Bijlage 1 Jaarstukken 2023 Raad

Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave Voorwoord

3

1 1.1 1.2 1.3 1.4

Inleiding Algemeen Jaarstukken 2023 Samenvattend beeld Bestemming resultaat

5 6 7 9 15

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10

Programma’s Programma 0 Bestuur en Ondersteuning Programma 1 Veiligheid Programma 2 Verkeer, Vervoer en Openbare Ruimte Programma 3 Economie Programma 4 Onderwijs Programma 5 Sport, Cultuur en Recreatie Programma 6 Sociaal Domein Programma 7 Volksgezondheid en Milieu Programma 8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Algemene Dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien

16 18 21 24 29 33 36 39 47 50 54

3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10

Paragrafen Inleiding Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud Kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden Partijen Grondbeleid Regio Deal Openbaarheid

57 58 59 66 73 83 89 102 118 123 125

4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12 4.13

Jaarrekening Rechtmatigheidsverantwoording Overzicht van baten en lasten Toelichting op de staat van baten en lasten Wet normering bezoldiging topfunctionarissen Incidentele baten en lasten Overzicht van structurele reservemutaties Balans Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Toelichting op de balans Investeringskredieten Reserves en voorzieningen Overzicht Sisa Overzicht taakvelden

126 127 129 132 133 136 139 140 141 145 159 161 165 184

5

Bijlagen

188

JAARSTUKKEN 2023 | INHOUDSOPGAVE

2/189

Voorwoord Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij ontvangt u de Jaarstukken van 2023. Met genoegen presenteren wij deze jaarrekening van gemeente Hoeksche Waard waarin het college verantwoording aflegd over de behaalde resultaten in 2023 en de besteding van de middelen.

Rol Met deze jaarstukken leggen we verantwoording aan u af over het gerealiseerde beleid en over het financieel beheer in 2023. Met de programmabegroting 2023 heeft u vanuit uw kaderstellende rol richting gegeven voor het te voeren beleid in 2023 binnen de door u vastgestelde financiële kaders.

Bereikte resultaten Wij kijken terug op een aantal mooie resultaten in 2023. Zo was het het jaar waarin Rijkswaterstaat werkte aan de renovatie en vervanging van de bestaande infrastructuur. De Heinenoordtunnel is gerenoveerd en in de zomer van 2023 is het beweegbare deel van de Haringvlietbrug vervangen. Deze werkzaamheden hebben een grote impact gehad op de bereikbaarheid/doorstroom van ons eiland. Als gemeente hadden we veelvuldig overleg met andere overheidspartijen en belanghebbenden. Wij monitorden de situatie en troffen waar nodig ad-hoc maatregelen, met als doel de overlast waar mogelijk te beperken. Ook zijn we in 2023 gestart met het proces van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Samen met agrariërs, natuurbeheerders en andere stakeholders hebben we gewerkt aan de gebiedsagenda voor een toekomstbestendiger landelijk gebied. We nemen deze agenda tevens mee in de Toekomstvisie 2040 Hoeksche Waard, die samen met relevante stakeholders wordt opgesteld. Op het gebied van sport is er in 2023 gewerkt aan de nota Sport & Bewegen en de harmonisatie van de buitensportaccommodaties. In de nota Sport & Bewegen is nadrukkelijk aandacht voor de uitdagingen van verenigingen en het stimuleren van inwoners om te sporten en te bewegen. Sporten en bewegen zijn namelijk cruciaal voor een sterke sociale basis en spelen een sleutelrol in het welzijn van onze inwoners.

Resultaten om trots op te zijn! Er dienden zich tegelijkertijd echter ook forse opgaven aan. Zo zijn de kosten voor de zorg ook in 2023 fors gestegen. Dit als gevolg van Cao-stijgingen, in combinatie met de vergrijzing, steeds complexere hulpvragen, steeds minder mantelzorgers en vrijwilligers en toenemend gebruik van de Wmo en Jeugdhulp. Het afgelopen jaar merkten we daarnaast de eerste gevolgen van het overvolle stroomnet, netcongestie. Het is geen vanzelfsprekendheid meer dat voorzieningen en bedrijven aangesloten kunnen worden op het elektriciteitsnet. Het levert steeds meer uitdagingen op voor de woningbouw. Een zelfde uitdaging zagen we ontstaan voor water. Met het veranderende klimaat is er zonder maatregelen geen garantie op voldoende water in droge periodes. Maar ook de beschik- en herbruikbaarheid van grondstoffen is een grote uitdaging, gelet op de geopolitieke ontwikkelingen en de grenzen van de aarde. Tevens staan we voor de uitdaging om de grote opgaven van deze tijd uit te voeren binnen beschikbare capaciteit en middelen. Wederom zien we dit jaar een onderbesteding van middelen op sommige beleidsterreinen. Dat hangt direct samen met het tekort aan medewerkers die de gegeven taken uitvoeren.

JAARSTUKKEN 2023 | VOORWOORD

3/189

Prioriteren en het maken van moeilijke keuzes zijn onvermijdelijk geworden, vooral wanneer we vooruitkijken naar nieuwe uitdagingen die ons pad kruisen. Niet alles kan en zeker niet alles tegelijk. Prioriteiten stellen betekent ook ‘nee’ zeggen wanneer verwachtingen niet waargemaakt kunnen worden, of als de prijs daarvoor te hoog is. Scherpe keuzes vragen ook om continuïteit van handelen en visie op de lange termijn, want alleen dan kunnen inwoners en organisaties hun eigen keuzes daarop afstellen. We hebben in 2023 als college ook uitvoering gegeven aan de motie beleidskeuzes. Het Rijk bezuinigt vanaf 2026 fors op het Gemeentefonds, de grootste inkomstenbron van gemeenten. We blijven o.a. via de VNG en R8, voortdurend hameren op het van tafel krijgen van de bezuinigingen door het Rijk. Tegelijkertijd sluiten we onze ogen niet voor de grote uitdagingen die er op finaniceel gebied zijn. We kozen er daarom voor om zelf stevig aan het roer te staan.

Financieel resultaat 2023 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening voor 2023 sluit af met een positief resultaat van € 9,4 miljoen (2022: € 9,8 miljoen). Bij de Slotrapportage 2023 is een geprognotiseerd resultaat over 2023 berekend van € 0,5 miljoen (positief). Ten opzichte van de actuele begroting uit de slotrapportage is sprake van een verschil van € 8,9 miljoen (positief), voor een groot deel veroorzaakt door een aantal incidentele meevallers. Een overzicht van de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van het begrote resultaat bij de Slotrapportage 2023, vindt u terug in hoofdstuk 1.3 Samenvattend beeld van deze jaarstukken.

Accountantscontrole In opdracht van de raad heeft de accountant de Jaarstukken 2023 gecontroleerd. Conform de wijzigingen in de Gemeentewet dient het college vanaf verslagjaar 2023 de rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarstukken. Met de rechtmatigheidsantwoording legt het college verantwoording af over de naleving van de regels, die relevant zijn voor de financiële beheersing van de gemeente. De accountant heeft de door het college afgegeven rechtmatigheidsverantwoording getoetst bij de controle op deze jaarstukken. De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in hoofdstuk 4 van deze jaarstukken.

Voorstel tot resultaatbestemming In deze jaarstukken leggen wij de raad een voorstel voor om het gerealiseerde resultaat over2023 te bestemmen. We stellen de raad voor om het gerealiseerde resultaat van € 9,4 miljoen, in lijn met de uitgangspunten uit de door de raad vastgestelde Notitie Reserves en Voorzieningen, te storten in de algemene reserve. Voor de resultaatbestemming verwijzen wij u naar hoofdstuk 1.4 van deze jaarstukken. Aangeboden door, burgemeester en wethouders van gemeente Hoeksche Waard E. Koops secretaris

JAARSTUKKEN 2023 | VOORWOORD

E. van Heijningen burgemeester

4/189

1 Inleiding

JAARSTUKKEN 2023 | 1 INLEIDING

5/189

1.1 Algemeen De Programmabegroting 2023 vormt het startpunt voor de planning & control-cyclus 2023 en daarmee de basis voor deze jaarstukken. Tussentijdse bijstellingen hebben plaatsgevonden via de Zomerrapportage en Slotrapportage. Daarnaast is de begroting 2023 bijgesteld naar aanleiding van (tussentijdse) raadsbesluiten. Deze Jaarstukken 2023 vormen het sluitstuk van de planning & control-cyclus 2023. Hierin leggen we verantwoording af over de realisatie van het voorgenomen beleid in het jaar 2023. De jaarstukken zijn gebaseerd op de Programmabegroting 2023 en opgesteld volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna BBV). Het principe 'sturen op hoofdlijnen' is gebruikt bij de samenstelling van de Jaarstukken 2023. De beleidsverantwoording op programmaniveau geeft een indruk van de activiteiten die in 2023 zijn uitgevoerd ten behoeve van de doelstellingen uit de programmabegroting 2023-2026. De financiële toelichtingen op programmaniveau en de verschillenanalyses zijn op hoofdlijnen opgesteld (conform financiële verordening).

