Voorjaarsnota 2023 (incl A23-84) - Vastgesteld door raad 21 juni 2023

Lonen en salarissen

De lonen en salarissen volgen de cao-gemeenteambtenaren. In afgelopen jaren is het verschillende keren voorgekomen dat de begroting opgesteld wordt zonder dat de CAO bekend is voor het begrotingsjaar. Op basis van veronderstellingen worden dan de verwachte loonstijgingen bepaald en verwerkt in de begroting. Jaarlijks dient op basis van geldende CAO en/of verwachte aanpassingen de totaal personeelslasten bepaald. Loonindexaties worden verwerkt in de programmabegroting op basis van de maartraming, loonvoet sector overheid, zoals afgegeven door 42

het Centraal Plan Bureau (CPB). Uitgaande subsidie

Specifieke uitkeringen (SiSa)

Reguliere budgetten

Uitgangspunt is dat de subsidies jaarlijks worden geïndexeerd met CPI. (Het Centraal Planbureau berekent doorlopend de Nationale Consumentenprijsindex (cpi). Het inflatiepercentage voor het toekomstige jaar (begrotingsjaar) is gebaseerd op de CPI -raming peildatum maart. Jaarlijks wordt de politieke afweging gemaakt of bovenstaande uitgangspunten gehandhaafd blijven. Specifieke uitkeringen worden van het rijk ontvangen om bepaalde taken uit te voeren en betreffen geoormerkte middelen. Dit betekent dat wanneer middelen niet worden uitgegeven dat deze terugbetaald dienen te worden aan het rijk. De indexatie van deze middelen vindt plaats door aanpassingen in het beschikbare budget door het rijk. De indexatie is, behoudens politieke lobby, vrijwel niet te beïnvloeden door de gemeente. Voor het restant van de budgetten geld dat deze niet structureel worden geïndexeerd. Voor deze budgetten geld dat jaarlijks wordt bekeken welke budgetten nodig zijn om de werkzaamheden uit te kunnen blijven voeren. Vaak liggen hier contractuele afspraken aan ten grondslag (bijvoorbeeld bij de ingekochte zorg en ICT). Het kan ook voorkomen dat budgetten niet jaarlijks worden opgehoogd, maar bijvoorbeeld elke 5 jaar. Dit kan ook samenlopen met de aanpassingen van de onderliggende beleidsnota’s In deze categorie zullen ook gestegen energielasten leiden tot een hoger benodigd budget.

Gezien de verwachte omvang zal ook deze specifiek bepaald worden.

Beheersplannen

Uit de beheersplannen (exploitatielasten) blijkt welke budgetten nodig zijn om de huidige kapitaalgoederen te onderhouden (gebouwen, wegen, groen etc.). Deze worden jaarlijks geactualiseerd. Deze categorie wordt derhalve gelijk behandeld als de categorie reguliere budgetten.

Dekking hogere lasten als gevolg van indiceren Bovenstaande lasten dienen in eerste instantie opgevangen te worden door de hogere baten, de stelpost autonome- en nominale ontwikkelingen. Indien gewenst/noodzakelijk kunnen ook andere politieke keuzes voor dekking zorgen:  Op basis van politieke overwegingen kan besloten worden indexaties op een andere wijze toe te passen.  Er kunnen politieke keuzes gemaakt worden ten aanzien van de uit te voeren activiteiten in de begroting (bezuinigen)  Er kunnen politieke keuzes gemaakt worden die leiden tot hogere baten (belastingverhoging)  Ook is het mogelijk de hogere lasten te dekken vanuit de algemene reserve. Algemene reserve

43

Indien de begrote lasten hoger zijn dan de begrote baten dan is er sprake van een niet sluitende begroting. Indien dit incidenteel voorkomt kan ervoor gekozen worden het nadelige saldo te onttrekken uit de algemene reserve. Indien er structureel sprake is van een niet sluitende begroting dan zal de provincie bij het uitvoeren van haar toezichtstaken eisen dat er structurele oplossingen worden gevonden om de tekorten te dekken (verhogen belastingen en/of bezuinigingen).

