Raadsinformatiebrief 2023-54 inzake Tussentijdse evaluatie onderwijsbeleid Hilversum, Toezegging T21-038

Raadsinformatiebrief Van

Burgemeester en Wethouder/Burgemeester

Zaak nr.

1330105

Aan

Gemeenteraad

RIB nr.

2023-54

Portefeuillehouder

K. van Hunnik

Datum

5 juli 2023

Informatie bij

Nina van Dijk

Tel. nr.

06-34519310

Onderwerp Evaluatie van de Hilversumse Educatieve Agenda periode 2021-2022 (toezegging T21-038). Kernboodschap Hierbij bieden wij u de tussentijdse evaluatie van het Hilversumse onderwijsbeleid aan. In maart 2021 stemde de gemeenteraad in met de Hilversumse Educatieve Agenda 2021-2024 (HEA). Tijdens de vaststelling van de HEA zegt de portefeuillehouder Onderwijs toe, dat de raad over twee jaar een rapportage ontvangt m.b.t. de voortgang van de educatieve agenda (T21/38). De tussentijdse evaluatie blikt terug op de uitvoering van het gemeentelijk onderwijsbeleid in de afgelopen periode (2021 en 2022). De beleidsevaluatie geeft inzicht in de mate waarin doelstellingen zijn behaald en waarom dat wel of niet is gelukt. De afgelopen periode is zowel in het opstellen als in het uitvoeren van het onderwijsbeleid samengewerkt tussen gemeente, het onderwijs, kinderopvang en (zorg)partners in Hilversum. Ook voor de totstandkoming van deze tussenrapportage is samengewerkt en afgestemd met deze ketenpartners. Tijdens de LEA (het bestuurlijk overleg tussen gemeente en onderwijs/kinderopvang) is de voortgang van de uitvoering van de Hilversumse Educatieve Agenda regelmatig besproken. De uitkomsten van de evaluatie zijn gedeeld en worden door de LEA partners omarmd.

We zijn trots op het werk dat we als gemeente samen met onze partners voor én met ouders en kinderen in Hilversum hebben verzet. Aanleiding De tussenevaluatie van het onderwijsbeleid is opgesteld conform de in het coalitieakkoord opgenomen wens van het College van B&W het beleid te evalueren. Tevens tijdens de vaststelling van de HEA is door de portefeuillehouder onderwijs toegezegd dat de gemeenteraad in Q2 van 2023 een tussentijdse rapportage m.b.t. de voortgang ontvangt (T21-038). Toelichting Het Hilversumse gemeentelijk onderwijsbeleid heeft zich gericht op het bevorderen van kansengelijkheid. Dit is het uitgangspunt geweest dat de doelen, ambities en de wijze waarop uitvoering is gegeven aan het beleid richting heeft gegeven. Het huidige onderwijsbeleid draagt bij aan de realisatie van de Hilversumse toekomstvisie op het sociaal domein 2023-2033 “Wij zijn Hilversum” waar het versterken van kansengelijkheid een belangrijk onderwerp is.

Terugkijkend kunnen we concluderen dat de gemeente Hilversum met het gevoerde onderwijsbeleid heeft voldaan aan haar wettelijke taak, dit is gebleken uit analyse van de onderwijsinspectie. Daarbij is het beleid binnen de vastgestelde financiële kaders uitgevoerd. Hoewel er uitdagingen waren als gevolg van verschillende crises die prioriteit vereisten, is er toch invulling gegeven aan veel van de gestelde speerpunten uit de HEA. Ook loopt de uitvoering van de Hilversumse Nationaal Programma Onderwijs actieagenda. Deze evaluatie biedt aanknopingspunten voor de actualisatie van het beleid. Bij de actualisatie is het belangrijk om voort te bouwen op wat goed gaat en tegelijkertijd gebruik te maken van de mogelijkheid om het onderwijsbeleid nog beter te laten aansluiten bij de Hilversumse situatie. Het is nodig om de specifieke conclusies en adviezen die in deze evaluatie per ambitie uit de HEA zijn beschreven te wegen. Om in te blijven spelen op actuele ontwikkelingen en bij de actualisatie ervaring die is opgedaan met de incidentele middelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs mee te nemen. Er is behoefte aan meer aandacht voor een goede doorgaande lijn voor kinderen. Om kinderen kansrijk door het onderwijssysteem te laten bewegen is gemeentelijke beleid op het gebied van vorming van integrale kind voorzieningen gewenst.

Geletterdheid is direct verbonden aan de kansen die kinderen krijgen in hun schoolloopbaan en verdere leven. Het is bij de actualisatie van het beleid van belang om hierbij stil te staan. De verbinding tussen zorg en onderwijs blijft aandacht vragen evenals aandacht voor het toenemende aantal voortijdig schoolverlaters.

Vervolgtraject Op basis van de evaluatie starten we met de ontwikkeling van een geactualiseerd onderwijsbeleid. Hiermee beschouwen wij toezegging T21-038 als afgedaan. Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top

Bijlage(n)

1.

De evaluatie van de Hilversumse Educatieve Agenda

<

De Hilversumse Educatieve Agenda

<

Evaluatie 2021-2022

< inhoud

1

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

Voorwoord Met trots presenteer ik de evaluatie van de Hilversumse Educatieve Agenda. Naast de inzet van rijksgelden heeft de gemeente Hilversum ook zelf fors geïnvesteerd in deze voor onze kinderen zo belangrijke agenda. Het beleid beoogt bij te dragen aan het geluk van kinderen door hen alle kansen te bieden als volwaardig mens te kunnen deelnemen aan de maatschappij. Ongeacht waar je vandaan komt en wie je bent. Ieder Hilversums kind is voor ons even belangrijk.

<

We hebben veel bereikt de afgelopen jaren, samen met onze partners in het veld. Zij hebben ons scherp gehouden, ons geïnspireerd met hun niet aflatende inzet, betrokkenheid en kennis. De crises van de afgelopen jaren hebben een extra beroep gedaan op onze creativiteit en flexibiliteit. We hebben last gehad van een zeer krappe arbeidsmarkt en hebben dat nog - maar desondanks zijn er veel nieuwe initiatieven ontwikkeld.

<

Deze evaluatie geeft inzicht in wat we hebben gedaan en bereikt, en geeft ook een beeld van wat we hebben geleerd en wat nog beter zou kunnen. Dat is soms een kwestie van omdenken, anders naar situaties kijken en zoeken naar nieuwe oplossingen. Mijn hartelijke dank gaat uit naar onze partners: schoolbesturen, docenten en andere professionals uit het veld. Wij kijken uit naar een voortzetting van onze samenwerking! Zonder elkaar zijn we immers nergens.

Karin van Hunnik

< inhoud

2

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

Samenvatting

<

De Hilversumse Educatieve Agenda 2021-2024 (“HEA”) is vastgesteld door de gemeenteraad op 31 maart 2021. Het belangrijkste onderwerp van de HEA is het verbeteren van de kansengelijkheid in Hilversum. De ruggengraat van de HEA zijn 3 ambities: 1. een goede start in het onderwijs

<

2. een passende plek en tijdig de juiste hulp 3. een goede door- en uitstroom De evaluatie blikt terug op de uitvoering in de afgelopen periode (2021 en 2022). En geeft informatie over: wat is er gedaan, welke resultaten zijn behaald, welke conclusies kunnen we trekken en welke adviezen worden gegeven voor de actualisatie van het beleid.

Crises drukken stempel op prioritering onderwijsbeleid Meer informatie over dit onderwerp is te vinden in hoofdstuk 2 Tijdens het schrijven van de HEA zag de wereld er nog anders uit. Er was al sprake van een corona uitbraak, maar nog geen Nationaal Programma Onderwijs waarvoor de gemeente Hilversum op 21 december 2021 een Hilversumse NPO actieagenda zou vaststellen. Dat in februari 2022 oorlog zou uitbreken in Oekraïne was toen niet voorzien. Ook het personeelstekort en de personele wisselingen zijn van invloed geweest op de uitvoering.

