Raadsvoorstel bijlage 8 Chw-bestemmingsplan toelichting inclusief voorgestelde wijzigingen

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

61

van Hilversum nadrukkelijk betrokken is. Het doel van de Parkeernota, waar al het autoparkeerbeleid in één document is ondergebracht,is veelledig: het beter inspelen op de veranderingen die in de hedendaagse samenleving zichtbaar zijn; het bereikbaar en leefbaar houden van de buurten van Hilversum; het creëren van een evenwichtige parkeerbalans door vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen; effectiever gebruik beschikbare parkeerplaatsen; het verbeteren van processen rondom invoering betaald parkeren; het bijdragen aan een hoogwaardig woon- en werkklimaat van Hilversum. Inmiddels wordt gedacht aan actualisering van het parkeerbeleid inclusief nieuwe parkeernormen. Indien de normen wijzigen dan zullen deze 'automatisch' ook gelden voor dit Chw-bestemmingsplan omdat de parkeerregels een zogenaamde 'dynamische verwijzing' bevatten waarmee de meeste actuele normen automatisch van toepassing zijn.

4.4.12 Beleidsnotitie Parkeernormering OV-knooppunten (2020) De projecten rondom de OV-knooppunten, zoals het stationsgebied, kennen ambitieuze programma's, waardoor de claim op de beperkte ruimte hoog is. In algemene zin mag een toevoeging of wijziging van functies bij een nieuwe ontwikkeling geen parkeeroverlast veroorzaken in de omliggende gebieden. Deze notitie laat zien onder welke voorwaarden het mogelijk is om bij de grote ontwikkelingen rondom de OV-knooppunten af te wijken van de parkeernormen uit de parkeernota. Ten behoeve van dit bestemmingsplan, gelegen rond het OV-knooppunt Centraal Station, is een reductie van 50% op de parkeernormen in de regels verwerkt zolang de 'Beleidsregels bij parkeren bij ruimtelijke ontwikkelingen Hilversum 2017' van toepassing zijn. De 50% sluit aan bij de reductie die mogelijk is op basis van de beleidsnotitie 'parkeren bij OV-knooppunten'. Deze beleidsnotitie is vooruitlopend op de algehele herziening van de parkeernormen opgesteld. De reden dat de reductie alleen geldt voorzover de parkeernormen uit 2017 nog van toepassing zijn heeft er mee te maken dat in de toekomstige herziening van de parkeernormen deze reductie al verdisconteerd zal zijn.

4.4.13 Structuurvisie Archeologie 'De ondergrondse stad' De gemeente Hilversum heeft het archeologisch erfgoed en mogelijke verstoringen daarvan in kaart gebracht. Op 11 mei 2011 heeft de gemeenteraad de met Structuurvisie Archeologie ‘De ondergrondse stad’ ingestemd. Een belangrijk uitgangspunt is daarbij dat de verstoorder betaalt. ‘De ondergrondse stad’ is een logisch gevolg van internationale afspraken over behoud en bescherming van het archeologisch erfgoed die al in 1992 in het Europese Verdrag van Malta werden gemaakt en in 2006 zijn verankerd in nationale wetgeving. Als gevolg van deze afspraken gaat de gemeente de kennis over de ontwikkeling van het landschap en de bewoningsgeschiedenis gebruiken om vindplaatsen van archeologisch erfgoed in kaart te brengen. Inmiddels is een archeologische beleidskaart ontwikkeld die het mogelijk maakt archeologisch onderzoek in te plannen. Wanneer sprake is van verstoring van de bodem (bijvoorbeeld bij bebouwing) dan stelt de archeologische beleidskaart (en bijbehorende regels) de initiatiefnemer in staat om te beoordelen waar onderzoek moet plaatsvinden. Allereerst wordt onderzocht of erfgoed aanwezig is, vervolgens om welk erfgoed uit welke periode het gaat.

Uiteindelijk wordt het erfgoed opgegraven, worden de sporen van bewoning en gebruik vastgelegd en dienen de voorwerpen als illustratiemateriaal voor de geschiedenis van Hilversum. In paragraaf 5.6.3 van deze toelichting is opgenomen op welke wijze is omgegaan met archeologie in het plangebied.

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

62

4.4.14 Groenbeleidsplan Hilversum 2030 Kenmerkend voor Hilversum is haar groene karakter. Het beleid is er op gericht deze kwaliteit te behouden en verbeteren, bijvoorbeeld door fraai aangelegde groene routes die dwars door de stad lopen. Zo kan iedereen hier met plezier blijven wonen en werken. Het plan beschrijft hoe het groen in Hilversum wordt uitgebreid, ingericht en onderhouden. Het groenbeleidsplan Hilversum 2030 is een integrale visie op al het groen binnen de gemeente. Er zijn vier speerpunten: 1. 2. 3. 4.

Behoud en versterking natuurgebieden in het buitengebied; Verbetering samenhang tussen stadsrand en buitengebied; Inzetten op kwaliteit en beleving van groen in de stad; Mensen betrekken bij groen en profileren Hilversum als groene stad.

De speerpunten zijn uitgewerkt in maatregelen voor de korte, middellange en lange termijn. In het plan wordt ook voor alle soorten groen in Hilversum beschreven wat er waar moet komen. Deze streefbeelden zijn van belang bij toekomstige ontwikkelingen. Het Groenbeleidsplan omvat dus de groene randvoorwaarden en ambities voor alle gebieden. Tevens zijn per wijk de kansen en bedreigingen op dit gebied benoemd.

4.4.15 Transitievisie Warmte De gemeente heeft de ambitie om in 2040 aardgasvrij te zijn en in 2050 klimaatneutraal. In het Klimaatakkoord is zij aangewezen als regisseur van de warmtetransitie voor de gebouwde omgeving. Daar ligt de grootste opgave voor CO2-reductie. Om te komen tot een aanpak voor deze transitie is de Transitievisie Warmte opgesteld. De benadering van deze visie gaat er vanuit dat de verduurzaming van de gebouwde omgeving in Hilversum het meest gebaat is bij een individuele aanpak, die woningeigenaren in staat stelt om op het moment dat hen het beste past de maatregelen te nemen die specifiek voor hun woning en gezinssituatie het beste resultaat opleveren. De gemeente kiest er dan ook voor om haar inwoners individueel te faciliteren bij het verduurzamen van hun woning. Vanuit haar rol als regisseur stuurt de gemeente hier op aan de hand van enkele uitvoeringslijnen. Gezien de grote, complexe opgave van de warmtetransitie sluiten we graag aan bij initiatieven uit de samenleving en benutten we kansen die zich voordoen vanuit andere opgaven in Hilversum. Gebiedsontwikkeling biedt kansen om verder toe te werken naar een duurzaam gebouwde omgeving. Daarom heeft de gemeente een verkenning uit laten voeren naar de manier waarop ambities op het gebied van de warmte- en circulaire transitie kunnen worden meegenomen in gebiedsontwikkelingen.

De ontwikkelingen in het Stationsgebied en 1221 gaven een directe aanleiding en behoefte om invulling te geven aan circulair materiaalgebruik en de energievoorziening. Het ontbreekt aan een duidelijk beleidskader hiertoe. De richtlijnen die voortkomen uit de verkenning zijn ter inspiratie en om ervaring mee op te doen binnen projecten ten behoeve van gebiedsontwikkeling Hilversum breed. Bij ontwikkelingen in de gebouwde omgeving zullen de wettelijke eisen van aardgasvrij en de BENG-norm (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) als uitgangspunt gehanteerd worden. Daarnaast dient de Transitievisie Warmte als beleidskader en zijn er richtlijnen voor ontwikkelaars om toe te kunnen werken naar een duurzame gebouwde omgeving.

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

63

4.4.16 Gemeentelijk watermanagementplan 2021 - 2026 Het gemeentelijk watermanagementplan beschrijft de visie op de watertaken, met welke ambitie de opgaven worden ingevuld, de uit te voeren maatregelen, welke eisen aan de uitvoering daarvan worden gesteld en welke personele en financiële middelen daarvoor nodig zijn. De visie van Hilversum op de gemeentelijke watertaken is grotendeels een voortzetting van het huidige beleid, gericht op uitvoering van de gemeentelijke watertaken en instandhouding van de huidige toestand en goede werking van de riolering. Stevige versterkingen van de visie ten opzichte van voorgaande rioleringsplannen zijn ten aanzien van de maatschappelijke en bestuurlijke opgaven voor klimaatadaptatie en de extra inzet op duurzaamheid. De visie heef de volgende speerpunten: 1. 2. 3. 4. 5.

