Sport- en Beweegnota Hilversum 2024-2030

I<

HILVERSUMMERS EEN LEVEN LANG ACTIEF EN VITAAL SPORT- EN BEWEEGNOTA HILVERSUM 2024 - 2030

I<

VOORWOORD Als wethouder Sport gaat mijn hart altijd sneller kloppen als ik mensen zie sporten en bewegen. Hilversummers die in sporttenue naar hun club fietsen, wielrenners die samen een tocht maken, wandelaars en hardlopers in de natuur en pleintjes vol spelende jeugd; het is allemaal mooi om te zien. Sporten en bewegen is goed voor lichaam en geest; het geeft plezier, leert je omgaan met winnen en verliezen én het draagt bij aan een sociaal leven. In het coalitieakkoord staat ook dat we sport en bewegen zien als een manier om bij te dragen aan de fysieke en mentale gezondheid, en aan de zo belangrijke maatschappelijke opgaven als het tegengaan van overgewicht en eenzaamheid. We leggen in de nota daarom nadrukkelijk de verbinding met het landelijke Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Hilversumse opgaven. De titel van deze sport- en beweegnota is ‘Hilversummers een leven lang actief en vitaal’. Om hiertoe te komen, willen we zorgen dat iedere inwoner de mogelijkheid heeft om te sporten en bewegen. Dat kan op allerlei manieren. Hilversum is rijk aan bloeiende verenigingen waar wekelijks veel mensen plezier aan sport beleven en waar talloze vrijwilligers actief zijn. Deze verenigingen zijn ontzettend belangrijk voor onze stad en daar ben ik trots op! Wij blijven deze clubs steunen. Toch is sporten en bewegen niet voor iedereen vanzelfsprekend.

Daar willen we verandering in brengen. We richten ons op álle Hilversummers, van jong tot oud. Daarbij proberen we zorgen en obstakels weg te nemen.

2

I<

Ouders die geen geld hebben om hun kinderen naar sport of zwemles te laten gaan, kunnen een beroep doen op het Jeugdfonds Sport & Cultuur en het zwemvangnet. Voor mensen met een beperking denken we graag mee welke manieren van aangepast sporten of bewegen mogelijk zijn. Erg blij ben ik met onze buurtsportcoaches, die fantastisch werk verrichten. Zij bieden allerlei doelgroepen de mogelijkheid om in beweging te komen én te blijven. De buurtsportcoaches ontwikkelen sport- en spelprogramma’s voor Hilversummers van 2 tot 20 jaar, en zijn actief op scholen en pleintjes. In buurthuizen zijn ze aanwezig met leefstijlloketten, waar iedereen terechtkan met vragen over bewegen en een gezonde(re) leefstijl. Daarnaast organiseren de buurtsportcoaches wandelmomenten. Hiermee werken we echt aan onze missie dat elke Hilversummer een leven lang actief en vitaal is. Maar er liggen nog kansen om meer mensen in beweging te krijgen, die willen we benutten door (nog beter) aan te sluiten op andere beleidsterreinen. De ruimte die we in Hilversum hebben om te sporten en bewegen, willen we zo goed mogelijk gebruiken. Daarom gaan we aan de slag met de multifunctionaliteit van de sportaccommodaties. Op welke manier kunnen we die zo breed mogelijk inzetten? Ook de verduurzaming van deze gebouwen is een belangrijk aandachtspunt.

Dit laatste gebeurt met behulp van leningen van het Sport Investerings Fonds Hilversum. Onze stad en de omringende natuur bieden volop mogelijkheden om zelfstandig in beweging te komen. Niet iedereen is immers lid van een sportclub. Daarom willen we bewegen in buurten en wijken bevorderen en stimuleren. Dit doen we door de openbare ruimte aan te pakken.

We creëren buitensportfaciliteiten, gaan vergroenen en plaatsen watertappunten. Zo ontstaat een aantrekkelijke omgeving waar het fijn sporten, spelen, wandelen of fietsen is. In onze sportstad vinden jaarlijks allerlei evenementen plaats, zoals de Hilversum City Run, Hilversum Actief en Hilversum Denkt. Deze publiekstrekkers willen we behouden en ontwikkelen. Ook zien we ruimte voor nieuwe grote sportevenementen als een Queen & King of the Court beachvolleybaltoernooi of 3x3 pro-league basketbal. Daarnaast werken we aan meer kleinschalige sportevenementen in de wijken. Samen met NOC*NSF blijven we ons inzetten om sportverenigingen met een hulpvraag te ondersteunen. We vinden het belangrijk dat de sportverenigingen aandacht hebben voor sociale veiligheid, een rookvrije omgeving, gezonde voeding en verantwoord alcoholgebruik. Helemaal nieuw is het digitale platform dat we creëren. Dit wordt een centrale plaats waar alles over sporten en bewegen in Hilversum te vinden is; van activiteiten en nieuws tot het aanbod en ondersteuningsmogelijkheden. Ik ben erg blij met dit platform, dat helemaal past bij sportstad Hilversum. Deze sport- en beweegnota is tot stand gekomen na vele gesprekken met partners in de stad. Ik kijk ernaar uit om alle plannen samen met hen tot uitvoering te brengen! Met sportieve groet, Karin van Hunnik, wethouder Sport

3

I<

INHOUDSOPGAVE VOORWOORD

02

SAMENVATTING

05

1. INLEIDING 1.1 Leeswijzer

07 07

2. DE HILVERSUMSE SPORT- EN BEWEEGMISSIE 2.1 Aanleiding nieuwe sport- en beweegnota 2.2 De Hilversumse Sport- en Beweegmissie 2.3 Hoe gaan we aan de slag?

08 08 08 10

3. TOTSTANDKOMING NIEUWE NOTA EN EEN TERUGBLIK 3.1 Relevant beleid 3.2 Een breed participatieproces 3.3 Terugblik sport en bewegen Hilversum 2016-2023

11 11 12 12

4. HET BELANG VAN SPORTEN EN BEWEGEN 4.1 Trends en ontwikkelingen 4.2 De situatie in Hilversum

15 15 17

5. DE HILVERSUMSE SPORT- EN BEWEEGAANPAK 5.1 Inclusie en diversiteit 5.2 Sociaal veilige sport 5.3 Vitale sportaanbieders 5.4 Vaardig in bewegen 5.5 Ruimte voor sport en bewegen 5.6 Top zestien waar we de komende jaren (extra) op inzetten

18 19 25 27 30 33 38

6. FINANCIËN 6.1 De Hilversumse sportbegroting 6.2 Sportbeleid 6.3 Accommodaties voor binnen- en buitensport 6.4 Financiën focuspunten uit het Hilversumse sport- en beweegbeleid

41 41 41 42 43

7. BIJLAGEN 7.1 Overzicht buurtsportcoaches en organisaties 7.2 Sportaccommodaties in Hilversum

44 44 45

4

I<

SAMENVATTING Wekelijks zijn vele Hilversummers in beweging. Dit doen ze op eigen gelegenheid, bij de sportschool of bij een sportvereniging. Het geeft veel plezier, zorgt voor waardevolle contacten en ook persoonlijke ontwikkeling. De verenigingscultuur van Nederland is uniek door haar structuur met vele vrijwilligers. Dit zorgt ervoor dat, onder de juiste voorwaarden, leden zich verbonden voelen en langer in beweging blijven dan wanneer ze dit op een andere manier zouden doen. Social Return on Investment Daarnaast blijkt ook dat investeren in sport en bewegen loont. Het Kenniscentrum Sport en Bewegen drukt met de Social Return on Investment (SROI) van sport en bewegen de meerwaarde uit in euro’s. Met een geschat maatschappelijk rendement van 270% zijn de opbrengsten bijna drie keer hoger dan de kosten. De sociaal-economische gezondheidsverschillen tussen de groepen in Nederland worden steeds groter. Overgewicht gaat samen met tal van ziektes en het aantal mensen met mentale problemen ligt in Hilversum boven het Nederlands gemiddelde. Voldoende bewegen heeft een positief effect op het tegengaan en voorkomen van deze gezondheidsproblemen. Hilversumse sport- en beweegmissie In Hilversum willen we nog meer mensen duurzaam in beweging krijgen. Om dit te bereiken moeten we drempels wegnemen en inspelen op behoeftes.