De gemeente Hilversum voldoet aan haar wettelijke taak Meer informatie over dit onderwerp is te vinden in hoofdstuk 2 Voor we in deze samenvatting reflecteren op de uitvoering van de HEA ambities gaan we in op de beoordeling vanuit de onderwijsinspectie. De onderwijsinspectie houdt interbestuurlijk toezicht op taken die de gemeente Hilversum op het gebied van onderwijsachterstandenbeleid heeft. In 2021 is door de inspectie geen risico geconstateerd op de wettelijke taakuitvoering door de gemeente Hilversum. Dit is de meest recente analyse, die van 2022 is nog niet beschikbaar. Per 1 januari 2023 geldt voor gemeenten een nieuw toezichtskader om aan te voldoen.

< inhoud

3

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

HEA ambitie 1: Een goede start in het onderwijs Meer informatie over dit onderwerp is te vinden in hoofdstuk 3

.. ..

Voor een goede start in het onderwijs is ingezet op de volgende in de HEA geformuleerde speerpunten: ouderbetrokkenheid, deelname van alle peuters aan een voorschoolse voorziening met een programma gericht op taalén ontwikkelachterstand, een doorgaande lijn van voorschool naar basisschool, het samenwerken aan een veilige en stimulerende thuissituatie.

Taalachterstand wordt gezien als een belangrijke oorzaak voor kansenongelijkheid. Er zijn initiatieven opgestart om het jonge kind te versterken, bijvoorbeeld de inzet van Peuteropvang en Voor- en Vroegschoolse Educatie (“VVE”), Instapje, Maatwerkplannen, Voor jou en je kind!, en de Voorleesexpress. Tevens is een aanvullende dienstverleningsovereenkomst afgesloten met Jeugd en Gezin Gooi en Vechtstreek (“JGGV”). Uit de Voorschoolse Educatie (“VE”) monitor blijkt dat de kwaliteit van de voorschoolse educatie in Hilversum doorgaans goed op orde is. Er wordt een hoog deelnamebereik van doelgroeppeuters gerealiseerd. Hilversum streeft naar een evenwichtige verhouding tussen doelgroep - en niet – doelgroeppeuters, dit blijkt in de praktijk niet realistisch. In Hilversum is het (nog) niet gelukt om te komen tot passende resultaatafspraken tussen de gemeente én schoolbesturen op het gebied van vroegschoolse educatie. Wel is in Hilversum een werkgroep aan de slag gegaan met dit onderwerp. Samenwerken aan een veilig en stimulerend opvoedklimaat in de thuissituatie draagt bij aan de ontwikkeling van kinderen. Het onderwijs heeft een signalerende functie op het gebied van kindermishandeling en armoede. Deze onderwerpen zijn binnen de gemeente belegd bij jeugdbeleid en armoedebeleid.

<

HEA ambitie 2: Een passende plek en tijdig de juiste hulp Meer informatie over dit onderwerp is te vinden in hoofdstuk 4

<

Voor een passende plek en tijdig de juiste hulp is ingezet op de volgende in de HEA geformuleerde speerpunten:

.. .. .

heldere afspraken tussen onderwijs, gemeenten en samenwerkingsverbanden, meten en weten, creëren van laagdrempelige ondersteuning op scholen, goede aansluiting op jeugdhulp.

Er zijn door onderwijs én kinderopvang grote zorgen geuit over de wachtlijsten in de jeugdhulp, waardoor kinderen geen passende plek vinden of tijdig de juiste hulp krijgen. Dit is een landelijk probleem dat ook in Hilversum speelt. De gemeente Hilversum zet zich vanuit gemeentelijk jeugdbeleid in om meer grip en sturing te krijgen op de wachtlijsten. Er zijn stappen gezet om te onderzoeken hoe we het grijze gebied tussen jeugdhulp en onderwijsondersteuning gezamenlijk kunnen oppakken. Zo is bijvoorbeeld het doorbraakbudget gerealiseerd. Er is een onderzoek uitgezet bij onderzoeksbureau Oberon om zicht te krijgen op de groepen leerlingen met een ondersteuningsbehoefte, het aanbod dat we hebben als onderwijs en jeugdveld en eventuele hiaten. De inzichten uit dit onderzoek worden meegenomen in de actualisatie van het onderwijsbeleid. Op verschillende manieren is ingezet op laagdrempelige ondersteuning en goede aansluiting op de jeugdhulp. De Onderwijs-Zorgarrangementen (“OZA”)/Onderwijs- Jeugdarrangementen (“OJA”), het schoolmaatschappelijk werk, aanwezigheid van jeugdconsulenten op scholen en de inzet van het schoolmaatjesproject zijn gemonitord en laten positieve resultaten zien.

< inhoud

4

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

HEA ambitie 3: Een goede door- en uitstroom Meer informatie over dit onderwerp is te vinden in hoofdstuk 5 Om een goede door- en uitstroom te realiseren is ingezet op de volgende in de HEA geformuleerde speerpunten:

..

voldoende (taal)niveau van jongeren om een startkwalificatie te halen, een startkwalificatie en perspectief op werk voor alle jongeren.

Een van de activiteiten binnen ambitie 3 is het opstellen van een nieuw convenant eerste opvang onderwijs. Dit convenant is gerealiseerd begin 2022. Door de komst van een groot aantal Oekraïners is het zwaartepunt van ambitie komen te liggen bij het eerste opvang onderwijs. Binnen de HEA is voldaan aan de genoemde activiteiten om samen te werken aan het terugdringen van taalachterstanden bij leerlingen die instromen in het MBO in de Entree-opleiding. En bestrijden we voortijdig schooluitval krachtig. Regionaal wordt uitvoering gegeven aan de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (“RMC”) en aan de taakuitvoering voortijdig schoolverlaten (“VSV”) die is gemandateerd aan het RBL (onderdeel regio Gooi en Vechtstreek). Ook zijn er regionale afspraken gemaakt omtrent Productief Leren.

Financieel op orde Meer informatie over dit onderwerp is te vinden in hoofdstuk 6

<

Het Hilversumse Educatieve Agenda is in 2021 én 2022 uitgevoerd binnen de beschikbare financiële kaders. Voor de uitvoering van de HEA is in de periode 2021 – 2024 jaarlijks ca. €3 miljoen begroot. Dit budget bestaat uit onderwijsachterstandsmiddelen die de gemeente jaarlijks ontvang van de rijksoverheid, gemeentelijke middelen én onderwijsachterstandsmiddelen die over zijn uit eerdere jaren (voor 2021). Afgelopen twee jaar is het voor HEA ambitie 1 begrote budget grotendeels benut. Bij HEA ambitie 2 is een verschil waarneembaar ten opzichte van hetgeen is begroot en gerealiseerd, er is minder uitgegeven dan vooraf ingeschat. Voor ambitie 3 is een toename zichtbaar in 2022. De uitgaven in de post overig liggen in de lijn der verwachting.

<

Bij de actualisatie van het beleid is het van belang om rekening te houden met het feit dat deze ‘extra middelen uit het verleden’ niet meer beschikbaar zijn na 2024. Ook hebben we te maken met inflatie en is het rijksbudget niet meegegroeid. Er kunnen bij de actualisatie ofwel minder activiteiten worden gedaan of er zal extra budget nodig zijn. Het geactualiseerde beleid zal worden voorzien van een bijgestelde begroting die wordt voorgelegd aan de gemeenteraad.

