Raadsinformatiebrief 2022-29 inzake Agenda Economie en Media 2022-2023

Raadsinformatiebrief Van

Burgemeester en Wethouder/Burgemeester

Zaak nr.

1100478

Aan

Gemeenteraad

RIB nr.

2022 - 29

Portefeuillehouder

G. Kuipers

Datum

2 mei 2022

Informatie bij

A.J.T. Goorts

Tel. nr.

(035) 629 2736

Onderwerp Agenda Economie & Media 2022-2023

Kernboodschap De Agenda Economie & Media 2022-2023 geeft inzicht in de activiteiten die het Platform Economie gezamenlijk wil realiseren. Het is een uitvoeringsprogramma en betreft een actualisatie van de Agenda Economie & Media 2020-2021. Bestaande kaders en visies zijn het vertrekpunt voor deze agenda. Aan de genoemde prioriteiten, doelstellingen en activiteiten in de agenda wordt gezamenlijk door de gemeente en de leden van het Platform Economie gewerkt. De Agenda Economie & Media 2022-2023 is door het college vastgesteld en wordt ter kennisname aan de raad gestuurd. De Agenda Economie & Media hangt samen met de Monitor Economie Hilversum, die ook ter kennisname naar de raad is gestuurd.

Aanleiding Op initiatief van het Platform Economie is voor de tweede keer de Agenda Economie & Media opgesteld. In het platform werken organisaties samen met als doel een economisch krachtiger Hilversum. De samenwerking heeft als doel een economisch toekomstbestendig Hilversum. Hieronder valt bijvoorbeeld het stimuleren van het bedrijfsleven om bij te dragen aan maatschappelijke opgaven, zoals mediawijsheid, energietransitie, circulariteit en duurzame mobiliteit. De Agenda Economie & Media 2022-2023 (zie bijlage 1) geeft, binnen de vastgestelde kaders, inzicht in de activiteiten die het samenwerkend bedrijfsleven, verschillende organisaties en gemeente gezamenlijk willen realiseren. De Agenda Economie & Media is een uitvoeringsprogramma voor 2022 en 2023. De bestaande visies, kaders en bouwstenen, waaronder het Economisch Perspectief 2040, zijn het vertrekpunt. Met deze kortlopende agenda met duidelijke thema’s en doelstellingen spelen we in op wat er leeft en op kansen die zich voordoen. Uit de evaluatie van de Agenda Economie & Media 2020-2021 die is gehouden met de leden van het Platform Economie blijkt dat het werken met de agenda economie & media wordt gewaardeerd. Het geeft richting aan de doelstellingen waar de verschillende organisaties en de gemeente aan werken.

In 2021 is het Economisch Perspectief 2040 door de gemeenteraad aangewezen als bouwsteen voor de omgevingsvisie. Hierin ligt de ambitie voor Hilversum als inclusieve stad met een aantrekkelijk

vestigingsklimaat voor de lange termijn. Het is echter ook van belang dat er voor de korte termijn een werkprogramma is. Dat helpt bij het realiseren van de ambities zoals verwoord in het Economisch Perspectief 2040. We komen uit de pandemie en de economische dynamiek is groot. In oktober 2021 heeft de gemeenteraad de Corona Herstelagenda vastgesteld. Hierin is een aantal activiteiten benoemd voor het sociaal-economisch herstel na de pandemie. Deze activiteiten dragen – naast de genoemde activiteiten in de agenda – bij aan het herstel na de pandemie in de zwaarst getroffen sectoren (horeca, detailhandel, evenementen) en gebieden (centrum, Gijsbrecht en andere winkelgebieden). Economie & Media is geen eiland. We leggen relaties met duurzaamheid, circulaire economie, cultuur, onderwijs & arbeidsmarkt en huisvesting. Elke euro die we besteden aan Economie & Media kan daarmee een bijdrage leveren aan andere doelen. In het kader van de Agenda Economie & Media 2020-2021 is een verkenning uitgevoerd naar het cluster economische kansen in het cluster Gezondheid & ICT in Hilversum (zie bijlage 2). Ook is een studie uitgevoerd naar campusontwikkeling van het Media Park (zie bijlage 3). De vervolgstappen van beide activiteiten zijn verwerkt in de Agenda Economie & Media 2022-2023.