Dit vraagt een gezamenlijke inspanning zodat uiteindelijk elke Hilversummer voldoende aan sport en bewegen doet. Daarom is onze Hilversumse sport- en beweegmissie:

HILVERSUMMERS EEN LEVEN LANG ACTIEF EN VITAAL

Als we zoveel mogelijk mensen in beweging willen krijgen, moeten we inspelen op trends en ontwikkelingen. De manier waarop we sporten en bewegen verandert. Er is een groeiende behoefte aan flexibiliteit. Het ongeorganiseerd sporten (niet lid zijn van een sportvereniging) neemt toe. Een groot gedeelte van het sporten en bewegen vindt plaats op eigen gelegenheid in de openbare ruimte. Dit vormt een grote uitdaging voor sportverenigingen.

Deze spelen inmiddels langzaamaan in op de groeiende behoefte aan flexibiliteit door hun aanbod anders te organiseren. In 2022 zijn in Hilversum 24.009 inwoners lid van een sportvereniging. Het sporten in verenigingsverband heeft een grote meerwaarde. Bij sportverenigingen ontwikkelen leden vaardigheden zoals samenwerken, omgaan met winst en verlies, leidinggeven en doen ze ervaring als vrijwilliger op. Ook blijkt dat mensen die lid zijn van een vereniging langer blijven sporten dan iemand die dit op een andere manier doet. Het is dan ook belangrijk dat we sportverenigingen ondersteunen zodat ze toekomstbestendig zijn. Integraliteit Sport en bewegen wordt steeds belangrijker gevonden in de aanpak van maatschappelijke opgaven. Een gezamenlijke aanpak vanuit meerdere beleidsterreinen en integraliteit wordt onderstreept in het coalitieakkoord Hilversum 2022-2026 ‘Hilversum koesteren’. Het landelijk Sportakkoord II ‘Sport versterkt’ heeft als doel om vanuit een samenwerking binnen de hele sector de sport toekomstbestendig te maken. Het Sportakkoord valt onder het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) met als doel de gezondheid van alle inwoners in Nederland te verbeteren. Thema’s Sportakkoord II We zetten vijf thema’s uit het Sportakkoord II centraal in het Hilversumse sport- en beweegbeleid. Hiermee sluiten we aan op de landelijke aanpak.

We vertalen deze thema’s naar een Hilversumse context. Deze thema’s zijn: 1. Inclusie en diversiteit 2. Sociaal veilige sport 3. Vitale sportaanbieders 4. Vaardig in bewegen 5. Ruimte voor sport en bewegen

5

I<

SAMENVATTING Focuspunten Aan de hand van de vijf thema’s uit het Sportakkoord II stellen we de volgende zestien focuspunten vast:

1. Meer buurtsportcoaches voor alle doelgroepen waarbij we nadrukkelijk verbinding zoeken met de doelen uit de sociale visie ‘Wij zijn Hilversum’ en GALA. 2. De lancering van een digitaal sport- en beweegplatform als de centrale plaats waar al het nieuws, ondersteuningsmogelijkheden, lopende projecten, en het sport- en beweegaanbod makkelijk te vinden zijn. 3. Het Jeugdfonds Sport & Cultuur en de Activeringsregeling zorgen dat iedereen lid kan worden van een sportaanbieder, ongeacht het inkomen. 4. Met de organisatie van sportevenementen stimuleren we tot bewegen en vergroten we het sportklimaat van Hilversum. 5. Met Verenigingsondersteuning Hilversum blijven we sportverenigingen met een ondersteuningsvraag helpen. Dit doen we vanuit onze succesvolle samenwerking met NOC*NSF. 6. Sporten moet leuk, veilig, eerlijk en zorgeloos zijn. We willen ervoor zorgen dat alle sportverenigingen aandacht hebben voor sociale veiligheid en het pedagogisch klimaat. 7. We vinden het belangrijk dat de mensen die sporten zich in een gezonde sportomgeving kunnen bewegen en verblijven. 8. Een clubkadercoach werkt aan de professionalisering van de sportvereniging door te zorgen dat trainers meer pedagogisch vaardig worden.

10. Vanuit de inzet van sport als middel – het benutten van de maatschappelijke waarde van sport – zorgen we voor meer samenwerking tussen verschillende beleidsdomeinen. 11. Het is belangrijk dat kinderen voldoende bewegen gedurende de schooldag en dat het bewegingsonderwijs van goede kwaliteit is. Daarom stimuleren we het oprichten van beweegteams op basisscholen. Voor kinderen met een minder goede motoriek ontwikkelen we aanbod in de vorm van Club Extra. 12. Door een sportkennismakingsprogramma is het mogelijk om op een laagdrempelige manier te ontdekken wat er allemaal in de gemeente Hilversum te doen is en welke sport iemand leuk vindt. 13. Het Sport Investerings Fonds (SIF) heeft een grote meerwaarde voor de Hilversumse sportverenigingen. We blijven het SIF ondersteunen en zetten ons in het SIF te faciliteren zodat verenigingen nieuwe leningen aan kunnen gaan. 14. We sluiten aan bij de Omgevingsvisie, de Mobiliteitsvisie, visie Openbare Ruimte en het Programma Groen om bewegen in de openbare ruimte te faciliteren. 15. In de komende jaren gaan we tien watertappunten realiseren. Hiermee zetten we extra in op gezonde voeding en gezond gedrag. 16. In de toekomst wordt samen met sportverenigingen, onderwijs en andere gebruikers onderzocht welke mogelijkheden er zijn om de binnensportaccommodaties zo optimaal mogelijk te benutten.

9. Voor het ontwikkelen van aanbod voor nieuwe doelgroepen kunnen sportverenigingen een subsidie aanvragen. Hiermee stimuleren we verenigingen tot een grotere maatschappelijke- en meer ondernemende rol.

6

I<

1. INLEIDING De Hilversum City Run is niet meer weg te denken uit de stad. In 2024 vond alweer de 22ste editie plaats. Zo’n 5.000 deelnemers doen hier jaarlijks aan mee; van jong tot oud, alleen of samen met anderen, en van alle niveaus. Dit is een mooi voorbeeld van een evenement dat sporters, toeschouwers en vrijwilligers samenbrengt. En er wordt in Hilversum nog veel meer gesport. Wekelijks zijn duizenden inwoners actief bij de vele sportverenigingen, bij commerciële aanbieders zoals fitnesscentra en bootcampgroepen of op eigen gelegenheid in de buitenlucht. De groene omgeving van Hilversum nodigt uit om te sporten of om lekker in beweging te komen.

Daarnaast roept de raad in motie M22-94, mede vanwege de positieve maatschappelijke effecten, unaniem op tot een nieuwe nota Sport & Bewegen. Door de vele ontwikkelingen en de vraag vanuit het college en de gemeenteraad is er nu een nieuwe nota op het gebied van sport en bewegen. Hierin bouwen we nadrukkelijk voort op de ingeslagen koers, we spelen in op ontwikkelingen en hebben waar nodig accenten verlegd. Een integrale benadering is volgens ons cruciaal voor een succesvol sport- en beweegbeleid. Dit hebben we gedaan door de nota te verbinden met landelijk beleid en andere beleidsterreinen. Via een participatieproces hebben we partners bij de totstandkoming van de nota betrokken.

Sporten en bewegen geeft veel plezier, is gezond én het zorgt voor verbinding, ontspanning en verbroedering. Daarnaast helpt het vaardigheden zoals samenwerken en doorzettingsvermogen te ontwikkelen. Toch staat sporten en bewegen eigenlijk altijd onder druk. Vrije tijd is schaars en de concurrentie van werk en andere vrijetijdsbesteding is groot. De coronapandemie en de lockdowns die daarmee gepaard gingen, hebben de sport- en vrijetijdssector hard getroffen. Sportverenigingen en fitnesscentra zagen leden en vrijwilligers afnemen. Die gevolgen zijn nog steeds zichtbaar. Gelukkig gaat het nu – mede dankzij de nodige inspanningen – weer de goede kant op.

1.1 LEESWIJZER

Landelijk en lokaal wordt sport en bewegen steeds belangrijker gevonden in een gezamenlijke aanpak van maatschappelijke opgaven. Het landelijke Sportakkoord ‘Sport verenigt Nederland’ krijgt een opvolger. Het Sportakkoord II is verbonden met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) waardoor meer samenhang met andere sectoren ontstaat. Dit sluit aan bij het coalitieakkoord ‘Hilversum koesteren 2022-2026’ dat hierover zegt: “Sport, bewegen en welzijn liggen in elkaars verlengde en willen we meer met elkaar verbinden”.