JAARSTUKKEN 2023 | 1.1 ALGEMEEN

6/189

1.2 Jaarstukken 2023 Programma-indeling De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag, de jaarrekening en de bijlagen.

Jaarverslag De (programma-)indeling is als volgt: 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en openbare ruimte 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal Domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Tot slot is in het jaarverslag het onderdeel "Algemene Dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien" uitgewerkt. Per programma leggen we verantwoording af aan de hand van de volgende vragen: • Wat gebeurde er om ons heen? • Wat hebben we bereikt? • Wat hebben we gedaan? • Wat heeft het gekost? De verantwoording over het al dan niet bereiken van de maatschappelijk effecten, doelen en/of speerpunten uit de Begroting 2023 geven we weer met een indicator per programma. Als dat nodig is, geven wij een toelichting. Gereed Uitvoering loopt volgens planning en gestelde kaders Uitvoering staat onder druk, kans op afwijkingen. Extra bewaking van de kaders en planning Uitvoering wijkt in negatieve zin af van de planning en gestelde kaders. Maatregelen zijn vereist In het jaarverslag staan daarbij de volgende paragrafen: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering (inclusief rechtmatigheidsverklaring; nieuw) • Verbonden partijen • Grondbeleid • Regio Deal • Wet Open Overheid (WOO)

Jaarrekening De verantwoording over programma-afwijkingen, hoger dan de rapportagegrenzen, wordt per programma aan de hand van de volgende vraag afgelegd: “Wat heeft het gekost?”.

JAARSTUKKEN 2023 | 1.2 JAARSTUKKEN 2023

7/189

Afwijkingen tussen actuele begroting en realisatie die groter zijn dan € 250.000,- lichten wij toe conform de vastgestelde financiële verordening. Deze jaarstukken bevatten: • De financiële verantwoording per programma; • De wettelijk verplichte paragrafen (inclusief een aantal extra paragrafen met specifieke informatie over een aantal onderwerpen) • De rechtmatigheidsverklaring van het college (nieuw) • Het overzicht van baten en lasten (inclusief toelichting); • Gegevens over de Wet Normering Topinkomens; • De uitsplitsing van de algemene dekkingsmiddelen; • Het overzicht van de incidentele baten en lasten; • Het overzicht van de structurele mutaties in de reserves; • De balans (inclusief toelichting); • De verantwoording over de investeringskredieten; • Overzicht van de reserves en voorzieningen; • De Sisa-bijlage; • Het overzicht van baten en lasten op taakveldniveau; • Het overzicht in het kader van de uitvoering van de Wet Generiek Toezicht (bijlage). • Het overzicht van EU/Rijkssubsidies (conform motie Subsidiedeskundigheid uit 2021)

JAARSTUKKEN 2023 | 1.2 JAARSTUKKEN 2023

8/189

1.3 Samenvattend beeld Beleidsrapportage Wij leggen per programma verantwoording af over het al dan niet bereiken van de maatschappelijke effecten, doelen en/of speerpunten uit de actuele programmabegroting. We rapporteren hierover door middel van een indicator en indien nodig geven wij een toelichting. Gereed Uitvoering loopt volgens planning en gestelde kaders Uitvoering staat onder druk, kans op afwijkingen. Extra bewaking van de kaders en planning Uitvoering wijkt in negatieve zin af van de planning en gestelde kaders. Maatregelen zijn vereist We rapporteren in totaal over 159 doelen/speerpunten. Daarvan is 83% afgerond of loopt volgens planning (groen) en voor 17% staat de uitvoering onder druk of wijkt in negatieve zin af (oranje en rood). Dit geeft het volgende beeld.

Totaal aantal doelen/speerpunten en voortgang per programma

JAARSTUKKEN 2023 | 1.3 SAMENVATTEND BEELD

9/189

Het beeld laat geen grote verandering zien ten opzichte van de Slotrapportage 2023. In de Slotrapportage 2023 was 71% van de doelen en/of speerpunten op schema, 13 % gereed en stond 16% onder druk.

Financiele rapportage Het rekeningresultaat in 2023 is € 9,4 miljoen positief (in 2022: € 9,8 miljoen positief). Het laatste actuele begrotingsresultaat (zie Slotrapportage 2023) is € 0,5 miljoen (positief). Ten opzichte van het resultaat bij de slotrapportage 2023, is sprake van een verschil van € 8,9 miljoen (positief). In onderstaande tabel is het gerealiseerde resultaat uitgesplitst in de diverse onderdelen: (Beragen x €1.000) Omschrijving Baten Lasten Saldo van baten en lasten (A) Onttrekkingen reserves Stortingen reserves

Rekening Saldo 2022

Prim. begroting Saldo

Act. begroting Saldo

Rekening Saldo 2023

Verschil Saldo

242.739 -234.485

215.710 -214.047

249.357 -255.993

249.390 -245.832

33 10.162

8.254

1.663

-6.637

3.558

10.195

34.992 -33.445

4.963 -2.858

40.485 -33.386

39.588 -33.776

-898 -390

Totaal onttrekkingen aan / stortingen in reserves (B)

1.547

2.104

7.099

5.811

-1.288

Resultaat (A+B)

9.800

3.767

463

9.370

8.907

De verschillenanalyses per programma van de actuele begroting 2023 en het werkelijke resultaat van 2023 staan in hoofdstuk 2 van deze jaarstukken. In onderstaande tabel is de samenvatting van de grootste verschillen opgenomen. Uit de verschillenanalyse blijkt dat de afwijking tussen het begrote en het werkelijke resultaat 2023 voornamelijk wordt veroorzaakt door een aantal grotere posten van incidentele aard. De belangrijkste (grootste) posten zijn hieronder samengevat

JAARSTUKKEN 2023 | 1.3 SAMENVATTEND BEELD

10/189

Schematisch geeft dit het volgende beeld:

JAARSTUKKEN 2023 | 1.3 SAMENVATTEND BEELD

11/189

Jaarresultaat in perspectief In 2023 is sprake van een positief jaarresultaat van € 9,4 miljoen. De totale lasten in 2023 (incl. stortingen aan reserves) is gelijk aan € 280 miljoen. Indien wij het jaarresultaat 2023 uitdrukken in een percentage van de totale lasten dan resulteert dit in een percentage van 3,3%. Zoals hierboven toegelicht is het jaarresultaat 2023 in grote mate beinvloed door de middelen die wij in het kader van de opvang van Oekrainers van het Rijk hebben ontvangen evenals de uitkering die wij van het Rijk hebben ontvangen in de decembercirculaire van het gemeentefonds. De overschotten op de rijksmiddelen Oekraine zagen wij ook in de jaarstukken 2022. Dit betreffen echter geen structurele middelen. Hierbij wordt opgemerkt dat het Rijk de normvergoeding voor de opvang van Oekrainers reeds stapsgewijs heeft afgebouwd. In 2024 vindt een verdere verlaging van de normvergoeding plaats van € 83 euro naar € 61 per opvangplek per dag. De extra middelen die wij vanuit het Rijk hebben ontvangen bij de decembercirculaire houden verband met dat het Rijk eerder rekening hield met een te lage maatstaf voor huishoudens met een laag inkomen, waardoor wij nu meer middelen uit het gemeentefonds ontvangen (€1,2 miljoen). Dit heeft naar verwachting een structureel effect. Dit zal het Rijk verwerken in de meicirculaire 2024 van het gemeentefonds.