Gezonde en veilige leefomgeving met hoge ruimtelijke kwaliteit; Klimaatbestendig Hilversum; Duurzaam Hilversum; Slim koppelen met andere ruimtelijke/maatschappelijke opgaven; Communicatie met bewoners, bedrijven en andere beheerders

Om de hoeveelheid water op straat op relatief korte termijn hier te verminderen zijn in het Watermanagementplan 2021 - 2026 drie opgaven opgenomen: Het afkoppelen van alle grote dakoppervlakken van het riool, het hemelwater dat afvoert van deze daken komt dan niet langer in het riool maar wordt lokaal opgevangen en geïnfiltreerd. Het aanleggen van een extra waterberging in het centrum of postcodegebied 1221 die vol kan lopen bij hevige regen. Uit nader onderzoek/monitoring moet blijken waar en hoe de waterberging het beste kan functioneren. Bij nieuwbouw/nieuwe ontwikkelingen moet al het water lokaal binnen de ontwikkeling worden opgevangen, vastgehouden en geïnfiltreerd. Het hemelwater van deze oppervlakken voert niet meer af naar het rioolstelsel, waardoor krapte afneemt. Het Chw-bestemmingsplan houdt rekening met het gemeentelijk watermanagementplan door nieuwe initiatieven hieraan te toetsen. Daarnaast is er in het plan een voorwaardelijke verplichting opgenomen ten aanzien van waterinfiltratie, waarin geregeld is bij nieuwbouw, renovatie en uitbreiding van verharding in het belang van de hydrologische situatie ter plaatse voldoende ruimte gereserveerd voor het bergen en infiltreren van hemelwater binnen de (toekomstige) eigendomsgrenzen van het perceel. Hiermee wordt bijgedragen aan een klimaatbestendig Hilversum.

4.4.17 Welstandsnota De welstandsnota heeft als doel vooraf helderheid te bieden over de welstandcriteria die door de gemeente worden gehanteerd bij het beoordelen van bouwinitiatieven. Waarbij behoud van de bestaande kwaliteiten voorop staat. Het is belangrijk dat het bestemmingsplan en de welstandsnota goed op elkaar zijn aangesloten. Daarom is in Hilversum de afspraak gemaakt dat bestemmingsplannen met ontwikkelingsmogelijkheden vooraf om advies aan de commissie voor welstand en monumenten worden voorgelegd, waarbij het in eerste instantie gaat om de kwalitatieve paragrafen en de wijzigingsbevoegdheden. Omdat in een bestemmingsplan de bestemming aan de grond wordt gegeven met de daarbij behorende bebouwings- en gebruiksmogelijkheden, behoren welstandscriteria niet via het bestemmingsplan, maar via de welstandsnota geregeld en eventueel gewijzigd te worden. De raad heeft op 7 oktober 2020 het beeldkwaliteitsplan 'Stationsgebied' vastgesteld als toetsingskader voor de Commissie Welstand & Monumenten ingeval van omgevingsvergunningaanvragen. Dit beeldkwaliteitsplan geeft inzicht in de gewenste verschijningsvorm van gebouwen en openbare ruimte.

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

64

Hiervoor zijn criteria opgenomen.

4.4.18 Woonvisie Hilversum 2021 - 2030 Op 8 juni 2021 is de Woonvisie 2021 tot 2030 'Hilversumse woningmarkt toegankelijk voor iedereen' vastgesteld. De gemeente heeft hierin haar ambities op het vlak van het woonbeleid voor de periode tot 2030 vastgelegd. In de woonvisie ligt de focus op thema's en opgaven waar de gemeente ook echt invloed op kan uitoefenen. De thema's zijn: 1. 2. 3. 4.

Hilversumse woningmarkt onder druk; ontbrekende schakels in de woningmarkt; langer en weer zelfstandig thuis wonen van mensen met een zorgvraag; duurzame en energiezuinige woningen.

In het eerste thema wordt ingezet op de realisatie van 3.000 extra woningen in heel Hilversum, de samenwerking met ontwikkelende partijen en op een goede benutting van de bestaande woningvoorraad. Het tweede thema gaat in op het goed benutten van de bestaande woningen door kansen voor doorstroming te vergroten, door aanvullend woningen toe te voegen in segmenten die het meest onder druk staan (sociale huur, middeldure huur en betaalbare koop) en door ruimte te bieden aan de behoefte van bijzondere groepen. Het derde thema voorziet in het bieden van meer levensloopgeschikte en geclusterde woonvormen voor ouderen, met aandacht voor zorg en ontmoeting in de omgeving, en voor het zorg dragen voor andere zorgvragers voor voldoende aanbod verspreid over de stad, zodat mensen prettig kunnen wonen en buurten ook mensen kunnen opvangen. Voor wat betreft het vierde en laatste thema wordt verwezen naar de Transitievisie Warmte (TVW) die voor de gehele bebouwde omgeving in Hilversum is opgesteld. Voor een goede benutting bestaande woningvoorraad is een rechtvaardige verdeling van schaarse woonruimte uitgangspunt. Hiervoor worden zo veel mogelijk beschikbare instrumenten ingezet. In de eerste plaats gaat het dan om de huisvestingsverordening die we al hebben.

Daarnaast moeten nieuwe woningen, die voor een specifieke doelgroep worden ontwikkeld, optimaal bij die doelgroep terecht laten komen. In de woonvisies is vastgelegd dat er via het bestemmingsplan de woningmarktsegmenten worden geregeld en via een doelgroepenverordening hoe lang deze woningen beschikbaar moeten blijven in het betreffende segment.

Zelfbewoningsplicht Door de hoge druk op de woningmarkt zijn woningen snel meer waard dan de prijs waarvoor ze verkocht zijn. Ook is de verhuur van woningen een interessante investeringsmogelijkheid. Dit kan leiden tot situaties waarbij woningen worden gekocht als beleggingsobject, waarna ze direct na aankoop voor een hogere prijs worden verkocht of in de verhuur worden aangeboden. Daardoor kan een woning direct na de verkoop uit het zicht raken van de doelgroep waarvoor het in eerste instantie vanuit het woonbeleid bedoeld was. Woningen zijn primair bedoeld om in te wonen en niet als investering. Dit wordt geregeld middels een zelfbewoningsplicht. Een zelfbewoningsplicht is een set regels waarmee we de eigenaar van een huis verplichten om de woning (voor een bepaalde periode) zelf te bewonen. Het verkopen of verhuren van de woning wordt daarmee (onder voorwaarden) verboden.

Zelfbewoningsplicht bij nieuwbouw Voor nieuwbouwwoningen op grond van de gemeente of van derden heeft de gemeente een zelfbewoningsplicht ingesteld. Deze geldt voor woningen die nog gebouwd moeten worden (nieuwbouw) en woningen die worden gebouwd door 'transformatie', doordat de bestemming wordt gewijzigd naar wonen. Bij nieuwbouwwoningen op grond van derden kan alleen een zelfbewoningsplicht worden afgesproken wanneer voor het bouwplan de medewerking van de gemeente nodig is. In dat geval kan de

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

65

zelfbewoningsplicht anterieur worden vastgelegd. De zelfbewoningsplicht is een beleidsregel waarin de regels voor zelfbewoning staan opgenomen. Om ook voor bestaande woningen een zelfbewoningsplicht te kunnen eisen wordt de Huisvestingsverordening gewijzigd.