In hoofdstuk 2 van deze nota staat beschreven welke waarde we in Hilversum aan sport en bewegen geven. Dit is vastgelegd in de Hilversumse Sport- en Beweegmissie. Vervolgens geven we in hoofdstuk 3 aan hoe deze sport- en beweegnota tot stand is gekomen. Daar blikken we ook terug op wat er de afgelopen jaren is gebeurd. Het vierde hoofdstuk geeft een weergave van de belangrijkste trends en ontwikkelingen. Ook bespreken we hier zaken als sportlidmaatschap en eenzaamheid, en tonen we met cijfers aan hoe het er in de verschillende wijken voorstaat. Waar we ons op gaan richten en hoe we daarop willen inzetten, staat beschreven in het vijfde hoofdstuk. Dit doen we vanuit de thema’s van het landelijke Sportakkoord II, die we betrekken op Hilversum. Tot slot geven we in hoofdstuk 6 een korte financiële toelichting.

Hilversum heeft de afgelopen jaren op sport ingezet vanuit de nota Sport en bewegen Hilversum 2016-2020, het lokaal Sportakkoord Hilversum 2020-2022 en het Preventieakkoord Hilversum 2021-2023. In het coalitieakkoord ‘Hilversum koesteren 2022-2026’ geeft het college aan: “We maken met de raad nieuw sportbeleid met concrete maatregelen om onze bewoners te stimuleren te sporten en te bewegen”.

7

I<

2. DE HILVERSUMSE SPORT- EN BEWEEGMISSIE De Hilversumse Sport- en Beweegmissie maakt duidelijk welk belang Hilversum hecht aan sport en bewegen, en welke keuzes we hiervoor maken.

2.1 AANLEIDING NIEUWE SPORT- EN BEWEEGNOTA In het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Hilversum koesteren’ staat “We maken met de raad nieuw sportbeleid met concrete maatregelen om onze bewoners te stimuleren te sporten en te bewegen”. Hiernaast maken een aantal recente en toekomstige ontwikkelingen het van belang met een nieuwe sport en beweegnota te komen. Zo zijn in 2023 landelijk het Sportakkoord II en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend. Deze akkoorden en bijbehorende financiën bieden grote kansen voor het lokale sport- en beweegbeleid. Daarnaast is sporten en bewegen onderhevig aan trends en ontwikkelingen. Dit heeft ook invloed op de sportverenigingen. De coronapandemie, energiecrisis en de lokale opvang van vluchtelingen hebben de effecten hiervan doen vergroten en versnellen. Tot slot zien we de komende jaren grote ontwikkelingen op stedelijk gebied, zoals de transformatie van het Arenapark tot een gebied waar wonen, werken en sporten samenkomen. In hoofdstuk 4 – ‘Het belang van sport en bewegen’ – gaan we verder in op deze trends en ontwikkelingen.

2.2 DE HILVERSUMSE SPORT- EN BEWEEGMISSIE Investeren in sport en bewegen loont. Daarom is onze Hilversumse Sport- en Beweegmissie:

HILVERSUMMERS EEN LEVEN LANG ACTIEF EN VITAAL.

Wat is de waarde van sport en bewegen in euro’s? Het Kenniscentrum Sport en Bewegen toont dit aan met de Social Return on Investment (SROI) van sport en bewegen. Dit geeft een indicatie van de baten en lasten van een (gemiddelde) Nederlander die voldoende sport en beweegt ten opzichte van iemand die dit niet of nauwelijks doet. Met een geschat maatschappelijk rendement van 270% zijn de opbrengsten van sporten en bewegen bijna drie keer hoger dan de kosten, inclusief de negatieve gevolgen zoals blessures.

8

I<

De meetbare effecten zijn onder te verdelen in mentale en fysieke gezondheid, arbeid, sociale effecten en vrijwilligerswerk. Ter illustratie laat afbeelding 1 de verbeterde hersenactiviteit zien na 20 minuten bewegen. Dit draagt bij aan betere leerprestaties en arbeidsproductiviteit.

Echter, het gat met de gewenste 75% die in 2040 aan de beweegrichtlijnen voldoet is ook voor Hilversum groot. Daarom hebben we voor deze sport- en beweegnota tot en met 2030 de volgende doelstelling geformuleerd om hier naartoe te werken en tussentijds te kunnen evalueren:

IN 2030 VOLDOET 60% VAN DE HILVERSUMMERS AAN DE BEWEEGRICHTLIJN.

HOEVEEL KAN IK BEWEGEN OM GEZOND TE BLIJVEN?

JEUGD

4-18 jaar

Ook de gemeente Hilversum vindt het belangrijk dat iedereen die wil sporten of bewegen daarvoor de mogelijkheid heeft. Inwoners die nog niet (voldoende) bewegen, willen we uitdagen om dat wel te gaan doen. Daarom richten we ons op het stimuleren van sporten, spelen, bewegen en het bevorderen van fietsen en wandelen. Het kunnen ervaren van plezier aan sport en het behouden en versterken van onze mooie sportverenigingen vinden we belangrijk. Dit past bij de zorgzame, aantrekkelijke en veilige gemeente die Hilversum wil zijn (Coalitieakkoord Hilversum 2022-2026 ‘Hilversum Koesteren’). De Nederlandse overheid wil dat in 2040 in totaal 75% van de Nederlanders de beweegrichtlijn haalt. Deze beweegrichtlijn is in 2017 opgesteld door de Gezondheidsraad (zie ook afbeelding 2). In 2022 voldeed 44% aan beide onderdelen van de beweegrichtlijnen: voldoende bewegen én genoeg sporten. De helft van de Nederlandse bevolking van 4 jaar en ouder deed voldoende aan matig intensieve inspanning, zoals fietsen, tuinieren of zwemmen. In totaal deed 78% voldoende spier- en botversterkende activiteiten, zoals hardlopen of voetbal. Voor Hilversum gold dat in 2022 in totaal 50,6% van de inwoners voldeed aan de beweegrichtlijnen. Dit is een positief verschil ten opzichte van het landelijke gemiddelde.

1 uur per dag Matig intensief bewegen. Dat is als je ademhaling sneller wordt.

3 x per week Spier- en botversterkende activiteiten, zoals volleybal, dansen, buiten spelen en fietsen.

VOLWASSENEN en ouderen

2,5 uur per week Matig intensief bewegen. Verspreid het bewegen over meerder dagen.

2 x per week Spier- en botversterkende activiteiten, voor ouderen in combinatie met balansoefeningen.

Afbeelding 2: Beweegrichtlijn Gezondheidsraad

Afbeelding 1: Hersenactiviteit na 20 minuten bewegen, blauw is inactief.

9

I<

2.3 HOE GAAN WE AAN DE SLAG? Om invulling te geven aan de missie kijken we op twee manieren naar sport en bewegen:

1. SPORT ALS DOEL Sporten zo breed mogelijk toegankelijk te maken voor iedereen in verenigingsverband of daar buiten of als toeschouwer. 2. SPORT ALS MIDDEL Het benutten van de maatschappelijke waarde van sport en bewegen.

Wij concentreren ons op vijf thema’s van Sportakkoord II (hoofdstuk 4) en plaatsen deze binnen een Hilversumse context. Op deze manier zorgen we voor herkenbaarheid tussen landelijk en lokaal beleid en laten we nadrukkelijk ruimte voor maatwerk en een lokale invulling. 1. Inclusie en diversiteit In Hilversum kan iedereen meedoen en iedereen doet mee. We zetten in op sport en bewegen als doel en als middel om groepen in beweging te krijgen. 2. Sociaal veilige sport Een basis waar iedereen veilig en met plezier kan sporten en sport kan beleven. 3. Vitale sportaanbieders Door een kwalitatief, veilig en toegankelijk sportaanbod voor iedereen houden we Hilversummers aan het bewegen en vergroten we de maatschappelijke effecten. 4. Vaardig in bewegen Een betere motorische ontwikkeling van de jeugd en het veilig blijven bewegen in alle levensfases. 5. Ruimte voor sport en bewegen Een toekomstbestendige infrastructuur nodigt- en daagt iedereen uit tot sporten en bewegen, ook in de publieke buitenruimte. De missie en thema’s geven een stip aan de horizon en helpen keuzes te maken. We kijken vooruit en hebben – mede door een uitgebreide participatie – nagedacht over een concretere invulling voor de komende jaren.

10

I<

3. TOTSTANDKOMING NIEUWE NOTA EN EEN TERUGBLIK Om koers te bepalen is het allereerst goed om te weten waar de gemeente Hilversum nu staat op het gebied van sport en bewegen, en waar we vandaan komen. We blikken hiervoor kort terug op voorgaand beleid waaronder de Nota Sport en bewegen Hilversum 2016-2020, het lokaal Sportakkoord Hilversum 2020-2022 en het Preventieakkoord Hilversum 2021-2023. Ook kijken we in dit hoofdstuk naar het brede participatieproces dat we hebben uitgevoerd. Hiermee wilden we kansen signaleren en verbindingen leggen. We gaan het nieuwe beleid immers uitvoeren met de partners in het sportveld en met aansluiting op andere beleidsterreinen.