De effecten van de meicirculaire 2024 verwerken wij in de Zomerrapportage 2024. Náást de incidentele meevaller van de middelen Oekraine is sprake van een aantal andere, incidentele meevallers die het resultaat 2023 gunstig hebben beinvloed, waaronder de energietoeslag en enkele kosten die wij incidenteel ten laste hebben kunnen brengen van specifeke uitkeringen (subsidies) die wij van het Rijk hebben ontvangen. Zónder deze incidentele meevallers, was het jaarresultaat (fors) lager geweest. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 4.5 Incidentele baten en lasten van deze jaarstukken. De VNG heeft eerder op grond van een landelijke analyse van de jaarrekeningresultaten van gemeenten geconcludeerd dat de jaaroverschotten bij gemeenten met name het gevolg zijn van incidentele factoren (incidentele rijksmiddelen) en gemeenten zich om die reden niet moeten "blindstaren" op de resultaten van de afgelopen jaren, en dat een nadere analyse van het resultaat van cruciaal belang is.

JAARSTUKKEN 2023 | 1.3 SAMENVATTEND BEELD

12/189

Analyse onderuitputting in relatie tot begrotingstekort De analyse die bij de jaarrekening wordt uitgevoerd biedt (verder) inzicht in de uitputting van de budgetten. Met het oog op de bezuinigingen die het Rijk vanaf 2026 doorvoert op het gemeentefonds, waardoor wij vooralsnog (voorafgaand aan de effecten vanuit de zomerrapportage 2024 én perspectiefnota 2025) vanaf 2026 een begrotingstekort hebben van ongeveer € 10 á € 11 miljoen. Om die reden achten wij het van belang om (nogmaals) een diepgaande analyse uit te voeren op de structurele onderuitputting van onze budgetten op grond van de realisatiecijfers 2023 (en 2022) en eventuele structurele ruimte in onze budgetten af te ramen. De resultaten van deze analyse verwerken wij in de zomerrapportage 2024. Hiermee willen wij het begrotingstekort (gedeeltelijk) terugdringen of kunnen wij nadelige gevolgen van (nieuwe) autonome ontwikkelingen uit de zomerrapportage 2024 (deels) opvangen. In een eerdere presentatie van de Provincie Zuid Holland Zuid over de 'ravijnjaren' is een dergelijke analyse op de onderuitputting ook aanbevolen. Wij geven met bovengenoemde analyse uitvoering aan dit advies. Beleidskeuzes blijven naar verwachting nog steeds noodzakelijk om het begrotingsevenwicht op termijn weer te kunnen herstellen. Weerstandsvermogen en ratio’s Het weerstandsvermogen van de exploitatie is (zeer) goed.

Wij zijn hiermee in staat om (incidentele) risico’s/ tegenvallers op te vangen. Er is sprake van een zeer gunstige weerstandsratio (bijna 10). Een verdere toelichting staat in paragraaf 3.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Het belang om de (financiële) ratio’s te volgen, neemt de laatste jaren toe. Het BBV heeft daarom een aantal financiële indicatoren verplicht gesteld. Deze ratio’s zijn uitgewerkt in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hiermee kunnen we (mede) de (financiële) “gezondheid” van onze gemeente bepalen. Uit de in deze jaarstukken berekende ratio’s wordt geconcludeerd dat onze gemeente beschikt over gunstige financiële ratio’s. Voor een verdere toelichting verwijzen we naar paragraaf 3.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Reservepositie De totale omvang van de reserves per 31 december 2023 is € 207 miljoen. De direct beïnvloedbare/ vrije ruimte zit in het vrije deel van de algemene reserve. Dat deel is vrij besteedbaar en bedraagt € 86 miljoen (exclusief reserve weerstandsvermogen en exclusief resultaat 2023). Indien rekening wordt gehouden met de voorgestelde resultaatbestemming 2023 (€ 9,4 miljoen; zie hoofdstuk 1.4 Bestemming resultaat), bedraagt het vrij besteedbare deel van de algemene reserve € 95 miljoen.

Gemeentefonds en specifieke uitkeringen In 2023 was de omvang van de middelen die wij vanuit het Rijk ontvingen vanuit het gemeentefonds € 147 miljoen. De totale baten in 2023 (exclusief reserves) waren € 250 miljoen. Dit betekent dat ongeveer 60% van onze totale baten in 2023 afkomstig waren vanuit de middelen die wij van het Rijk via het gemeentefonds (algemene uitkering) hebben ontvangen. Náást de baten vanuit het gemeentefonds (algemene uitkering), hebben wij in 2023 baten ontvangen in de vorm van diverse specifeke uitkeringen (SPUKS; subsidies) die wij hebben aangevraagd / ontvangen ter dekking van (specifieke/bijbehorende) kosten. Verantwoording hiervan vindt plaats via de zogenoemde Sisa-regelingen/Sisa bijlage (zie hoofdstuk 4.12 Sisa bijlage) In totaliteit leggen wij in deze jaarstukken verantwoording af over 39 Sisa regelingen. In 2023 vertegenwoordigde deze 39 regelingen een totaalbedrag van € 35 miljoen aan baten. Aan de verantwoording van deze regelingen zijn strikte verantwoordingsvereisten (én bijbehorende ambtelijke capacieit) van toepassing. Er speelt momenteel een landelijke discussie over deze wijze van bekostiging door het Rijk daar dit grote administratieve lasten voor gemeenten tot gevolg heeft.

Rechtmatigheid Dit is het eerste jaar dat het college een rechtmatigheidsverantwoording afgeeft. De algemene conclusie is dat het totaal van de geconstateerde financiële rechtmatigheidsafwijikingen onder het vastgestelde

JAARSTUKKEN 2023 | 1.3 SAMENVATTEND BEELD

13/189

grensbedrag € 2.818.000,- (=1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves) blijven. De verantwoording is opgenomen in de jaarrekening hoofdstuk 4.1 Rechtmatigheidsverantwoording en de toelichting op deze verantwoording is opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering (zie 3.6).

JAARSTUKKEN 2023 | 1.3 SAMENVATTEND BEELD

14/189

1.4 Bestemming resultaat In deze jaarstukken worden de volgende resultaatbestemmingen voorgesteld. (Bedragen x €1.000) Nr

Onderwerp

Programma

Omschrijving

Bedrag Resultaat jaarrekening vóór bestemming

9.370

Totaal resultaatbestemmingsvoorstellen

0

Resultaat jaarrekening na resultaatbestemming, toe te voegen aan de algemene reserve, vrije deel

9.370

Het jaarrekeningresultaat is € 9.4 miljoen. Wij stellen voor om dit saldo (volledig) te storten in de algemene reserve.

JAARSTUKKEN 2023 | 1.4 BESTEMMING RESULTAAT

15/189

2 Programma’s

JAARSTUKKEN 2023 | 2 PROGRAMMA’S

16/189

De beleidsverantwoording over 2023 is per programma uitgewerkt aan de hand van de volgende vragen: • Wat gebeurde er om ons heen? • Wat hebben we bereikt? • Wat hebben we gedaan? Voor de beantwoording van de laatste 2 vragen is de voortgang per maatschappelijk effect, doel en of speerpunt aangegeven. Over deze voortang is als volgt gerapporteerd: Gereed Uitvoering loopt volgens planning en gestelde kaders Uitvoering staat onder druk, kans op afwijkingen. Extra bewaking van de kaders en planning Uitvoering wijkt in negatieve zin af van de planning en gestelde kaders. Maatregelen zijn vereist

Als de indicator oranje of rood is, is een toelichting nodig. Bij groen is dit vrijblijvend.

Waar staat gemeente Hoeksche Waard voor? Het Hoofdlijnenakkoord is de basis voor de plannen in onze begroting waarover we in deze jaarstukken verantwoording afleggen. In het Hoofdlijnenakkoord staat een stevige en duidelijke ambitie van de coalitie. Ook de ambtelijke organisatie zet haar schouders eronder. Er is hard gewerkt aan de verdere inrichting van de organisatie en het op orde brengen van de basis. De focus is verlegd van richten en inrichten naar verrichten.