Goede benutting bestaande woningvoorraad Een goede benutting van de bestaande woningvoorraad betekent o.a. een rechtvaardige verdeling van schaarse woonruimte en het voorkomen dat door deze schaarste sommige groepen helemaal niet meer voor een woning in aanmerking komen. Dit geldt zeker voor mensen die door hun inkomen zijn aangewezen op betaalbare koopwoningen (tot NHG-grens), sociale of middeldure huurwoningen. Daarnaast moeten nieuwe woningen voor een specifieke doelgroep worden ontwikkeld, optimaal bij die doelgroep terecht laten komen. Met het Chw-bestemmingsplan leggen we de woningmarktsegmenten vast en via de doelgroepenverordening leggen we vast hoe lang deze woningen beschikbaar moeten blijven in het betreffende segment. Bij nieuwbouwwoningen maken we met de ontwikkelende partijen afspraken over de bewoning van deze woningen, ter voorkoming van speculatie. Hiervoor werken we met een anti-speculatiebeding en een kettingbeding voor zelfbewoningsplicht. Dit instrumentarium vullen we aan in anterieure overeenkomsten door anti-speculatiebeding en zelfbewoningsplicht.

Betekenis voor het Chw-bestemmingsplan Het Chw-bestemmingsplan draagt bij aan de ambitie van de gemeente Hilversum om jaarlijks 250 extra woningen te realiseren om een passende woningvoorraad te bewerkstelligen. In het Chw-bestemmingsplan geldt dat er niet minder dan 33% sociale huur en niet minder dan 50% middelduur mag worden gebouwd, waarmee wordt aangesloten op de opgave om het tekort aan lage en middeldure woningen te verkleinen. In het plangebied zijn maximaal 450 woningen mogelijk.

4.4.19 Doelgroepenverordening (2020) Met de doelgroepenverordening kan de gemeente nieuwbouwwoningen behouden voor in de verordening bepaalde doelgroepen. Met de verordening heeft de gemeente een middel om woningen die voor deze doelgroepen op de markt komen ook voor deze doelgroepen beschikbaar te houden. De doelgroepenverordening maakt het niet mogelijk om woningen te bouwen, daarvoor is het bestemmingsplan. De doelgroepenverordening heeft alleen betrekking op nieuwbouwwoningen in de genoemde segmenten en legt daarvoor de huurprijsgrenzen vast. De doelgroepen worden bepaald aan de hand van inkomensgrenzen. De doelgroep sociale huur is wettelijk vastgelegd. De doelgroepenverordening werkt pas 'door' als de koppeling is gemaakt met het bestemmingsplan. Hiervoor is in de regels het Chw-bestemmingsplan bepaald welk percentage voor welke woningbouwcategorie geldt in het plangebied. Er geldt dat er niet minder dan 33% sociale huur en niet minder dan 50% middelduur mag worden gerealiseerd. Op die manier wordt gewaarborgd dat een bepaald percentage van een woningbouwcategorie moet worden gebouwd. De verordening geldt aanvullend op het Chw-bestemmingsplan, namelijk om ook te waarborgen dat die woningcategorie een bepaalde periode blijft behouden voor de doelgroep. Op het moment dat het Chw-bestemmingplan wordt vastgesteld, geldt ook de verordening.

Voor dit Chw-bestemmingsplan is de Doelgroepenverordening gekoppeld aan de regels en verbeelding van dit plan.

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

66

4.4.20 Leidraad natuurinclusief bouwen De biodiversiteit in Nederland neemt al decennia lang af. Dat geldt voor biodiversiteit buiten de stad, maar ook voor biodiversiteit binnen de stad. De stad heeft zijn eigen ecosysteem van planten- en diersoorten die zich hebben aangepast aan het leven in een dicht bebouwde omgeving. Als gezegd staat de leefomgeving van veel gebouwbewonende diersoorten onder druk door het verlies aan verblijfplaatsen door sloop, nieuwbouw, renovatie en isolatie. Ook de leefomgeving van deze soorten wordt steeds kleiner door de toename van verharding in de openbare ruimte en in particuliere tuinen en de afname van de hoeveelheid en diversiteit aan groen. Gevolg is dat dier- en plantensoorten verdwijnen en dat het ecosysteem van de stad uit balans is. Door het ontbreken van natuurlijke vijanden krijgen plaagdieren zoals de eikenprocessierups vrij spel en door het gebrek aan variatie in beplanting zijn verschillende boomsoorten vatbaar voor diverse ziektes. Willen we het tij keren dan zullen we moeten investeren in het herstellen van de natuurlijke balans in de stad. Voor de gebouwbewonende diersoorten betekent dat meer verblijfplaatsen maken en de leefomgeving beter geschikt maken. Dit is een bredere aanpak dan de Wet natuurbescherming (Wnb).

De Wnb is gericht op bescherming van het individu en niet op de leefomgeving van de populatie als geheel: worden er voor een vergunningaanvraag geen beschermde diersoorten aangetroffen dan hoeven er ook geen maatregelen te worden genomen. Het uiteindelijke resultaat is dat er potentiële nest- en verblijfplaatsen verloren gaan zonder dat deze worden gecompenseerd. De benadering is om maatregelen voor gebouwbewonende diersoorten te stimuleren zodat we het plangebied voor de gehele populatie beter maken. Diersoorten zullen daardoor minder kwetsbaar worden voor veranderingen in hun leefomgeving als gevolg van bijvoorbeeld bouwwerkzaamheden. Overigens moeten werkzaamheden altijd voldoen aan de Wnb. Tot slot profiteren ook de inwoners van Hilversum mee. Een natuurlijke, biodiverse woonomgeving is immers een prettiger en gezonder woonomgeving. Niet voor niets heeft het burgerpanel in een peiling over de Omgevingsvisie aangegeven dat het vergroten van de biodiversiteit met afstand het belangrijkste onderwerp is. Bij de ontwikkelingen in het plangebied wordt natuurinclusief bouwen als randvoorwaarde opgenomen. Bij het stellen van de randvoorwaarden wordt gebruik gemaakt van Bijlage 20 Leidraad natuurinclusief bouwen. In de regels is een 'dynamische verwijzing' opgenomen. Indien de leidraad wijzigt dan zal deze 'automatisch' ook gelden voor dit Chw-bestemmingsplan.

Op deze wijze is het meest actuele beleid automatisch van toepassing.

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

67

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

68

Hoofdstuk 5

Ruimtelijk plan

In dit hoofdstuk komt de toekomstige situatie aan de orde. De juridische vertaling van het ruimtelijk plan wordt in hoofdstuk 6 uiteengezet.

5.1

Ruimtelijk structuur

5.1.1

Stedenbouwkundige structuur

(Uit: 'Stedenbouwkundig plan' De Zwarte Hond/Okra vastgesteld door de raad op 29 mei 2019) Met het aanpassen van de centrumring, de ontwikkeling van nieuwe bebouwing en herinrichting van de openbare ruimte wordt het Stationsgebied, dat loopt van de Beatrixtunnel tot aan de kleine spoorbomen, onderdeel van het centrum van Hilversum. Het bestaande stedelijke weefsel vormt de basis voor het stedenbouwkundig ontwerp. De nieuwe bebouwing zal het passende puzzelstuk zijn dat station en centrum op elkaar laat aansluiten. De rommelige achterkanten aan het spoor aan de stationzijde maken plaats voor attractieve bebouwing zodat een voorkant naar de wijken aan de oostzijde van het spoor ontstaat. Het op 29 mei 2019 door de raad vastgestelde 'Stedenbouwkundig plan' gaat uit van vijf pijlers voor een nieuw Stationsgebied: 1. Warm thuiskomen in een levendig centrum Het Stationsplein wordt een warme en groene entree voor Hilversum. Heldere routes verknopen het Stationsgebied met de Groest, de Markt en de Vorstin. Het Stationsgebied wordt een stedelijke mix met inspirerende functies en een diversiteit aan activiteiten en mensen. 2. Het kloppende hart van de Mediastad Het Stationsplein vormt het podium voor Hilversumse media innovaties. Plinten zijn gevuld met functies als een city radiostudio en kantoren en ateliers voor creatieve bedrijvigheid.