< inhoud

5

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

Inhoudsopgave Inhoud Samenvatting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Inhoudsopgave . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 2. Belangrijke ontwikkelingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

2.1 Crises drukken stempel op prioritering werk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 2.2 Nieuw interbestuurlijk toezichtkader in 2023 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 2.3 Regionale samenwerking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.4 Toename leerlingaantallen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.5 Groeiende personeelstekorten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.6 Toetreding Gelijke kansen alliantie in 2021 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.7 Het document ‘kansrijk opgroeien 0-13 jaar in Hilversum’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 2.8 Ontwikkelingen rond Inclusief onderwijs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 2.9 Ontwikkelingen rond voortijdig schoolverlaten en overstap van school naar werk . . . . . . . . . 10

<

3. Ambitie 1: Een goede start in het onderwijs (resultaten, conclusies én adviezen) . . . . . . . 11 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Speerpunt A: Ouderbetrokkenheid bij kinderen versterken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Speerpunt B: Alle peuters bereiken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Speerpunt C: Een VVE-programma gericht op taal- én ontwikkelachterstand. . . . . . . . . . . . . 15 Speerpunt D: Doorgaande leerlijn van voorschool naar Basisschool . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Speerpunt E: Samenwerken aan een veilig en stimulerend opvoedklimaat in de thuissituatie . . 17

<

4. Ambitie 2: Een passende plek en tijdig de juiste hulp (resultaten, conclusies én adviezen) . . 19

4.1 Speerpunt A: Heldere afspraken tussen onderwijs, gemeenten en beide samenwerkingsverbanden (regionaal) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 4.2 Speerpunt B: Meten en weten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 4.3 Speerpunt C: Laagdrempelige ondersteuning op scholen en een goede aansluiting op jeugdhulp . . . . . . . . 22 4.4 Speerpunt D: Specialiseren en samenwerken op het gebied van het schoolondersteuningsprofiel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24

5. Ambitie 3: Een goede door en uitstroom (resultaten, conclusies én adviezen) . . . . . . . . . 25

5.1 Speerpunt A: Jongeren hebben voldoende (taal)niveau om een startkwalificatie te halen . . . . 25 5.2 Speerpunt B: Startkwalificatie voor alle jongeren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 5.3 Speerpunt C: Perspectief op werk voor alle jongeren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

6. Financiële stand van zaken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 7. Eindconclusie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33

< inhoud

6

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

1. Inleiding Dit document bevat een tussenevaluatie van het Hilversums gemeentelijk onderwijsbeleid in de periode van 2021 tot en met 2022. Op 31 maart 2021 is de Hilversumse Educatieve Agenda 2021-2024 (“HEA”) vastgesteld. Het belangrijkste onderwerp van de HEA is het verbeteren van de kansengelijkheid in Hilversum. Onderstaande 3 ambities zijn de ruggengraat van de HEA.

.. .

<

1. een goede start in het onderwijs 2. een passende plek en tijdig de juiste hulp 3. een goede door en uitstroom

We streven ernaar dat kinderen veilig, gezond en kansrijk opgroeien. Het mag niet uitmaken in welke wijk je woont, wat je achtergrond is of welke opleiding je ouders hebben gehad. We vinden dat ieder kind het recht heeft om te leren, zich optimaal te ontwikkelen en volwaardig mee te doen, ook als er wat meer ondersteuning nodig is. Kinderen hebben de toekomst, en een goede start is essentieel. Juist in de vroege levensfase en in het onderwijs is de kans op het overwinnen van kansengelijkheid groot. Voor de uitvoering van het onderwijsbeleid betekent dit dat ervoor wordt gekozen om ongelijk te investeren om gelijk uit te komen. Ook in de Hilversumse toekomstvisie op het sociaal domein 2023-2033 “Wij zijn Hilversum” is het versterken van kansengelijkheid een belangrijk uitgangspunt. Hier sluit het huidige onderwijsbeleid goed op aan. In het coalitieakkoord is opgenomen dat het college van B&W de HEA wil evalueren. Op 31 maart 2021 is met de vaststelling van de HEA ook de toezegging opgenomen dat de gemeenteraad geïnformeerd wordt over de voortgang van de HEA (T21/038). Deze evaluatie zal daarom de huidige stand van zaken weergegeven met betrekking tot het onderwijsbeleid. Zowel in het opstellen als in het uitvoeren van het onderwijsbeleid is samengewerkt tussen gemeente, het onderwijs, kinderopvang en (zorg)partners in Hilversum.

Ook voor de totstandkoming van deze evaluatie is met hen samengewerkt.

<

De onderwijsinspectie houdt interbestuurlijk toezicht op taken die de gemeente Hilversum op het gebied van onderwijsachterstandenbeleid in medebewind heeft gekregen. Ieder jaar voert de inspectie een risicoanalyse uit op basis van de vragenlijst die de gemeenten ontvangen. De vragen in de vragenlijst hebben betrekking op de uitvoering van de gemeentelijke taken rondom het onderwijsachterstandenbeleid van het voorgaande jaar. In 2021 zijn door de inspectie op grond van de ontvangen informatie geen risico’s geconstateerd op de wettelijke taakuitvoering door de gemeente Hilversum. Dit is de meest recente analyse, die van 2022, is nog niet beschikbaar.

Leeswijzer Deze evaluatie beschrijft in hoofdstuk 2 belangrijke ontwikkelingen. Vervolgens staan in hoofdstuk 3, 4, en 5 de HEA ambities en bijbehorende speerpunten centraal. In deze hoofdstukken wordt informatie gegeven over wat we hebben gedaan, de resultaten, de conclusies en adviezen. Er is in kaart gebracht of het beleid volgens plan wordt uitgevoerd en in hoeverre maatregelen succesvol zijn (geweest). Daarbij moet wel worden opgemerkt dat het een uitdaging is om effecten van beleid precies te meten en te duiden, en dat de causaliteit niet altijd helder of eenduidig is. Ondanks de complexiteit bij het meten en interpreteren van beleidseffecten, zetten we proactieve stappen om de impact van ons beleid in kaart te brengen en te begrijpen. Vooruitkijkend biedt de evaluatie wel degelijk inzichten en handvatten die concreet genoeg zijn om mee te nemen bij de actualisatie ven het gemeentelijk onderwijsbeleid. In hoofdstuk 6 wordt inzicht gegeven in het financiële kader. Hoofdstuk 7 bevat een eindconclusie.

< inhoud

7

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

2. Belangrijke ontwikkelingen Verschillende ontwikkelingen zijn van invloed op het gemeentelijk onderwijsbeleid. Deze ontwikkelingen worden in dit hoofdstuk beschreven.

2.1 Crises drukken stempel op prioritering werk

<

Tijdens het schrijven van de HEA zag de wereld er nog anders uit. Er was sprake van een corona-uitbraak, maar er was nog geen Nationaal Programma Onderwijs (“NPO”). Dat in februari 2022 oorlog zou uitbreken in Oekraïne was toen ook niet voorzien. Beide crises hebben een stempel gedrukt op de prioritering binnen de uitvoering van het onderwijsbeleid en veel beleidscapaciteit gevraagd.

<

Op 22 juli 2021, kort na de vaststelling van de HEA, ontving de gemeente Hilversum van de rijksoverheid een aankondiging van het NPO. Dit is een programma met als doel de onderwijsachterstanden die kinderen opliepen tijdens de coronapandemie in te halen. De gemeente Hilversum heeft voor de inzet van deze gelden een actieagenda opgesteld. Deze agenda is op 21 december 2021 vastgesteld door het college van B&W. De NPO actieagenda past binnen de Hilversumse visie en doelen met betrekking tot onderwijs zoals deze zijn vastgesteld in de HEA. Informatie over de stand van zaken van de NPO is te vinden in bijlage 1.

2.2 Nieuw interbestuurlijk toezichtkader in 2023 Het interbestuurlijk toezichtkader 2023 is gericht op gemeentelijke taken opgenomen in de Wet kinderopvang, de Wet primair onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs. Gemeenten hebben naast onderwijsachterstandenbeleid ook een taak op het gebied van toezicht en handhaving kinderopvang in medebewind, waarop de inspectie controleert. De inspectie heeft het college reeds geïnformeerd dat de wettelijke taken toezicht en handhaving kinderopvang in 2021 goed zijn uitgevoerd (A status). Op de twee taken is tot nu toe los van elkaar interbestuurlijk toezicht gehouden door de inspectie. Op 21 september 2022 kondigde de rijksoverheid een nieuw toezichtkader aan met het voornemen om deze taken inhoudelijk meer in samenhang te brengen. Door meer samenhang van deze 2 taken en een eenduidigere uitvoering van het toezicht wordt gepoogd bij te dragen aan het verhogen van de kwaliteit van deze twee taken. Naast toezicht houden op de uitvoering van de wettelijke taken door gemeenten, wil de overheid met het nieuwe kader ook stimuleren dat gemeenten hun taken beleidsrijk uitvoeren en goed borgen. Het kader is op 1 januari 2023 in werking getreden. De wettelijke taak voor gemeenten is niet aangepast, maar de manier waarop de inspectie toezicht houdt wel. Het kader is op 1 januari 2023 in werking getreden.