Inhoud geven aan de thema’s van de ambities kunnen we als gemeente niet alleen We bundelen onze krachten en maken gebruik van de ondernemerszin en de zorg voor elkaar die zo kenmerkend is voor de inwoners van de Hoeksche Waard. We zetten onszelf op de kaart door samenwerking te zoeken op basis van wederkerigheid en meerwaarde. De inhoud van onze opgaven staat centraal. De opgave is leidend bij het aangaan van samenwerking en strategische allianties. De kernvraag is: “wat kunnen we voor elkaar betekenen?”.

Gericht investeren om de beweging op gang te brengen en te houden is een samenspel Een samenspel van verschillende factoren op het gebied van goed wonen, leven, werken en recreëren. Daarom werken we integraal aan de kwaliteit van de sociale en ruimtelijke omgeving, het landschap, de cultuur, de werkgelegenheid, bereikbaarheid, de kwaliteit en nabijheid van noodzakelijke voorzieningen op het gebied van zorg en welzijn, winkelen en onderwijs en een passende woningvoorraad. Het is belangrijk om te beseffen dat er een bepaalde wederkerigheid is tussen deze zaken: ze zijn als raderen in een machine. Voldoende werkgelegenheid kan nieuwe inwoners aantrekken en dus leiden tot een behoefte aan meer nieuwbouw. Andersom kan een aantrekkelijk woonmilieu en de aanwezigheid van een geschikte beroepsbevolking juist een reden zijn voor bedrijven om zich hier te vestigen. Het totale systeem is daarbij zo sterk als de zwakste schakel. Alle raderen moeten draaien om de ‘machine’ gaande te houden.

JAARSTUKKEN 2023 | 2 PROGRAMMA’S

17/189

2.1 Programma 0 Bestuur en Ondersteuning Tot het programma Bestuur en ondersteuning behoren de taakvelden bestuur, burgerzaken (inclusief dienstverlening) en beheer overige gebouwen en gronden. Dit programma is inclusief bedrijfsvoering.

Wat gebeurde er om ons heen? Professionele en persoonlijke dienstverlening: Inwoners en ondernemers ervaren in hun dagelijks leven dat de (digitale) dienstverlening van organisaties steeds gemakkelijker en sneller is. Dat verwachten ze ook van de gemeentelijke dienstverlening. Hierbij gaat het niet alleen over wat we leveren, maar ook hoe we onze diensten aanbieden (houding en gedrag) en hoe we communiceren. De klant wil inzicht in de voor hen relevante/gewenste informatie (zelfregie). Digitalisering: De wereld om ons heen wordt steeds digitaler. Mensen weten daar steeds beter mee om te gaan. Niet iedereen kan of wil echter op gelijke manier deelnemen aan deze online leefwereld. Er kan daardoor een digitale kloof ontstaan tussen mensen die wel en niet digivaardig zijn. Verkiezingen: Op 15 maart waren er gecombineerde verkiezingen van Provinciale Staten en het Waterschap. Door de val van het kabinet vond op 22 november de vervroegde Tweede Kamerverkiezing plaats.

Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan? We hebben gezorgd voor een goede toegankelijkheid en bereikbaarheid van onze dienstverlening voor al onze inwoners en ondernemers (inclusieve dienstverlening). Onze dienstverlening stemmen we continu af op de vraag van onze inwoners en ondernemers en de ontwikkelingen in onze samenleving. We hebben stappen gezet in de verdere uitbreiding van onze digitale dienstverlening, onder andere in de ontwikkeling van een digitaal loket (MijnHW). Het uitvoeren van doorlopende kwaliteitsmeting op alle dienstverlenings- en communicatiekanalen. Het monitoren en analyseren van de beschikbare data (kwantitatief en kwalitatief) en daar waar nodig onze dienstverlening op aangepast. Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

Stand van zaken

Collegeporgramma organisatie: Dienstverlening

We streven ernaar dat inwoners onze dienstverlening waarderen met een 8

Doorlopend

We doen doorlopend klant(tevredenheids)onderzoek op de vier dienstverlenings- en communicatiekanalen: Digitaal, Telefoon, Fysiek en Post. Er wordt nog volop gewerkt aan de verbetering van vragenlijsten, processen en op onderdelen het vergroten van de respons. Het jaar 2023 hebben we afgesloten met gemiddeld een 7,7.

Onze dienstverlening is voor iedereen bereikbaar en toegankelijk

Doorlopend

We geven de inwoners en ondernemers zelf het (online) inzicht in de voor hen relevante informatie

Doorlopend

We stemmen onze dienstverlening continu af op de ontwikkelingen in onze samenleving en de vraag van onze inwoners en gebruiken daarbij de doorlopende klanttevredenheidsmetingen als belangrijke graadmeter

Doorlopend

We zetten in op een verdere uitbreiding van de digitale dienstverlening en blijven binnen de regels van de wet omgaan met persoonlijke informatie

Doorlopend

We investeren de komende periode € 14 miljoen in de verduurzaming van ons eigen vastgoed

2023 e.v.

Collegeprogramma opgave: Duurzaam eiland

JAARSTUKKEN 2023 | 2.1 PROGRAMMA 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING

De raad heeft de startnotitie verduurzaming gemeentelijk vastgoed vastgesteld op 18 april 2023. Ook een eerste investeringsvoorstel voor Sportzaal 't Paradijs. Investeringsvoorstel voor de overige accommodaties is voor de eerste tranche aan de

18/189

Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

Stand van zaken raad aangeboden eind 2023. Vanaf 2024 volgende de volgende tranches.

Collegeprogramma opgave: Hoeksche Waard in de omgeving

Collegeprogramma opgave: Levendige dorpen

We komen tot een stevige externe positionering in samenwerking met raad en maatschappelijke partners

Doorlopend

We stellen een lobbyagenda op en gebruiken deze om nieuwe financieringsbronnen aan te boren, invloed uit te oefenen op besluitvorming elders om onze doelen te bereiken en/of kennis vanuit regio, provincie, Rijk en Europa aan te trekken

Doorlopend

We richten samen met onze regionale partners een klein regiobureau op dat uitvoering geeft aan de Regio Deal en strategische agenda van de ZuidHollandes Delta

Uitvoering

December 2022 is de uitvoeringsagenda biodiversiteit vastgesteld

We stellen aan de hand van data en in samenspraak met de inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners ontwikkelbeelden (sociaal en fysiek) per dorp op, waarna we gezamenlijk het vervolgproces bepalen

2023-2024

Middels een RIB is de raad geïnformeerd (gepubliceerd 4 januari 2024) over vertraging in oplevering van fase 1. In Q2 worden de volgende zaken opgeleverd:

- dorpsfoto's per dorp met een eerste kwantitatief integraal eilandbreed beeld - kwantitatief beeld van voorzieningen en eerste opzet referentiekader voorzieningen - eerste toets bij de samenleving via onderzoek naar rust en acitiviteiten op zondag

Collegeprogramma organisatie: Financiën

Opstellen van een integraal accommodatieplan (IAP)

Op basis van een breed participatief onderzoeken stellen we een nota ‘Rust en activiteiten op zondag’ op. We werken dit uit in verordeningen, die aansluitend worden opgesteld en vervolgens worden voorgelegd aan de gemeenteraad

2023-2024

Vanuit het 'verhaal van de Hoeksche Waard' komen we met gemeenteraad en maatschappelijke partners tot leidende principes die helpen bij het maken van beleidskeuzes in de toekomst

2023-2024

We maken keuzes in het gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed. In deze keuzes vindt de afweging plaats op onder meer het behoud, het intensiveren, het verduurzamen, het vernieuwen of het afstoten van gemeentelijk vastgoed

2023 e.v.

Het maken van keuzes heeft directe raakvlakken met het project 'levendige dorpen', het opstellen van 'deel-IAP's' voor de dorpen en de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. De raad is met de bijlagen bij de RIB van 27 juni 2023 in staat gesteld om keuzes te maken. Keuzes zijn in onderscheiden mate randvoorwaardelijk voor (een vervolg van) de hiervoor genoemde projecten.