3.1 RELEVANT BELEID In 2023 is ‘Wij zijn Hilversum - Onze sociale visie 2023-2033’ door de raad vastgesteld. Gezondheid, veiligheid en de sociale basis hebben hierin een belangrijke plek gekregen. Sport, bewegen en de fysieke en mentale gezondheid zijn nauw met elkaar verbonden. Het nieuwe beleidskader Jeugd en het beleidskader WMO hebben meerdere raakvlakken met sport en bewegen, en vallen ook onder de visie. Sport en bewegen is bijvoorbeeld belangrijk voor het werken aan een sterke sociale basis. De Visie Openbare Ruimte, het Programma Groen Hilversum 2040 en het Programma Groen 2023-2026 Uitvoeringsprogramma geven invulling aan de openbare ruimte en de wijze waarop deze sporten en bewegen stimuleert. Daarnaast zijn er de uitvoeringsagenda Lokale Inclusie 2023-2026, uitvoeringsnotitie Buurten 3.0, en Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2040 die van invloed zijn op de mogelijkheid tot sporten en een goede bereikbaarheid van sportaccommodaties. Tot slot is de Omgevingsvisie Hilversum 2040 in vergevorderd stadium tijdens het schrijven van deze nota. In de Omgevingsvisie wordt het belang van sport en bewegen benoemd. Deze sport- en beweegnota geeft hier verder uitwerking aan.

11

I<

3.2 EEN BREED PARTICIPATIEPROCES

3.3 TERUGBLIK SPORT EN BEWEGEN HILVERSUM 2016-2023

Eind 2022 is gestart met de voorbereidingen voor het nieuwe sportbeleid. Daarbij hoorde een breed intern- en extern participatietraject. In dit participatietraject zijn raadsleden, sportverenigingen, uitvoerende partners, andere beleidsterreinen en inwoners betrokken.

De afgelopen jaren hebben we door onze inzet op sport en bewegen mooie ontwikkelingen in gang gezet en goede resultaten bereikt. De nota Sport en bewegen Hilversum 20162020, het lokaal Sportakkoord Hilversum 2020-2022 en het Preventieakkoord Hilversum 2021-2023 vormde hiervoor de basis. Het participatieproces heeft ons veel waardevolle inzichten in gegeven in de opbrengsten. We blikken kort terug op de resultaten en leerpunten uit de periode 2016 tot en met 2023 en koppelen deze gelijk aan de vijf thema’s uit het Sportakkoord II. Op deze manier levert dit een helder vertrekpunt op voor deze Sport- en Beweegnota. Dit geeft ons inzichten voor een goed startpunt bij de uitwerking van de verschillende onderdelen in hoofdstuk 5.

• Netwerkbijeenkomst: inspiratie door uitvoerende partners sport en bewegen. • Verenigingsmonitor: enquête onder buiten- en binnensportverenigingen (respons 62%). • Sportontmoeting Hilversum: dynamische brainstorm met verenigingen, onderwijs, partners sport en bewegen, inwoners en raadsleden. • Beeldvormende sessie: interactieve sessie met raadsleden over diverse thema’s en ontwikkelingen op het gebied van sport en bewegen. • Werkveldgesprekken: interviews over invulling sport- en beweegbeleid met partners zoals buurtsportcoaches van Bink kinderopvang en Team Sportservice, Versa Welzijnswerk en Hilversummers.nl. • Interne gesprekken: interviews met relevante beleidsterreinen zoals WMO, jeugd, onderwijs, gezondheid, Programma Groen, economie, vastgoed en ook de Hilversumse wijkregisseurs. Uit de gesprekken kwam het belang van een laagdrempelig aanbod voor verschillende doelgroepen vaak naar voren. Ook is in de participatie benadrukt dat sportverenigingen in Hilversum een belangrijke rol vervullen om mensen langdurig in beweging te houden. Door sportverenigingen te ondersteunen worden ze toekomstbestendig en kunnen ze een rol spelen bij het in beweging krijgen van nieuwe doelgroepen. Tot slot was de vindbaarheid van alle sport- en beweegmogelijkheden, en welke ondersteuning er is, een veelgehoord geluid.

In hoofdstuk vijf geven we per thema kort aan welke relevante informatie uit de participatiesessie is gekomen.

3.3.1 Inclusie en diversiteit De inzet op kwetsbare doelgroepen is vol in ontwikkeling. Op verschillende manieren zorgen we dat deze mensen niet buiten de boot vallen. Hierbij richten we ons op het in beweging krijgen én houden van mensen, en op mentale en fysieke gezondheidsbevordering. Sinds 2014 zetten we buurtsportcoaches in, mede vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC). De uitvoering gebeurt – in tevredenheid – door onze partners Bink kinderopvang, Stichting Hilversumse Meent en Team Sportservice (bijlage 1). De buurtsportcoaches richten zich op doelgroepen die niet vanzelf sporten of bewegen. De regiomedewerker aangepast sporten helpt bij het vinden van een passende sportaanbieder en het opzetten van nieuw sportaanbod voor mensen met een beperking. Mede vanuit het Preventieakkoord zijn er drie leefstijlloketten opgezet waar inwoners advies kunnen krijgen. De buurtsportcoaches Wandelen brengen op een laagdrempelige manier Hilversummers in beweging en zorgen ervoor dat nieuwe wandelcoaches worden opgeleid. Voor gezinnen met weinig geld is er het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Dit fonds vergoedt de contributie en sportmaterialen voor kinderen aan de sportaanbieder. Ook is er het zwemvangnet om deze kinderen hun zwemdiploma A te laten behalen. De in 2016 gestarte JOGG-aanpak (Jongeren op Gezond Gewicht) in Hilversum werpt zijn vruchten af.

Onder andere scholen, kinderopvangorganisaties, Versa Welzijn, sportverenigingen en speelplaatsen besteden aandacht aan het thema meer bewegen en gezonde voeding.

12

I<

Sportevenementen brengen inwoners in beweging. De subsidieregeling voor kleine, middelgrote en grote sportevenementen zorgt ervoor dat jaarlijks ongeveer twintig evenementen worden gesubsidieerd. Het evenement Hilversum Actief laat organisaties hun aanbod presenteren en beleven op het Marktplein. De Hilversum City Run heeft elk jaar duizenden deelnemers van jong tot oud. 3.3.2 Sociaal veilige en gezonde sport In Hilversum kijken we vanuit een bredere context naar sociaal veilig en gezond sporten. Voor een gewenste sportcultuur leggen we vier accenten: rookvrij, verantwoord alcoholgebruik, gezonde voeding en een pedagogisch klimaat binnen een sociaal veilige omgeving. De samenwerking tussen de GGD Gooi en Vechtstreek en JOGG Hilversum is de afgelopen jaren versterkt. Er is samen met sportclubs gewerkt aan een gezonde sportomgeving. Het pedagogisch sportklimaat stond regelmatig op de agenda bij het sportoverleg. Het was ook een thema tijdens een Sportontmoeting Hilversum en de theatersessie Positief Coachen. Vanuit Centrum Veilige Sport Nederland zijn een aantal sportaanbieders ondersteund om een sociaal veilig sportklimaat op hun vereniging vorm te geven, bijvoorbeeld door gebruik te maken van de Regeling Gratis VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag).

Ondanks dat er stappen zijn gezet, voldoen veel sportverenigingen nog niet aan alle basiseisen sociale veiligheid die vanuit NOC*NSF zijn gesteld.

3.3.4 Vaardig in bewegen Goede motoriek helpt blessures voorkomen, stimuleert de hersenen en zorgt voor meer plezier in bewegen met een langere sportdeelname tot gevolg. We vinden het belangrijk dat kinderen van jongs af aan goed leren bewegen. Buurtsportcoaches richten hun activiteiten in het bijzonder op de wijken en scholen waar kinderen minder vanzelfsprekend aan sport doen. Op deze manier zorgen ze voor extra beweegmomenten voor deze kinderen. Vanuit de middelen van het Sportakkoord en het Nationaal Programma Onderwijs is budget beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de motoriek van leerlingen. Voorbeelden hiervan zijn het project Motorische Remedial Teaching en de Dynamische Schooldag. Vanaf schooljaar 2023-2024 zijn in het basisonderwijs twee lesuren bewegingsonderwijs verplicht. Het voldoen aan deze verplichting, en de kwalitatieve invulling hiervan, is een behoorlijke uitdaging voor scholen. Het is van belang om de motoriek ook op latere leeftijd op niveau te houden. Dit zorgt ervoor dat mensen langer in goede gezondheid verkeren en voorkomt valongelukken. Mede vanuit het Preventieakkoord is in 2022 gestart met het organiseren van drie fitheidstesten per jaar voor senioren in Hilversum. Aan de hand van de uitslagen krijgen deelnemers een gericht beweegadvies.

