 (ma – vrij) 1 (ma – vrij) 5 (ma – vrij) 6 (ma -za) 6 (ma -za) 6 (ma -za) 6 (ma -za) 6 (ma -za) 6 (ma -za) 6 (ma -za) 6 (ma -za) 2 (vrij -zo) 2 (vrij -zo) 1 (vrij of za)
20 10 10 6 6 6 6 6 6 6 6 2 20 8
3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 1
3 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 1
1
1 (vrij of za)
1
1
1
15
1
1
Totaal
91
2 per 7,5 maand op za 287
43
49
22
Bebouwde situatie/gebruiksruimte In figuur 7 is een plattegrond opgenomen van het landgoed waarop alle bebouwing zichtbaar is. De nummering in de figuur correspondeert met de tabel daaronder. In deze tabel is de functie, het jaartal van oprichting en de oppervlakte van de gebouwen opgenomen.
Figuur 7 Plattegrond Landgoed de Peerdegaerdt
23
Tabel 2: informatie bebouwing Kruisdijk 4b en Kruisdijk 6
Gebouw nummer Functie Kruisdijk 4b 1 Dierenverblijf (dierenopvang) 2 Dierenverblijf (Varkens) 3 Aanbouw woning (tevens bereidingsruimte voor been verwerking agrarische producten en opslag materiaal) 4 Woning 5 Dierenverblijf (dierenopvang) 6 Multifunctionele ruimte (therapieruimte /lesruimte en schuilgelegenheid) 7 Multifunctionele ruimte 8 Dierenverblijf (paarden conform milieuvergunning 30 stuks) 9 Dierenverblijf (dierenopvang) 10 Multifunctionele ruimte (therapieruimte /lesruimte en schuilgelegenheid) 11 Dierenverblijf + opslag van materiaal (50/50) 12 Dierenverblijf (dierenopvang) Subtotaal
Jaar van Oppervlakte oprichting 1979 65 m²
Hoofdfunctie/ agrarisch X
1978 (herbouw 35 m² 2023/2024) 1979 307 m²
X
1960 1978
12 m²
X (150) X
2020
25 m²
X
1960
73 m²
X
1979
313 m²
X
2000
53 m²
X
2022
35 m²
2020
65 m²
X
1979
35 m²
X
Woonbestemming Kruisdijk 6 13 Woning bebouwing 1954 Kruisdijk 6 14 Bijgebouw Kruisdijk 6 1963
X (77m²)
90 m²
X (80m²)
X
774 m²
186 m²
Nevenactiviteit/ niet-agrarisch
213 m²
X (50/50 deel X (50/50 wonen) opslag) X (opslag) 24
15 Bijgebouw Kruisdijk 6 2013 16 Bijgebouw Kruisdijk 6 2021 Subtotaal Totaal woon- en agrarische bestemming
3.3
12 m² 9 m²
X X 114 m² 327 m²
183 957 m²
Analyse tijdelijk Omgevingsplan van rechtswege Analyse plangebied gebruik
De agrarische activiteiten van het agrarisch landgoed zijn volgens de bestemmingsomschrijvingen rechtstreeks toegestaan. Het agrarische landgoed voldoet aan de begripsbepaling ‘agrarisch bedrijf’ zoals opgenomen in artikel 1.8. Het agrarisch landgoed is gericht op het voortbrengen van producten door middel van het telen van gewassen en/of het houden van dieren. De kennis die zij daarvan heeft wordt geëxploiteerd. De producten worden, al dan niet be- of verwerkt, verkocht, meestal in combinatie met workshops (be- of verwerking van producten). Het aanbieden van zorg, educatie, informatie en recreatie en het uitvoeren van voedselbe- en verwerking wordt gezien als nevenactiviteit bij een agrarische bestemming. Sommige activiteiten die De Peerdegaerdt uitvoert zijn rechtstreeks toegestaan, zoals: - verkoop aan huis van eigen producten (200 m² bebouwing mag hiervoor worden opgericht en in gebruik worden genomen); - opslag en stalling van agrarische producten in de bestaande bebouwing (500 m²); - ambachtelijke be- en verwerking van agrarische producten (200 m² bebouwing mag hiervoor worden opgericht en in gebruik worden genomen); - agrarische natuur- en landschapsbeheer; - wandel- fiets-, of ruiterpaden over het boerenland; - natuur- en milieueducatie rondleidingen.