Met het vaststellen van de startnotitie 'vastgoed op orde' is door de raad besloten tot het opstellen van een integraal accommodatieplan (IAP). Voor de dorpen Goudswaard en 's-Gravendeel is in 2022 begonnen met het opstellen van een IAP. Voor de rest van de gemeente moet dat vanaf 2023 gebeuren in samenhang met de uitwerking van de ambities in het Hoofdlijnenakkoord 2022-2026 over ontwikkelbeelden per dorp

2023 e.v.

Het integraal accommodatieplan wordt per dorp opgesteld. Het deel-IAP voor Goudswaard en 'sGravendeel is op 12 september 2023 door de raad geamendeerd vastgesteld. De inbedding van het vervolg voor de overige dorpen in het project levendige dorpen / ontwikkelbeelden is niet duidelijk.

Wat heeft het gekost? In de tabel staan, per taakveld, de baten en lasten van dit programma, het gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten, de mutaties in de reserves en het gerealiseerde resultaat. Hierbij worden de baten weergegeven als + en de lasten als –. De onttrekkingen aan de reserves zijn gebaseerd op de werkelijk gemaakte kosten (indien systeemreserves). De kosten van de overhead (taakveld 0.4) worden, conform de BBV, weergegeven in het onderdeel “Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien”. (Bedragen x €1.000)

JAARSTUKKEN 2023 | 2.1 PROGRAMMA 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING

19/189

Taakveld

Werkelijk 2022

Primitieve begroting 2023

Actuele begroting 2023

Werkelijk 2023

Saldo 2023

1.266 1.193 5.553

0 1.109 240

0 1.132 190

2 1.220 219

2 88 29

0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Totaal Baten

8.012

1.349

1.322

1.442

120

0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

-5.024 -3.661 -5.416

-4.549 -3.473 -733

-5.060 -4.122 -1.004

-5.364 -4.005 -970

-304 118 33

Totaal Lasten

-14.101

-8.755

-10.186

-10.339

-153

Totaalsaldo van baten en lasten

-6.090

-7.406

-8.864

-8.897

-33

0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

95 0 172

0 0 0

153 0 0

175 75 0

22 75 0

Totaal Onttrekkingen reserves

267

0

153

250

97

0.1 Bestuur 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

-26 0

0 0

0 -482

-24 -482

-24 0

Totaal Stortingen reserves

-26

0

-482

-506

-24

-5.848

-7.406

-9.194

-9.154

40

Geraamd resultaat programma 0. Bestuur en ondersteuning

De belangrijkste financiële afwijkingen zijn in onderstaand overzicht weergegeven (zie gerealiseerd resultaat, kolom “Saldo 2023) uit bovenstaande tabel. Verschillen tussen taakvelden die per saldo budgettair neutraal zijn, zijn buiten deze verschillenanalyse gelaten. Onderwerp / Taakveld

Overschot (+) / Tekort (-) op budget

Voordeel / Nadeel

Belangrijkste verklaringen

Nadeel

De omvang van de voorziening voor wethouderspensioenen wordt aan het eind van het jaar berekend door een externe partij. De mutatie wordt bepaald op basis van de opgebouwde pensioenrechten, de indexering en een verplicht toe te passen rekenrente. De verplichte rekenrente is pas ultimo 2023 bekend, waardoor wij de begroting hierop niet meer konden aanpassen. Daarna vragen wij de berekeningen op bij de externe partij. De pensioenen zijn per 1-1-2024 geïndexeerd met 3,03% en de rekenrente die gehanteerd is bedraagt 3,16%. Op basis van deze percentages bedraagt de dotatie aan de voorziening € 0,3 miljoen meer dan geraamd.

0,3

Voordeel

Overige verschillen op dit programma onder de rapportagegrens van €250.000.

0

Overschot op budget 2023

Bestuur

-0,3

Overig Totaal

Beleidsindicatoren Voor dit programma zijn geen (verplichte) beleidsindicatoren van toepassing.

JAARSTUKKEN 2023 | 2.1 PROGRAMMA 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING

20/189

2.2 Programma 1 Veiligheid Tot het programma Veiligheid behoren de taakvelden crisisbeheersing en brandweer en openbare orde (inclusief handhaving) en veiligheid.

Wat gebeurde er om ons heen? Digitale veiligheid De criminaliteitscijfers in de Hoeksche Waard zijn stabiel en verhoudingsgewijs laag. Waar traditionele vormen van criminaliteit en dreiging van buitenaf afnemen, laat cybercriminaliteit de afgelopen jaren juist een stijging zien. Dit is ook in de Hoeksche Waard het geval. Er vindt een verschuiving plaats van fysieke criminaliteit naar cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Er wordt een beroep gedaan op de digitale weerbaarheid van de bevolking. Oorlogen en asielcrisis Naast de druk op de asielopvang leiden de oorlogen in Oekraine, Israel en Palestina ook tot spanningen in Nederland. Dit uit zich in onrust onder inwoners, zorgen over veiligheid, gevoelens van weerstand, discriminatie en polarisatie. Excessief geweld De georganiseerde criminaliteit verhardt. Vooral de illegale handel in drugs, met name cocaïne, levert criminelen grote financiële winsten op en fungeert als motor achter tal van ondermijnende activiteiten. We hebben gezien dat dergelijke conflicten de afgelopen jaren hebben geleid tot excessief geweld in de openbare ruimte. Deze criminaliteit vormt zo een bedreiging voor de leefbaarheid van onze wijken. Het snelle geld heeft bovendien een aantrekkingskracht op bepaalde jongeren met alle risico’s van dien.

Jaarwisseling In het algemeen kan worden geconcludeerd dat de jaarwisseling op veel plaatsen overzichtelijk is verlopen, mede dankzij de voorbereidingen en paraatheid van onze hulpdiensten. Wel waren er enkele heftige incidenten waarbij we afschuwelijke explosies van geweld tegen onder meer personen met een publieke taak hebben gezien.

Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan? Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

Alternatieven voor vrijetijdsbesteding creëren

Zoeken naar mogelijkheden, samen met het Sociaal Domein, om jeugd passende alternatieven (activiteiten en locaties) te bieden en daartoe te bewegen

2023

Collegeprogramma thema: Veiligheid

We stellen een Integraal Veiligheidsplan op met daarbij een uitvoeringsplan om zo meer sturing te geven aan onze veiligheidsbeleid

Q2 2023

In 2023 is het Integraal Veiligheidsbeleid vastgesteld. Het uitvoeringplan volgt in het eerste kwartaal van 2024

We vergroten de informatievoorziening en kennis over datagedragen werken, waardoor we zaken als ondermijning en openbare orde problematiek beter kunnen aanpakken

2024

In 2023 zijn we gestart met het onderzoeken naar de diverse mogelijkheden. Gelet op de technische uitdagingen loopt dit onderzoek door in 2024.

We verbeteren de aanvraagvoorziening voor aanvragen van vergunningen

Q4 2024

We onderzoeken het verbeteren van het proces

Om adequater te handelen bij langdruge ernstige woonoverlast gebruiken we de mogelijkheden van de Wet Woonoverlast

2023 ev

We zetten ons in om de verharding in de maatschappij en polarisatie tegen te gaan

Q4 2023

JAARSTUKKEN 2023 | 2.2 PROGRAMMA 1 VEILIGHEID

Stand van zaken

In november heeft er een training cultuursensitief werken plaatsgevonden waarbij medewerkers zijn getraind om de dialoog aan te gaan met inwoners over verschillende achtergronden en overtuigingen.

21/189

Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

Stand van zaken We stimuleren de betrokkenheid en participatie van inwoners bij het vergroten van de veiligheidsbeleving. Dit doen wij door, onder andere, deelname aan projecten als ‘Bondgenoten’.

We willen zoveel mogelijk preventie bevorderen op het gebied van alle ongewenste gedragingen, zoals gebruik van drugs, overlast en geweld. Waar nodig treden we consequent en stevig repressief op

2023 ev

We versterken de omvang van het team Handhaving

2023 en 2025

We intensiveren de samenwerking tussen zorg en veiligheid door waar nodig en mogelijk de srijdige belangen en regels te overbruggen

2023 ev

Doorontwikkeling van het team Handhaving Openbare Ruimte

Verdere uitwerking en toepassingen van de diversiteit aan thema’s binnen het takenpakket - Verdieping en verdere vormgeving aan het gebiedsgericht werken o.b.v. de ambitie m.b.t dorpsgericht werken

2023

Ketenaanpak verstevigen

Verankeren van de samenwerking, opschaling en de juridische kaders die samenwerking en informatieuitwisseling helpen mogelijk maken

2023

Polarisatie voorkomen en depolariseren waar nodig door niet de polen te bestrijden maar het midden te versterken.