De nieuwe stedelijke woonomgeving sluit aan op de woonwens van mediamedewerkers en andere creatievelingen. 3. Twee wijken aan weerszijden van het spoor visueel en fysiek verbonden Hilversum zet in op het maken van een alzijdig station. Door het centrum tot aan het station te continueren, wordt de oostzijde van Hilversum bij het centrum betrokken. De tunnelmonden van de bestaande fietstunnel worden aan beide zijden verruimd, de hellingen flauwer en groen wordt toegevoegd. Rommelige achterzijden aan het spoor aan de centrumzijde maken plaats voor een levendig silhouet van groen en bebouwing met zichtlijnen vanaf oost op doorzichten en stedenbouwkundige accenten. 4. Het Hilversumse landschap ervaarbaar Nieuwe brinken en lommerrijke lanen refereren aan het karakteristieke Hilversumse landschap. Het groen verbindt verschillende ruimtes in het Stationsgebied met elkaar, biedt ruimte voor ontmoeting en verbindt de karakteristieke historie met de levendige toekomst. 5. Een toekomstbestendige ontwikkeling Het Stationsgebied wordt in alle facetten duurzaam. De voetganger en fietser staan centraal, energie wordt gewonnen uit hernieuwbare bronnen en groen en water koelen de openbare ruimte. De flexibiliteit van het plan uit zich in kleine ontwikkeleenheden zodat continu ingespeeld kan worden op de wens van het moment.

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

69

Ad 1.

Warm thuiskomen in een levendig centrum

Het nieuwe 'Stedenbouwkundig plan' verbetert de relatie tussen centrum en stationsomgeving. Door het aanpassen van de centrumring, de ontwikkeling van nieuwe bebouwing en herinrichting van de openbare ruimte wordt het Stationsgebied onderdeel van het centrum van Hilversum. Het bestaande stedelijke weefsel vormt de basis voor het stedenbouwkundig ontwerp.

Figuur 24 Continuering stedelijk weefsel richting station ('Stedenbouwkundig plan', De Zwarte Hond/Okra)

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

70

Figuur 25 Nieuwe bouwvolumes ontstaan binnen contouren ('Stedenbouwkundig plan', De Zwarte Hond/Okra)

Bouwhoogtes De nieuwe gebouwen stralen diversiteit uit en variëren in hoogtes. Er wordt aangesloten op de kwaliteit, sfeer en structuur van het centrum. De bouwhoogtes variëren gemiddeld tussen de drie en (vanwege het coalitieakkoord) acht bouwlagen. Om een logische aansluiting te maken met de omgeving en het begin van het centrum te markeren is de bebouwing direct ten noorden van Entrada en het bouwblok grenzend aan de kleine spoorbomen hoger dan de overige bebouwing in het Stationsgebied.

Dakvormen De nieuwbouw wordt gekenmerkt door een, op het historische centrum van Hilversum geïnspireerd, afwisselend beeld van verschillende dakvormen.

Actieve plinten Functies in de plinten zorgen voor levendigheid op het maaiveld. De overgang tussen openbare ruimte en bebouwing gaat in stappen, waardoor een geleidelijke overgang ontstaat tussen bebouwing en maaiveld. In de plinten van de nieuwbouw aan het Stationsplein is ruimte voor bijvoorbeeld een mediacafé, creatieve start ups en ontmoetingsplekken voor mediawerkers. Een podium geeft zicht op het stationsplein waar Hilversumse bedrijven en studenten de nieuwste media innovaties tonen.

Architectuur

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

71

De nieuwbouw in het Stationsgebied zal relateren aan de kwaliteiten van het historische Hilversum. De relatief kleine eenheden binnen de nieuwe blokken maken het gevelbeeld divers. Binnen de verschillende gebouwen (nieuwbouw en aangrenzende bestaande bouw) is de architectuur in samenhang. Het karakteristieke gemeentelijk monument op de hoek van de Koninginneweg en de Stationsstraat blijft behouden in de nieuwe situatie. De nieuwe gebouwen langs de Koninginneweg lopen qua maat richting het spoor op en presenteren zich als voorkant richting de oostkant van het spoor. In de plint van de nieuwe bebouwing direct, parallel aan het spoor is ruimte gereserveerd voor een parkeervoorziening die ontsloten is via de Koninginneweg en een entree ten hoogte van de voormalige grote spoorbomen.

Eisen van welstand Voor de transformatie van het Stationsgebied is een beeldkwaliteitsplan gemaakt, dat referentiebeelden presenteert van de situatie in het plangebied na realisatie van het plan. Het beeldkwaliteitsplan stelt kaders. Voor wat betreft gebouwen gaat om bijvoorbeeld rooilijn, (hoek)accenten, kappen, gevelbeëindigingen, gevelopeningen, kleurstelling en materialisering, plinten en aansluiting op maaiveld. Wat betreft de inrichting van de openbare ruimte gaat het om bijvoorbeeld materialisering en kleur, wijze van omgaan hoogteverschillen, toegankelijkheid, media en beplanting. Aangezien in een bestemmingsplan de bestemming aan de grond wordt gegeven met de daarbij behorende bebouwings- en gebruiksmogelijkheden, behoren welstandscriteria niet via het bestemmingsplan, maar via aanpassing van de welstandsnota gewijzigd te worden. De raad heeft op 7 oktober 2020 het beeldkwaliteitsplan 'Stationsgebied' vastgesteld als toetsingskader voor de Commissie Welstand & Monumenten ingeval van omgevingsvergunningaanvragen. Dit beeldkwaliteitsplan geeft inzicht in de gewenste verschijningsvorm van gebouwen en openbare ruimte. Hiervoor zijn criteria opgenomen.

Ad. 2

Het kloppende hart van Hilversum Mediastad

Om van het Stationsgebied the place to be te maken, voorziet het 'Stedenbouwkundig plan' in aantrekkelijke stedelijke voorzieningen en activiteiten voor alle mogelijke gebruikersgroepen, op elk moment van de dag. Bewoners, gebruikers en bezoekers komen hier straks eten, vergaderen, borrelen, studeren en ontspannen. Het Stationsgebied wordt een levendig gebied waar altijd wat te beleven is. Het Stationsplein zal het hele jaar door een levendig gebied worden met terrassen, bebouwing met een arcade en groen. Een podium met zitelementen geeft zicht op het Stationsplein, waar de nieuwste Hilversumse media innovaties worden getoond. In de plinten van de bebouwing is volop ruimte voor media en andere creatieve bedrijvigheid. Ateliers, kantoren en woon-werkunits bieden ruimte voor zowel beginnende als gevestigde creatieve bedrijven. Doordat de bedrijvigheid zich voornamelijk op de begane grond concentreert is er volop interactie tussen passanten en professionals. De bebouwing is flexibel waardoor er bijvoorbeeld ook ruimte is voor onderwijs of een hotelfunctie. In het Stationsgebied is er volop ruimte voorzien om te wonen. De verschillende blokken, die allen een Hilversumse maat en schaal hebben, aan zowel het Stationsplein als aan de Koninginneweg, bieden ruimte voor verschillende woonvormen.

Deze dynamische omgeving is onder meer aantrekkelijk voor jonge creatievelingen, één- en tweepersoonshuishoudens en draagt daarmee bij aan het vestigingsklimaat van de Mediastad!

Ad. 3

Verbinding weerszijden spoor

Met de ontwikkeling van het Stationsgebied wordt een grote stap gezet in de verdere verbetering van de relatie tussen de twee wijken aan weerszijden van het spoor. Routes worden gecontinueerd, nieuwbouw

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

72

presenteert zich richting de oostzijde en er is volop ruimte voor groen. Met de ontwikkeling van het Stationsgebied wordt de kwaliteit van het centrum doorgetrokken tot aan het station. De desolate plek die het Stationsgebied nu is, maakt plaats voor een levendig en aantrekkelijk centrumgebied. De afstand tussen het oostelijk deel van Hilversum en het centrum wordt daarmee letterlijk en gevoelsmatig verkleind.

Fietstunnel Al in de bestaande fietstunnel onder het spoortracé zullen bewoners de levendigheid en de karakteristieke kwaliteiten van het Hilversumse centrum kunnen ervaren. De verbinding onder het spoor door is de belangrijkste verbinding tussen de oostkant van Hilversum en het centrum. Vandaag de dag is de entree van de fietstunnel donker en nauw, de openbare ruimte stenig en zijn de hellingen steil, waardoor voor de voetganger en de fietser de routing onder het spoor door onaangenaam is. Zowel aan de centrumzijde als aan de oostzijde van het spoor wordt de bestaande fietstunnel aangepast. Aan de centrumzijde zal door de aanpassing van het fietspad de helling flauwer en dus aangenamer worden. De harde wanden van de bestaande fietstunnel maken plaats voor getrapte taluds met volop ruimte voor groen. Daarnaast zal door raampartijen de nieuwe ondergrondse fietsparkeervoorziening al vanuit de tunnel zichtbaar zijn. Zo ontstaat er meer sociale veiligheid en zal de tunnel ruimer en lichter ogen.