Consequenties De Monitor Economie is gelijktijdig opgesteld met de Agenda Economie & Media en ter kennisname aan u aangeboden. De monitor geeft meer inzicht in het functioneren van de Hilversumse economie.

Vervolgtraject De bestaande kaders en middelen (budget, capaciteit) zijn het uitgangspunt bij de uitvoering van de agenda. Aan het einde van 2023 wordt de agenda geëvalueerd. Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top

Bijlage(n): 1. 2. 3.

Agenda Economie & Media 2022-2023 Campusontwikkeling Media Park Verkenning Gezondheid & ICT

Deze raadsinformatiebrief is digitaal beschikbaar op internet onder “Vergaderstukken”, B&W-vergadering van 29 maart 2022.

Agenda Economie & Media 2022-2023

Agenda Economie & Media 2022 – 2023

Deze agenda is opgesteld door de partijen die verenigd zijn in het Platform Economie Hilversum. In het Platform Economie zijn verenigd: BVHilversum, Centrum Hilversum, De Gijsbrecht, Gemeente Hilversum, Hilversum Marketing, Media Park, Media Perspectives, Ondernemersvereniging Arenapark & Laapersveld, Ondernemersvereniging Hilversum Zuid West, Stadsfonds Hilversum en Vastgoed Owners Collectief Arenapark. Ook ambities van partners als het MBO College, de Hogeschool van Amsterdam, H100 en de Industrietafel Media zijn in deze agenda opgenomen.

1

Agenda Economie & Media 2022-2023

Inleiding Hilversum is een aantrekkelijke stad om in te wonen, te werken, te studeren en te leven. Om dat te behouden en te versterken richt de Agenda Economie & Media 2022-2023 zich op een aantrekkelijk vestigingsklimaat, het stimuleren en aantrekken van talent en innovatie, het stevig (internationaal) positioneren van Hilversum en gezonde organisaties en samenwerking. In 2020 en 2021 is er door het georganiseerde bedrijfsleven, organisaties en de gemeente gewerkt aan realisatie van de doelstellingen van de Agenda Economie & Media 2020-2021. Vlak na het vaststellen van de agenda in februari 2020 brak de coronacrisis uit. Dit heeft veel onzekerheid en een gebrek aan perspectief gegeven voor bedrijven in de sectoren detailhandel, horeca, evenementen, cultuur en sport. De Corona Herstelagenda (oktober 2021) geeft richting aan sociaaleconomisch herstel. Er is in de afgelopen jaren veel gebeurd. Het Economisch Perspectief 2040 is opgesteld. Het economisch perspectief onderstreept het belang van economische dynamiek voor een inclusieve stad en beschrijft wat hiervoor nodig is. Ons lokale vestigingsklimaat is de remmende factor voor gezonde economische dynamiek. Daarom zijn de activiteiten die volgen in deze agenda van belang voor de verbetering van ons vestigingsklimaat. Het Economisch Perspectief is een belangrijke bouwsteen voor de op te stellen omgevingsvisie.

Daarnaast is er nog veel meer gebeurd: in de verschillende winkelgebieden, op onze werklocaties en verspreid over de stad. De Agenda Economie & Media 2022-2023 geeft, binnen de vastgestelde kaders, inzicht in de activiteiten die het samenwerkend bedrijfsleven, verschillende organisaties en gemeente gezamenlijk willen realiseren.

Evaluatie Agenda Economie & Media 2020-2021 De Agenda Economie & Media 2020-2021 is eind 2019 voor het eerst opgesteld, omdat er behoefte was aan een concreet en uitvoeringsgerichte agenda voor de korte termijn. Op het moment van opstellen was er nog geen Economisch Perspectief 2040. Dat is terug te lezen in deze agenda, waar ruimte en aandacht is voor beleidsambities. De agenda is gewaardeerd om haar mate van concreetheid en uitvoeringsgerichtheid. Het overgrote deel van de opgenomen activiteiten is met succes uitgevoerd. Deze hebben bijgedragen aan de doelstellingen. De aard van de activiteiten wisselt echter sterk. Sommige activiteiten of projecten zijn eenmalig en tijdelijk, op andere activiteiten wordt doorlopend ingezet en zijn ’nooit af’. De volledige evaluatie is bijgevoegd in de bijlage en de bevindingen zijn meegenomen bij het opstellen van deze agenda.