Dag van de Dialoog

Q4 2023

Team Handhaving is voor 2023 uitgebreid tot 10 fte vaste aanstellingen.

In november heeft er een training cultuursensitief werken plaatsgevonden waarbij medewerkers zijn getraind om de dialoog aan te gaan met inwoners over verschillende achtergronden en overtuigingen.

We stimuleren de betrokkenheid en participatie van inwoners bij het vergroten van de veiligheidsbeleving. Dit doen wij onder andere deelname aan projecten als ‘Bondgenoten’. Voorkomen dat criminelen de veiligheid en het ondernemersklimaat in onze buitengebieden aantasten

Keurmerk Veilig Buitengebied invoeren

2024

We starten hier in 2024 mee.

Wat heeft het gekost? In de tabel staan, per taakveld, de baten en lasten van dit programma, het gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten, de mutaties in de reserves en het gerealiseerde resultaat. Hierbij worden de baten weergegeven als + en de lasten als –. De onttrekkingen aan de reserves zijn gebaseerd op de werkelijk gemaakte kosten (indien systeemreserves). De kosten van de overhead (taakveld 0.4) worden, conform de BBV, weergegeven in het onderdeel “Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien”. (Bedragen x €1.000) Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal Baten

Werkelijk 2022

Primitieve begroting 2023

Actuele begroting 2023

Werkelijk 2023

Saldo 2023

0 32

0 113

0 80

0 83

0 3

32

113

80

83

3

1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

-7.825 -1.907

-8.101 -1.872

-8.462 -2.302

-8.446 -2.159

15 143

Totaal Lasten

-9.733

-9.973

-10.763

-10.606

158

Totaalsaldo van baten en lasten

-9.700

-9.860

-10.684

-10.523

160

1.2 Openbare orde en veiligheid

145

0

0

0

0

Totaal Onttrekkingen reserves

145

0

0

0

0

-9.555

-9.860

-10.684

-10.523

160

Geraamd resultaat programma 1. Veiligheid

De belangrijkste financiële afwijkingen zijn in onderstaand overzicht weergegeven (zie gerealiseerd resultaat, kolom “Saldo 2023) uit bovenstaande tabel. Verschillen tussen taakvelden die per saldo budgettair neutraal zijn, zijn buiten deze verschillenanalyse gelaten.

JAARSTUKKEN 2023 | 2.2 PROGRAMMA 1 VEILIGHEID

22/189

(Bedragen x €1 miljoen) Onderwerp / Taakveld

Overschot (+) / Tekort (-) op budget

Voordeel / Nadeel

Belangrijkste verklaringen

Overige verschillen op dit programma onder de rapportagegrens van €250.000.

Overig

0,2

Voordeel

Totaal

0,2

Overschot op budget 2023

Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de beleidsindicatoren weer die betrekking hebben op dit programma. De gegevens komen hierbij vanuit “Waar staat je gemeente.nl”. Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (26-03-2024)

Jaar

Hoeksche Waard

Nederland

Gemeente weinig stedelijk

Winkeldiefstal per 1.000 inwoners

2023

0,5

2,5

1,1

Diefstal uit woning per 1.000 inwoners

2023

0,6

1,3

1,1

Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners

2023

2,1

4,3

2,8

Vernieling en beschadiging per 1.000 inwoners

2023

3,3

5,8

4,1

Jongeren met een delict voor de rechter in %

2022

1

1

1

Verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar

2021

6

8

7

Verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar

2022

5

8

8

JAARSTUKKEN 2023 | 2.2 PROGRAMMA 1 VEILIGHEID

23/189

2.3 Programma 2 Verkeer, Vervoer en Openbare Ruimte Tot het programma Verkeer, vervoer en openbare ruimte behoren de taakvelden verkeer en vervoer, parkeren, recreatieve havens, economische havens en waterwegen, openbaar vervoer, wegen, openbaar groen en (openlucht) recreatie, riolering, afval en begraafplaatsen en crematoria.

Wat gebeurde er om ons heen? De werkzaamheden aan en de afsluitingen van de Heinenoordtunnel en de Haringvlietbrug hebben een behoorlijke impact gehad op de doorstroom van verkeer. Dit leidde tot veel extra klachten en meldingen én tot veel ad hoc-maatregelen om direct in te kunnen spelen op de praktijk. De zwemlocaties bij de Haringvlietbrug waren minder toegankelijk waardoor minder recreatie kon plaatsvinden.

Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan? Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

Collegeprogramma opgave: Duurzaam eiland

We leveren een uitvoeringsagenda biodiversiteit op en gaan aan de slag met de realisatie

Gereed

We onderzoeken de omslag van onderhoud gebaseerd op beeldkwaliteit naar onderhoud passend bij de functie van de openbare ruimte

2023-2024

We sturen op het beperken van de verkeersoverlast tijdens de renovaties van de Haringvlietbrug en Heinenoordtunnel, dit doen we samen met andere overheidspartijen

2023-2024

Wij hadden intensief overleg met de andere overheidspartijen en andere belanghebbende partijen. Wij monitorden de situatie en en troffen waar nodig ad-hoc maatregelen. In ieder geval realiseerden wij een pendeldienst vanaf de veerpont naar de ov-voorziening Molendijk in Numansdorp. Deze maatregel maakte geen onderdeel uit van het eerder vastgestelde maatregelpakket.

We geven uitvoering aan een strategische gebiedstafel samen met andere overheidspartijen (Rijkswaterstaat, provincie, waterschap)

2023 e.v.

Doorlopend proces.

We herijken de mobiliteitsagenda en geven hier met de provincie een verder invulling aan

2023

In 2023 zijn op dit vlak geen acties ondernomen, dit pakken wij weer op nadat het nieuwe mobiliteitsplan Hoeksche Waard is vastgesteld.

In 2023 starten we met het opstellen van een Mobiliteitsplan, inclusief uitvoeringsprogramma (o.a. met een masterplan N217, bereikbaarheid dorpen via verschillende modaliteiten, relatie woningbouwontwikkeling, fietsverbindingen en verkeershinder op diken, rekening houdend met potentiële ontwikkelingen op het hoofdwegennet). We doen dit in nauwe samenspraak met onze inwoners door een doelgerichte participatie

2023-2024

Goudappel ondersteunt ons bij het opstellen van het Mobiliteitsplan. De gemeenteraad stemde in november in met de startnotitie mobiliteitsplan Hoeksche Waard waarna de werkzaamheden starten.

We zorgen voor de aanleg en verbetering vn diverse (door)fietsverbindingen

2023 e.v.

Een ontbrekende schakel in de doorfietsroute vanaf Maasdam/Puttershoek naar Dordrecht (bij 's-Gravendeel) is gerealiseerd door een samenwerkingspartij in het gebied. Ook het Tiengemetenpad is in de realisatiefase m.u.v. het laatste deel naar Nieuwendijk. Zo mogelijk wordt meegelift met de ontwikkeling van het bos van Los. Voor de fietsroute scholieren Strijen - Oud-Beijerland zitten de voorbereidingen in de eindfase waarna we overgaan naar realisatie.

We realiseren het project parellelweg Maasdam-'s-Gravendeel

2023 e,v,

Bestemmingsplan gereed, tbv grondverwerving zijn we een onteigeningsprocedure gestart. Verzoek van de raad niet uit te voeren tijdens werkzaamheden Renovatie Heinenoordtunnel 2023-2024. Voorbereidingen blijven door gaan maar uitvoering op een later moment. Hogere uitvoeringskosten vragen om keuzes en/of extra middelen en extra overleg met partner provincie ZuidHolland.

We optimaliseren de verkeersontsluiting Hoeksche Waard Zuid-West

2023 e.v.