Hier ligt een duidelijke relatie met het sociaal domein zoals het bevorderen van de zelfredzaamheid en tegengaan van eenzaamheid.

3.3.3 Vitale sportaanbieders De gemeente Hilversum heeft intensief contact met de sportverenigingen. Zo faciliteren we een zeswekelijks Sportoverleg. Daarnaast vindt twee keer per jaar de Sportontmoeting Hilversum plaats, waarbij altijd een thema centraal staat. En zo’n zes keer per jaar brengen we de nieuwsbrief ‘Sport in Beweging’ uit.

3.3.5 Ruimte voor sport en bewegen Sportfondsen Hilversum is sinds augustus 2022 verantwoordelijk voor de exploitatie van de gemeentelijke binnensportaccommodaties en het zwembad. De gemeente is met zowel gebruikers als de exploitant in overleg om aan de hand van ervaringen afstemming te zoeken in de onderlinge verwachtingen.

In samenwerking met NOC*NSF is de gemeente Hilversum in 2019 gestart met een vierjarig traject van verenigingsondersteuning. Meer dan dertig verenigingen hebben hier gebruik van gemaakt. In 2023 is besloten de samenwerking tot en met 2026 te verlengen. Uit de in 2023 gehouden verenigingsmonitor blijkt dat nog niet alle verenigingen hun weg naar het (landelijk) subsidieaanbod of de ondersteuningsmogelijkheden weten te vinden.

Stichting Sport Investerings Fonds Hilversum (SIF) is eind 2018 opgericht in samenwerking met de gemeente Hilversum. Omdat de gemeente Hilversum garant staat voor het SIF kunnen deelnemende sportverenigingen met een eigen accommodatie leningen tegen lagere rentepercentages aangaan. Deze leningen stellen de sportverenigingen in staat om te verduurzamen, hun accommodatie te vernieuwen of te renoveren.

13

I<

Sport NL Groen heeft verschillende sportaanbieders geadviseerd welke stappen ze kunnen zetten om hun accommodatie te verduurzamen. De beweegvriendelijke omgeving in Hilversum komt steeds meer op de kaart te staan door gemeentelijke besluitvorming bij de Omgevingsvisie, de Mobiliteitsvisie, Visie Openbare Ruimte en het Programma Groen met daarin het vergroenen van twintig speelplekken. Met de komst van het Bibian Mentel Playground, het skateplein op het Arenapark, het calisthenics park naast het Cruyff Court in Hilversum Noordoost en de realisatie van watertappunten bij meerdere speelvoorzieningen zijn de beweegmogelijkheden vergroot.

14

I<

4. HET BELANG VAN SPORTEN EN BEWEGEN In de eerste plaats biedt sport en bewegen dagelijks heel veel mensen plezier. Aan de sporters zelf, maar ook aan toeschouwers en vrijwilligers. Alleen al in Hilversum zijn 24.009 inwoners lid van een sportvereniging (KISS rapportage NOC*NSF 2022). Sport vergroot ook de gemeenschapszin, leidt tot nieuwe sociale relaties en versterkt bestaande banden door bijvoorbeeld de organisatie van sportevenementen. Vanuit de SROI van sport en bewegen weten we dat wanneer iemand structureel sport of beweegt, dit tot 75.000 euro aan maatschappelijke waarde per persoon kan opleveren op het gebied van gezondheid, sociale contacten en arbeid. Een groot deel van het sporten en bewegen vindt plaats op eigen gelegenheid in de openbare ruimte. Het beweegvriendelijk inrichten van de openbare ruimte werkt stimulerend en heeft ook andere voordelen. Het vergroot de verkeersveiligheid, draagt bij aan een schoner milieu en klimaatadaptatie, helpt chronische aandoeningen zoals obesitas te voorkomen en bevordert de mentale gezondheid en het welzijn van de inwoners. Tot slot kan een beweegvriendelijke omgeving bijdragen aan gebiedsmarketing en een uitnodigend vestigingsklimaat, doordat het zorgt voor een aantrekkelijke en bereikbare woon-, werk- en leefomgeving.

4.1 TRENDS EN ONTWIKKELINGEN Als we zo veel mogelijk mensen in beweging willen krijgen, moeten we inspelen op trends en ontwikkelingen in de samenleving op het gebied van sport en bewegen. Op deze manier sluiten we met het beleid en de uitwerking ervan het beste aan op de huidige en toekomstige behoeften. 4.1.1 Inwoners Hilversum groeit naar verwachting van 94.000 inwoners in 2024 naar zo’n 97.000 inwoners in 2040. Net als in de rest van Nederland vergrijst ook Hilversum en is er sprake van buitenlandse migratie. De gemiddelde leeftijd stijgt van 42,5 jaar in 2023 naar 55 in 2040. Er komen in aantallen en naar verhouding meer ouderen, vooral mensen boven de 75. Het aantal 60+ers gaat van 36 naar 41%, de groep oudere ouderen van 14 naar 20%. Naar verwachting neemt ook het aantal basis- en middelbare schoolleerlingen toe. Het aantal migranten stijgt mede door de oorlog in Oekraïne in een verhoogd tempo.

15

I<

Twee opvanglocaties in Hilversum bieden ruimte aan ongeveer duizend vluchtelingen. Het gemiddeld aantal huishoudens dat vier jaar of langer tot de lage-inkomensgrens behoort ligt in Hilversum met 2% hoger dan het Nederlands gemiddelde.

Het lidmaatschap bij een sportvereniging is in Hilversum het hoogst in de leeftijdscategorie 10 t/m 14 jaar (66,9%), daarna neemt deze af tot 16,1% voor de leeftijdscategorie 30 t/m 34 jaar om vanaf 35 t/m 39 jaar (17,9%) weer toe te nemen (zie ook afbeelding 3).

4.1.2 Gezondheid De sociaal-economische gezondheidsverschillen tussen de verschillende groepen in Nederland worden steeds groter. Overgewicht gaat samen met tal van ziektes zoals diabetes type II, kanker en hart- en vaatziekten. In Hilversum had in 2020 bijna 46% van de inwoners overgewicht terwijl dat landelijk in 1990 nog onder de 32% lag. Het aantal mensen met mentale problemen ligt in Hilversum boven het Nederlands gemiddelde. De coronacrisis en hoge inflatie in 2022 en 2023 hebben het mentale welzijn nog verder onder druk gezet. Voldoende bewegen heeft een positief effect op het tegengaan en voorkomen van deze gezondheidsproblemen. Goed en veilig kunnen bewegen is daarbij essentieel. Toch zien we dat kinderen en jongeren minder bewegen en dat hun motoriek achteruitgaat. Maar liefst 33 procent van de kinderen tussen 9 en 12 jaar scoort onvoldoende op hun bewegingsvaardigheid. Het aantal valongevallen met ziekenhuisopname in Hilversum onder 65-plussers ligt ruim 30% hoger dan in de rest van Nederland met alle gevolgen van dien.

Afbeelding 3: Ledenpercentage gemeente Hilversum 2022 (26,2% gemiddeld) Bron: KISS cijfers NOC*NSF

4.1.3 Sport en bewegen Om de kans op mentale en lichamelijke gezondheidsproblemen te verkleinen, wil de Nederlandse overheid dat 75% van de bevolking in 2040 aan de beweegrichtlijn voldoet. Ondanks dat Hilversum met 50,6% boven het Nederlands gemiddelde ligt, geeft dit een flinke uitdaging.

Sportbonden en sportverenigingen spelen langzaamaan in op de groeiende behoefte aan flexibiliteit door hun aanbod anders te organiseren. De opkomst van padel is hier een voorbeeld van. Het blijkt dat als niet-sporters eenmaal gaan sporten bij een sportvereniging het commitment hoog is (bron: NOC*NSF, sportgedrag in Nederland 2023).

Er is een groeiende behoefte aan flexibiliteit. Het ongeorganiseerd sporten (niet lid van een sportvereniging) neemt toe en bedroeg 63% van het totaal in 2022. In de periode van 2001 tot 2022 is de populariteit van fitness (14% vs 24%), hardlopen (5% vs 10%), wandelen (1% vs 5%) en fietsen (2% vs 4%) sterk toegenomen. Goede voorzieningen om te bewegen in de openbare ruimte worden hiermee, ook in Hilversum steeds belangrijker. Voor de jeugd zie je dat terug in een groeiende populariteit van urban sports zoals 3x3 basketball en de Bibian Mentel pumptrack op sportpark Loosdrecht.