Koninginneweg De herontwikkeling van de bebouwing tussen de Koninginneweg en het spoor biedt kansen om de rommelige achterkanten te vervangen voor nieuwbouw die zich presenteert richting de oostzijde van het spoor. Zichtlijnen vanaf onder meer de Hoge Larenseweg, de Korte Noorderweg en de Geuzenweg zullen een afwisselend beeld geven op stedenbouwkundige accenten, groen en doorzichten op de Koninginneweg.

Ad 4.

Het Hilversumse landschap ervaarbaar

Brinkdorp Hilversum heeft sinds het midden van de 19e eeuw een royale uitstraling door de aanleg van verschillende villaparken. In het centrum waren vele ruime bloemperken aanwezig. Als tegenhanger van dit uitbundige groen zijn de smalle centrumstraten intiemer van aard. Dit systeem wordt in het Stationsgebied doorgezet. Het centrumweefsel wordt met het station verbonden. Smalle centrumstraten bestaan naast royaal opgezette groene pleinen en routes. Begeleidende groenstructuren zijn lineair vormgegeven en bevatten hoofdzakelijk cultuurlijker ogende soorten. Op verblijfsplekken zullen weelderiger ogende soorten gebruikt worden.

Over de openbare ruimte De karakteristieke driehoekige brinken hebben een kenmerkende structuur in het stedelijk weefsel van Hilversum achtergelaten. Het 'Stedenbouwkundig plan' van het Stationsgebied borduurt hierop voort met heldere routes voor alle vervoersstromen. Door het continueren van rooilijnen, routes en bebouwingsstructuur wordt het Stationsplein, naast de Kerkbrink, het Marktplein en het Gooilandplein, het vierde plein van Hilversum, geïnspireerd op de brinken. Hiermee draagt het bij aan het versterken van de Hilversumse identiteit.

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

73

Stationsplein Het Stationsplein wordt een levendig gebied met terrassen, bebouwing, groen en zitplekken. De nieuwbouw vormt straks een logische overgang tussen de grootschalige gebouwen die de laatste decennia zijn ontwikkeld en het fijnmazige, historische centrum. De nieuwe routes naar het centrum vormen overzichtelijke zones met een duidelijke geleiding en menselijke maat.

Figuur 26 Het nieuwe Stationsplein ('Stedenbouwkundig plan', De Zwarte Hond/Okra)

Ook voor de fietser zijn de doorgaande routes duidelijk herkenbaar waardoor het plein gebruiksvriendelijk wordt . De ingang van de fietstunnel blijft vanaf het hele plein goed zichtbaar. De fietstunnel wordt verruimd en krijgt een zichtbare entree voor de ondergrondse fietsparkeervoorziening. Direct ten zuiden van het Stationsplein is een functioneel en groen ingericht bus plein, met ruimte voor taxi's. Het busplein is goed zichtbaar vanaf het Stationsplein en de entree van het stationsgebouw. Ook de Kiss & ride plekken zijn logisch verbonden met het Stationsplein en direct aangesloten op het

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

74

autonetwerk van Hilversum.

Koninginneweg De Koninginneweg wordt ingericht als royale boulevard met volop ruimte voor groen. De nieuwbouw presenteert zich zowel aan de Koninginneweg als aan het spoor waardoor rommelige achterkanten plaatsmaken voor een voorkant naar oost. Met de herontwikkeling van de Koninginneweg ontstaat de ruimte voor het herprofileren van de openbare ruimte. Waar nu het profiel krap en stenig is, is het nieuwe straatbeeld ruim en groen. De verkavelingsstructuur van de nieuwbouw aan de Koninginneweg sluit qua sfeer, maat en schaal aan op de bestaande gebouwen. De parkeervoorziening wordt ingepast met een groen talud, waardoor een landschappelijk beeld vanaf de oostzijde ontstaat.

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

75

Figuur 27 De nieuwe Koninginneweg ('Stedenbouwkundig plan', De Zwarte Hond/Okra)

De vernieuwde Koninginneweg koppelt de Vorstin op een aantrekkelijke manier aan het station en het centrum. Verder sluit de nieuwe bebouwing aan op het bestaande fijnmazige netwerk van het centrum. Zo ontstaat er bijvoorbeeld een route vanaf de nieuwe bebouwing via de Paardenmarkt met de Markt, waardoor het fijnmazige netwerk van Hilversum verder wordt versterkt. In de nieuwbouw van de Koninginneweg is een levendige mix van zowel wonen als bedrijfsruimte voorzien. De binnentuinen in de nieuwe bouwblokken zorgen voor een aangenaam woonklimaat voor creatievelingen en andere doelgroepen. In de nieuwbouw langs het spoor is ook ruimte voor kleine vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

76

bedrijfsunits en grotere kantoorruimtes voor creatieve bedrijvigheid. Vandaag de dag is er vanaf de oostkant van het spoor zicht op rommelige achterkanten. Na de herontwikkeling van de Koninginneweg zullen zichtlijnen vanaf onder meer de Hoge Larenseweg, de Korte Noorderweg en de Geuzenweg een blik geven op een levendig silhouet van daktuinen, gevarieerde gebouwen en doorzichten op de Koninginneweg. Stationsstraat en Leeuwenstraat Door het toevoegen van groen en het bieden van ruimte voor voetgangers en fietsers zullen de routes via de Stationsstraat en de Leeuwenstraat aan kwaliteit winnen. De openbare ruimte wordt opnieuw ingericht met ruimte voor groen. In de huidige situatie vormt de Leeuwenstraat de belangrijkste route vanaf het Stationsgebied met het centrum. Ook in de toekomstige situatie behoudt deze route zijn functie als winkelroute tussen het station en de Groest. De nieuwe bebouwing aan het Stationsplein volgt de rooilijnen van de Leeuwenstraat, waardoor het centrum tot aan het stationsgebouw wordt gecontinueerd. De Leeuwenstraat behoudt zijn stenige karakter, maar door de herinrichting van de openbare ruimte en het toevoegen van boomgroepen wordt het straatbeeld prettig en groen.

Figuur 28 De Stationsstaat en Leeuwenstraat ('Stedenbouwkundig plan', De Zwarte Hond/Okra)

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

77

Met het aanpassen van de Stationsstraat: ruimte voor groen, fietser en voetganger en de routing tussen de twee nieuwe bouwblokken op het Stationsplein wordt een tweede, aangename route gerealiseerd tussen het Stationsgebied en het centrum. Het profiel in de Stationsstraat is ruimer dan die van de Leeuwenstraat. Er is meer ruimte voor een landschappelijke inrichting met een klimaatwadi, zitelementen en goede, ruime routes voor voetganger en fietsers. De routes via de Leeuwenstraat en via de Stationsstraat sluiten logisch aan op het Stationsplein en de bestaande fietstunnel en daarmee op het netwerk van voetgangers- en fietsroutes aan de oostzijde van het spoor. Doordat de kwaliteit van het centrum wordt gecontinueerd wordt het centrum richting oost doorgetrokken.

Ad 5.

Een toekomstbestendige ontwikkeling

De groengebieden spelen middels waterberging en hittestressreductie een belangrijke rol in het toekomstbestendig maken van het Stationsgebied.

5.2

Wonen, werken en voorzieningen

5.2.1

Wonen

Dit bestemmingsplan biedt ruimte aan maximaal 450 woningen in het Stationsgebied. Het precieze aantal is afhankelijk van de verdeling tussen woningen en werkruimte, van het type woningen en de grootte van de woningen. De gemeente wil in ieder geval 1/3 deel van de woningen in het sociale segment (sociale huur) bouwen en minimaal 50% middelduur (huur of koop). Het resterende deel kan in het dure segment worden gerealiseerd. Door een dergelijke verdeling wordt voor ieder wat wils gebouwd en ontstaat er diversiteit in de woningen en van de bewoners. Zo lenen de zuidelijke bouwblokken aan de Koninginneweg zich goed voor gezinswoningen, zijn de noordelijke blokken aan de Koninginneweg onder meer geschikt voor studentenwoningen en kunnen de blokken op het Stationsplein een mix worden van starters en professionals. Woningen kunnen zowel op de verdiepingen als op de begane grond worden gebouwd, waarmee differentiatie aan functies in de plint ontstaat en een dynamisch stationsgebied wordt gecreëerd. Zowel overdag als tijdens de avonduren ontstaat hier een levendige sfeer. De exacte locatie, vorm en het precieze aantal (per bouwblok) zijn niet vastgelegd. Hierdoor is er flexibiliteit om in te spelen op actuele ontwikkelingen op de woningmarkt.

