Raadsinformatiebrief 2022-29 inzake Agenda Economie en Media 2022-2023

Campusontwikkeling Media Park

11

3. Ecosysteem elementen Het Media Park en de mediabedrijven en -organisaties in de directe omgeving vormen samen een ecosysteem. Dat systeem bestaat – zo blijkt uit het model Stam - uit een aantal sleutelelementen die groei mogelijk maken. We nemen die in dit hoofdstuk nader onder de loep en geven aanbevelingen voor verbetering.

3.1 Leiderschap Leiderschap is een belangrijk element in het model van Erik Stam. Hiermee wordt bedoeld het leidinggeven aan collectieve actie. Op het Media Park moet dit nog worden opgebouwd. Daar is menskracht voor nodig. Voorstel voor aanpak: oprichting Kerngroep Uit verschillende onderzoeken naar campustrajecten blijkt dat bij afwezigheid van centrale regie of een groot leidend bedrijf, succes afhankelijk is van een kleine groep beslissers uit het bedrijfsleven, kennis- en onderwijsinstellingen en overheid. Kenmerken van zo’n groep zijn een gezamenlijke ambitie, gezag, overtuigingskracht en toegang tot funding. Een dergelijke groep was tot voor kort niet direct te herkennen in het Media Park. Op basis van de gesprekken die zijn gevoerd met stakeholders lijkt er nu wel een soort ‘coalitie van bereidwilligen’ te ontstaan. Deze groep bestaande uit NPO, NEP, RTL, Beeld en Geluid, MBO College en AVROTROS, zou dan ook het voortouw kunnen nemen in het vervolgtraject. Wellicht zou ook nog RedBee kunnen aansluiten, dat ook onderdeel uitmaakt van de kopgroep op het gebied van duurzaamheid (Mediagroen). Deze kerngroep kan het voortouw nemen om de verschillende onderdelen van de business-driven campus verder in kaart te brengen en in te vullen. Dit document zou daarvoor een goede aanzet kunnen zijn.

Deze collaboratieve benadering moet leiden tot een startdocument met de ambitie, beschrijving van de verschillende bouwstenen, een compacte campusorganisatie en een tijdpad om tot concrete plannen te komen. Uiteraard moet er dan ook overeenstemming komen over de financiering van de benodigde organisatie. Deze groep neemt het eigenaarschap van de campusvorming op zich en geeft er leiding aan. Voorstel voor aanpak: aansluiten Industrietafel Ook de bestaande Industrietafel van 18 media-CEO’s kan een bijdrage leveren aan het gewenste leiderschap. In dit gremium zijn immers vrijwel alle grote bedrijven en organisaties vertegenwoordigd die op het Media Park zijn gevestigd. Te overwegen valt één van de leden van de Industrietafel lid te laten worden van de hiervoor genoemde kerngroep. Hiermee wordt het bredere economische belang van het Media Park regionaal en nationaal geborgd. Voorstel voor aanpak: verbinding met startup delta ten behoeve van startups en scale-ups Als het gaat om startups en scale-ups, mist het Media Park expertise en leiderschap. Dit vraagt andere expertise en netwerk. Er zijn diverse gespecialiseerde netwerken in Nederland actief met Startup Delta als nationale koepel. Het is aan te bevelen iemand uit dat netwerk toe te voegen aan de kerngroep. Benodigd budget: De leden van de kerngroep zijn veelal de belanghebbende organisaties.

Ze zullen vooral tijd moeten vrijmaken om richting te geven en leiderschap te laten zien door als deelnemende organisaties aan te sluiten op de activiteiten. Mocht er een nieuwe campusorganisatie worden ingericht, kan de kerngroep daar het bestuur van vormen.

Campusontwikkeling Media Park

12

3.2 Netwerken Bij netwerken gaat het om de mogelijkheden om met andere bedrijven samen te werken aan innovatie. Rond dat thema vinden al veel activiteiten plaats op het Media Park. Het Instituut voor Beeld en Geluid heeft een uitgebreide agenda met events, waaronder de Dutch Media Week. Media Perspectives organiseert Cross Media Cafés, Mediatalks en Media Hack Days. Onlangs startte de NPO met het Innovatiefestival. Ook op allerlei andere plaatsen op het Media Park zijn activiteiten. Samenwerking op dit gebied is niet altijd makkelijk. De Nederlandse mediawet staat directe samenwerking tussen publiek en privaat in de weg. Dat maakt dat er op het Media Park des te meer behoefte is aan een onafhankelijke campusorganisatie die activiteiten bundelt en initieert. Het Media Park is de afgelopen jaren ook behoorlijk versnipperd geraakt. Tussen 1960 en 2000 was er één eigenaar en één gebruiker. Nu zijn er meerdere eigenaren, zo’n 100 bedrijven en vele gebruikers (multistakeholder). Meer events en activiteiten bieden meer mogelijkheden voor personeel en andere professionals op het Media Park om te netwerken. Daarmee zijn ze ook een belangrijk onderdeel van een goede, uitdagende werkomgeving.