44

4 - Van voorjaarsnota naar begroting Inleiding Het financieel beeld van deze voorjaarsnota als uitgangspunt voor de begroting ziet er als volgt uit: Omschrijving

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023

2024

2025

2026

2027

-155

-670

-830

-830

-9.131

458

5.222

3.758

1.107

11.380

Actualisatie bestaand en nieuw beleid

4.730

6.824

5.981

4.475

4.544

Totaal ontwikkelingen

5.187

12.045

9.738

5.582

15.924

Actuele stand na de voorjaarsnota 2023

5.032

11.375

8.908

4.752

6.793

Totaal dekkingsplan

-5.032

-11.375

-8.908

-5.000

-5.000

0

0

0

-248

1.793

Beginstand Voorjaarsnota 2023 Ontwikkelingen Voorjaarsnota 2023 Autonome ontwikkelingen

Actuele stand na de voorjaarsnota 2023

In de programmabegroting 2023 was het door de zeer gunstige algemene uitkering mogelijk om aanzienlijke toevoegingen aan de algemene reserve te begroten in de jaren 2023 tot en met 2026. Dit hebben we toen gedaan vanuit het besef dat mede als gevolg van inflatie en prijsstijgingen de effecten op de begroting fors kunnen zijn. In deze voorjaarsnota zien we dat de kostenstijging niet alleen doorwerkt in de bouwkosten en onderhoud, maar ook in investeringen en beheer van de openbare ruimte, ophalen van afval, energielasten en kosten van jeugdzorg en een groot Cao-effect. Dit geldt ook voor de kostenontwikkeling bij de maatschappelijke instellingen en verbonden partijen. We zien ons dan ook genoodzaakt om een deel van deze reservering te gebruiken om deze lasten te dekken. Mede door het verlagen van de eerder begrote toevoeging aan de algemene reserve in 2023, 2024 en 2025 zijn de eerste jaren van de meerjarenraming sluitend. De grote onzekerheid blijft in dit beeld het jaar 2027 en de jaren daarna. Net als alle gemeenten hopen wij dat de meicirculaire 2023 daar duidelijkheid over gaat geven. Om die reden presenteren wij voor het boekjaar 2027 een begrotingstekort van afgerond € 1,8 miljoen. Na de verlaging van de toevoeging aan de algemene reserve ter dekking in deze voorjaarsnota resteren de volgende toevoeging aan de algemene reserve in dit meerjarenbeeld. Omschrijving

Begroting 2023 5.286

Begroting 2024 9.916

Begroting 2025 15.518

Inzet algemene reserve ter dekking van het begrotingssaldo in deze voorjaarsnota

-5.032

-8.375

-3.908

Toevoeging aan de algemene reserve in dit meerjarenbeeld in deze voorjaarsnota.

254

1.541

11.610

Toevoeging algemene reserve zoals opgenomen in de programmabegroting 2023

45

Bedragen x 1.000 Begroting Begroting 2026 2027 2.583 0

2.583

0

Voorafgaand aan de besluitvorming over de programmabegroting 2024 zal er meer inzicht komen in de financiële effecten van de gebiedsontwikkelingen en daarmee gemoeid zijnde grondexploitaties, voorbereiding- en investeringskredieten. Met het inzicht op de ontwikkeling van de algemene uitkering en de effecten van de gebiedsontwikkelingen zal het inzicht op de financiële positie van onze gemeente scherper worden. Ook willen wij uw raad nog een aantal onzekerheden en risico’s meegeven die wij bij het opmaken van de programmabegroting zullen meewegen. Een inschatting van de risico’s wordt opgenomen in de eindejaarsrapportage 2023, evenals het effect van de kosten op de begroting 2024 en verder. Tussentijds informeren wij u vanzelfsprekend indien nodig. Onzekerheid door stijgende kosten en inflatie De impact op onze begrotingspositie van stijgende kosten en een fluctuerende inflatie is in deze voorjaarsnota opgenomen volgens de meest actuele inzichten. Standaard indexeren wij de begroting op basis van verschillende indices zoals toegelicht in het hoofdstuk Uitgangspunten begroting 20242027. Daarin is opgenomen dat we gedurende het jaar de begroting niet in zijn geheel bijstellen voor prijsontwikkelingen. De reguliere werkwijze is dat in het lopende begrotingsjaar het budget (uitvoerings- of investeringsbudget) taakstellend is.