16

Op landelijk niveau zien we dat de sportdeelname van mensen met een beperking ver achter blijft op de sportdeelname van mensen zonder beperking. Zo is 8% van de volwassenen (18-79 jaar) met een of meer lichamelijke beperkingen lid van een sportvereniging terwijl dit bij volwassenen zonder beperking 24% is (bron: Mulierinstituut). Het mag worden aangenomen dat ook in Hilversum deze verschillen groot zijn.

OOST 16.318

NOORDOOST 8.680

NOORDWEST 5.827

HILVERSUMSE MEENT 3.307

LANDELIJK GEBIED 479

GEMEENTE HILVERSUM 71.207

NEDERLAND 14.184.950

Voor een effectieve besteding van middelen en capaciteit is het goed om de verschillen tussen de wijken in kaart te brengen. Dit helpt bij het maken van keuzes en maakt evalueren mogelijk aan de hand van maatschappelijke effecten. Ondanks dat de cijfers uit 2020 dateren geeft de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2020 de beste inzichten op wijkniveau (tabel 1).

CENTRUM 8.168

4.2 DE SITUATIE IN HILVERSUM

ZUIDOOST 7.744

Deze ontwikkeling sluit aan op het Coalitieakkoord Hilversum 2022-2026 ‘Hilversum koesteren’. Hierin geeft het college aan dat sport en bewegen steeds belangrijker wordt in de aanpak van maatschappelijke opgaven als overgewicht en eenzaamheid. Omdat sport, bewegen en welzijn in elkaars verlengde liggen wil het college deze meer met elkaar verbinden.

ZUID 13.471

4.1.4 Politieke ontwikkelingen Na het Nationaal Sportakkoord ‘Sport verenigt Nederland’ is op 1 april 2023 Sportakkoord II ‘Sport versterkt’ van start gegaan. Het Sportakkoord heeft als doel om vanuit een samenwerking binnen de hele sector de sport toekomstbestendig te maken en om te gaan met de kansen en uitdagingen. Het Sportakkoord valt onder het brede Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) met als doel de gezondheid van alle inwoners van Nederland te verbeteren. Samen met de vernieuwde Brede Regeling Combinatiefuncties (waar de buurtsportcoaches en cultuurcoaches onder vallen) zijn deze ondergebracht binnen één Brede Specifieke Uitkering (Brede-SPUK). Dit vergroot de gezamenlijke aanpak en kansen op meer integraliteit.

ZUIDWEST 7.213

I<

BEWEEGRICHTLIJN

44

51,6

49,5

56,5

51,9

48,4

51,3

48

47,3

50,6

49,9

DOET MINSTENS 1 KEER PER WEEK AAN SPORT

45,9

53,2

53

53,8

48,9

46,8

60

47,6

52,9

51

48,9

LIDMAATSCHAP SPORTVERENIGING vanuit NOC*NSF KISS rapportage met data 2022

24,7

28,3

33,4

18,6

21,2

21

44,6

24,2

35,4

26,2

24,2

OVERGEWICHT

49,8

44,1

44

41,8

47,6

49,5

39,4

50,6

46,1

45,8

50,8

GOED/ZEER GOED ERVAREN GEZONDHEID

76,3

80,8

80,4

81,2

78,6

76,1

84,3

78,5

83,6

79,5

78,4

EENZAAM

48,3

46,3

46,5

52,4

49,1

51

41,8

44,8

40,7

48

47

(HEEL) VEEL STRESS

16,9

18,6

17,7

22,8

20,4

20,4

15,4

14,3

14,7

19

17,9

AANTAL MENSEN > 18 JAAR PER GEBIED

Tabel 1:  Kerncijfers gemeente Hilversum op basis Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2020, GGD’s/CBS/RIVM (bewerking obv SMAP-methodiek, RIVM)

Score van wijk lager dan Hilversums gemiddelde Score van gemeente Hilversum lager dan Nederlands gemiddelde Score van gemeente Hilversum hoger dan Nederlands gemiddelde A

Score van wijk verschilt 2,5% of meer (2% of meer bij ‘(Heel) veel stress’) t.o.v. het meest gunstige gemiddelde (Nederlands of Hilversums)

17

I<

5. DE HILVERSUMSE SPORT- EN BEWEEGAANPAK Sport en bewegen zorgt voor veel plezier, en zoals we eerder hebben kunnen lezen zijn er veel meer voordelen aan een leven lang sporten en bewegen. We hebben in beeld wat de afgelopen jaren in Hilversum is gedaan en bereikt op het gebied van sport en bewegen. Daarnaast is duidelijk welke trends en ontwikkelingen er spelen die op dit gebied van invloed zijn. Met deze kennis gaan we de komende jaren hard aan de slag met de volgende doelstelling:

IN 2030 VOLDOET 60% VAN DE HILVERSUMMERS AAN DE BEWEEGRICHTLIJN.

Zoals in het coalitieakkoord benoemd liggen sport, bewegen en welzijn in elkaars verlengde. Ook op landelijk niveau vindt deze verbinding steeds nadrukkelijker plaats. Het Sportakkoord II is als bewuste keuze verwerkt als onderdeel in GALA. GALA kent daarbij voor gemeenten één enkele landelijke financiering in de vorm van een Brede-SPUK. Met deze nota zetten we daarom zowel in op ‘sport als doel’ én ‘sport als middel’ (zie ook 2.3 Hoe gaan we aan de slag). Om de effecten van het beleid zo groot mogelijk te maken baseren we de keuzes op drie onderdelen. Ten eerste willen we de voorwaarden om te kunnen sporten en bewegen en daar plezier aan te beleven verbeteren. Dat betekent aandacht hebben voor sportverenigingen, mensen, organisaties, cultuur en voorzieningen in de sport. Hiermee werken we aan een stevig fundament voor duurzame sport- en beweegparticipatie. Daarnaast willen we een groter bereik realiseren. Daarmee bedoelen we dat meer mensen zich aangesproken en uitgenodigd voelen om te gaan sporten en sport te beleven, bijvoorbeeld door drempels te verlagen, mensen te prikkelen en meer succesverhalen te delen. Als laatste zetten we in op de waarde van sport voor de maatschappij. Dit uit zich in: energie, plezier en zingeving in het dagelijks leven door en van de sport zelf.

Sporten draagt bij aan het tegengaan van eenzaamheid en kansenongelijkheid, en het bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid. Dit doen we niet alleen, maar samen met onze partners in het veld, sportverenigingen, inwoners en in samenwerking met andere beleidsterreinen. De looptijd tot 2030 geeft de mogelijkheid concreet te zijn en tegelijkertijd verder vooruit te kijken. Dit geeft richting en duidelijkheid aan iedereen die betrokken is en actief is in het veld van sport en bewegen.

18

I<

Vijf thema’s uit het Sportakkoord II staan centraal in dit sportbeleid. Hiermee sluiten we aan op de landelijke aanpak, vertaald naar onze aanpak op lokaal niveau. De thema’s zijn: 1. Inclusie en diversiteit 2. Sociaal veilige sport 3. Vitale sportaanbieders 4. Vaardig in bewegen 5. Ruimte voor sport en bewegen Bij elk van deze thema’s beschrijven we in dit hoofdstuk wat we hier in Hilversum onder verstaan, wat we al gedaan hebben en welke uitdagingen we zien. We benoemen onze ambities voor de komende zes jaar en de belangrijkste opbrengsten uit de participatiesessies. Daarbij maken we concreet wat we hiervoor willen gaan doen en met wie. De resultaten en effecten van de verschillende onderdelen monitoren we kwalitatief en kwantitatief. Bij alle nieuwe initiatieven maken we resultaatafspraken en leggen we doelen vast. Deze afspraken gebruiken we om inzicht te krijgen in de opbrengsten en om zo nodig bij te sturen.