Voorstel voor aanpak: aanstelling community manager Om meer beleving op het Media Park te krijgen, is afstemming en uitbreiding van activiteiten en events nodig die bijdragen aan het profiel van het Media Park. Ervaringen van andere campussen leren dat een eerste stap is de aanstelling van een ‘community manager’. Die moet de centrale regie op zich nemen als het gaat om activiteiten en events op het Media Park. Een van de taken van die persoon is het opstellen van een jaarkalender voor activiteiten. Bestaande activiteiten kunnen zo worden gecoördineerd en op elkaar afgestemd. • • • •

Bundelen bestaande activiteiten en events zoals Dutch Media Week, Innovatiefestival en Cross Media Cafés, 4 tot 6 keer per jaar nieuwe events rond bepaalde thema’s, zoals de groei van jonge bedrijven 10 events en workshops rond innovatie, startups en scale-ups in samenwerking met VRT Sandbox en Future Media Hubs Voeding aan de marketing om het Media Park te laden als levendige Campus

3.3 Toegang tot financiering van programma’s en ondernemerschap Financiering is voor de meeste bestaande bedrijven op het Media Park geen issue. Dat ligt echter anders voor startups en scale-ups. Een incubator/accelerator en een investeringsfonds kunnen hierin voorzien om zowel nieuwe initiatieven als verdere groei mogelijk kunnen maken. Daarnaast zou de Industrietafel het initiatief kunnen nemen voor de financiering van (sector brede) transitietrajecten. Ook liggen er mogelijkheden voor het binnenhalen van subsidies voor innovatietrajecten zoals gebeurt in Media City Bergen (via de clusterorganisatie) en bij VRT Sandbox. Voorstel voor aanpak: oprichting Incubator/accelerator Startups en scale-ups zijn een onmisbaar element in een mediacampus. Ze zijn in veel gevallen de eersten om trends en technologie te vertalen in innovatieve producten en diensten. Bovendien zijn ze in staat talent aan zich te binden en leveren ze een grote bijdrage aan de levendigheid op een campus. Ze vormen ook vaak de link tussen kennisinstellingen en bedrijfsleven doordat uitstromende studenten zelf met ideeën aan de slag gaan en een eigen bedrijf beginnen. Het is dan ook niet vreemd dat in vrijwel alle mediaclusters een incubator en/of accelerator voor startups een prominente plek inneemt.

Bij mediabedrijven is er ruimte voor experimenten en pilots, maar er is ook behoefte aan diensten en producten die direct kunnen worden geïmplementeerd. Daar kan een accelerator voor zorgen.

Campusontwikkeling Media Park

13

Voor de groei van startups en scale-ups zijn ook klanten nodig uit de contentsector op de as Amsterdam– Utrecht, en ook nationaal en zelfs internationaal. De startups en scale-ups zorgen zo ook voor een verbreding van de rol van het Media Park in het landelijke ecosysteem. Een combinatie van een incubator en accelerator voor bestaande startups en scale-ups zou goed in het campusconcept passen. Net als bij de incubator is het verstandig gebruik te maken van al bestaande programma’s. Dat zou kunnen via bewezen programma’s als UtrechtInc, Startupbootcamp of Rockstart in Amsterdam. In samenwerking met ROM Utrecht Region onderzoekt UtrechtInc of het kan verbreden en is geïnteresseerd in een incubatorrol op het Mediapark. UtrechtInc heeft een lange trackrecord en alles voor de begeleiding van startups op de plank liggen, ook een accelerator-programma. Ook zou samenwerking gezocht kunnen worden met VRT Sandbox en Future Media Hubs in Brussel waar al twee acceleratorprogramma’s draaien (STADIEM en Media Motor Europe). VRT Sandbox is immers specifiek voor de media opgezet en sluit aan bij de specifieke behoefte van mediapartijen. Hierbij zou ook het Media Perspectives-project MediaMatters een rol kunnen spelen. Zij hebben inmiddels jaren ervaring met het werven en selecteren van startups en scale-ups en de koppeling aan specifieke uitdagingen bij mediabedrijven.

Voorstel voor aanpak: oprichting Investeringsfonds Voor een succesvolle innovatiehub hebben startups en scale-ups ook toegang nodig tot funding. Die is aan te trekken door samenwerking te zoeken met venture capital fondsen, maar ook de oprichting van een nieuw (media)investeringsfonds behoort tot de mogelijkheden. Dit fonds zou ook ‘first right of refusal’ kunnen krijgen voor het investeren in startups die voortvloeien uit innovaties op het Media Park of gebruik maken van de testfaciliteiten op het Media Park. Ook voor bedrijven op en rond het Media Park is zo’n investeringsfonds aantrekkelijk. Corporate venturing is de afgelopen tien jaar snel gegroeid. Steeds meer bedrijven zien de meerwaarde om zelf te investeren in startups en scale-ups. Het is voor hen een manier om innovatie meer te verankeren in de bedrijfsvoering. In België heeft de Vlaamse overheid het initiatief genomen voor een media-investeringsfonds. Dit fonds, Media Invest Vlaanderen, heeft als doel het ‘ondersteunen, versterken en duurzaam laten groeien’ van het media-ecosysteem De Vlaamse publieke omroep VRT en de investeringsmaatschappij PMV hebben elk 5 miljoen euro in Media Invest gestoken. Inmiddels is al geïnvesteerd in het streamingplatform THEO Technologies, in de game studio Cybernetic Walrus en in de 3D animatiestudio Cyborn.