Daarnaast is een lijst opgenomen met nevenfuncties waarvoor een agrarisch bedrijf een vergunning kan aanvragen en de desbetreffende activiteiten kan uitvoeren op zijn of haar agrarisch bedrijf. Hieronder is de lijst opgenomen. Tabel 3.2 Niet-agrarische nevenfuncties waarvoor ontheffing kan worden verleend
Nevenfuncties
toegestaan aantal m² bebouwing in gebruik van onbebouwde gronden gebruik
agrarisch handels- en exportbedrijf
500
-
agrarisch loonbedrijf
500
-
veehandelsbedrijf, foeragehandel, paardenhandel
200
-
veearts met praktijkruimte
200
-
hoefsmederij
200
-
africhtingsbedrijf voor paarden
200
800
25
opslag en stalling van niet-agrarische producten, uitgezonderd
500
-
-
-
duurzame energie, biomassa vergisting
1.000
-
kinderboerderij
100
1.500
paardenstalling (inclusief exploitatie paardenkoets)/paardenpension
200
800
kano-, (roei- of elektrische) boot- of fietsenverhuur.
100
100
kleinschalige horecagelegenheid
100
100
theetuin
50
100
kampeerboerderij
200
-
kleinschalig kamperen
100
max. 25 kampeereenheden met een
consumentenvuurwerk (bijvoorbeeld caravans) windenergie, windturbines tot 15 m totale hoogte (inclusief wieken)1, maximaal 1 per bedrijf
(inclusief paardenbak)
maximum van 5.000 m² survivalactiviteiten, excursiebedrijf
100
gehele boerenland
50-200
gehele boerenland
museum/tentoonstellingsruimte
200
-
dierenpension, hondenfokkerij
200
-
sociale functie (zorgboerderij, kinderopvang, resocialisatie)
In het tijdelijk omgevingsplan van rechtswege is aangegeven dat, wanneer sprake is van cumulatie (combinatie) van nevenactiviteiten, deze gemaximeerd is op 500 m² van de bebouwing. Sommige activiteiten, die niet gebonden zijn aan gebouwen, mogen ook buiten het bouwvlak plaatsvinden (gehele boerenland), voor de overige nevenactiviteiten, geldt dat deze uitsluitend binnen het bouwvlak uitgevoerd mogen worden. Ten aanzien van de activiteiten van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt wordt geconstateerd dat: - de agrarische productie en het agrarisch gebruik van de gronden van agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt is conform bestemmingsomschrijving. Daardoor is de boomgaard, de moestuin en de weilanden conform bestemmingsomschrijving; - agrarisch landschap- en natuurbeheer is rechtstreeks toegestaan binnen de bestemmingsomschrijving, waardoor de incidentele vrijwilligersdagen passen binnen de bestemmingsomschrijving; - Natuur- en milieueducatie op het boerenland is rechtstreeks toegestaan, waardoor de workshops permacultuur en rondleidingen rechtstreeks zijn toegestaan; - vanuit de Boomgaard - De ambachtelijke be- en verwerking van eigen producten, rechtstreeks is toegestaan voor een oppervlakte van maximaal 200 m² van de bebouwing. Agrarisch Landgoed de Peerdegaerdt heeft een ruimte in gebruik van circa 90 m² ten behoeve van de be- en verwerking van agrarische producten.
Een vergunning hiervoor is niet noodzakelijk; 26
De mogelijkheden die het tijdelijk omgevingsplan van rechtswege biedt, zijn niet toereikend voor De Peerdegaerdt. De activiteiten zijn niet uitputtend en de maximale maatvoering wordt overschreden. Landgoed de Peerdegaerdt wordt vanuit de initiatiefnemers gezien als een organisch functionerend landgoed, een levend landgoed waarin meerdere activiteiten naast en in harmonie met elkaar gaan met een uitdrukkelijke agrarische basis. Het zijn dan ook geen individuele nevenactiviteiten behorende bij een regulier agrarisch bedrijf, maar een totaalconcept waarbinnen diverse activiteiten vallen, gebaseerd op agrarische activiteiten. In de ogen van Landgoed de Peerdegaerdt zijn alle activiteiten daarin gelijkwaardig, omdat ze allen een bijdrage leveren aan de visie en missie van De Peerdegaerdt. Vanwege de organische bedrijfsvoering is het ook lastig om die activiteiten in vierkante meters te vangen (de meeste activiteiten zijn buiten). In de begripsbepalingen van het tijdelijk omgevingsplan van rechtswege zijn de begrippen gedefinieerd die onderdeel vormen van het tijdelijk omgevingsplan van rechtswege. Daarin is ook het begrip ‘zorgboerderij’ opgenomen. Dat begrip dekt voor een groot deel de lading van het totaalconcept van Landgoed de Peerdegaerdt. Hoewel daarbij wel gesteld moet worden dat de agrarische activiteiten niet als hobbymatig kunnen worden beschouwd.