5.2.2

Werken

Het Stationsgebied biedt een stedelijke mix met inspirerende functies en een diversiteit aan activiteiten. Het Stationsplein vormt het podium voor Hilversumse media innovaties. Voor vulling plinten kan worden gedacht aan functies als een city radiostudio en kantoren en ateliers voor creatieve bedrijvigheid. In de nieuwbouw van de Koninginneweg is naast wonen ook bedrijfsruimte voorzien, zoals ruimte voor kleine bedrijfsunits en grotere kantoorruimtes voor creatieve bedrijvigheid. In de plinten van de bebouwing is volop ruimte voor media en andere creatieve bedrijvigheid. Ateliers, kantoren en woon-werkunits bieden ruimte voor zowel beginnende als gevestigde creatieve bedrijven.

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

78

5.2.3

Voorzieningen

Het Stationsgebied bevat diverse stedelijke voorzieningen. Op het Stationsplein is beperkt ruimte voor horeca met terrassen en enige detailhandel. De functie van detailhandel en horeca binnen het plangebied zijn gericht op kort verblijf, vooral to-go achtige concepten en in beperkte vorm, zodat het Stationsgebied niet concurreert met het centrum. Ook is hier plaats voor een hotel, congreszalen en vergaderruimte. In de buitenruimte is ruimte voor ontmoeting en ontspanning en daarnaast zal het hier mogelijk worden om evenementen te organiseren. Aan de zuidzijde van het Stationsplein is plaats voor het busstation. Andere voorzieningen die mogelijk worden gemaakt in het Stationsgebied zijn een sportschool, maatschappelijke functies zoals arts, tandarts, fysiotherapie, religie, voortgezet, beroepsof volwassen onderwijs. Deze functies passen met name goed aan de Koninginneweg.

5.2.4

Dienstenrichtlijn

De analyse van relevante beleidsstukken en van de ontwikkeling van het voorzieningenaanbod in Hilversum bieden de basis voor de beoordeling of de bestemmingsregeling voldoet aan de criteria van de Dienstenrichtlijn. Het onderzoek hiernaar is als Bijlage 2 Dienstenrichtlijnonderzoek Stationsgebied opgenomen. Hieronder de samenvatting van het onderzoek. Dienstenrichtlijn Artikel 15, derde lid Dienstenrichtlijn Economische activiteiten, anders dan in loondienst, die gewoonlijk tegen vergoeding geschieden, worden aangemerkt als dienst. Hierop is de Europese Dienstenrichtlijn van toepassing, en dus ook op kantoren, horeca en detailhandel (inclusief supermarkten). Dit betekent dat alle eisen en vergunningstelsels moeten voldoen aan de bepalingen uit de Dienstenrichtlijn (hoofdstuk III Dienstenrichtlijn). De Dienstenrichtlijn beoogt vrijheid van vestiging van bijvoorbeeld winkels, zonder dat hieraan beperkingen worden gesteld, tenzij hiervoor een ruimtelijke motivering kan worden gegeven. Als wel beperkingen worden gesteld, dan moeten die voldoen aan de criteria die zijn opgenomen in artikel 15, derde lid Dienstenrichtlijn. a. het verbod van discriminatie. De eisen mogen geen direct of indirect onderscheid maken naar nationaliteit of statutaire vestigingsplaats; b. de voorwaarde van noodzakelijkheid.

De eisen moeten gerechtvaardigd zijn vanwege dwingende redenen van algemeen belang; c. de voorwaarde van evenredigheid. De eisen moeten geschikt zijn om het nagestreefde doel te bereiken, ze mogen niet verder gaan dan nodig is om dat doel te bereiken en het doel kan niet met minder vergaande beperkingen bereikt worden. Conclusies toetsing aan de Dienstenrichtlijn Op basis van analyse van het beleidskader en analyse van de ontwikkelingen in het voorzieningenaanbod in Hilversum is, rekening houden met de actuele stand van zaken, het volgende geconcludeerd ten aanzien van het voldoen aan artikel 15, derde lid Dienstenrichtlijn. i. ii.

In bestemmingsplannen is het discriminatieverbod niet aan de orde. Dat betekent dat de regeling voldoet aan het discriminatieverbod (artikel 15, lid 3 onder a Dienstenrichtlijn). Met het uitsluiten van detailhandel en het beperken van horeca tot één vestiging wordt voldaan aan de voorwaarde van noodzakelijkheid (artikel 15, lid 3 onder b Dienstenrichtlijn), omdat de eisen zijn gerechtvaardigd vanwege dwingende redenen van algemeen belang. Het voorzieningenaanbod van Hilversum staat onder druk. De nabije ligging van Utrecht en Amersfoort is merkbaar. Eens te meer is duidelijk dat functies op de juiste locaties moeten worden gesitueerd en geconcentreerd. Om ook de kracht van de mediastad te behouden en zo mogelijk te versterken en te vernieuwen, is er ruimte nodig. Ook een zo sterk mogelijke combinatie van functies in en gelieerd aan de creatieve sector is van groot belang. Nu sterk wordt ingezet op algehele transformatie van de oostzijde van de

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

79

Koninginneweg kan op zo krachtig mogelijke wijze invulling worden gegeven aan het beleid en de visies ten aanzien van het voorzieningenaanbod. Hiermee wordt invulling gegeven aan de vitaliteit van de binnenstad en de leefbaarheid van Hilversum als stad en daarmee de bescherming van het stedelijk milieu als dwingende reden van algemeen belang. iii. De maatregel ter plaatse van Koninginneweg-oost in de vorm van het uitsluiten van detailhandel en het beperken van horeca tot één vestiging zijn geschikt om het nagestreefde doel te bereiken, gaat niet verder dan nodig is om dat doel te bereiken en het doel kan niet met minder vergaande beperkingen worden bereikt. Daarmee wordt voldaan aan het evenredigheidscriterium uit artikel 15, derde lid, onder c van de Dienstenrichtlijn. De maatregel wordt opgenomen in de bestemmingsregeling en zijn daarmee geschikt en effectief om de doelstellingen van het beleid te bereiken. Die doelstellingen zijn met name gericht op het concentreren van detailhandel en horeca in daarvoor aangewezen gebieden, zodat die gebieden en daarmee het voorzieningenaanbod in Hilversum als geheel te versterken. De actuele stand van zaken noopt weliswaar tot nuancering van het algeheel uitsluiten van horeca; de beperking tot één horecavestiging aan de Koninginneweg-oost levert altijd nog een zinvolle bijdrage een aan het bereiken van de doelstellingen van het beleid.

Deze maatregel wordt coherent en systematisch toegepast, aangezien in transformatieprojecten en daarvoor opgestelde bestemmingsplannen detailhandel en horeca zo vergaand mogelijk worden gesaneerd. De maatregel om detailhandel uit te sluiten gaat niet verder dan nodig is. Het geheel uitsluiten van horeca zou om twee redenen te vergaand zijn. 1. Het blijkt dat er goede afspraken zijn te maken, die ook worden nagekomen, met de coffeeshop om een goede inpassing in het project te waarborgen. 2. Om alle gestelde (beleids)doelen voor het project Stationsgebied te kunnen halen is de oorspronkelijke uitsluiting van horeca in dit nieuwbouwproject genuanceerd en omgezet in de toelaatbaarheid van één horecavestiging in de vorm van een coffeeshop. Voor het algeheel uitsluiten van horeca ontbreken de middelen, zonder dat het ten koste zou gaan van andere gestelde (beleids)doelen voor het project Stationsgebied. dit is gebleken uit de actuele stand van zaken. Het algeheel uitsluiten van horeca zou veel verder gaan dan nodig is. Vandaar dat de maatwerkoplossing waarin wordt voorzien in één horecavoorziening in de vorm van een coffeeshop, een maatregel is die gegeven de omstandigheden niet verder gaat dan nodig is. Voor Koninginneweg-oost is in het bijzonder van belang dat het hier om een transformatie gaat inclusief herprofilering van de Koninginneweg.