Er liggen ook kansen om het media-ecosysteem in Hilversum en het Media Park te versterken en te laten groeien met zo’n fonds. De ROM Utrecht Region is zeer geïnteresseerd om hier een rol in te spelen. Die steun zou betekenen dat het risico voor mediabedrijven om in een dergelijks fonds te investeren, voor een belangrijk deel kan worden afgedekt. Dit fonds zou op bescheiden schaal kunnen starten. Een gezamenlijke investering van Hilversumse mediabedrijven van 3 miljoen euro, zou met steun van de ROM al een fonds betekenen van zes miljoen. Maar er kan ook worden gekeken naar private investors die zich richten op media startups. Naast de ROM zouden ook VC-fondsen of andere investeerders kunnen worden benaderd voor mogelijk deelname in het investeringsfonds. Een onderzoek naar de mogelijkheden van een dergelijk investeringsfonds kan op korte termijn starten. Voorstel voor aanpak: financiering sectorbrede trajecten via Industrietafel De Industrietafel biedt ook mogelijkheden om te komen tot sectorbrede trajecten op het gebied van de digitale transformatie. Die worden primair vanuit de deelnemende bedrijven zelf gefinancierd, eventueel in combinatie met subsidieaanvragen om kleinere bedrijven hierbij aan te sluiten of aanvullend onderzoek te doen naar toepassing in andere sectoren of maatschappelijke doelen Voorstel voor aanpak: aanstelling subsidiemedewerker binnen campusorganisatie

Campusontwikkeling Media Park

14

Media City Bergen is al een aantal jaren succesvol als het gaat om de vorming van nationale en internationale consortia voor innovatieprojecten. Zulke consortia zijn cruciaal als het gaat om het binnenhalen van (Europese) subsidies. In de meeste gevallen wordt 40% tot 50% aanvullend budget gevonden. Dit is een aanpak waarmee VRT Sandbox in Brussel ook zeer succesvol is. Binnen de nog te vormen campusorganisatie zou hiervoor specifieke aandacht moeten zijn. Het lijkt daarom verstandig op termijn een medewerker aan te stellen die specifiek met deze taak is belast.

3.4 Talent Uit gesprekken met stakeholders blijkt dat voor alle partijen human capital een heel belangrijk thema is. Daarbij gaat het om de werving van personeel, om betere afstemming van het onderwijs op de behoeften van de bedrijven en organisaties en het aantrekkelijker maken van het Media Park als werkplek. De mediabedrijven staan voor dezelfde uitdagingen en lijken open te staan voor meer samenwerking en afstemming op dit gebied. De contentsector is een sector die sterk wordt gedreven door menselijk kapitaal. Binnen Human Capital Management wordt personeel niet als middel maar als kapitaal gezien. Door investering in kapitaal, in dit geval personeel, kan dit kapitaal groeien in de toekomst. Dat gaat dus veel verder dan het Human Resource Management uit het verleden wat meer gaat over arbeidsovereenkomsten, wet- en regelgeving, etc. Bij Human Capital Management gaat het er om te zorgen dat er voldoende, goed gekwalificeerde, betrokken en gemotiveerde werkenden zijn. Die vormen het kapitaal van je bedrijf. Dat betekent investeren in talent recruitment, onboarding, leven lang ontwikkelen, inspireren met nieuwe kennis die je niet direct nodig hebt voor de uitvoering van je werk op dit moment, momenten om te netwerken, duurzame inzetbaarheid, en ‘employer branding’.

Human Capital Management vraagt ook om investeren in modern en inclusief leiderschap en organisatiecultuur in alle lagen van organisaties. Het aantrekken van het juiste talent met de juiste vaardigheden voor het creëren van een duurzaam arbeidspotentieel, is al lang een belangrijk aandachtpunt voor de bedrijven op het Media Park. Daarnaast is het onderhouden van de professionaliteit van zittende professionals steeds belangrijker door de transformatie van de sector. Als gevolg daarvan bestaat een mismatch tussen bestaande competenties van personeel en nieuwe competenties die nodig zijn. Er zijn initiatieven voor het delen van kennis op dit gebied maar ze zijn gefragmenteerd. Ook als het gaat om samenwerking tussen kennisinstellingen gebeurt al veel. Het Mediacollege Hilversum breidt z’n activiteiten op het Media Park gestaag uit. Daarnaast is er ook aanwezigheid van de Hogeschool van Amsterdam, Breda University of Applied Sciences en Mediacollege Amsterdam (XR Lab). Er zijn structurele samenwerkingsverbanden van Media Perspectives met onder meer de Universiteit Utrecht, Erasmus Universiteit, Hogeschool Utrecht en Hogeschool Rotterdam.

En Beeld en Geluid werkt al samen met verschillende opleidingen in MBO, HBO en WO en is daarnaast sterk vertegenwoordigd in diverse wetenschappelijke onderzoeksprojecten Voorstel voor aanpak: Vergroten aanwezigheid hogescholen en universiteiten De stap naar een campus betekent dat deze samenwerkingen omgezet gaan worden naar fysieke aanwezigheid. Op MBO-niveau is deze gezet door het huisvesten van 1000 MBO studenten. Uitbreiding van de aanwezigheid van de HBO-instellingen is gewenst. Nu is er een beperkte aanwezigheid van de HvA. Een “landingsplek” voor kennisinstellingen ( in de hele kenniskolom) zal bijdragen aan de wisselwerking tussen deze kennisinstellingen en het bedrijfsleven en is van grote waarde voor het binden van (nieuw) talent. Een geïntegreerde campusaanpak zou lokale vestiging voor deze partijen aantrekkelijker kunnen maken. Voorstel voor aanpak: aanstelling Human Capital Manager Om bestaande initiatieven te bundelen en coördineren en regelmatig overleg op gang te brengen tussen HR-mensen van de bedrijven en tussen bedrijven en kennisinstellingen, is de aanstelling wenselijk van een Human Capital Manager. Die moet zich vooral gaan richten op de instroom van voldoende talent en dus

Campusontwikkeling Media Park

15

nauw samenwerken met de verschillende opleidingen. Vanuit de (latente) vraag is het binden van nieuwe kennisinstellingen aan het Media Park ook een van de taken. Ook zou deze manager concrete stappen moeten nemen om van het Media Park een nog aantrekkelijkere werkplek te maken voor zittende en nieuwe medewerkers. Daarbij gaat het omscholing en bijscholing maar ook om doorstroming van en naar andere sectoren buiten de media.