5.1 INCLUSIE EN DIVERSITEIT: IEDEREEN KAN MEEDOEN EN MEEDOEN DOOR BEWEGING. Iedere Hilversummer een leven lang plezier in sporten en bewegen zonder hinder. Dat zou vanzelfsprekend moeten zijn. Het thema ‘Inclusie en diversiteit’ gaat in eerste instantie over een toegankelijke en laagdrempelige sector, waarin iedereen die mee wil doen daadwerkelijk mee kán doen. Daarnaast gaat het ook over het stimuleren van groepen mensen voor wie sporten en bewegen minder vanzelfsprekend is, zoals senioren, mensen met een migratieachtergrond, mensen met een lage sociaal-

economische status, of mensen met een beperking. Op de derde plaats zetten we sport en bewegen samen met andere beleidsterreinen gericht in om een maatschappelijke bijdrage te leveren. Zoals het verbeteren van de gezondheid en het tegengaan van eenzaamheid. Een blijvende deelname vergroot daarmee ook de beweegparticipatie. Hier leggen we nadrukkelijk de link naar de doelen van andere beleidsterreinen en de aanpak binnen GALA. Tot slot werken we aan een aantrekkelijk Hilversum met een sportief imago. Dit doen we door de organisatie van kleinschalige tot grote en aansprekende sportevenementen. Deze evenementen inspireren, verbinden inwoners en nodigen uit tot meedoen. 5.1.1 Startpunt In Hilversum werken buurtsportcoaches wijkgericht door de organisatie van divers sport- en beweegaanbod, advisering en het coördineren van projecten in samenwerking met verschillende partners. De afgelopen jaren hebben ze een sterk netwerk opgebouwd en mooie resultaten geboekt. Tegelijkertijd zijn er kansen om nog meer Hilversummers van dit aanbod gebruik te laten maken. Ook is er nog winst te behalen in de verbinding met sportverenigingen en het verder betrekken van maatschappelijke organisaties. Op dit moment wordt niet volledig gebruikgemaakt van de mogelijkheden die de Brede Regeling Combinatiefuncties 2023- 2026 (BRC) biedt.

Vanuit deze regeling zijn extra buurtsportcoaches mogelijk bij voldoende cofinanciering door de gemeente Hilversum. De inzet op kwetsbare doelgroepen is volop in ontwikkeling. Het ‘lokaal Sportakkoord Hilversum 2020-2022’ en het ‘Preventieakkoord Hilversum 2021-2023’ hebben hier een grote rol in gespeeld.

Met het Sportakkoord II en GALA wordt deze beweging doorgezet. De contributie en sportattributen voor kinderen uit gezinnen met weinig geld worden via het Jeugdfonds Sport & Cultuur aan de sportaanbieders vergoed. Via het zwemvangnet kunnen deze kinderen hun zwemdiploma A behalen. De regiomedewerker aangepast sporten van Team Sportservice ondersteunt bij het ontwikkelen van sporten beweegactiviteiten en het vinden van een passende sportaanbieder in de buurt voor mensen met een beperking. De wandelcoaches en verschillende leefstijlloketten zorgen voor meer laagdrempelig aanbod en het verwijzen hiernaar. Meerdere sportverenigingen hebben aanbod opgezet voor nieuwe doelgroepen zoals mensen met een beperking of ouderen. De uitdaging blijft hoe we ervoor kunnen zorgen dat nog meer mensen in een kwetsbare posities gebruikmaken van de vele sport- en beweegmogelijkheden. 5.1.2 Hilversumse ambities Binnen dit thema geven wij de komende jaren acties vorm aan de hand van de volgende ambities: 1. Iedereen die wil sporten of bewegen heeft de mogelijkheid om in beweging te komen. 2. Alle Hilversummers zijn zich bewust van het belang tot voldoende bewegen en gezonde voeding. 3. Aansprekend aanbod verlaagt de drempel voor iedereen die nog niet voldoet aan de beweegrichtlijn. 4. Doelgroepen brengen we in beweging door de gerichte inzet van sport als middel. 5.

Hilversum is bruisend en heeft een sportief imago voor elke inwoner.

19

I<

5.1.3 Belangrijkste uitkomsten participatie Aanvullend op de analyse zijn tijdens de verschillende vormen van participatie de volgende aandachtspunten en suggesties voor dit thema naar voren gekomen:

• Behoud en uitbereiding van laagdrempelige activiteiten voor verschillende doelgroepen. • Meer laagdrempelig aanbod voor 13-20-jarigen, want daar begint de uitstroom, en aanbod dat (extra) geschikt is voor vluchtelingen. • Ontwikkelen van aanbod specifiek gericht op meisjes, en hier ook rekening mee houden bij de ontwikkeling van de buitenruimte en spelvoorzieningen (zie hoofdstuk. 5.5). • Het thema ‘Inclusie en diversiteit’ verbinden met het ontwikkelen sport in de buitenruimte (zie hoofdstuk 5.5) waardoor meer laagdrempelige mogelijkheden ontstaan. • Positieve Gezondheid gebruiken bij de benadering van het inzetten op sport als middel. • Voldoende (nieuw) aanbod voor senioren, een groep die vanwege demografische ontwikkelingen stijgt. • De samenhang tussen de werkzaamheden van de netwerkpartners vergroten zoals binnen het leefbaarheidsoverleg in de Hilversumse wijken. • Verder ontwikkelen van het netwerk rondom zorg en bewegen. • Co-creatie of het gebruik van focusgroepen zorgt voor meer betrokkenheid van de doelgroep. • Zorgen voor een goede, en eenduidige communicatie van het aanbod, locaties, activiteiten en (ondersteunings)mogelijkheden. • Stimuleren van sportief gedrag door middel van belonen op individueel of wijkniveau. • Een Seniorenfonds Sport en Cultuur om sport voor iedereen financieel mogelijk te maken.

• Nieuw aanbod kan (financieel) worden ondersteund tijdens de opstart. • Evenementen en/of activiteiten in de stad en in de wijken die inspireren of uitnodigen tot meer sporten en bewegen.

20

I<

5.1.4 Wat gaan we doen Buurtsportcoaches in alle wijken en gericht op specifieke doelgroepen De buurtsportcoaches hebben een duidelijke meerwaarde. We zijn tevreden over de manier waarop ze in Hilversum aan het werk zijn. Deelnemers ervaren meer plezier in sporten en zien de toegevoegde waarde door meer samen in de buitenlucht te ondernemen. De komende jaren gaan we hier dan ook mee verder. We willen vanuit de activiteiten zorgen voor een doorstroming van deelnemers naar bestaand aanbod bij een sportaanbieder. Nieuwe initiatieven borgen we door deze samen met onze partners op te zetten en te integreren bij organisaties. Hierdoor zorgen we voor een blijvend effect. Zo kunnen er vervolgens nieuwe initiatieven worden opgezet of ondersteund. De taken van de buurtsportcoach richten zich op ‘zorgen voor en zorgen dat’. Dit houdt in dat ze aan de ene kant zelf voor activiteiten en projecten zorgen. Tegelijkertijd hebben ze ook een belangrijke rol in het doorverwijzen naar sportverenigingen en het ondersteunen van nieuwe initiatieven en zorgen dat deze succesvol zijn. We spelen in op jeugd in de middelbare schoolleeftijd omdat we zien dat vanaf deze leeftijd de sportdeelname terugloopt. Ook ontwikkelen we aanbod speciaal gericht op meisjes.

Met het toenemende aantal oudere inwoners in Hilversum is het belangrijk dat er voor hen voldoende passend aanbod blijft en zij hierop gewezen worden. Op deze manier zorgen we ervoor dat ze fit, zelfredzaam en actief blijven.

Hier gaan we op de volgende manieren op inzetten: • We werken tot 2026 gefaseerd toe naar de uitbreiding van het aantal functionarissen via de BRC, zoals buurtsportcoaches en cultuurcoaches. In de aanloop hier naartoe voeren we een evaluatie uit op de inzet en behaalde resultaten van de buurtsportcoaches. De evaluatie geeft ook duidelijkheid waar we dat moment op in willen zetten en wat we willen bereiken met de inzet van meer buurtsportcoaches. We trekken bij de inzet van de buurtsportcoaches gezamenlijk op met andere beleidsterreinen zoals jeugd, gezondheid en eenzaamheid. Op deze manier benutten we de rijksregeling optimaal en zorgen voor een zo groot mogelijke impact. • Het aanbod van de buurtsportcoaches wordt de komende periode uitgebreid en verbreed met meer aanbod voor jongeren in de middelbare schoolleeftijd, meisjes en 65-plussers. Dit doen we onder andere door buurtsportcoaches die zich bijvoorbeeld richten op urban sports, fietsen of valpreventie. • De samenwerking tussen buurtsportcoaches, scholen en sportverenigingen breiden we de komende jaren verder uit. Op deze manier willen we zo veel mogelijk kinderen kennis laten maken met de mogelijkheden tot bewegen en zorgen voor een blijvende sportdeelname. • De buurtsportcoaches Gezonde leefstijl en Wandelen zorgen voor aanbod, fitheidstesten en beweegadvies voor volwassenen en oudere inwoners.