Het nieuwe toezichtkader zal worden meegenomen in de actualisatie van het beleid.

< inhoud

8

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

2.3 Regionale samenwerking De uitvoering van de HEA vraagt dat op regionaal niveau wordt samengewerkt op verschillende onderwerpen en niveaus. Er is gewerkt aan verbetering en regie op regionale samenwerking door structureel overleggen in te plannen met de regionaal ambtenaren en de samenwerkingsverbanden voor passend onderwijs. Onderwerpen die worden besproken zijn bv. het convenant eerste opvangonderwijs, het leerlingenvervoer, onderwijsjeugdarrangementen en inzet van tussenvoorzieningen door het onderwijs. Daarnaast is er een Regionaal Programma Jeugd en Onderwijs in ontwikkeling, als onderdeel van het regionale programma Sociaal Domein. Aan de uitvoering van deze agenda wordt ook vanuit Hilversum een bijdrage geleverd.

2.4 Toename leerlingaantallen Het aantal leerlingen dat per schooljaar gebruik maakt van onderwijs in Hilversum groeit al jaren gestaag. Volgens cijfers van het CBS1 waren er in het schooljaar 2011-2012 8489 leerlingen en is dit in het schooljaar 2021-2022 gestegen naar 9053 leerlingen. De natuurlijke groei is onder andere te verklaren door het groeien van Hilversum (meer woningbouw), (arbeids-)migratie en de toestroom van statushouders. Wat we zien is dat het aantal leerlingen in het schooljaar 2022-2023 toeneemt, door de aantallen Oekraïense leerlingen die instromen. Deze groei brengt een uitdaging met zich mee voor zowel het onderwijs (personele bezetting) als de gemeente (voldoende onderwijshuisvesting). 1

2.5 Groeiende personeelstekorten

<

In groeiende mate is er sprake van een lerarentekort. De schoolbesturen geven al langere tijd aan dat het steeds lastiger is om vacatures te vervullen. Ook de kinderopvang in Hilversum heeft te maken met een personeelstekort. Het personeelstekort is een landelijk probleem dat in Hilversum helaas ook speelt. Het kabinet neemt maatregelen om de personeelstekorten aan te pakken, gericht op het zorgen voor de instroom van meer leraren, het behoud van leraren en maatregelen om het onderwijs anders te organiseren. De landelijke ontwikkelingen worden nauwlettend gevolgd. De gemeentelijke mogelijkheden om dit probleem op te lossen zijn beperkt, maar wij dragen bij waar mogelijk aan een oplossing. Zo ondersteunen we initiatieven waar mogelijk en denken mee met de schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties. Bij de uitvoering van het Hilversumse onderwijsbeleid houden we zoveel mogelijk rekening met het personeelstekort. Daarom kiezen we er bijvoorbeeld voor om te kijken of interventies door externen, zoals de bibliotheek of andere maatschappelijke organisaties, kunnen worden uitgevoerd. Uiteraard altijd in afstemming met het onderwijs.

<

2.6 Toetreding Gelijke kansen alliantie in 2021 De Gelijke Kansen Alliantie (“GKA”), een initiatief van de rijkoverheid, werkt samen met scholen, gemeenten en maatschappelijke partners aan het verbeteren van kansengelijkheid in het onderwijs. Sinds 2021 is de gemeente Hilversum aangesloten bij de GKA. Er zijn 2 meet-ups georganiseerd over Gelijke Kansen in Hilversum ter opvolging van de serie Klassen, met ondersteuning van de GKA. De Hilversumse GKA-agenda bevat een interventie om mentoren meer handelingsbekwaam te maken in het vroegtijdig signaleren van onderliggende problematiek bij leerlingen, kennis te laten nemen van mogelijke interventies om blokkades weg te nemen en handvatten bieden hoe zij het gesprek aan kunnen gaan met leerlingen en ouders. Eind 2022 is een Gelijke Kansen Café georganiseerd als start waarin de uitwerking van deze interventie met mentoren centraal stond.

1 https://allecijfers.nl/basisscholen/hilversum/#leerlingaantallen

< inhoud

9

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

2.7 Het document ‘kansrijk opgroeien 0-13 jaar in Hilversum’ Het document ‘kansrijk opgroeien 0-13 jaar in Hilversum’ is in 2022 tot stand gekomen vanuit de werkgroep die zicht buigt over HEA ambitie 1 ‘een goede start in het onderwijs’. Gezamenlijk is gesproken over de richting waar we op langere termijn uit willen komen voor kinderen in Hilversum. De wet verplicht gemeente, onderwijs en kinderopvang om minimaal jaarlijks bestuurlijk overleg te organiseren in het kader van onderwijsachterstandenbeleid. Dit afstemmingsoverleg heeft in Hilversum de naam Lokale Educatieve Agenda. Tijdens de afstemming op 12 mei 2022 is de opbrengst door de werkgroep gedeeld. De school- en kinderopvang bestuurders waren positief. Het document kan richting geven aan kind voorzieningen in Hilversum, met name de samenwerking tussen gemeente, kinderopvang en onderwijs. Het document laat een behoefte aan een stevig en toegankelijk netwerk met een ontwikkelingsgericht aanbod rondom het kind zien. Om dat te realiseren is gesproken over intensievere samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs en gemeente binnen Integrale Kindcentra. Bij de actualisatie van het onderwijsbeleid is meer aandacht voor dit onderwerp gewenst dan momenteel is opgenomen in de HEA. Het document dient als een bron van bouwstenen bij de actualisatie van het gemeentelijk onderwijsbeleid.

In het verlengde daarvan kan het document een rol spelen bij het maken van keuzes in onderwijshuisvesting en vastgoedbeleid. Het gemeentelijke beleid m.b.t. dit onderwerp kan op diverse manieren vorm krijgen. Zo kan de gemeente bijvoorbeeld ruimte geven aan de partners, maar ook beleidsrijkere standpunten innemen en zelf actief beleid voeren. Dit betreffen kader stellende keuzes voor het gemeentelijk onderwijsbeleid die bij actualisatie van het onderwijsbeleid worden voorgelegd aan de gemeenteraad.

<

2.8 Ontwikkelingen rond Inclusief onderwijs Minister Wiersma heeft in maart 2023 de Tweede Kamer de Werkagenda Route naar inclusief onderwijs 2035 gestuurd. Het gaat om onderwijs waarbij kinderen met en zonder beperking of ziekte samen naar school gaan. Er wordt ingezet op inclusief onderwijs in 2035 met daarbij een sterke verbinding tussen onder meer onderwijs en zorg, zorgpartners en gemeenten. De landelijke ontwikkelingen worden nauwlettend gevolgd.

<

2.9 Ontwikkelingen rond voortijdig schoolverlaten en overstap van school naar werk Minister Dijkgraaf heeft in november 2022 de Tweede Kamer geïnformeerd over voortijdig schoolverlaten en een integrale aanpak van school naar werk. De bedoeling is om jongeren meer perspectief te bieden en ervoor te zorgen dat zij na het succesvol behalen van hun diploma een zo sterk mogelijk start op de arbeidsmarkt krijgen. Het doel is om gelijke kansen te bevorderen door jongeren die dit nodig hebben hulp te bieden in de overstap van school naar werk. De landelijke ontwikkelingen worden nauwlettend gevolgd.

QUOTE

“

Er zijn praktische pakketten samengesteld waar scholen echt iets aan hebben en die haalbaar/ uitvoerbaar zijn, complimenten daarvoor!

“

Directeur basisschool Avonturijn

< inhoud

10

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

<

3. Ambitie 1: Een goede start in het onderwijs (resultaten, conclusies én adviezen)

<

Bij ambitie 1 zijn 5 speerpunten geformuleerd. De uitvoering van ambitie 1 wordt getrokken door een regiegroep die ca. 6 x per jaar samenkomt. De werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van: STIP, Proceon, AT onderwijs én kinderopvang, Ayoub, Bink, Versa, Jeugd & Gezin, en de gemeente Hilversum (beleid én preventieve logopedie).