3.5 Nieuwe kennis De nieuwe ontwikkelingen in de media gericht op AI (kunstmatige intelligentie) maken het logisch om op het Media Park een ‘AI-hub’ te realiseren. Dat sluit goed aan bij bestaande activiteiten. Media Perspectives is meerdere fieldlabs gestart rond AI. Dat heeft onder meer geleid tot een ‘annotatiepilot’, waarbij werkzoekenden videocontent van relevante data voorzien. Verder is een start gemaakt met het AI Media Lab, waarin de Universiteit Utrecht, de Hogeschool Utrecht en Media Perspectives samenwerken. Met dat lab wordt de industrie ondersteund. Dat doen ze door studenten praktijkgericht onderzoek in de bedrijven aan te bieden, maar ook met PhD-trajecten voor meer specialistisch onderzoek. RTL Nederland is met Beeld en Geluid, de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Maastricht bezig met het opzetten van een zogeheten ICAI-lab (Innovation Center for Artificial Intelligence). Dat gaat concreet op het Media Park aan de slag met tenminste 8 onderzoekers. Voor RTL Nederland is het ICAI Lab ook belangrijk om meer R&D-activiteiten van het moederconcern Bertelsmann naar het Media Park te halen. Ook DPG Media werkt aan het opzetten van een ICAI Lab. De Hogescholen van Rotterdam, Utrecht en Amsterdam werken samen in een SPRONG (Stimuleren van PRaktijkgerichte ONderzoeksGroepen)-project rond ‘Responsible AI’.

Zij hebben de afspraak gemaakt dat projectmeetings zoveel mogelijk plaatvinden op het Media Park. Daarnaast is er het onderzoeksproject DRAMA (Designing Responsible AI Media Applications). De hogescholen van Rotterdam, Amsterdam en Utrecht werken daarin samen met Media Perspectives aan een onderzoeksvoorstel voor de verantwoorde toepassing van kunstmatige intelligentie in de mediasector. Verder is er met het rapport “Kansen voor AI in Media’ van Media Perspectives 6 een stevig fundament gelegd voor activiteiten rond AI in media. Dit rapport heeft brede steun in de mediasector en bij kennisinstellingen, maar dient nog verder te worden uitgewerkt naar een programma voor de komende jaren. Er zijn dus verschillende activiteiten, maar die zijn versnipperd er is onvoldoende coördinatie. Voorstel voor aanpak: oprichting Expertisecentrum Een centrale plek op het Media Park in de vorm van een expertisecentrum moet de landingsplaats vormen voor de verschillende initiatieven en zorgen voor de noodzakelijke verbindingen en coördinatie. Fieldlabs, pre-competitieve samenwerking. Hierin zouden de activiteiten van bedrijven, organisaties en kennisinstellingen kunnen worden gebundeld. Het centrum fungeert als ontmoetingsplek en kan ook nieuwe projecten initiëren. Ook hier moet de vraag vanuit de mediaorganisatie en bedrijven centraal staan.

Dit centrum moet dé landelijke ontmoetingsplek zijn voor iedereen die op het gebied van AI in media actief is. Voor experts, onderzoekers, bedrijven en organisaties. Doel is om alle belangrijke bijeenkomsten, onderzoeksprogramma’s en voorbeeldprojecten terecht te laten komen op het Mediapark. Het centrum kan ook de leidende rol nemen in het vaststellen van een programma voor de komende jaren. Het rapport ‘Kansen voor AI in Media’ kan daarvoor als leidraad dienen. Er zijn meerdere lectoraten op het vlak van AI, maar wat bijdraagt aan de waarde van een expertisecentrum is een specifiek lectoraat gericht op ‘Media en AI’. Een lectoraat is wel iets wat door een kennisinstelling dient te worden aangevraagd en vraagt over het algemeen een wat langere periode. Dit lijkt daarom niet op korte termijn te realiseren.

6

https://mediaperspectives.nl/publicationdoc/rapport-kansen-voor-ai-in-media/

Campusontwikkeling Media Park

16

Voor de realisatie van een Expertisecentrum is projectmanagement-capaciteit nodig. Daarnaast is een fysieke plek op het Media Park noodzakelijk. Een ruimte waar meetings en workshops kunnen plaatsvinden en waar werkplekken kunnen worden ingericht voor onderzoekers en andere betrokkenen. Het AI Media Lab, een samenwerking van de Universiteit Utrecht, Hogeschool Utrecht en Media Perspectives, zoekt een landingsplek op het Media Park. Daarmee zouden ze een van de eerste ‘bewoners’ kunnen zijn van het Expertisecentrum.