In deze voorjaarsnota hebben we de indexering volgens de reguliere methodiek toegepast. Waar knelpunten worden voorzien zijn de budgetten extra verhoogd zoals energielasten, ICT-licenties en zorgkosten. De huidige snelle stijging van de kosten stelt ons voor een dilemma in hoe de huidige begrotingssystematiek zich verhoudt tot onze ambities. Houden de kostenstijgingen aan en kunnen deze worden opgevangen binnen de bestaande budgetten en wat zijn daar de consequenties van? Dit vraagstuk geldt niet alleen voor het huidige begrotingsjaar, maar ook voor de jaren 2024 en verder. Zoals gebruikelijk gaan we voor het opstellen van de programmabegroting voor prijsindexatie uit van de CPI-index van maart. Bij het opstellen van de begroting bekijken wij de dan meest actuele inschatting van de CPI-index. Bij een substantiële afwijking leggen wij dit aan u voor. Actualisatie investeringen en Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen In de financiële verordening 2022 is opgenomen dat in de voorjaarsnota bij de uiteenzetting van de financiële positie inzicht wordt gegeven in de ontwikkeling van de schuldpositie als gevolg van de begroting, de meerjarenraming, de investeringen en de grondexploitatie. De actualisatie van het Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen (MPG) en de investeringen zijn in dezelfde raadcyclus geagendeerd als deze voorjaarsnota.

In het MPG zijn die ontwikkelingen opgenomen. De effecten van de reeds geopende grondexploitaties zijn in de jaarrekening 2022 en deze voorjaarsnota verwerkt. Hoe nu verder? De ontwikkelingen rondom de lange termijn gevolgen van de oorlog in Oekraïne, de opvang van vluchtelingen en de effecten op de economische situatie noodzaken dat we ons als college blijven richten op het ondersteunen van onze inwoners, de lokale economie en (culturele) voorzieningen. Maar ook oog houden voor de lange termijn ontwikkelingen en daarmee gepaard gaande investeringen in de stad. In deze voorjaarsnota zijn meerdere onzekerheden geschetst rondom het financieel meerjarenperspectief. Bij de behandeling van de programmabegroting wordt meer concreetheid geboden.

46

In de huidige meerjarenraming van deze voorjaarsnota, slaat het structurele sluitende saldo om naar een tekort van afgerond € 1,8 miljoen in 2027. Gezien de onzekerheden rondom deze voorjaarsnota zijn wij alert op ontwikkelingen die het begrotingssaldo kunnen beïnvloeden. Wij zetten als college in op een duurzaam financieel stabiele begroting. Daarbij zoeken wij constant naar de balans tussen aandacht voor wat de samenleving nodig heeft in het hier, en wat Hilversum nodig heeft om ook in de toekomst een stad te zijn waar het prettig is om te wonen, werken, ondernemen en verblijven. Wij hebben ons ingespannen om het tekort en de daarmee geprognosticeerde uitname uit de algemene reserve verder terug te dringen. De verwachting is dat bij de voorbereidingen van de programmabegroting 2024 een deel van de onzekerheden zoals de algemene uitkering gekwantificeerd kunnen worden. Daaruit wordt helder of we worden genoodzaakt om binnen het meerjarensaldo ruimte te reserveren voor het opvangen van een eventueel dalende algemene uitkering vanaf 2027. Niet uit te sluiten valt dat er bij de programmabegroting 2024 ook dekkingsvoorstellen aan u moeten worden voorgelegd. Daarbij willen wij de kanttekening maken dat de concept voorjaarsnota van het kabinet onlangs gepubliceerd is, maar nog niet officieel is vastgesteld.