Dit doen ze vanuit de invalshoek van Positieve Gezondheid. Met de nieuwe GGD Gezondheidsmonitor 2024 toetsen we of onze specifieke inzet zich nog op de juiste wijken richt.

• Vanuit Jongeren op Gezond Gewicht Hilversum (JOGG) blijft de JOGG-regisseur samenwerken met lokale partijen, zoals basisscholen, buurtsportcoaches en sportverenigingen, om Hilversum zo gezond mogelijk in te richten. Hiermee willen we zorgen dat elke kind in staat is om gezonde keuzes te maken op het gebied van voeding, bewegen, water drinken en slapen. Iedereen kan meedoen We willen dat iedereen in Hilversum de mogelijkheid heeft om in beweging te komen. Dit doen we met de organisatie van laagdrempelig aanbod door de buurtsportcoaches, maar ook door het wegnemen van belemmeringen voor deelname aan sport en bewegen. Inwoners die niet met het reguliere aanbod kunnen meedoen door een beperking helpen we bij het vinden van een geschikte sport en we benutten kansen om dit aanbod te vergroten. Het is belangrijk dat alle kinderen de mogelijkheid hebben om te sporten en dat elk kind met het zwemdiploma A de basisschool verlaat. Daarom gaan we door met het zwemvangnet. Hier gaan we op de volgende manieren op inzetten: • Het regionale ‘Samenwerkingsverband aangepast sporten’ werkt aan het vergroten van de mogelijkheden om te sporten en bewegen voor mensen met een beperking. De regiomedewerker vervult een belangrijke rol bij het adviseren van een passende sport en het opzetten van nieuwe mogelijkheden bij sportaanbieders.

De verschillende mogelijkheden worden onder de aandacht gebracht via de Sport- en Beweegwijzer van de regio het Gooi en de website Uniek Sporten.

21

I<

• We gaan verder met het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Op deze manier kunnen Hilversumse kinderen meedoen aan het sport- en cultuuraanbod. Eventuele drempels worden zoveel mogelijk weggenomen doordat een intermediair de aanvraag doet. Alle financiële mogelijkheden brengen we actief onder de aandacht. • Door de samenwerking tussen het Jeugdfonds Sport & Cultuur, Stichting Leergeld en de gemeente Hilversum hebben we een effectief zwemvangnet. We monitoren de resultaten van het vangnet doorlopend en stellen de werkwijze zo nodig bij. • Volwassenen met een laag inkomen of een uitkering kunnen in Hilversum gebruikmaken van de Activeringsregeling. Het budget van deze minimaregeling kan onder meer worden gebruikt voor sportactiviteiten. Met de uitvoering van de beleidsagenda armoede en schulden 2024-2030 vergroten we de bekendheid van de minimaregelingen. Dit doen we door de samenwerking met intermediairs, zoals buurtsportcoaches en huisartsen, te versterken. De intermediairs staan dicht bij de inwoners en kunnen snel doorverwijzen naar de juiste ondersteuning. Het doel hiervan is dat meer inwoners met een laag inkomen gebruikmaken van de Activeringsregeling om te gaan sporten en bewegen. We evalueren of het lukt om hiermee meer Hilversummers in beweging te krijgen.

De inzet van sport als middel De kracht van sport zetten wij gericht in om bij te dragen aan het bereiken van maatschappelijke doelen. Een voorbeeld is Project Comeback dat topsporters inzet om de mentale gezondheid van middelbare scholieren te verbeteren. Ze delen hun levensverhaal en maken hiermee mentaal- en fysiek welzijn bespreekbaar.

Vanuit een win-wingedachte liggen er kansen voor de Hilversumse sportverenigingen om een maatschappelijke bijdrage te leveren. Met het programma De Derde Helft van SV Olympia ’25 komen elke week senioren in beweging en ontmoeten ze elkaar. Dit bevordert het multifunctioneel gebruik van accommodaties, vergroot de bezetting en verbindt onderdelen van het sportbeleid met elkaar. Zo is er voordeel voor de club én komen meer Hilversummers in beweging. Buurtsportcoaches kunnen een rol spelen in het opzetten van de activiteit. Hier gaan we op de volgende manieren op inzetten: • Bij het uitbreiden van het aantal buurtsportcoaches zoeken we nadrukkelijk de verbinding met de doelen uit de sociale visie ‘Wij zijn Hilversum’. We kijken integraal hoe de invulling van de werkzaamheden de grootste impact heeft. • In 2024 wordt in Hilversum gewerkt aan nieuw gezondheidsbeleid. Gezondheid en sport zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Sport heeft een preventieve werking en kan een grote bijdrage leveren aan het verbeteren van de gezondheid. Buurtsportcoaches kunnen een belangrijke rol spelen in het tegengaan van mentale- en fysieke gezondheidsklachten. De leefstijlloketten de buurtsportcoaches Wandelen en de fitheidstesten zijn hier voorbeelden van.

Binnen de thema’s van GALA heeft sport een groot effect op het tegengaan van overgewicht, bij valpreventie en het verbeteren van de mentale gezondheid. We zijn eind 2023 gestart met een buurtsportcoach Valpreventie om het hogere percentage valongelukken terug te dringen. Bij de uitwerking van het nieuwe gezondheidsbeleid wordt gekeken wat sport kan betekenen om de doelstellingen te bereiken.

• Met de wijkregisseurs van Hilversum brengen we in kaart waar sport een bijdrage kan leveren om de leefbaarheid in de wijken te vergroten. Hiervoor gebruiken we inzichten uit de wijkmonitor. • Buurtsportcoaches zijn ook de ogen en oren in de wijken. Door buurtsportcoaches aan te laten sluiten bij bestaande overlegstructuren, zoals het leefbaarheidsoverleg, verstevigen we het preventieve netwerk in de wijken. Samen wordt gekeken hoe om te gaan met signalen vanuit de wijk en welke rol sport daarin kan spelen. • Aanvullend op de werkzaamheden van de buurtsportcoaches onderzoeken we kansrijke nieuwe trajecten zoals Project Comeback en een 3x3 Unites basketbal community om maatschappelijke doelen te bereiken. • We stimuleren sportverenigingen om een bredere maatschappelijke rol te vervullen. Dit kan bijvoorbeeld door aanbod op te zetten voor nieuwe doelgroepen. Samen kijken we wat er nodig is om dit aanbod succesvol op te zetten. Uitgangspunt is dat het initiatief op redelijke termijn zelfstandig kan bestaan.

22

I<

Kleinschalige en grote sportevenementen voor een levendige stad Het organiseren van sportevenementen is een goede manier om het sportklimaat in Hilversum te verlevendigen. Sportevenementen dagen deelnemers uit het beste uit zichzelf te halen, bieden vermaak, werken verbindend en inspireren toeschouwers. Daarnaast geeft het de mogelijkheid om te laten zien wat er allemaal in de gemeente Hilversum te doen is. Hier gaan we op de volgende manieren op inzetten: • Tijdens Hilversum Actief krijgen Hilversumse organisaties de mogelijkheid hun aanbod te presenteren. Door het programma te ontwikkelen en combinaties te maken met andere evenementen willen wij nog meer inwoners, inclusief mensen met een beperking, en organisaties met dit evenement bedienen. • De stimulering van kleine, middelgrote en grote sport- en beweegevenementen in Hilversum is effectief. Deze regeling richt zich alleen nog niet specifiek op gebruik vanuit de wijken. De nadere regeling ‘subsidies sport- en beweegevenementen 2023-2024’ evalueren we in 2024 en passen we waar nodig aan om dit effect te bereiken. Zorgen dat evenementen inspelen op inclusiviteit is een onderdeel van deze evaluatie en mogelijke aanpassing van de regeling. • Voor grootschalige sportevenementen is in 2024, 2025 en 2026 budget beschikbaar vanuit het coalitieakkoord.

Dit geeft mogelijkheden om naast de Hilversum City Run nieuwe evenementen in Hilversum te organiseren. Denk hierbij aan een toernooi Queen & King of the Court beachvolleybal of 3x3 pro-league basketbal met topsporters in 2024. Ook in de jaren na 2024 worden meer grootschalige sportevenementen in Hilversum georganiseerd. De evenementen moeten toegankelijk zijn voor alle Hilversummers. Bij de organisatie van een evenement leggen we verbinding met de Hilversumse sportaanbieders. Dit kan in de vorm van side-events waar toeschouwers worden uitgedaagd om mee te doen. Door het feestelijke en interactieve karakter van de evenementen vergroten we het sportieve imago van Hilversum en bruist de stad.