3.6 Intermediaire diensten Het Media Park is sterk ontwikkeld als het gaat om intermediaire diensten. Op het gebied van de productie van (audiovisuele) content, de benodigde technologie en ruimte zijn vrijwel alle denkbare services beschikbaar. Waar het wel aan ontbreekt, is een duidelijk overzicht. Voorstel voor aanpak: oprichting Services platform Een platform dat een duidelijk en compleet overzicht biedt van alle diensten op het Media Park zou van grote toegevoegde waarde kunnen zijn. Niet alleen voor alle mediabedrijven en mediaorganisaties in en rond het Media Park, maar ook ver daarbuiten en voor andere sectoren. Daar liggen mogelijkheden om ook meer inkomsten te genereren. Zo’n platform vergt een investering in technische infrastructuur en vooral menskracht. Het kost tijd om deze database op te zetten en te onderhouden. Daarnaast zal continue moeten worden bekeken welke diensten missen waar wel behoefte aan is. Voorstel voor aanpak: inrichting flexibele ‘on-demand’ kantoorruimte De aard van de economie is veranderd. In het verleden groeiden grote bedrijven gelijkmatig en planmatig en waren de kantoorpanden daarop afgestemd. Tegenwoordig is het extreem lastig om de toekomst te voorspellen. Dat geldt zeker voor de mediasector. Dat vraagt om flexibele huisvestingsoplossingen. Dat sluit ook aan bij het wendbare werken van tegenwoordig.

Organisaties willen in elk opzicht Agile zijn, met flexibele en snelle oplossingen. On-demand kantoorruimte is ook een oplossing voor startende en snelgroeiende bedrijven die op dit moment op het Media Park niet altijd aan hun trekken kunnen komen. Voorstel voor aanpak: realisatie Ontmoetingsruimte De campus die we op het Media Park willen realiseren, is bij uitstek een plek waar ontmoetingen plaatsvinden. Een ontmoetingsruimte, die op dit moment ontbreekt, zorgt voor kruisbestuiving tussen bezoekers, werknemers, professionals en studenten. Voorstel voor aanpak: Realisatie Flexibele woonruimte Met de huidige druk op de woningmarkt wordt er door de bedrijven een groeiende behoefte geconstateerd aan flexibele woonruimte op het Media Park. Met name voor internationals die er voor kortere tijd werkzaam zijn. Bekeken zou moeten worden in hoeverre dit binnen het bestaande bestemmingsplan kan worden gerealiseerd.

3.7 Randvoorwaarden In het model van Stam vormen de randvoorwaarden de solide basis van een gezond ondernemend ecosysteem. Het zijn die randvoorwaarden die zorgen voor lange termijn groei. We zagen al eerder dat het Media Park in vergelijking met andere mediaclusters lager scoort op dat gebied. Voorstel voor aanpak: inrichting governance Misschien wel de belangrijkste randvoorwaarde voor de campusontwikkeling op het Media Park is het inrichten van een effectieve campus- of clusterorganisatie. Zoals wel blijkt uit onderzoek en ervaringen elders (zoals bij Media City Bergen) is zoiets bepalend voor het succes. Er is een onafhankelijke ‘orchestrator’ noodzakelijk die zorgt voor structurele samenwerking van alle betrokken partijen. Een

Campusontwikkeling Media Park

17

organisatie die verbindt, coördineert en initieert. Daarbij verwijzen we naar de opmerkingen die hierover zijn gemaakt in het hoofdstuk Leiderschap. Het ligt voor de hand om de gewenste organisatievorm en structuur eerst te bespreken met de eerdergenoemde kerngroep van bedrijven en organisaties op het Media Park. Daarna kan daarvoor een plan worden uitgewerkt met bijbehorende financiering. Voorstel voor aanpak: verbetering cultuur Op het Media Park en in Hilversum is er veel ruimte voor nieuwe initiatieven. De ondernemerscultuur is goed te noemen, maar er zijn wel enkele aandachtspunten. Zo kan het positivisme over de mediasector in Hilversum en het Media Park in het bijzonder, best een boost gebruiken. Door de transformatie op het Media Park en de bedrijven die daar zijn gevestigd meer zichtbaar te maken, ontstaat meewind. Bijzondere prestaties, zoals het Eurovisie Songfestival, en innovatieve ontwikkelingen moeten meer in de etalage worden gezet. Daarbij gaat het ook om het positief framen van resultaten van individuele toppers als NEP/EMG en het nieuwe museum van Beeld en Geluid. In samenwerking met Hilversum Marketing moet hiervoor een nieuwe contentstrategie en contentagenda worden opgesteld. De eerste gesprekken zijn hierover al gevoerd tussen Media Perspectives, Hilversum Marketing en Media Park Enterprise.

In die contentstrategie moet ook aandacht zijn voor de positie en opstelling van de bewoners in de omgeving van het Media Park. Verder zou er meer aandacht moeten zijn voor de publiek/private samenwerking op het Media Park. Dat is immers een belangrijk onderdeel van het unieke karakter van het Park. Voorstel voor aanpak infrastructuur: realisatie Media Park Brede Sandbox/XR Studio Op het Media Park is duidelijk behoefte aan flexibele kantoorruimte en een ontmoetingsruimte, zoals al eerder is beschreven. Er liggen ook mogelijkheden om meer te doen met de beschikbare ruimte en de specifieke expertise op het gebied van AR. De VRT heeft de afgelopen vijf jaar bewezen dat het principe van een Sandbox een goed instrument is om innovatie te stimuleren. VRT Sandbox heeft zich inmiddels ontwikkeld tot Europese innovatiehub en samenwerkingsverband van publieke en private mediapartijen. Ook op het Media Park kan een dergelijke aanpak goed werken. Er zijn verschillende publieke en commerciële omroepen aanwezig om nieuwe producten, diensten en werkprocessen mee te testen en ontwikkelen. Maar dat zou ook kunnen met een van de technische partijen als NEP, United of Red Bee Media of met andere bedrijven op het Media Park. Zo’n Sandbox, bijvoorbeeld in de vorm van een state-of-the-art studio, werkt heel goed in Media City Bergen. Een dergelijke voorziening is kostbaar.