Op verschillende momenten adviseerden wij hierover de gemeenteraad. Op verzoek van de gemeenteraad onderzoeken wij een alternatieve variant. Na besluitvorming hierover geven wij een vervolg aan dit

Collegeprogramma thema: Mobiliteit en bereikbaarheid

JAARSTUKKEN 2023 | 2.3 PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN OPENBARE RUIMTE

Stand van zaken

24/189

Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

Stand van zaken proces. Voor de realisatie van het fietspad langs de Korteweg is een SOK opgesteld en ondertekend met Waterschap Hollandse Delta. Waterschap Hollandse Delta startte met de voorbereidingen voor uitvoering van dit project.

We optimaliseren in maatregelen ten behoeve van de snelheid en frequentie van R-net/HOV (haltevoorzieningen, infrastructuur, onderzoeks- en werkgeld)

2023

Er zijn financiële middelen beschikbaar gesteld voor het realiseren van een busbaan ten behoeve van RNet.

We plegen aanvullende inzet op collectief en/of openbaar vervoer of alternatieven (bij verdere teruggang voorzieningenniveau)

2023

Wij zetten in 2023 extra schoolritten in de ochtend in en lieten de nachtbus rijden.

We realiseren een uitrol in de Hoeksche Waard van infrastructuur voor het voorzien in duurzamen energie in het kader van mobiliteit

2023 e.v.

De Randweg Klaaswaal is onderdeel van de Mobiliteitsagenda samen met de provincie Zuid-Holland. Met de aanleg van een Randweg wordt het doorgaande verkeer uit Klaaswaal gehaald om hiermee de leefbaarheid en de verkeersveiligheid te vergroten

2023 e.v.

We zetten extra capaciteit in op het snel en adequaat oppakken van meldingen en service verzoeken van de samenleving. Er komt extra aandacht voor advies voor (nieuwbouw)projecten om te zorgen dat de openbare ruimte zo toekomstbestendig mogelijk aangelegd en onderhouden kan worden, met extra aandacht voor biodiversiteit en klimaatadaptatie

2023 e.v.

We actualiseren het integraal beleidsplan openbare ruimte in 2023. Speerpunten hierin zijn o.a.s. meer focus op klimaat en biodiversiteit, areaal wijzingen en de veranderende markt

Q1 2025

Gezien alle ontwikkelingen op het gebied van biodiversiteit, klimaatadaptatie, onderhoud van de openbare ruimte en het onderhoudsniveau op de begraafplaatsen gebruiken we 2024 voor het actualiseren van het integraal beleidsplan. Aan het einde van de looptijd van het huidige plan bieden we het nieuwe plan aan.

In de grote groencontracten komt meer ruimte en focus op innovatie en Social Return on Investment (SROI)

Gereed

De groencontracten zijn aanbesteed en hierbij is extra aandacht geweest voor innovatie (biodivers beheer) en SROI.

De (stedelijke) gebieden rondom Hoeksche Waard zijn op multimodale manier snel, veilig en comfortabel bereikbaar. De onderwerpen die hiernaast staan beschreven zijn belangrijk om de onderlinge verbinding te verbeteren

Realiseren mobiliteitsagenda Provincie ZuidHolland

2023 e.v.

Na het zomerreces herijken wij de mobiliteitsagenda waarna realisatie van de daarin genoemde projecten wordt vervolgd.

De doelstelling verschuift van "De hoeveelheid restafval verminderen" naar "Kwaliteitsverbetering van de gescheiden grondstoffen"

We laten de RAD meer toezien op de kwaliteit door meer en frequenter de aangeboden containers en zakken te controleren. Daarnaast communiceren we helder wat er wel en niet aangeboden mag worden in de verschillende inzamelmiddelen. In 2022/2023 evalueren we het grondstoffenbeleidsplan en gebruiken we de resulaten voor een nieuw vast te stellen grondstoffenbeleidsplan

2023-2024

We controleren samen met de RAD bij hotspots waar veel klachten en meldingen komen.

De dorpen in Hoeksche Waard zijn multimodaal met elkaar verbonden

We zetten in op verschillende methoden van vervoer: met de auto, fiets en het OV (of alternatieve vormen van collectief vervoer) blijft de Hoeksche Waard zowel intern als extern goed bereikbaar

Gereed

De provincie is gestart met de aanbesteding voor de nieuwe OV-concessie. Via uw raad leverden wij onze inbreng hiervoor, daarbij is de bereikbaarheid van onze dorpen belangrijk.

De impact van mobiliteit op de leefbaarheid wordt verlaagd

Stimuleren en faciliteren gebruik duurzame vormen van mobiliteit. Dit doel hangt deels samen met het treffen van gedragsbeïnvloedende maatregelen ten behoeve van het minimaliseren van overlast door renovatie

Gereed

De manier waarop we werken aan de doelstelling om Nederland in 2050 klimaatadaptief ingericht te hebben. Klimaat adaptief 2050

Klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte

2022-2050

Collegeprogramma thema: Openbare ruimte

Uitgangspunten voor realisatie opnieuw tegen het licht gehouden vanwege ingenomen standpunt provincie Zuid-Holland (geen financiële bijdrage, wel beleidsmatig). Nog actief in overleg met Waterschap over verdere planvorming en realisatie.

Zelfde als eerder genoemde herijking van de mobiliteitsagenda

JAARSTUKKEN 2023 | 2.3 PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN OPENBARE RUIMTE

Het vervangen van bestrating door groen en het toevoegen van meer bomen draagt bij aan klimaatadaptieve inrichting. Een groenere openbare ruimte leidt tot hogere beheerkosten in de toekomst. We brengen ook waterdoorlatende bestrating aan. Deze bestrating vraagt een intensiever beheer. We leggen extra hemelwaterriolering aan waardoor ons areaal uitbreidt en de beheerkosten daarvan ook stijgen. Dit laatste nemen we financieel mee bij het eerstvolgende gemeentelijke rioleringsplan in 2025.

25/189

Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

Stand van zaken

Realiseren uitvoeringsagenda en uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie

2022-2025

In de planperiode t/m 2024 de openbare ruimte een kwaliteitsimpuls geven

Uitvoeren diverse onderhoudsprojecten en daarmee verbeteren beeldkwaliteit

2022-2024

De kwaliteitsimpuls openbare ruimte bestaat uit diverse onderdelen. Eén van de onderdelen is de renovatie Veerhaven Puttershoek. Op dit moment wordt dit voorbereid. De uitvoering vindt plaats in 2024 waarbij uitloop naar 2025 mogelijk is. Er is voor de komende 3 jaar een inhaalslag gepland in de rioolvervanging. In de eerste jaren van de nieuwe gemeente is door nieuw beleid en contractvorming een achterstand ontstaan. Door de ambities op gebied van nieuwbouw en duurzaamheid staat deze planning voortdurend onder druk. De planning voor verhardingen ligt grotendeels op schema. We zien echter dat er toch weer een achterstand in beeldkwaliteit ontstaat op de verhardingen door vele bouwprojecten (transportschade), ingravingen (o.a. glasvezel) en reguliere degeneratie. Verhardingsprojecten worden integraal opgepakt. Diverse projecten waar riolering meegenomen wordt, lopen vertraging op doordat nutsbedrijven vooraf werkzaamheden uit willen voeren en zeer lange voorbereidingstijd nodig hebben.

Verbetering van de biodiversiteit

Uitvoeringsprogramma biodiversiteit realiseren

2022-2025

Is hetzelfde als de uitvoeringsagenda.

Vergroten van de biodiversiteit

2023 e.v.

Wat heeft het gekost? In de tabel staan, per taakveld, de baten en lasten van dit programma, het gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten, de mutaties in de reserves en het gerealiseerde resultaat. Hierbij worden de baten weergegeven als + en de lasten als –. De onttrekkingen aan de reserves zijn gebaseerd op de werkelijk gemaakte kosten (indien systeemreserves). De kosten van de overhead (taakveld 0.4) worden, conform de BBV, weergegeven in het onderdeel “Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien”.