In de voorjaarsnota zijn al wel enkele financiële bijstellingen, vooruitlopend op de vaststelling van de voorjaarsnota van het kabinet verwerkt. Bijvoorbeeld de bijstelling in het accres, de te verwachten loon -en prijscompensatie en een bijdrage vanuit de hervormingsagenda jeugd. Eventuele overige effecten, voortvloeiend uit de voorjaarsnota van het kabinet, worden bekend gemaakt in de meicirculaire en door ons verwerkt bij het opstellen van de programmabegroting 2024. Tot slot Wij hebben in juni 2022 ons coalitieakkoord ‘Hilversum koesteren’ gepresenteerd met stevige ambities om te investeren in Hilversum. De eerste (financiële) resultaten las u in de jaarrekening 2022 en in deze voorjaarsnota. De realiteit van vandaag is, dat we die ambities nastreven na een zware coronaperiode, direct gevolgd door de oorlog in Oekraïne met stevige effecten op de energieprijzen, inflatie en (inkomens)onzekerheid. Daarbij hebben wij te maken met schaarste aan goed opgeleide vakmensen, stijgende kosten en ook voor onze gemeentelijke diensten een krappe arbeidsmarkt. Dat heeft voor veel van onze plannen, maar ook voor de reguliere uitvoering consequenties; alles wordt duurder en met enige regelmaat duurt het langer en wordt ons geduld op de proef gesteld. Desondanks houden wij ons aan onze ambities vast en blijven wij resultaatgericht werken.

Onze ambities gaan over duurzame investeringen om de problemen van vandaag en de nabije toekomst aan te pakken en daarom werken we verder aan onze in juni 2022 ingezette koers.

47

5 - Bijlagen

48

5.1 Overzicht taakvelden per programma Bedragen x € 1.000

Begroting 2023 Omschrijving tableCell52 01

Wonen en leven

0.10

Mutaties reserves

0.63

Parkeerbelasting

2.1

Verkeer en vervoer

2.2

Parkeren

2.4

Economische havens en waterwegen

5.1

Lasten

Baten

Saldo

2024

2025

2026

2027

Saldo

Saldo

Saldo

Saldo

tableCell53 tableCell54 tableCell55 tableCell56 tableCell57 tableCell58 tableCell59 5.596

-1.334

4.263

663

1.187

1.258

1.258

-4.650

-4.650

-4.650

-4.611

-4.611

-4.611

18.794

-2.034

16.760

16.900

16.053

15.727

15.604

4.498

-1.444

3.054

3.122

2.972

2.880

2.817

452

-67

385

600

440

430

428

Sportbeleid en activering

1.258

-9

1.248

1.479

1.603

1.552

1.452

5.2

Sportaccommodaties

3.387

-1.526

1.861

1.919

1.793

1.769

1.705

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

5.124

-843

4.281

4.079

4.321

4.317

4.312

5.4

Musea

1.288

-368

920

917

916

914

914

5.5

Cultureel erfgoed

1.081

-33

1.048

1.138

985

983

982

5.6

Media

2.702

-2

2.701

2.754

2.871

2.799

2.799

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

6.826

-197

6.629

6.691

6.955

6.921

6.936

7.2

Riolering

6.658

-8.923

-2.265

-2.250

-2.263

-2.248

-2.259

7.3

Afval

10.447

-12.684

-2.237

-2.670

-3.222

-3.646

-3.646

7.4

Milieubeheer

3.975

-266

3.710

4.043

4.339

4.234

4.233

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

442

-338

104

101

105

102

99

8.1

Ruimtelijke ordening

4.207

-457

3.751

2.849

2.721

2.717

2.717

8.3

Wonen en bouwen

4.574

-3.287

1.287

1.871

1.740

1.582

1.535

49

01

Wonen en leven

81.308

-38.461

42.847

39.558

38.906

37.680

37.275

02

Zorg

4.2

Onderwijshuisvesting

10.433

-132

10.302

10.887

9.653

8.801

8.607

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

7.564

-4.863

2.701

2.763

2.613

2.610

2.609

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

12.784

-410

12.374

12.352

13.124

13.153

13.153

6.2

Toegang

2.089

-4

2.085

2.078

2.097

2.090

2.090

6.6

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

4.937

-195

4.742

4.787

4.782

4.779

4.779

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

10.748

-256

10.492

11.005

10.195

10.176

10.176

6.71B Begeleiding (WMO)