3.1 Speerpunt A: Ouderbetrokkenheid bij kinderen versterken Volgens de onderwijsinspectie is het van belang dat een gemeente actieve participatie van ouders van doelgroeppeuters inzet als instrument om achterstanden van peuters te voorkomen of te verminderen. Ouderbetrokkenheid is belangrijk, omdat dit grote invloed heeft op de ontwikkeling van een kind. Het doel is om ouderbetrokkenheid in Hilversum te versterken, vooral bij de doelgroepkinderen in de voor- en vroegschoolse educatie. Ook wordt in dit speerpunt de verbinding met laaggeletterdheid gelegd.

3.1.1 Wat zijn de resultaten? In 2021 is een start gemaakt om een impuls te geven aan het thema ouderbetrokkenheid met ondersteuning van inhoudelijk expert Peter de Vries. Er zijn twee bijeenkomsten met leerkrachten van maatwerkscholen en pedagogisch medewerkers georganiseerd.

< inhoud

11

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

De gemeente Hilversum heeft in 2021 en 2022 volgens plan een aantal interventies gesubsidieerd om ouderbetrokkenheid te versterken, namelijk: Instapje, Voor jou en je kind!, en de Voorleesexpress. Tevens is een aanvullende dienstverleningsovereenkomst afgesloten met Jeugd en Gezin Gooi en Vechtstreek (“JGGV”).

Subsidie Instapje Instapje heeft 40 gezinnen bereikt binnen budget in 2021 en 2022. Dit zijn 10 gezinnen meer dan als doel gesteld in de HEA. Instapje is een gezinsgericht stimuleringsprogramma gericht op het vergroten van de onderwijskansen van kinderen tussen 1 en 2 jaar, door de kwaliteit van interactie tussen ouder(s) en kind te verbeteren.

Subsidie Voor jou en je kind! Voor jou en je kind! heeft jaarlijks ruim 100 ouders bereikt binnen budget in 2021 en 2022. De cursus Voor jou en je kind! biedt ouders van peuters en kleuters een steun in de rug bij het stimuleren van de taal- en schoolontwikkeling van hun kind. De cursussen zijn georganiseerd op een aantal centrale locaties (Wijkcentrum Lopes Dias, Wijkcentrum De Koepel, Wijkcentrum St.Joseph, en Wijkcentrum de Meent: de Sterrenschool).

Subsidie De VoorleesExpress De VoorleesExpress heeft in 2021 en 2022 68 gezinnen bereikt binnen budget. Dit zijn 8 gezinnen meer dan in de HEA als minimum tot doel zijn gesteld. De VoorleesExpress is een erkende en bewezen effectieve interventie die het voorkomen van taalachterstanden en het stimuleren van de taalontwikkeling van kinderen, waarbij ook de ouders worden betrokken, tot doel heeft. Twintig weken lang komt een vrijwilliger mét boeken eens per week bij een taalarm gezin thuis om voor te lezen, taalspelletjes te doen en om de ouders praktische hulp te bieden in de taalstimulering van hun kinderen tot 9 jaar.

<

Een aanvullende dienstverleningsovereenkomst met JGGV In 2021 en 2022 is een overeenkomst voor de opdracht tot aanvullende dienstverlening op het basistakenpakket van JGGV overeengekomen. Het betreft activiteiten inzake de versteviging van preventieve activiteiten voor jonge gezinnen. Er wordt, zoals in de HEA beschreven, jaarlijks ingezet op o.a. het buitenhuisproject, begeleiding van SMI trajecten, (prenataal) stevig ouderschap en cursussen voor aanstaande ouders, zoals Baby in Huis. Ook ontvangt JGGV een vergoeding voor hun bijdrage aan de Peutermonitor. Elk kwartaal wordt de voortgang besproken en worden kleine accenten verlegd waar nodig. Het budget is krap ten aanzien van de taken.

<

Laaggeletterdheid Taalverwerving en taalontwikkeling zijn direct verbonden aan de kansen die kinderen krijgen in hun schoolloopbaan en verdere leven. Taalachterstanden, of grote verschillen in de taalbeheersing van kinderen, worden gezien als een belangrijke oorzaak voor kansenongelijkheid. Onze samenleving wordt alleen maar ingewikkelder en (geschreven) taal en digitale zelfredzaamheid zijn een belangrijk middel om mee te kunnen doen. In het speerpunt ouderbetrokkenheid wordt genoemd dat taalachterstand bij kinderen vaak gerelateerd is aan verminderde taalvaardigheid van hun ouders. Er wordt verwezen naar taaltrajecten voor volwasseneducatie (WEB) én de regionale aanpak ‘Taal is de Sleutel’. In 2021 is onderzoek gedaan naar laaggeletterdheid in de gemeente Hilversum. Dit onderzoek benadrukt de noodzaak om hierop in te zetten. In de gemeente Hilversum is ongeveer 14% van de beroepsbevolking laaggeletterd. Dit is hoger dan het landelijk gemiddelde percentage laaggeletterde inwoners van 12% . Vanuit de HEA wordt op diverse manieren ingezet op taalbevordering bij kinderen. Zo dragen interventies als de voor en vroegschoolse educatie en het initiatief de Voorleesexpress bij aan taalbevordering.

Ook steunt de gemeente Hilversum kwetsbare kinderen door een financiële impuls te geven aan de maatwerkscholen, zodat zij extra mogelijkheden hebben om taalachterstanden in groep 1/2 te bestrijden. In schooljaar 2021-2022 hebben 14 scholen vertegenwoordigd door 4 schoolbesturen subsidie voor hun maatwerkplan aangevraagd. In schooljaar 2022- 2023 is aan 16 scholen vertegenwoordigd door 4 school-

< inhoud

12

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

besturen subsidie verleend. Dit zijn scholen waar veel doelgroeppeuters vanuit de peuterspeelzalen naar zijn uitgestroomd. Scholen hebben een aanvraag ingediend die het mogelijk maakt om intensief taalonderwijs te bieden in kleinere groepjes waarbij optimaal aandacht kan- worden besteed aan de leerlingen en kan worden gewerkt met een effectief programma (bijvoorbeeld LOGO 3000, een hulpmiddel om de woordenschat van kinderen uit te breiden). Zo kunnen scholen m.b.v. de maatwerkplannen deels hun schakelklassen financieren. In de schakelklassen krijgen de doelgroepleerlingen 8 uur per week, verdeeld over meerdere dagen, intensief taalonderwijs in kleine groepjes buiten de klas. Sinds eind 2022 is vanuit de HEA is ingezet op een pilot met leesconsulenten op 3 scholen. Het inzetten van een leesconsulent wordt in het land al door veel bibliotheken gebruikt en daarvan is ook bewezen dat het effect heeft op de leescultuur en leesvaardigheid. Een leesconsulent is een goed opgeleide bibliotheekmedewerker die voor een vast aantal uren in de week in de school komt en de school ondersteunt met het verbeteren van de leescultuur. Hij/Zij stimuleert taal- en leesplezier van kinderen in de leeftijd van 4-12 jaar.

.

3.1.2 Conclusies & Adviezen

<

.. . . .

Het belang van positieve ouderbetrokkenheid op kinderen wordt door professionals onderschreven. Het versterken van ouderbetrokkenheid loopt in de pas, want alle in de HEA genoemde activiteiten zijn uitgevoerd. Tegelijkertijd is het een lopend proces dat nog niet is afgerond. Er is een werkgroep die een plan van aanpak uitwerkt over hoe we concreet verder vorm kunnen geven aan onze visie op ouderbetrokkenheid. Het project Instapje waar subsidie aan is verstrekt loopt op koers. Bij het project ‘Voor jou en je kind’ is vanwege de coronamaatregelen de aanpak m.b.t. het aantal locaties teruggebracht (van 17 naar 4). Het advies is om te onderzoeken of de gewijzigde aanpak ook in de toekomst nog de beste aanpak is. Het budget is te laag voor de Voorleesexpress om de in de HEA genoemde doelen (60 gezinnen) te realiseren (14 van de 60 gezinnen worden niet geholpen). Met behulp van het Nationaal Programma Onderwijs is dit tijdelijk opgevangen. Een duurzame oplossing is nodig.