Mogelijk kan hier worden aangehaakt bij de aanvraag van CLICKNL bij het Nationale Groeifonds voor virtuele studio’s. Inmiddels is een kwartiermaker aangesteld door CLICKNL die verkent wat de beste locatie kan zijn voor deze studio en op welke wijze deze gefinancierd kan worden. Daarbij wordt een beroep gedaan op het nationale groeifonds met een voorlopige projectomvang van € 30 miljoen. Met prioriteit moet de verbinding worden gelegd met de ontwikkeling van dit project. Een fysieke Sandbox kan ook een virtueel deel hebben.. Daarvoor kan gebruik gemaakt worden van bestaande (studio/technische) faciliteiten op het Media Park. Daar zouden dan nieuwe concepten en diensten kunnen worden getest. In samenwerking met digital agencies bedienen facilitaire bedrijven op het Media Park op dit moment al wereldwijd de organisatoren van online en hybride evenementen. Door gebruikmaking van AR en VR ontstaan levensechte en interactieve 3D-omgevingen. Gaming engines worden steeds vaker ingezet, bijvoorbeeld om virtuele decors te creëren. Deze benadering en virtualisatie zijn leidend geworden in de wereld van broadcast technologie. Deze Sandbox kan zich op termijn ontwikkelen tot een VX Cave, een ‘virtual experience center’. Dit biedt allereerst mediabedrijven een unieke faciliteit voor de eigen ontwikkelingen op het terrein van immersive technologieën.

Het biedt daarnaast ook een unieke ‘digital twinning’ en ‘virtual experience’ faciliteit voor andere domeinen zoals de bouw en vastgoed, gezondheidszorg, verzekeringsmaatschappijen, utilities (energie, water en telecom) en zelfs smart industry. Juist deze combinatie is interessant omdat het

Campusontwikkeling Media Park

18

mediabedrijven in staat stelt om vanuit hun eigen ‘home base’ crossovers te realiseren van mediaproposities en technologieën naar andere domeinen. Hier ligt een directe lijn met het eerdergenoemde immersive content (XR) innovatieprogramma van onder meer de Topsector Creatieve Industrie. Ook dat richt zich op toepassingen voor andere sectoren als zorg, educatie, veiligheid en logistiek. Ook overheden en andere organisaties en bedrijven kunnen op hun beurt gebruik maken van de playground voor hun vragen en uitdagingen rond mobiliteit/logistiek, veiligheid en ruimtelijke ordening. Op deze thema’s kunnen bestaande programma’s worden gefaciliteerd of worden met de stad en regio’ nieuwe ontwikkel programma’s gedefinieerd. Oplossingen kunnen op het Park agile getest worden tot deze rijp zijn voor implementatie (test before invest).

Campusontwikkeling Media Park

19

4. Conclusie Als het gaat om het Media Park is er echt sprake van een ‘blue ocean’. Er liggen kansen voor het aanboren van nieuwe markten en het realiseren van langdurige en rendabele groei. De ingrediënten daarvoor zijn voor een belangrijk deel reeds aanwezig en bieden ruimte om erop verder te bouwen. In en rond het Media Park is al een levendige interactie tussen bedrijfsleven en kennisinstellingen. Ook op het gebied van innovatie ontwikkelt het Media Park zich steeds verder. Er is positief momentum nu de bereidheid tot samenwerking in de mediasector toeneemt. Ook zijn er financiële middelen bereikbaar die de verdere ontwikkeling van het Media Park een extra boost kunnen geven. Dit document is geschreven vanuit de behoefte om meer inzicht te krijgen hoe de Campusontwikkeling zou kunnen worden gestimuleerd. De toegevoegde waarde van deze ontwikkeling strekt zich uiteraard uit ver buiten de grenzen van Hilversum en de regio. Het vormt een belangrijke bijdrage aan de toekomst van de bredere mediaindustrie in Nederland met perspectiefvolle ‘crossovers’ naar andere sectoren. Succesvolle mediaclusters als Bergen en Manchester zijn het Media Park al voorgegaan. De grootte van die clusters blijkt daarin niet de bepalende factor. Media City Bergen en MediaCityUK hebben hun succes voor een belangrijk deel te danken aan een sterke campusorganisatie waarin veel is geïnvesteerd.

Ook scoren ze heel goed op onder meer infrastructuur, leiderschap, nieuwe kennis en financiering. De stappen die het Media Park kan ondernemen zijn duidelijk. In dit document zijn de ecosysteem elementen benoemd die voor de campusontwikkeling nodig zijn en voorstellen om die te verbeteren. Die bieden voor alle betrokken partijen voldoende aanknopingspunten voor verdere discussie en prioriteitstelling. • • • • • • •

Netwerken => community manager Leiderschap => oprichting Kerngroep, aansluiten Industrietafel, events van en voor ondernemende werknemers en aanstelling externe trekker startups en scale-ups Financiering => oprichting incubator/accelerator, oprichting investeringsfonds, sectorbrede trajecten via Industrietafel, aanstellen subsidiemedewerker binnen campusorganisatie Talent => aanstelling human capital manager Nieuwe kennis => oprichting AI-expertisecentrum, startpremie huisvesting kennisinstellingen Intermediaire diensten => oprichting services platform, inrichting flexibele ‘on-demand’ kantoorruimte, realisatie ontmoetingsruimte, realisatie flexibele woonruimte Randvoorwaarden: inrichting governance (campusorganisatie), verbetering cultuur, gerichte marketing, realisatie Media Park brede Sandbox/XR Studio.