1.90 zorgboerderij de opvang van kinderen, volwassenen of gehandicapten, hetzij als nietagrarische neventak, hetzij als vervolgfunctie op een agrarisch bouwperceel, waarbij het meewerken in het agrarisch bedrijf of bij het kleinschalig en/of hobbymatig uitoefenen van agrarische activiteiten een wezenlijk onderdeel is van resocialisatie of therapie. Er is geen binnenplanse mogelijkheid om de bestemming te wijzigen naar een zorgboerderij. Het tijdelijk omgevingsplan van rechtswege, kent geen zelfstandige bestemming die betrekking heeft op een zorgboerderij, wel een aanduiding. Het tijdelijk omgevingsplan van rechtswege, kent geen wijzigingsbevoegdheid om de aanduiding ‘zorgboerderij’ toe te voegen. De enige mogelijkheid om de aanduiding of activiteit toe te voegen is via een buitenplanse procedure. Het doel van deze buitenplanse procedure is het toevoegen van de aanduiding ‘zorgboerderij’ op het totale landgoed én het juridisch borgen van alle nevenactiviteiten van Landgoed de Peerdegaerdt. De voorwaarden die zijn genoemd onder artikel 3.5.1 zijn in zijn totaliteit ook relevant voor de toevoeging van de aanduiding zorgboerderij en het landgoed te erkennen zoals het al ruim 10 jaar functioneert en kan blijven functioneren. Deze voorwaarden worden gebruikt in het laatste hoofdstuk om te bepalen of in dit geval sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
27
HOOFDSTUK
4 Beleid en regelgeving
4.1
Inleiding
4.2
Rijksbeleid
4.2.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld. De NOVI bevat de hoofdzaken van het beleid voor de fysieke leefomgeving. Uit de Omgevingswet volgt dat al het strategische beleid uit de bestaande beleidsdocumenten, met en zonder wettelijke grondslag, én het nieuwe strategische beleid op het beleidsterrein van de fysieke leefomgeving worden opgenomen in de NOVI. Het gaat om het strategisch beleid, omdat de NOVI een visie is en de hoofdzaken bevat van het beleid voor de fysieke leefomgeving.
In dit hoofdstuk wordt de beoogde situatie getoetst aan het algemene Rijks-, provinciaal, regionaal en gemeentelijk beleid en regelgeving. Aan het eind van iedere paragraaf is een conclusie/beschrijving van de doorwerking van het specifieke beleid en wet- en regelgeving voor het projectgebied opgenomen.
De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) richt zich op vier prioriteiten. Deze onderwerpen hebben onderling veel met elkaar te maken en ze hebben gevolgen voor hoe we onze fysieke leefomgeving inrichten. De Nationale Omgevingsvisie helpt bij het maken van de noodzakelijke keuzes: a) Ruimte maken voor de klimaatverandering en energietransitie; b) De economie van Nederland verduurzamen en ons groeipotentieel behouden; c) Onze steden en regio’s sterker en leefbaarder maken; d) Het landelijk gebied toekomstbestendig ontwikkelen. Bij kleinschalige ontwikkelingen op lokaal niveau dient rekening te worden gehouden met een gezonde bodem, schoon water, behoud van biodiversiteit en een aantrekkelijke leefomgeving. Wanneer aan deze voorwaarden wordt voldaan is een kleinschalig initiatief passend binnen de NOVI.
Toetsing initiatief
In hoofdstuk 5 van deze motivering is de beoogde situatie getoetst aan de van toepassing zijnde omgevingsaspecten en is beoordeeld of (en zo ja, in hoeverre) deze van invloed is op de fysieke leefomgeving. Op basis hiervan is gebleken dat er vanuit de NOVI geen belemmeringen bestaan voor het initiatief. 4.2.2
Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) Vanuit de algemene rijksregels voor de fysieke leefomgeving zijn vier algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s) opgesteld. Het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) geeft instructieregels van het Rijk voor een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Bovenlokale belangen werken daarmee door in de vaststelling en wijziging van een omgevingsplan. Deze instructieregels (afdeling 5.1 Bkl) gelden ook voor de omgevingsverordening, 28
het projectbesluit en de omgevingsvergunning (artikel 8.0b, 8.0c, 8.0d en 8.0e). Bij deze regels gaat het over normen voor geluid en geur van bedrijfsmatige activiteiten, externe veiligheid en erfgoed.