2

Agenda Economie & Media 2022-2023

Aanpak De agenda ondersteunt de leden van het Platform Economie om gezamenlijk op te trekken en samen te werken aan het verbeteren van het vestigingsklimaat in Hilversum. Dit doen we door gebiedsgerichte activiteiten en Hilversum brede activiteiten gezamenlijk op te pakken. Ten opzichte van de vorige agenda is deze agenda compacter en is per thema een aantal prioriteiten en activiteiten benoemd. Hiermee blijft de agenda concreet en doelgericht, en is het korter ten opzichte van de vorige keer. Voor de lange termijn is het Economisch Perspectief 2040 leidend. In de afgelopen twee jaar zijn er geen nieuwe gebiedsorganisaties toegevoegd aan het Platform Economie. Wel wordt gewerkt aan realisatie van een koepelorganisatie voor Ondernemend Hilversum. Een koepelorganisatie kan het collectief belang van het bedrijfsleven steviger voor het voetlicht brengen. Doel was om de organisatie begin 2022 opgericht te hebben, dat is helaas nog niet gelukt. Eind 2023 evalueren we met de partners van Platform Economie de agenda 2022-2023. In de agenda zijn vier thema’s benoemd. Per thema zijn prioriteiten gesteld en overige activiteiten benoemd waar de partijen van het Platform Economie in 2022 en 2023 aan werken.

THEMA 1 Aantrekkelijk vestigingsklimaat Hilversum is een aantrekkelijke stad om in te wonen, werken, te studeren en te leven. De Hilversumse bedrijven zorgen voor werkgelegenheid, maar dragen ook op veel manieren bij aan de stad. Bedrijven zorgen daarnaast ook voor levendigheid, draagvlak voor voorzieningen, bieden stage en opleidingsplaatsen en dragen bij aan het culturele klimaat, (sport)evenementen, en maatschappelijke opgaven, zoals mediawijsheid, diversiteit, energietransitie en duurzame mobiliteit. Aan dit thema koppelen we drie doelstellingen: Voldoende ruimte voor werk; bruisende plekken en gezamenlijke opgaven.

Waar staan we nu? In 2021 heeft de gemeenteraad besloten het Economisch Perspectief 2040 te gebruiken als bouwsteen voor de omgevingsvisie. In het Economisch Perspectief 2040 is geconstateerd dat ons lokale vestigingsklimaat de remmende factor is voor gezonde economische dynamiek. Gebrek aan ruimte voor werken is hiervan de belangrijkste oorzaak. Voor een gezonde economische ontwikkeling in Hilversum is de te verwachten ruimtevraag veel hoger dan we nu kunnen realiseren. Tegelijkertijd wordt al fors geïnvesteerd in het vestigingsklimaat. Met gebiedsontwikkelingen op Arenapark, Stationsgebied, 1221, Crailo, Monnikenberg en op termijn het Media Park en Circusterrein ontstaan mogelijkheden voor het creëren van nieuwe, direct en in de komende jaren beschikbare, ruimte voor werken. De leegstand van kantoren en bedrijfsruimte daalt al jaren en de beschikbaarheid aan ruimte voor werken is minimaal. Panden staan vaak kort leeg en zelfs incourante panden worden inmiddels door de markt opgenomen. Er ontstaat ruimte voor werk aan de randen van het centrum, zoals rond het

3

Agenda Economie & Media 2022-2023 te ontwikkelen Mediaplein Kerkbrink. Maar ook in bedrijfsverzamelgebouwen en broedplaatsen zoals VONK in de Wijk, Tante Jans en het oude Theater Achterom wordt volop gewerkt. Afgelopen twee jaar werkten we aan het versterkten van bruisende plekken om te winkelen, werken en te verblijven. Het centrum, de Gijsbrecht en andere winkelgebieden hebben zwaar geleden onder de gevolgen van de coronamaatregelen. Met de inspanningen van de gebiedsorganisaties, ondersteund door de maatregelen uit de Corona Herstelagenda wordt hier weer perspectief geboden voor de lange termijn. In 2020 – 2021 is een aantal opgaven gezamenlijk opgepakt. Duurzaamheid en mobiliteit zijn twee thema’s waar overal in Hilversum op ingezet is. Er zijn stappen gezet in de energietransitie door bijvoorbeeld de collectieve aanschaf van zonnepanelen en het opstarten van de Hillyhub, de eerste Hilversumse duurzame goederenhub.