6.391

6.391

6.268

6.266

6.260

6.260

6.71C Dagbesteding (WMO)

1.058

1.058

1.150

250

250

250

25

25

25

25

25

25

5.708

5.699

5.695

5.691

5.691

6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72A Jeugdhulp begeleiding

5.724

6.72B Jeugdhulp behandeling

11.431

11.431

12.132

12.139

12.139

12.139

6.72C Jeugdhulp dagbesteding

1.545

1.545

1.545

1.545

1.545

1.545

835

835

915

950

950

950

3.525

3.525

3.385

3.385

3.385

3.385

231

231

233

236

240

240

1.078

1.078

1.078

1.078

1.078

1.078

230

230

230

230

230

230

12.266

12.302

12.306

12.305

12.305

5.124

5.124

5.124

4.869

4.869

1.759

1.755

1.754

1.753

1.753

150

150

150

150

150

3.268

3.740

3.742

3.727

3.727

6.73A Pleegzorg 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 6.74A Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74C Gesloten plaatsing 6.81A Beschermd wonen (WMO)

12.434

6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang

5.124

6.82A Jeugdbescherming

1.765

6.82B Jeugdreclassering

150

7.1

Volksgezondheid

3.360

50

-16

-168

-6

-92

02

Zorg

103.460

-6.143

97.317

99.600

97.338

96.205

03

Werken

0.10

Mutaties reserves

3.1

Economische ontwikkeling

3.551

3.2

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

46

3.3

Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen

304

3.4

Economische promotie

6.3

-350

-350

-300

-300

-150

-15

3.536

3.795

3.766

3.569

3.519

46

46

45

45

44

-657

-353

-627

-628

-628

-628

688

-1

687

686

686

686

686

Inkomensregelingen

47.664

-33.301

14.363

13.900

13.665

13.508

13.358

6.4

Begeleide participatie

6.411

-1

6.410

6.122

5.989

5.936

5.936

6.5

Arbeidsparticipatie

4.942

-29

4.913

5.282

5.296

5.284

5.134

03

Werken

63.605

-34.353

29.252

28.904

28.520

28.251

28.050

04

Bestuur

0.1

Bestuur

3.920

-3

3.917

3.929

3.928

3.928

3.928

0.10

Mutaties reserves

38

38

38

38

38

0.2

Burgerzaken

2.289

-1.280

1.008

537

435

353

614

0.4

Overhead

38.896

-847

38.048

38.558

36.759

36.145

35.879

1.1

Crisisbeheersing en brandweer

9.041

-14

9.027

10.128

10.198

10.193

10.047

1.2

Openbare orde en veiligheid

4.875

-242

4.633

4.941

5.199

5.193

5.193

04

Bestuur

59.057

-2.386

56.671

58.130

56.556

55.850

55.699

05

Financiën en grondexploitaties

0.10

Mutaties reserves

254

-1.128

-874

1.541

11.610

3.083

1.000

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

1.883

-5.887

-4.004

365

467

465

465

0.5

Treasury

262

-382

-120

1.257

1.848

3.141

3.707

38

51

96.010

0.61

OZB-woningen

1.084

-12.469

-11.386

-11.614

-12.188

-12.523

-12.523

0.62

OZB niet-woningen

823

-11.817

-10.993

-11.422

-11.675

-11.917

-11.917

0.64

Belastingen overig

1.273

-745

528

632

583

582

582

0.7

Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

-199.870

-199.870

-212.064

-221.545

-215.984

-216.617

0.8

Overige baten en lasten

-447

-447

3.361

7.159

13.148

18.328

0.9

Vennootschapsbelasting (VpB)

1.167

1.167

198

212

206

169

8.2

Grondexploitatie (niet bedrijventerrein)

3.409

-3.497

-88

1.554

2.210

1.565

1.565

05

Financiën en grondexploitaties

9.708

-235.795

-226.087

-226.192

-221.320

-218.234

-215.241

317.138

-317.138

0

0

0

-248

1.793

Totaal

52