Toetsing initiatief
In hoofdstuk 5 van deze motivering is de beoogde situatie getoetst aan deze rijksregels uit het Bkl en is beoordeeld of (en zo ja, in hoeverre) deze hieraan voldoet. Op basis hiervan is gebleken dat er vanuit het Bkl geen belemmeringen bestaan voor het initiatief. 4.2.3
Ladder voor duurzame verstedelijking De ladder voor duurzame verstedelijking is opgenomen in artikel 5.129g ‘zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand’ van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). De ladder voor duurzame verstedelijking is een uitwerking van hetgeen is opgenomen in het NOVI en ziet op ‘zorgvuldig ruimtegebruik’. De ladder is ervoor bedoeld dat zorgvuldig wordt nagedacht over nieuwe ontwikkelingen en de plek van de nieuwe ontwikkeling. Zo gaat bijvoorbeeld inbreiding voor uitbreiding. Voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen geldt daarom dat de ladder doorlopen dient te worden om te bepalen of sprake is van zorgvuldig ruimtegebruik.
Toetsing initiatief
In de beoogde situatie worden de huidige activiteiten op de locatie gelegaliseerd en worden enkele activiteiten toegevoegd. Zoals de Afdeling heeft overwogen in haar overzichtsuitspraak van 28 juni 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1724, inzake artikel 3.1.6, tweede lid, van het Bro, moet bij de beantwoording van de vraag of een stedelijke ontwikkeling moet worden aangemerkt als een nieuwe stedelijke ontwikkeling, in onderlinge samenhang worden beoordeeld in hoeverre het plan, in vergelijking met het voorgaande bestemmingsplan, voorziet in een functiewijziging en welk planologisch beslag op de ruimte het nieuwe plan mogelijk maakt in vergelijking met het voorgaande bestemmingsplan. Een bestemmingsplan dat bij recht een stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, maar ten opzichte van het voorgaande planologische regime geen nieuw planologisch ruimtebeslag mogelijk maakt, maar alleen een planologische functiewijziging, voorziet in beginsel niet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 3.1.6, tweede lid, van het Bro. Zoals blijkt uit tabel 2 in hoofdstuk 3, blijkt dat er 327 m² aan bebouwing in gebruik is voor nevenactiviteiten (bijvoorbeeld de aanbouw bij de woning en de dierenhuisvesting) en een deel is hiervoor specifiek gebouwd (multifunctionele en therapieruimte).
Het bestemmingsplan staat een cumulatie toe van 500 m 2 aan nevenactiviteiten, welke rechtstreeks of via een afwijkingsbevoegdheid zijn toegestaan. Deze zijn echter verweven met de hoofdactiviteit agrarisch. De cliënten die hier zorg krijgen, voeren activiteiten uit ten behoeve van het agrarische landgoed. Dit kan niet los van elkaar worden gezien. Het is onmogelijk om deze functie te verplaatsen naar een stedelijk gebied, omdat het 29
dan niet kan functioneren. De functie is niet geschikt voor op een bedrijventerrein. Het gaat in dit geval om zorg gerelateerd aan/gebaseerd op agrarische activiteiten, educatie omtrent permacultuur/kringlooplandbouw in combinatie met recreatieve activiteiten zoals workshop varkens knuffelen en tot slot paardencoaching met behulp van paarden die wezenlijk onderdeel uitmaken van het agrarische landgoed. Deze functies zijn wezenlijk verbonden aan de agrarische activiteiten van het landgoed en kunnen onmogelijk functioneren op een bedrijventerrein of in een centrumgebied. Omdat de bedrijfsvoering en de activiteiten onlosmakelijk zijn verbonden met elkaar/ gebaseerd zijn op de agrarische activiteiten van het agrarische Landgoed de Peerdegaerdt én voldoet aan de maximale maatvoering vanuit het Tijdelijk omgevingsplan van rechtswege m.b.t. de cumulatie aan nevenactiviteiten bij een agrarisch bedrijf en functioneren, kan geconcludeerd worden dat er geen sprake is van een stedelijke ontwikkeling. Daardoor is de Ladder voor duurzame verstedelijking niet relevant voor deze situatie. 4.2.4