Ambitie 2022-2023 We blijven werken aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat. In 2022 wordt de Omgevingsvisie opgesteld en in 2023 vastgesteld. Het Economisch Perspectief 2040 is één van de bouwstenen voor de Omgevingsvisie. De inzet is om in de Omgevingsvisie de remmende factoren voor een gezonde economische ontwikkeling terug te dringen en aan te pakken. Zonder de ruimte voor economische ontwikkeling komen banen in gevaar. We kunnen dit voorkomen door ruimte te bieden aan bedrijven die onze economische structuur versterken, bestaande bedrijven, maar ook startups en scale-ups. Voldoende werkgelegenheid voor praktijkgeschoolde arbeid is hierbij een punt van aandacht. We blijven inzetten om onze winkelgebieden en werkplekken verder te ontwikkelen naar bruisende plekken. Zo blijven de verschillende gebieden interessante vestigingslocaties voor bedrijven en haar werknemers. Hoogwaardige winkel-, horeca- en culturele voorzieningen blijven van belang voor onze bewoners – en dat aantal groeit nog steeds. Mede ingegeven door corona veranderen onze winkelgebieden, met name het centrum. Online en offline bezoek aan de winkelgebieden zal meer hand in hand moeten gaan om toekomstbestendig te blijven. Duurzaamheid en mobiliteit zijn twee belangrijke en veel genoemde thema’s waar we ons gezamenlijk voor in gaan zetten.

Ook blijven we werken aan de energietransitie en het verduurzamen van bedrijventerreinen. Het doel is om bedrijven in Hilversum zo goed mogelijk te ondersteunen bij het maken van een plan om te verduurzamen. Vanaf 1 januari 2023 geldt de wettelijke verplichting voor kantoorgebouwen om energielabel C te kunnen voeren. Gemeente en ondernemersverenigingen ondersteunen eigenaren van kantoren bij de verduurzaming.

Prioriteiten 2022-2023 Om richting te geven aan de activiteiten die we ondernemen, zijn er drie prioriteiten benoemd. De prioriteiten voor de agenda 2022-2023 voor dit thema zijn: 1) Gebiedsperspectieven en agenda's opstellen: passend bij het gebied, type bedrijven, type banen, aantrekkelijke (werk en leef) omgeving en de gewenste ontwikkelrichting. Deze gebiedsperspectieven zijn verdiepingen op het Economisch Perspectief 2040 en geven richting aan de economische ontwikkeling van de Hilversumse deelgebieden. We gaan als 4

Agenda Economie & Media 2022-2023 eerst aan de slag met het centrum. Andere gebieden kunnen volgen, zoals Zuid West, Arenapark en Laapersveld. Op het Media Park wordt de doorontwikkeling naar een campus en daarbij behorende campusorganisatie ondersteund. 2) Ondersteunen van de ontwikkeling van broedplaatsen, incubator en flexconcepten voor Hilversumse bedrijven. We sluiten hierbij aan op lopende gebiedsontwikkelingen in het stationsgebied, Media Park, Arenapark, 1221 en planvorming rond Mediaplein Kerkbrink. 3) Aanjagen en verbinden van (ondernemers)initiatieven op het vlak van duurzaamheid, mobiliteit, digitale transformatie en andere thema’s. Waar mogelijk wordt aansluiting gezocht bij de business development en cofinancieringsactiviteiten van de ROM Regio Utrecht. We zoeken actief naar cofinanciering en aansluiting op provinciale en Rijksprogramma's die de ontwikkelopgaven ondersteunen. De netwerken in Utrecht (Utrechts Aanbod / Economic Board Utrecht) en de Metropoolregio Amsterdam (MRA) zetten we hier actief voor in.