<

Bij de aanvullende dienstverleningsovereenkomst met JGGV moet worden opgemerkt dat het budget krap is ten aanzien van de taken. Om binnen beschikbaar budget te blijven moeten keuzes worden gemaakt die de inzet beperken. Tegelijkertijd wordt een groeiende behoefte opgemerkt. Dit zorgt voor de onwenselijke situatie dat we niet alles kunnen doen wat we zouden willen doen, passend binnen de doelstellingen van de HEA. Er is een spanningsveld tussen vraag en aanbod. Een duurzame oplossing is nodig. Taalverwerving en taalontwikkeling zijn direct verbonden aan de kansen die kinderen krijgen in hun schoolloopbaan en verdere leven. Gezien het belang van dit thema is het advies om hier bij de actualisatie van het onderwijsbeleid hier nog steviger op in te zetten.

QUOTE

“

Door de interventies in de Hilversumse NPO actieagenda hebben onze kinderen structureel muziekles kunnen krijgen. Daarnaast is onze schoolbibliotheek gesaneerd en aangevuld met een prachtige nieuwe collectie boeken. Onze kinderen hebben een leukere schooldag kunnen krijgen door deze extra middelen

“

Directeur IKC De Wijde Blik

< inhoud

13

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

3.2 Speerpunt B: Alle peuters bereiken Volgens artikel 159, eerste lid van de WPO, moeten gemeenten voldoende aanbod voor VVE realiseren (voldoende voorzieningen in aantal en spreidingen, waar kinderen met een risico op een achterstand in de Nederlandse taal kunnen deelnemen aan voorschoolse educatie). In Hilversum kunnen kinderen vanaf 0 jaar naar de kinderopvang en vanaf 2 jaar naar de peuterspeelzaal. Peuterspeelzalen die VVE bieden worden door de gemeente Hilversum gesubsidieerd. Volgens de onderwijsinspectie zijn gemeenten verantwoordelijk voor een goede toegankelijkheid van de voorscholen (praktisch, financieel en geografisch) voor alle potentiële doelgroepkinderen. Volgens de onderwijsinspectie dienen gemeenten ook inzicht te hebben in het non-bereik: waar ‘zitten’ de doelgroepkinderen die niet naar een voorschool gaan en waardoor komt het dat zij niet gaan.

3.2.1 Wat zijn de resultaten? In 2021 en 2022 is subsidie verstrekt aan Bink kinderopvang en AT kinderopvang die peuteropvang hebben georganiseerd op 18 locaties in Hilversum. Jaarlijks zijn door het college van B&W beleidsregels vastgesteld en is de financiële ondersteuning bepaald. Er is een ICT-tool ingericht (de Peutermonitor) waarin informatie m.b.t. het bereik van peuters samenkomt. Informatie vanuit de gemeentelijke basisadministratie, informatie over indicering van JGGV én informatie over de toeleiding naar de kinderopvang. Dit helpt in zuivere datavoorziening m.b.t. dit vraagstuk.

.. .. .. ..

Hieronder zijn de bereikcijfers 2022 weergegeven.

<

Bereikcijfers 2022 (peilmoment Q3) Peuters tussen de 2,5 en 4 jaar in Hilversum (wettelijke leeftijd VVE) # totaal peuters: 1598 # peuters bereikt: 407 (25%) # reguliere peuters bereikt: 198 (14%) # geïndiceerde peuters bereikt: 209 (95%) # geïndiceerde peuters niet bereikt: 11 (5%) Reden indicatie: kindfactoren (82,8%) en gezinsfactoren (17,2%)

<

Een technische verbetering van ICT-tool de Peutermonitor heeft in 2022 het non-bereik scherper in kaart gebracht. We weten nu exact om welke kinderen het gaat. Er is incidenteel (handmatig) dossieronderzoek gepleegd om inzicht te krijgen in de kleine groep van geïndiceerde peuters die niet wordt bereikt. Een aantal redenen waarom kinderen niet gaan: ‘de tijden van de peuteropvang passen niet’, ‘voorkeurslocatie is vol’, ‘kind gaat al naar reguliere opvang’. De huisvesting van de peuteropvang is een punt van zorg. In sommige gevallen is een peuteropvang gehuisvest in een schoolgebouw. De peuteropvang huurt dan een ruimte van de school. Het ontbreken van huurbescherming voor kinderopvang zorgt voor onzekerheden m.b.t. de locatie.

. .

3.2.2 Conclusie & Adviezen

< inhoud

In de gemeente Hilversum wordt een hoog deelname bereik in de peuteropvang gerealiseerd. We hebben inzicht in de omvang en redenen van niet- deelname aan voorschoolse voorzieningen. Er zijn goede afspraken om het hoge bereik in stand te houden en te optimaliseren wanneer daar aanleiding toe is. Door constructieve samenwerking tussen de gemeente Hilversum en de aanbieders is het afgelopen 2 jaar gelukt om passende afspraken te maken over peuteropvang. De huisvesting van peuterspeelzalen in scholen vraagt bij sommige locaties aandacht. Het ontbreken van huurbescherming is voor kinderopvang een knelpunt. Advies is om nader te onderzoeken welke bijdrage de gemeente Hilversum op het gebied van huisvesting kan leveren.

14

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

3.3 Speerpunt C: Een VVE-programma gericht op taal- én ontwikkelachterstand. Kinderen zijn erbij gebaat dat de kwaliteit van voor- en vroegschoolse educatie (“VVE”) goed is, zodat ze optimaal worden geholpen om zonder of hooguit met een beperkte achterstand aan groep 3 te beginnen. Het landelijke pre-COOL cohortonderzoek naar de effecten van voor- en vroegschoolse educatie op de kinderlijke ontwikkeling onderstreept dit. De conclusie van het onderzoek is dat voor- en vroegschoolse educatie helpt, mits de kwaliteit goed is.

3.3.1 Wat zijn de resultaten?

VVE monitor In Hilversum hebben we oog voor de bevordering van de kwaliteit van de VVE. In schooljaar 2021-2022 is in opdracht van de gemeente Hilversum door de CED-Groep een monitor uitgevoerd. Deze monitor bestaat uit twee delen:

.. .

<

Kwantitatief deel: de ontwikkelingsresultaten van alle doelgroeppeuters en de reguliere peuters. Kwalitatief deel: de kwaliteit van VE, gebruikmakend van de Kwaliteitsmeting VVE (= digitaal in te vullen zelfevaluatielijst) van de CED Groep.

Op basis van de meting kan worden vastgesteld dat de kwaliteit van de voorschoolse educatie in Hilversum doorgaans goed op orde is. Tevens zijn er gesprekken gevoerd met pedagogisch medewerkers om de resultaten te duiden, en hebben kwaliteitsdialogen met de maatwerkscholen plaatsgevonden. De meting geeft aanknopingspunten voor nadere ondersteuning en vervolgafspraken tot verbetering op de volgende 6 onderwerpen: Verduidelijking m.b.t. de subsidie maatwerkplannen (1), Partnerschap met ouders versterken (2), Doorgaande leerlijn – overdracht en terugkoppeling (3), Organisatie van de juiste zorgondersteuning voor kinderen (4), Ambities formuleren kwaliteit VVE (5), Observatievaardigheden verbeteren (6).

<

Evenwichtige verhouding Volgens artikel 160, lid 1a, sub 1 WPO voert de gemeente jaarlijks overleg en maakt afspraken met de houders van kindercentra en schoolbesturen over welke kinderen in aanmerking komen voor voorschoolse educatie. In Hilversum richt het VVE programma zich op kinderen met een verhoogd risico op achterstand m.b.t.: ‘taal én ontwikkeling’ in de leeftijd van 2 tot 4 jaar. In Hilversum streven we naar een evenwichtige verhouding doelgroep en reguliere peuters op een groep (50/50). In de praktijk blijkt dit een uitdaging. De samenstelling van de groepen op de peuterspeelzalen zijn een afspiegeling van de wijken waarin de vestigingen zijn gehuisvest. Daarnaast zijn er tijdens de coronaperiode meer achterstanden en zorgvragen ontstaan omdat de kinderen thuis moesten blijven en daardoor het aanbod hebben gemist. Tevens zijn er kinderen die tijdens de plaatsing in aanmerking komen voor een VVE-indicatie en daardoor van een reguliere plaatsing (twee dagen) naar een VVE-plaatsing van vier dagen gaan. Aanbieders willen wel mengen, maar dat lukt op sommige plekken niet. Aanbieders kunnen in die situatie de groep de helft zo klein houden waardoor ze alleen de 50% doelgroepkinderen een plek geven, omdat de andere 50% reguliere kinderen zich dus niet aanmeldt.