JAARSTUKKEN 2023 | 2.3 PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN OPENBARE RUIMTE

26/189

(Bedragen x €1.000) Taakveld

Werkelijk 2022

Primitieve begroting 2023

Actuele begroting 2023

Werkelijk 2023

Saldo 2023

1.422 55 139 87 45 1.470 8.720 9.150 1.440

960 122 98 0 61 858 10.737 9.770 1.444

1.261 71 100 0 61 1.581 10.202 10.502 1.546

1.460 111 135 0 75 1.614 10.801 10.017 1.528

199 40 35 0 14 33 599 -484 -18

2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Baten

22.529

24.050

25.324

25.742

418

2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

-16.173 -370 -148 -664 -359 -12.590 -5.765 -7.982 -2.311

-15.003 -375 -188 -716 -478 -12.884 -5.636 -8.706 -2.296

-16.886 -326 -205 -817 -521 -13.850 -6.013 -8.989 -2.400

-16.360 -315 -200 -849 -446 -13.496 -6.437 -8.806 -2.410

526 12 5 -32 74 353 -424 183 -10

Totaal Lasten

-46.364

-46.282

-50.008

-49.320

688

Totaalsaldo van baten en lasten

-23.836

-22.231

-24.684

-23.578

1.106

955 33 61 0 125 847 0 0

335 33 61 0 0 176 0 0

246 32 61 0 75 319 0 0

306 32 61 0 85 269 0 0

60 -0 0 0 10 -50 0 0

Totaal Onttrekkingen reserves

2.020

604

733

752

19

2.1 Verkeer en vervoer 2.3 Recreatieve havens 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

-700 0 0 -478 0

0 0 0 0 0

0 0 0 -100 0

0 0 0 -100 0

0 0 0 0 0

Totaal Stortingen reserves

-1.178

0

-100

-100

0

Geraamd resultaat programma 2. Verkeer, vervoer en openbare ruimte

-22.994

-21.627

-24.051

-22.925

1.125

2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

De belangrijkste financiële afwijkingen zijn in onderstaand overzicht weergegeven (zie gerealiseerd resultaat, kolom “Saldo 2023) uit bovenstaande tabel. Verschillen tussen taakvelden die per saldo budgettair neutraal zijn, zijn buiten deze verschillenanalyse gelaten. (Bedragen x €1 miljoen) Onderwerp / Taakveld

Overschot (+) / Tekort (-) op budget

Voordeel / Nadeel

Belangrijkste verklaringen

Openbare verlichting / Openlucht recreatie

0,3

Voordeel

De nieuwe aanbesteding van het energiecontract heeft een gunstig effect gehad op de energiekosten.

Verkeer en Vervoer

0,4

Voordeel

Voordelen op onderhoud wegen en onkruidbeheersing op verharding doordat het onderhoud door de aannemer in 2024 is uitgevoerd terwijl wij in de planing rekening hielden met uitvoering eind 2023.

0,2

Voordeel

Wij ontvingen alsnog in 2023 een bijdrage van Rijkswaterstaat voor de veerverbinding WillemstadNumansdorp (€ 0,1 mln.) en een eenmalige teruggaaf deelnemersbijdrage Kiltunnel over de jaren 2019-2022 (€ 0,1 mln.).

Openbaar groen

0,3

Voordeel

Afval

-0,3

Nadeel

Overig

0,3

Voordeel

Totaal

1,2

Overschot op budget 2023

Betreft met name niet bestede budgetten onderhoud openbaar groen. Het geplande onderhoud voor 2023 is uiteindelijk niet meer uitgevoerd (o.a. als gevolg van capaciteitsgebrek bij aannemer en gemeente). Lagere opbrengst afvalstoffenheffing door minder ledigingen (mede als gevolg van de tariefsverhoging). (-/- € 0,5). Daar tegenover lagere verwerkingskosten (+/+ € 0,2 miljoen) van afvalstromen op basis van nacalculatie dan geraamd door RAD. Overige verschillen op dit programma onder de rapportagegrens van €250.000.

Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de beleidsindicatoren weer die betrekking hebben op dit programma. De gegevens komen hierbij vanuit “Waar staat je gemeente.nl”.

JAARSTUKKEN 2023 | 2.3 PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN OPENBARE RUIMTE

27/189

Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (26-03-2024) Huishoudelijk restafval, in kg per inwoner

JAARSTUKKEN 2023 | 2.3 PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN OPENBARE RUIMTE

Jaar

Hoeksche Waard 2022

121

Nederland

Gemeente weinig stedelijk 148

109

28/189

2.4 Programma 3 Economie Tot het programma Economie behoren de taakvelden economische ontwikkelingen, fysieke bedrijfsinfrastructuur, bedrijvenloket en bedrijfsregelingen en economische promotie.

Wat gebeurde er om ons heen? In algemene zin ontwikkelde de economie zich goed; zo ook die van de Hoeksche Waard. Het aantal banen nam toe, de uitgaande pendel nam af en de werkloosheid staat op het laagste niveau van de afgelopen vijf jaar. De uitdagingen waar we als Hoeksche Waard voor staan komen vaak overeen met die van onze buren in de Zuid-Hollandse Delta. Sinds 2020 werken we samen met Goeree-Overflakkee en Voorne-Putten in de Regio Deal Zuid-Hollandse Delta. In de Regio Deal bundelen we de krachten op de thema's duurzaamheid, Agrifood, Landschap & Toerisme en Onderwijs & Arbeidsmarkt. De samenwerking tussen de eilanden hebben we in 2023 verder ontwikkeld. Eind 2023 hebben we gezamenlijk een nieuwe Regio Deal aanvraag gedaan. Deze is in februari 2024 toegekend door het Rijk. Ook hebben de eilanden gezamenlijk een LEADER subsidie aangevraagd. Deze is toegekend, waardoor er extra geld beschikbaar komt vanuit Europa en provincie Zuid-Holland voor plattelandsontwikkeling. Onze agrarische sector wordt geconfronteerd met diverse uitdagingen. Landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen volgen elkaar in een hoog tempo op. Daarnaast zien we dat de toekomst van de landbouw onder toenemende druk staat door veranderingen in klimaat, waterhuishouding en biodiversiteit. We zien de landbouw als de drager van ons landschap.

Daarom ondersteunen we agrariërs bij de transities die de komende jaren nodig zijn. Dit doen we, onder andere, met de hierboven genoemde Regio Deal. We zijn in 2023 gestart met het proces van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Samen met agrariërs, natuurbeheerders en andere stakeholders hebben we gewerkt aan een droombeeld voor een toekomstbestendiger landelijk gebied. Ook nemen we landbouw mee in de Toekomstvisie voor de Hoeksche Waard die samen met relevante stakeholders opgesteld wordt. Na het herstel van de vrijetijdsector in 2022, was er in 2023 sprake van een normalisatie van de resultaten. De kosten namen toe en de omzet ook door de verdiscontering van die kosten in de prijzen. Onderaan de streep leverde dit echter niets extra’s op. Vakantieparken, campings en terrassen hebben in 2023 last gehad van het slechte weer. Ook de passagiersaantallen van de veerpontjes bleven door het slechter weer achter ten opzichte van eerdere jaren. In de horeca stijgt het aantal faillissementen en opheffingen. Gestegen kosten, terugbetaling van coronaschulden, maar met name personeelstekorten zijn hier debet aan. Voor de verblijfsrecreatieve sector wordt in 2024 een stabilisatie van de resultaten verwacht. Dit betekent dus geen groei, maar ook geen krimp van de omzet. De cafés en eetgelegenheden staan voor een uitdaging. Voor hen wordt wel omzetkrimp verwacht.

Over de hele vrijetijdssector bezien, kan geconcludeerd worden dat ondernemers met een onderscheidend concept beter in staat zijn om stand te houden in de lastige markt. De bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard zijn op dit moment vrijwel volledig uitgegeven. De vraag was in 2023 onverminderd hoog. Met regelmaat wordt de gemeente benaderd door ondernemers die op zoek zijn naar ruimte voor uitbreiding in de Hoeksche Waard. Deze recente ontwikkelingen en de mogelijke gevolgen voor de vitaliteit van de regionale economie nemen we mee in de diverse beleidsdocumenten.

JAARSTUKKEN 2023 | 2.4 PROGRAMMA 3 ECONOMIE

29/189

Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan? Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

Collegeprogramma opgave: Duurzaam eiland

We ondersteunen en stimuleren de landbouw in de transitie naar een duurzame bedrijfstak. We zetten ons in om perspectief te bieden aan de sector

2023-2024

Collegeprogramma thema: Economie

We werken met de agrarische sector en kentenpartijen aan een integraal perspectief op de landbouw in de Hoeksche Waard