Juist zo'n situatie is het nodig om ten aanzien van functies invulling te geven aan actueel beleid en het afstemmen van functies op de specifieke locaties Stationsplein en Koninginneweg-oost. Dit laat onverlet dat uit nadere uitwerking van de planvorming blijkt dat één horecavoorziening in de vorm van een coffeeshop aan de Koninginneweg-oost wel inpasbaar is. Ook de marktverkenning wijst uit dat een specifiek pakket van functies nodig is zodanig dat in dit deel van het plangebied detailhandel geheel wordt uitgesloten en horeca grotendeels. De maatregel levert immers altijd nog een zinvolle bijdrage aan het bereiken van de doelstellingen. In het transformatieproject is het nog steeds mogelijk, gelet op de doelstellingen van Hilversum als mediastad, ruimte te bieden voor enkele andere functies, gelieerd en ondersteunend aan de mediasector alsmede voor één horecavoorziening in de vorm van een coffeeshop. Alternatieve maatregelen om het gewenste effect van de maatregel die nu in het bestemmingsplan wordt opgenomen, in de vorm van het geheel reduceren van de plancapaciteit voor detailhandel en het vergaand reduceren van horeca, zijn niet aan de orde. De bestemmingsregeling inclusief de voorgestelde maatregel voldoet aan de criteria uit het artikel 15, derde lid onder a, b en c van de Dienstenrichtlijn.

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

80

5.3

Verkeer

5.3.1

Autoverkeer

Verleggen centrumring Een belangrijke aanleiding voor het opstellen van het bestemmingsplan betreft de in de ‘Structuurvisie Hilversum 2030’ (2013) gemaakte keuze om de centrumring om de Markt heen te leggen en de Stationsstraat autovrij te maken. In de Centrumvisie (2015), het stedenbouwkundig plan ‘Stationsgebied’ (2019) en de Mobiliteitsvisie (2022) is deze keuze bevestigd. Na de Raad van State-uitspraak is door appellanten (nogmaals) gepleit voor een andere routering (i.c. de ‘bewonersvariant’) waarbij de centrumring niet om de Markt wordt geleid richting het Melkpad, zoals in de gemeentelijke ‘voorkeursvariant’, maar via de Koninginneweg – Naarderstraat – Melkpad. Van deze beide varianten zijn de aanpassingen van de weginfrastructuur en verkeerscirculatie beoordeeld door bureau RHDHV. De varianten zijn vergeleken op verkeersintensiteiten, verkeersafwikkeling, bereikbaarheid, verkeersveiligheid en geluidseffecten (zie Bijlage 3). Het onderzoek concludeert dat de ‘voorkeursvariant’ neutrale en positieve verkeerskundige effecten heeft, met uitzondering voor de geluidssituatie op de wegen waar de centrumring wordt omgelegd (Koninginneweg – Schoolstraat – Langgewenst). De ‘bewonersvariant’ geeft minder gunstige verkeerseffecten.

Het is bij deze variant noodzakelijk om het kruispunt Lage Naarderweg – Koninginneweg – Naarderstraat aan te passen met voorsorteerstroken en er is een grotere omrijdafstand dan de ‘voorkeursvariant’. Mede door verkeerstoename op de Lage Naarderweg zijn er bij de ‘bewonersvariant’ ongeveer 100 woningen extra waar de geluidsbelasting met meer dan 1,5 dB verslechtert. Om deze redenen heeft de ‘voorkeursvariant’ de voorkeur boven de ‘bewonersvariant’. Door het verleggen van de centrumring van de Stationsstraat naar de Koninginneweg, Schoolstraat en het Langgewenst ontstaat er een route om het Marktplein heen. Met de aanpassing van de centrumring wordt de bereikbaarheid van het centrum en het station flink verbeterd. Bewoners kunnen vanuit alle richtingen iemand ophalen of afzetten op het station. De Stationsstraat wordt autoluw. De bevoorrading van het winkelgebied met vrachtwagens kan alleen tijdens venstertijden. De Koninginneweg wordt een tweerichtingsweg en om te voorkomen dat er een sluiproute Noord-Zuid gaat ontstaan wordt op de Schapenkamp ter hoogte van de parkeergarage 'De Markt' een knip aangebracht. De knip betekent dat autoverkeer niet door kan rijden van Noord naar Zuid. De knip geldt overigens niet voor bussen en nooden hulpdiensten. Gemotoriseerd verkeer kan wel van Zuid naar Noord doorrijden.

Het kruispunt met de Koninginneweg, de Kleine Spoorbomen en de Noorderweg wordt voorzien van een verkeersregelinstallatie (VRI). Met de VRI wordt de verkeersveiligheid en de doorstroming van zowel de Kleine Spoorbomen als de centrumring geoptimaliseerd en gereguleerd.

De centrumring Met de aanpassing van de Schapenkamp en de Koninginneweg ontstaat er ruimte voor verbetering van het Hilversumse verkeerssysteem. In noordelijke richting kan doorgaand verkeer via de Koninginneweg, Schoolstraat en het Langgewenst ongehinderd doorrijden. Ook zijn vanuit de noordelijke richtingen de centrale parkeervoorzieningen en de Kiss & Ride bereikbaar. Aan de noordzijde van het stationsgebouw, ter hoogte van de voormalige 'grote spoorbomen' bevindt zich een locatie waar automobilisten passagiers op het station af kunnen zetten. Een tweede (beperkte) Kiss & Ride bevindt zich ten ter hoogte van de Schapenkamp - Spoorstraat.

Parkeergarage Onder het nieuwbouwblok direct ten zuiden van de bestaande fietstunnel en het busplein kan een parkeergarage worden gerealiseerd. Parallel aan het spoor is onder de nieuwe bouwblokken, ten oosten van de Koninginneweg, ruimte voorzien voor een parkeervoorziening voor bewoners. Deze parkeervoorziening wordt ontsloten via de vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

81

Stationsstraat en de Koninginneweg. Verschillende routes voor voetgangers koppelen de parkeervoorziening op een logische manier met onder meer het Marktplein en het Stationsplein.

Expeditie en logistiek Nieuwe en bestaande functies zijn bereikbaar voor bevoorradend verkeer. Tussen het nieuwe bouwblok ten noorden van het Stationsplein en het bestaande stationsgebouw is ruimte gereserveerd voor expeditie en logistiek.

5.3.2

Langzaam verkeer

Fietser In het Stationsgebied heeft de fietser volop de ruimte. Aangename en snelle routes worden begeleid door groen en zowel aan de Oosterspoorplein zijde als aan de centrumzijde zijn volop parkeerplekken voor fietsers voorzien. De bestaande fietstunnel onder het spoor is een belangrijke verbinding tussen de twee wijken aan weerszijden van het spoor. De kwaliteit van de route wordt, door het verruimen van de tunnelmonden, het toevoegen van groen en het flauwer maken van de hellingen verbeterd. Parallel aan de Schapenkamp en de Koninginneweg wordt in noord-zuidelijke richting een ruim en door groen begeleid fietspad in twee richtingen gerealiseerd. Om zoveel mogelijk bestemmingen, zoals de Groest, de Markt en de westzijde van Hilversum, zo optimaal mogelijk te ontsluiten ligt dit fietspad aan de centrumzijde van de Schapenkamp. Aan de andere zijde van de Schapenkamp is ruimte voorzien voor fietsbestemmingsverkeer, zodat onder meer de nieuwe ondergrondse fietsparkeervoorziening onder het Stationsplein optimaal bereikbaar is vanuit alle richtingen.