Dit is voor organisaties met het oog op exploitatie niet haalbaar, want de inkomsten die nodig zijn gaan uit van volledige bezetting. Een andere optie in die situatie is het voller laten stromen van een groep met de doelgroepkinderen die anders op een wachtlijst komen. Hiervoor is gekozen in 2022 en 2023, maar dan wel met extra ondersteuning om de juiste begeleiding aan de kinderen te geven. i.v.m. de zwaarte van de groep.

< inhoud

15

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

Resultaatafspraken Een van de activiteiten die in de HEA is opgenomen bij dit speerpunt is het formuleren en monitoren van resultaatafspraken. Onder resultaten wordt verstaan het gewenste gevolg voor of de invloed van vroegschoolse educatie op de ontwikkeling van de kinderen. Artikel 160 van de WPO gaat over afspraken m.b.t. de voor-en vroegschoolse educatie. Volgens de WPO moet de gemeente met de schoolbesturen afspraken maken over wat de resultaten van vroegschoolse educatie moeten zijn. Ook kunnen resultaten worden bepaald voor de voorschoolse educatie. Dit is geen wettelijke verplichting, maar kan wel bijdragen aan het bevorderen van kwaliteit. In de gemeente Hilversum hebben we geen resultaatafspraken gemaakt. Dit sluit aan bij het landelijke beeld. In 2021 is door de inspectie op grond van de ontvangen informatie uit Hilversum m.b.t. onderwijsachterstandenbeleid geen risico’s geconstateerd op de wettelijke taakuitvoering in Hilversum. Bij de bepaling van de risico’s is het formuleren van resultaatafspraken echter niet meegenomen, omdat de inspectie zich in 2023 over het nut, de noodzaak en uitvoerbaarheid van resultaatafspraken buigt. In belang van de Hilversumse kinderen willen we zicht krijgen op de kwaliteit van VVE die wordt geboden én de ontwikkelingsresultaten die daarmee worden behaald door de doelgroepkinderen.

Het is het een gezamenlijke wens tussen onderwijs, peuteropvang en gemeente om ambities te formuleren ten aanzien van de kwaliteit in de voor- en vroegscholen. Gezien de wettelijke taak en de wens heeft Hilversum ervoor gekozen om een werkgroep in te richten om te komen tot (een) passende resultaatafspraken.

. . . .

3.3.2 Conclusies & Adviezen

<

In schooljaar 21-22 is een VVE monitor uitgevoerd. De meting en dialogen hebben aanknopingspunten geboden die bij kunnen dragen aan verbetering. Het advies is om opvolging te geven aan de uitkomsten van deze monitor zoals beschreven in voorgaande paragraaf. De evenwichtige verhouding doelgroep en niet-doelgroeppeuters is in de praktijk niet haalbaar. Advies is het probleem eerst beter inzichtelijk te maken en vervolgens aangepast beleid op dit punt te maken, met de juiste (financiële) ondersteuning voor locaties waar dit van toepassing is.

<

In Hilversum is het (nog) niet gelukt om te komen tot passende resultaatafspraken tussen de gemeente én schoolbesturen op het gebied van vroegschoolse educatie. In lijn met hetgeen beschreven in voorgaande paragraaf is het advies om dit wel te realiseren en landelijke ontwikkelingen te volgen. De inzet van de maatwerkplannen biedt mogelijkheden om taalachterstanden in groep 1/2 te bestrijden. Dit levert een wezenlijke bijdrage in Hilversum. Het is belangrijk om hierop te blijven inzetten.

3.4 Speerpunt D: Doorgaande leerlijn van voorschool naar Basisschool Om kinderen optimaal tot ontwikkeling te laten komen is het belangrijk om een doorgaande leerlijn te waarborgen. Bij een doorgaande lijn gaat het om een ononderbroken ontwikkeling van de kinderen in de peuteropvang met VVE naar vroegschoolse educatie (groep 1 en 2 van de basisschool). Om de overgang van voorschool naar de basisschool zo goed mogelijk te laten verlopen, is het belangrijk dat de basisschool weet of er bijzonderheden zijn met betrekking tot het kind waar zij rekening mee moeten houden. Volgens WPO artikel 160 moet de gemeente jaarlijks afspraken maken met de besturen van scholen en de houders van de kindercentra in de gemeente over de organisatie van de doorlopende leerlijn ; de gegevens over de ontwikkeling van het kind zijn hier onderdeel van. Daarnaast is het voor de continuïteit van de ondersteuning wenselijk dat voor de doelgroepkinderen een warme overdracht plaatsvindt.

< inhoud

16

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

3.4.1 Wat zijn de resultaten? Het belang van een goede overdacht wordt in Hilversum door zowel de peuteropvang als het onderwijs gedeeld. In Hilversum streven we naar een ‘warme’ overdracht waarbij peuteropvang, onderwijs én ouders om de tafel gaan. De procedure m.b.t. de overdracht van voorschool naar de basisschool is beschreven én is er een gestandaardiseerd overdrachtsformulier. Het overdrachtsdocument volstaat. De procedure geeft helder weer welke kinderen op welke wijze worden overgedragen. Desondanks is de warme overdracht tussen voorschool en basisschool nog niet altijd en overal op orde. Een koude overdracht, het doorsturen van het overdrachtsformulier is doorgaans wel op orde. Er spelen diverse knelpunten. Een voorwaarde voor een goede overdracht is dat de peuteropvang en school elkaar kennen én elkaar weten te vinden. Kinderen stromen vanuit de peuteropvang uit naar diverse scholen (soms wel 8 verschillende scholen). Het vraagt afstemming tussen de peuteropvang en diverse scholen. Een knelpunt is dat de werktijden in de peuteropvang en de scholen niet gelijk lopen, waardoor het praktisch niet lukt om een overdracht in te plannen en contact te hebben. Ook wisselen contactpersonen regelmatig en kan het verschillen welke medewerker de overdracht oppakt.

Corona heeft een negatief effect gehad, omdat het langere tijd niet mogelijk was om fysieke overdrachtsmomenten te organiseren. Ook moeten ouders altijd instemming geven voor de overdracht, en het komt voor dat ouders dit niet doen. Ouders willen bijvoorbeeld dat hun kind met een volledig schone lei aan hun schoolcarrière begint. Momenteel wordt een nieuwe procedure uitgewerkt om de overdracht te verbeteren; het idee is om ieder kwartaal een overdrachtsmoment te creëren waarbij de peuteropvang de scholen uitnodigt. Ook aan deze opzet zitten haken en ogen die verder worden uitgewerkt.

.

3.4.2 Conclusies & Adviezen

<

De overdracht van doelgroeppeuters in Hilversum naar de basisschool komt nog niet overal goed van de grond. Er is geïnventariseerd hoe verbetering vorm kan krijgen en daarmee wordt, in samenwerking met de werkgroep, in 2023 gestart.

3.5 Speerpunt E: Samenwerken aan een veilig en stimulerend opvoedklimaat in de thuissituatie

<

Dit speerpunt geeft aan dat een veilige en stimulerende thuissituatie een belangrijke voorwaarde is voor een goede start in het onderwijs. Het speerpunt zoomt in op kinderen die onder moeilijke omstandigheden opgroeien: bijvoorbeeld kinderen die worden verwaarloosd, mishandeld of misbruikt of die opgroeien met een ouder met psychische of verslavingsproblemen. Het onderwijs heeft een belangrijke signalerende taak als het op een onveilige thuissituatie van een kind aankomt en dient te handelen volgens de wet meldcode. Het speerpunt geeft weer dat er sprake is van handelingsverlegenheid. Tevens gaat het speerpunt in op armoede. Armoede in een gezin heeft impact op het leven van kinderen. In de HEA is aangegeven dat vanaf 2021 daarom samenwerking met het Jeugdeducatiefonds wordt opgestart. Basisscholen met een leerling populatie (50% of meer) die bestaat uit leerlingen uit gezinnen op of onder de armoedegrens, kunnen een aanvraag indienen bij het Jeugdeducatiefonds (“JEF”). Indien de aanvraag wordt gehonoreerd dan co-financiert de gemeente. De verwachting was dat 6 basisscholen in aanmerking zouden komen.