Een gezamenlijke visie is een eerste stap in het uitwerken van de verdere ontwikkeling van het Media Park naar een echte campus. In de gesprekken die voor dit document zijn gevoerd, is al een eerste aanzet gegeven tot de vorming van een ‘kerngroep’. Het ligt voor de hand om die gesprekken met de kerngroep voort te zetten om te komen tot consensus over volgende stappen zoals governance en de realisatie van een campusorganisatie. Om dit te realiseren, is vooral commitment van de meest betrokken partijen nodig. Dat zou ook de belangrijkste doelstelling moeten zijn van een nieuwe bijeenkomst van deze kerngroep. Een andere uitkomst zou de aanstelling kunnen zijn van een kwartiermaker. Die moet de eerste stappen zetten voor een praktische invulling op basis van de prioriteiten die door de kerngroep zijn gesteld. Het goede nieuws is dat hier geen “big bang” aanpak voor nodig is. Alle in dit document aangegeven voorstellen versterken de campus en geen van de voorstellen hoeft te wachten op een compleet plan. Met deze doelstellingen kunnen we vandaag en morgen al aan de slag en aansluiting vinden bij veel bestaande activiteiten en initiatieven. Het is een kwestie van starten en doen.

Campusontwikkeling Media Park

20

5. Bronnen • • • • • • • • • • • • • •

Digital Innovation Hubs as policy instruments (Europese Commissie, 2020) NL Media Park Urban Vision 2030 (UNStudio, juli 2018) Onderzoek naar campusontwikkeling Media Park (PWC, september 2017) Inventarisatie en meerwaarde van campussen in Nederland (Buck Consultants, juni 2018) Nieuwe tijden, nieuwe concepten: de business-driven campus (Strategy on Demand, juli 2019) Dialoogdocument Toekomst van de media-industrie (Media Perspectives, maart 2021) Kansen voor AI in Media (Media Perspectives, februari 2021) Entrepreneurial Ecosystem Index 2020 (Stam cs, 2020) Entrepreneurial Ecosystem elements (Stam cs, 2019) Top science and innovation parcs in the Netherlands (maart 2020). Media Clusters and Media Cluster Policies (Robert G. Picard, maart 2011) TwijnstraGudde, Campus- en Clusterontwikkeling, https://www.twynstragudde.nl/campus-enclusterontwikkeling (2019) Factbook bij Human Capital Agenda regio Utrecht (Birch, januari 2021) Arbeidsmarktanalyse: Inzichten Gooi en Vechtstreek (Birch, maart 2021)

Interviews deskundigen • • • • •

Interview prof. Robert G. Picard (juni 2021) Interview Anne Jacobsen, CEO Media City Bergen en NCE Media (mei/juni 2021) Interview Adrian Mills, CEO BBC North (juli 2021) Interview Stephen Wild, Managing Director MediaCityUK, en Josie Cahill, Stakeholder Management MediaCityUK (September 2021) Interview Jan Wester, strategist (juni 2021)

Interviews met stakeholders • • • • •

Eric van Stade, algemeen directeur AVROTROS (juni 2021) Jeroen Ankersmit, voorzitter directie MBO College Hilversum (juni 2021) John Leek, Manager Creative Industries and Media Beeld en Geluid (juni 2021) Mir Wermuth, programmamanager talent Media Perspectives (juni 2021) Tim Sleegers, directeur Media Park Enterprise (juni 2021)

Bijeenkomsten stakeholders: • •

23 juni 2021: Jeroen Ankersmit (MBO College), Eppo van Nispen (Beeld en Geluid), Martijn van Dam en Joost Baak (NPO). 30 juni 2021: Jeroen Ankersmit (MBO College), Marjolein van der Linden (RTL), Remko Blankestein en Richard van Kooij (NEP).

Campusontwikkeling Media Park

21

• Informeren: • Verkennen:

wat is er? waar liggen de economische kansen? * Lou, Oudenoord Utrecht

• Er werken 6.240 (gegevens 2019) medewerkers in de zorgsector; dit is de 3e bedrijfstak na Informatie & Communicatie en Groot- en Detailhandel. • De zorg is goed voor 945 bedrijven, variërend van ZZP-ers, start-ups tot bijvoorbeeld organisaties als Tergooi MC en Hilverzorg. • Zorg is verdeeld over de hele gemeente, zowel qua voorzieningen als banen. • Het accent in de gezondheidszorg komt meer bij preventie te liggen, het beïnvloeden van omgevingsfactoren en het modelleren van gezondheidsrisico’s.

• Grote en stabiele sector in de Hilversumse economie. • Aantal banen in de zorg is tussen 2010-2019 gedaald met 10%.

• Geneeskunde ontwikkelt zich van generieke naar gepersonaliseerde behandeling. • ICT/digitale media ondersteunen daarbij om de kosten in bedwang te houden. • Een intensievere samenwerking met eHealth Utrecht en Utrecht Science Park (USP) kan de mogelijkheden bij digitale media-bedrijven versterken • Hilversum krijgt een nieuw, compacter toekomstgericht ziekenhuis en biedt meer zorg aan huis ipv intramuraal. Technologische innovaties bieden nieuwe mogelijkheden en ondersteunen deze ontwikkeling • Corona heeft inzicht gegeven in een tekort aan zorgpersoneel; ook daar liggen mogelijkheden; qua werk en opleiding

• We hebben een nauwe samenwerking met Utrecht, waar eHealth een van de speerpunten is in het beleid Gezond Stedelijk Leven; we kunnen daarvan leren en profiteren. • Ons inwoneraantal neemt toe; de voorzieningen groeien niet mee. • Onze inwoners worden steeds ouder en de zorgbehoefte neemt daarmee toe. Wij zijn daarop onvoldoende voorbereid. Als er nu geen maatregelen worden getroffen, komt de (eerstelijns)zorg onder druk te staan • Veel medici zitten aan het eind van hun loopbaan; jonge artsen willen anders werken, kiezen andere werktijden en willen in gezamenlijke praktijken werken. Dit vraagt om een aanpassing van de voorzieningen waar NU al rekening mee gehouden moet worden.