Fietsparkeren In totaal zal voor zo'n 7.000 fietsen een parkeerplaats worden geboden in het nieuwe Stationsgebied (inclusief Oosterspoorplein). Ten noorden van de bestaande fietstunnel is een ondergrondse fietsparkeervoorziening voorzien die gekoppeld wordt aan de bestaande ondergrondse fietsparkeervoorziening onder het stationsgebouw. De bewaakte fietsparkeerplaatsen die hier worden gerealiseerd zullen de eerste 24 uur gratis te gebruiken zijn. Vanuit alle richtingen zijn er logische en directe routes naar de fietsparkeervoorzieningen. Eenmaal de fiets geparkeerd kan de ondergrondse fietsparkeervoorziening op meerdere plekken worden verlaten. De bestaande uitgang die direct onder het spoor uitkomt blijft gehandhaafd. Vanuit deze entree kunnen onder meer de bussen en de taxistandplaatsen snel worden bereikt. Ook op het nieuwe Stationsplein is een voetgangersentree voorzien met oriëntatie op stationsentree, busstation en het centrum. In de ondergrondse fietsparkeervoorziening is een Fiets & Service voorzien met onder meer een commerciële ruimte. De gevels van deze ruimte worden transparant zodat deze goed zichtbaar is vanuit de fietstunnel. Verder zullen delen van het Stationsplein (semi)transparant worden zodat daglicht de ondergrondse fietsparkeervoorziening kan bereiken.

In de nieuwe ondergrondse fietsparkeervoorziening is ook ruimte voorzien voor bakfietsen, brommers en scooters. De aanwezigheid van voldoende fietsparkeerplaatsen is van groot belang. Zeker voor een stationsomgeving, waar de fiets een goed alternatief is voor de auto. Voor de te realiseren fietsparkeerplaatsen (bij de nieuwbouw) in het Stationsgebied wordt gebruik gemaakt van de volgende richtlijnen: Voor het aantal fietsparkeerplaatsen dient voldaan te worden aan de norm zoals gesteld in de vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

82

'Fietsparkeerkencijfers 2019' van het CROW, (c.q. de geactualiseerde versie daarvan (op dit moment: Utrecht, maart 2020, versie 4)); Hierbij wordt de capaciteit (deels) opgevangen in een gebouwde voorziening, mits goed toegankelijk ontsloten; De fiets dient snel en makkelijk te bereiken te zijn voor de bewoner, bij voorkeur vanaf maaiveld toegankelijk, zodat het gebruik van de fiets zo min mogelijk weerstand heeft ten opzichte van het gebruik van bijvoorbeeld de auto. Voetganger Voor voetgangers wordt het Stationsgebied een stuk comfortabeler. Door het bestaande stedelijk weefsel naar het station door te trekken ontstaan heldere routes van het station en de oostkant van Hilversum naar alle mogelijke bestemmingen in het centrum. Het station maakt voor veel mensen onderdeel uit van de dagelijkse routine. Hiertoe is het belangrijk dat de voetgangersstromen soepel verlopen en op een logische manier verbonden zijn met belangrijke functies. Zowel in oost-westelijke richting als in noord-zuidelijke richting worden bestaande routes verbeterd en nieuwe routes toegevoegd. Vanaf de oostkant van Hilversum en het station vormen de Leeuwenstraat en de Stationsstraat de hoofdroutes naar het centrum. De bestaande route vanaf het station via de Leeuwenstraat zal door het toevoegen van groen aan kwaliteit winnen.

Verder zal een nieuwe route het station met de autoluwe Stationsstraat en de Markt verbinden. Ook met de ontwikkeling van de Koninginneweg worden bestaande routes verbeterd en nieuwe routes toegevoegd aan het fijnmazige netwerk van Hilversum. De bestaande route via de Paardengang, die de Markt met de Koninginneweg verbindt, wordt verbeterd. De structuur van de nieuwe bouwblokken langs de oostkant van de Koninginneweg wordt aangepast op de structuur van de bestaande bouwblokken waardoor routes voor de voetganger logisch verbonden worden. In noord-zuidelijke richting zijn aan weerszijden van de centrumring ruime trottoirs voor voetgangers voorzien zodat het Stationsgebied uit alle windrichtingen optimaal bereikbaar is voor voetgangers. De routes voor voetgangers zullen toegankelijk worden voor alle doelgroepen (ook voor de minder valide medemens) en voldoen aan de eisen op het gebied van toegankelijkheid. De routes worden ontworpen voor voetgangers die doelgericht naar zijn bestemming loopt, in snelheid en kwaliteit, maar daarnaast ook voor de bezoekers, gebruikers en bewoners, voor verblijf en flaneren.

5.3.3

Openbaar vervoer

Het busstation is het begin- en eindpunt van verschillende buslijnen en de HOV-buslijn. Er is voldoende ruimte beschikbaar om aangenaam en veilig te wachten. Het nieuwe busstation zal door veel groen en zitmogelijkheden ook een aangename verblijfsplek zijn. Gekoppeld aan het nieuwe bouwblok ten zuiden van het Stationsplein wordt een aangename wachtplek gerealiseerd. De begane grond van de nieuwbouw zal iets terug gelegen zijn ten opzichte van de verdiepingen erboven waardoor een droge en aangename wachtplek ontstaat. De halteplekken worden rondom een groene, veilige wachtplek gegroepeerd. De reguliere halteplekken en enkele bufferplekken zullen rond dit eilandperron worden gerealiseerd. De overige bufferplekken zullen langs de Wilhelminastraat worden gerealiseerd. Twee van de halteplekken / bufferplekken zijn gereserveerd voor NS bussen die worden ingezet bij calamiteiten. Op het busstation hebben ook taxi's en ander professioneel vervoer hun plaats. Een ruime uitstapstrook langs de taxistandplaats zorgt voor voldoende veiligheid. Aangename routes, begeleid met groen verbinden de bushalte en de taxistandplaats met het station.

vastgesteld bestemmingsplan Stationsgebied 2022 team Advies

83

5.4

Groen, blauw en natuur

5.4.1

Groen

Groen speelt bij de inrichting van het Stationsgebied een belangrijke rol voor de biodiversiteit, vermindering van hittestress, identiteit en het heeft een belangrijke begeleidende functie. Biodiversiteit kan worden versterkt in zowel de openbare ruimte als in de gebouwen. Elk bouwblok wordt natuurinclusief gebouwd, bijvoorbeeld door nest- en verblijfplaatsmogelijkheden te creëren voor vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen. De natuurinclusieve ambitie betreft niet alleen de gebouwen, maar wordt ook in de openbare ruimte toegepast door, met behulp van beplanting, de biodiversiteit te vergroten. Een grote diversiteit aan planten en bomen trekt vogels, zoogdieren en insecten en schimmels. Uit de onderlinge samenwerking ontstaat in het stedelijke landschap een natuurlijke kringloop. Hoewel in een dergelijke omgeving een compleet natuurlijk ecosysteem niet geëvenaard zal worden, is er wel sprake van interessante stadsnatuur. De inrichting van het openbaar gebied met veel groen reduceert de temperatuur op hete dagen. Groen helpt bij het reduceren van het 'urban heat island effect'. De hitte wordt geabsorbeerd door het groen en voor de gebruiker geeft opgaand groen op zulke momenten de gewenste schaduw. Gebruik van groen met een Hilversums karakter draagt bij aan de identiteit van het Stationsgebied. Daarnaast kan het ook bijdragen aan het dempen van omgevingsgeluid.

Langs belangrijke routes, voor de auto maar ook voor de voetganger, kan het groen een begeleidende functie hebben. De Koninginneweg wordt ingericht als royale boulevard met volop ruimte voor groen. Met de herontwikkeling van de Koninginneweg ontstaat de ruimte voor het herprofileren van de openbare ruimte. Waar nu het profiel krap en stenig is, is het nieuwe straatbeeld ruim en groen. De Koninginneweg leent zich voor ruime, bloemrijke bermen. Het royale profiel biedt ruimte voor alle weggebruikers en is een comfortabele woonstraat. De openbare ruimte van de Leeuwenstraat en Stationsstraat wordt opnieuw ingericht met ruimte voor groen, waardoor deze routes aan kwaliteit winnen. De Leeuwenstraat is een typische smalle centrumstraat. Deze is van gevel tot gevel bestraat. De sfeer wordt grotendeel bepaald door de afwisselende bebouwing. Hier is het stedelijk landschap bepalend. In de Stationsstraat is ruimte voor meer groen. Door het Hilversumse karakter van het groen is deze straat een belangrijke schakel in de identiteit van het Stationsgebied en centrum. De exacte invulling van het groen is in dit stadium nog niet vastgelegd, maar wordt in de verdere planuitwerking vormgegeven. Daarnaast wordt verwezen naar het beeldkwaliteitsplan.