< inhoud

17

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

3.5.1 Wat zijn de resultaten?

De aanpak van kindermishandeling Leerkrachten hebben een belangrijke rol bij het signaleren van en handelen naar problemen, en het steunen van kinderen. In de HEA zijn geen concrete activiteiten beschreven en is geen budget opgenomen dat aansluit bij de constatering in het speerpunt. Het speerpunt uit de HEA, artikel 41 vragen over vroegsignalering kindermishandeling en het NPO hebben aanleiding gegeven om het gesprek met scholen te voeren. Uit de gesprekken met het onderwijs wordt het belang van dit thema onderschreven. Het onderwijs heeft een signalerende functie op het gebied van kindermishandeling. De aanpak van kindermishandeling is binnen de gemeente belegd bij jeugdbeleid. Bij kindermishandeling werken we met een aantal scholen middels ‘Handle with care’. Dat is een samenwerking tussen Veilig Thuis, scholen en leerplicht. Bij deze samenwerking streeft men ernaar om na ernstig huiselijk geweld al de volgende schooldag steun te bieden op school voor het kind.

Jeugdeducatiefonds Het JEF is opgericht naar het voorbeeld van het Jeugdfonds Sport & Cultuur om kinderen die het thuis moeilijk hebben te ondersteunen en weer vooruit te helpen. Het JEF is gericht op het onderwijs. Ondersteuning via het onderwijs is noodzakelijk, omdat uit onderzoek blijkt dat leerlingen uit de armste gezinnen het minder goed op school doen dan leerlingen uit rijkere gezinnen, waardoor er sprake is van toenemende kansenongelijkheid. Scholen met een meerderheid aan kinderen die opgroeien in een achterstandssituatie hebben meer dan andere scholen extra financiering nodig om zo de kansen voor hun leerlingen te vergroten. Het JEF probeert in de behoefte van deze scholen te voorzien door samen met gemeenten ondersteuning op maat aan te bieden.

<

In 2021 zaten we in de opstartfase en hebben 5 scholen 10 aanvragen gedaan waarbij 302 kinderen zijn bereikt. In totaal deden 6 Hilversumse scholen 59 aanvragen in 2022. Hiermee werd 2.722 keer een kind bereikt. De scholen deden zowel aanvragen voor individuele kinderen als groepsaanvragen. Zo kon een school waar slechts 35% van de ouders de vrijwillige ouderbijdrage betaald toch op schoolreisje. Ook deden scholen aanvragen voor de aanschaf van educatieve materialen en ter ondersteuning van de thuissituatie van leerlingen.

<

Armoede In de HEA wordt aangegeven dat armoede in een gezin impact heeft op het leven van kinderen en wordt de relatie gelegd met de inzet van het Jeugdeducatiefonds. Opgemerkt moet worden dat er meer nodig is omtrent dit probleem. Dit valt niet binnen de scope van de HEA, maar is belegd binnen gemeentelijk armoedebeleid.

. . .

3.5.2 Conclusies & Adviezen

< inhoud

Uit gesprekken tussen de gemeente en het onderwijs blijkt dat het belang van de aanpak van kindermishandeling wordt onderschreven. Het advies is om de inzet vanuit de gemeente in relatie tot dit onderwerp en het onderwijs aan te scherpen in de actualisatie van het gemeentelijk onderwijs én jeugdbeleid. De samenwerking met het Jeugdeducatiefonds is opgestart. Een zestal scholen doet mee, wel is er nog ruimte binnen het beschikbare budget. Advies is om te onderzoeken of uitbreiding naar meer scholen wenselijk is. In de HEA wordt aangegeven dat armoede in een gezin impact heeft op het leven van kinderen en wordt de relatie gelegd met de inzet van het Jeugdeducatiefonds. Wellicht is meer nodig om de gevolgen van dit probleem aan te pakken. Dit valt niet binnen de scope van de HEA. Het advies is om de inzet vanuit de gemeente in relatie tot dit onderwerp en het onderwijs aan te scherpen in de actualisatie van het gemeentelijk onderwijs én armoedebeleid.

18

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

<

< 4. Ambitie 2: Een passende plek en tijdig de juiste hulp (resultaten, conclusies én adviezen) Bij ambitie 2 zijn 4 speerpunten geformuleerd. De uitvoering van ambitie 2 wordt door de Gemeente Hilversum en een werkgroep met professionals uit het onderwijs samen opgepakt. De werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van de kinderopvang, het PO, het VO, het MBO College Hilversum en de twee samenwerkingsverbanden Unita en Qinas. Naast de taken van de werkgroep valt een groot deel van de taken binnen deze ambitie ook in de regionale samenwerking met de andere gemeenten, de Regio Gooi en Vechtstreek, de samenwerkingsverbanden en de schoolbesturen. Er zijn binnen onderwijs én kinderopvang grote zorgen over de wachtlijsten in de jeugdhulp waardoor kinderen geen passende plek vinden of tijdig de juiste hulp krijgen. Dit is een landelijk probleem dat ook in Hilversum speelt. De oplossing is niet eenduidig. Een oplossing voor de wachtlijsten ligt buiten de scope van gemeentelijk onderwijsbeleid. Dit neemt niet weg dat het een belangrijk en urgent thema is waarover de gemeente regelmatig signalen ontvangt. De gemeente Hilversum zet zich vanuit gemeentelijk jeugdbeleid in om meer grip en sturing te krijgen op de wachtlijsten.

< inhoud

19

De Hilversumse Educatieve Agenda Evaluatie 2021-2022

4.1 Speerpunt A: Heldere afspraken tussen onderwijs, gemeenten en beide samenwerkingsverbanden (regionaal) Binnen dit speerpunt is als actie beschreven dat onderzocht wordt hoe het grijze gebied tussen jeugdhulp en onderwijsondersteuning gezamenlijk opgepakt kan worden. Hier is aan gewerkt door de verbinding te leggen tussen beleidsplannen van het samenwerkingsverband (het ondersteuningsplan) en de regionale agenda Jeugd en Onderwijs.

4.1.1 Wat zijn de resultaten?

Ondersteuningsplan Er is een bijdrage geleverd aan het schrijven van het nieuwe ondersteuningsplan van de samenwerkingsverbanden Unita en Qinas m.b.t. het hoofdstuk dat gaat over het grijze gebied tussen zorg en onderwijs. In de uitvoering van de HEA zijn de samenwerkingsverbanden een belangrijke partner, waardoor goede onderlinge afstemming van groot belang is voor het uitvoeren van de HEA. Met de werkgroep van ambitie 2 is een onderzoek uitgezet (meer hierover in paragraaf 4.2). Het onderzoek wordt hier genoemd, omdat het bijdraagt aan heldere afspraken tussen de gemeente en het onderwijs.

Doorbraakbudget

<

Een initiatief dat is genomen is het creëren van een doorbraakbudget, samen met de twee samenwerkingsverbanden. Begin 2021 is er een subsidie toegekend aan de twee samenwerkingsverbanden voor de pilot. Afgesproken is dat ingezet wordt op het met een jaar verlengen van het doorbraakbudget in het jaar 2023. Het doel van het doorbraakbudget is om schoolverzuim en schooluitval te voorkomen, betere samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijs te organiseren en snel passende onderwijs- of jeugdhulp-oplossingen in maatwerkvorm te bieden aan kwetsbare leerlingen die dit nodig hebben. Het doorbraakbudget biedt de mogelijkheid om in uitzonderlijke situaties snel te kunnen handelen en ondersteuning in te zetten voor specifieke problemen van leerlingen. Daarnaast levert het gesprek tussen de gemeente en de samenwerkingsverbanden inzicht op in hiaten in zorgaanbod en draagt het bij aan het verbeteren van de samenwerking.