• Alles online in verbinding • Verschuivingen naar de consumentenmarkt + DIY • Big Data • K.I. • Risico- en veiligheidsoplossingen • Robots in de zorg • Cyborgs • Drones • Reality technology • Blockchain • 3-D printing • Biotech Allemaal ontwikkelingen waar Hilversumse bedrijven in kunnen ondersteunen (als dat al niet gebeurt)

• Gezondheid is naast communicatie en informatie één van de grootste sectoren in Hilversum. • In Hilversum zijn (super)gespecialiseerde techbedrijven gehuisvest. • Eenzijdige focus op media maakt kwetsbaar, zeker met een veranderend medialandschap- en sector. • Utrecht ziet kansen met Hilversumse (content)bedrijven naar online technische faciliteiten, het ontwikkelen en produceren van online concepten aanbieden van data-gedreven diensten. • Met Utrecht delen we digitale netwerken en verbindingen; dat maakt verdere kruisbestuiving mogelijk.

• Dit wordt onderschreven in één van de aanbevelingen uit het Economisch Perspectief 2040 (Ecorys, 2021):

“Ontwikkel door in de Media, ICT en zorg. Met name in Media & ICT ligt de kracht van Hilversum, maar ook in zorgtechnologie ligt potentie.”

•

•

•

We verwachten dat er door een transformatie in de zorg, meer “slimme” ontwikkelingen/ oplossingen nodig zijn om de zorg betaalbaar te houden. Dus: arbeidskansen en een sterkere profilering als “gezonde” stad. Er is tevens een relatie met het stedelijk ontwerp/fysieke infrastructuur De basisvoorwaarden, IT ontwikkelaars, AI, content-bedrijven en techinnovaties zijn aanwezig, voornamelijk media-gerelateerd maar ook crossovers met andere sectoren. Hier liggen kansen voor crossovers met zorg/gezondheid. Economie Regio Utrecht herkent dit en vraagt om inbreng van die kennis en vaardigheden. Hilversum is een van de “parels” van economische ontwikkeling regio Utrecht. Samen met Amersfoort en Wageningen kunnen we een parelsnoer vormen van innovatie en toegepaste wetenschappelijke ontwikkelingen.

• Wat ontbreekt er: de technologiebedrijven kennen elkaar niet, wel contacten met Utrecht; • Het netwerk ontbreekt zodat geen synergie ontstaat; • Er is voor Hilversumse bedrijven weinig fysieke ruimte om te groeien; • Bij de eerstelijnszorg zal meer inzet en ondersteuning gevraagd worden; er ontstaat grotere huisvestingsbehoefte. Hiervoor is geen ruimte gereserveerd.

• Binnen de gemeente heeft cluster Sociaal/welzijn een subsidierelatie met Cure, maar is er geen beleid op noodzakelijke voorzieningen. Vragen over voorzieningen (kleinschalige ouderenzorg, HOED/TOED, medische kinderopvang, dagbesteding) komen bij cluster fysiek-economie terecht. Hier sluit het fysiek en sociaal domein niet goed op elkaar aan en is verbetering mogelijk. • Tussen cluster Sociaal/welzijn en fysiek-economie is van oudsher een beperkte samenwerking. Zonder passende aandacht ontstaat een tekort aan voorzieningen op een termijn van enkele jaren.

• Spoor 1) Zorgsector één van de grootste sectoren voor Hilversum. Veel werkgelegenheid in de wijken. Hoe kunnen we deze brede sector beter faciliteren? • Spoor 2) Verdere ontwikkeling van technologische bedrijven, die ook producten voor de zorg gaan ontwikkelen en digitaliseringskansen benutten. We benutten het groeipotentieel van de zorg en accommoderen het op passende werklocaties, zoals het Arenapark. Versterken relatie en netwerk van het ecosysteem, o.a. met ROM.

• • • • • •

Gezondheid & ICT biedt kansen voor mensen die nu als ICT-er in de Media actief zijn Gezondheid & ICT biedt mogelijkheden voor instroom zorgpersoneel, via opleidingen ROC/ zij-instroom/omscholingsprogramma’s Naast Media kan Hilversum tweede profiel krijgen als stad voor Gezondheid & ICT Door betere samenwerking tussen Sociaal en Fysiek kunnen voorzieningen die horen bij een groeiende stad op orde gebracht worden Door het netwerk te versterken kunnen partijen elkaar makkelijker vinden en kunnen nieuwe ontwikkelingen tot stand komen Samenwerken met UU/UMCU en WUR, topziekenhuizen, een Amersfoortse campus in opbouw rond fysiotherapie en een cluster van toegepaste kennisinstellingen op (geestelijk) gezondheidsgebied biedt een spectrum aan kansen, innovatieve ontwikkelingen qua voeding, gezondheid en zorg waar Hilversumse ICT-bedrijven naadloos in kunnen participeren; daar wil je bij horen!