Activiteiten Naast deze drie prioriteiten gebeurt er nog veel meer. Een beknopt overzicht van de uit te voeren activiteiten in 2022-2023: Doelstelling

Het realiseren van voldoende ruimte voor werk

Activiteit Trekker Opstellen omgevingsvisie samen met onder andere partijen vertegenwoordigd in Platform Gemeente, Quido Economie, en met input van het nietSchaafsma op persoonlijke 1 georganiseerde bedrijfsleven. titel in klankbordgroep Ontwikkelen gebiedsagenda’s, waarbij we starten met het centrum en andere gebieden in de loop 2 van 2022 kunnen volgen. Gemeente Ondersteunen van flexibele werkconcepten en 3 locaties passend bij het profiel van Hilversum. Gemeente Aanjagen en verbinden van (ondernemers)initiatieven op het vlak van 4 duurzaamheid, mobiliteit en andere thema’s Platform Economie Werken aan invulling Crailo en planvorming 5 Circusterrein Gemeente Verfijnen profiel voor bedrijvigheid op Arenapark 6 (waaronder Gezond, Sport, ICT) Gemeente Opstellen gebiedsfoto voor Zuid West, op basis waarvan besloten kan worden of het opstellen van 7 een gebiedsagenda van meerwaarde is Gemeente Inbedden circulaire economie als thema binnen de fysieke ruimte voor circulaire activiteiten, lokale 8 arbeidsmarkt en bestaande netwerken Gemeente Ondersteunen van de ontwikkeling van incubator/ 9 broedplaatsen voor start ups /scale ups Gemeente Aanjagen van een start up / scale up programma in samenwerking met de regio en de ROM Regio 10 Utrecht Gemeente

5

Agenda Economie & Media 2022-2023

11

12 Bruisende plekken voor 13 bewoners, bedrijven, 14 bezoekers en de regio 15 16

17

18 19 20

Gezamenlijke opgaven & 21 lobby

22

23

Doorontwikkelen Stationsgebied, Arenapark, centrum (waaronder Kerkbrink) en andere locaties naar bruisende plekken Opstellen gebiedsagenda centrum met uitvoeringsprogramma en start realisatie van dit uitvoeringsprogramma Besluitvorming over realisatie van Mediaplein Kerkbrink Doorontwikkelen LAB Mediaplein en ontwikkelen Mediaplein Kerkbrink Ondersteunen van de doorontwikkeling van het Media Park naar een Media Campus en daarbij behorende Campusorganisatie Toewerken naar een toekomstbestendige en duurzame winkelstraat Gijsbrecht Digitalisering ondernemers centrum, Gijsbrecht en andere gebieden versterken m.b.v. Spot035, Retail Innovatie Platform, ZUPR en andere partners Informeren van eigenaren van kantoorpanden over verplichting energielabel C voor alle kantoren in 2023 Inzetten van de Greendeal coach voor de energietransitie op bedrijventerreinen Verhogen van kennis bij stakeholders over circulair bouwen Meewerken aan uitvoeringsprogramma mobiliteit om hiermee het vestigingsklimaat te versterken en innovatie te stimuleren. Vier activiteiten uit uitvoeringsprogramma mobiliteitsvisie: zeroemissie-zones, logistieke hubs, autoluwe binnenstad, parkeernorm (o.a. voor de Gijsbrecht) Ondermijning; in centrum en op bedrijventerreinen initiatieven ontplooien die gericht zijn op het signaleren en bestrijden van ondermijnende activiteiten.

Intensiveren samenwerking ROM Regio Utrecht op het vlak van internationalisering, business development en financiering. Hierbij werken we samen met EZ, NFIA, RVO, Provincie Utrecht / Noord-Holland.

Samenwerken bij innovatieve logistieke 24 initiatieven zoals Hillyhub

6

Gemeente

Gemeente Stichting Mediaplein Gemeente

Gebruikers, eigenaren, gemeente Ondernemers en Vastgoed Gijsbrecht Stichting Centrum Hilversum, Gijsbrecht, gemeente

Gemeente Gemeente Gemeente, Hilversum100

Gemeente

Ondernemersverenigingen en gemeente

Gemeente en ROM Gijsbrecht, centrum, Stichting Goederenhub Hilversum, gemeente

Agenda Economie & Media 2022-2023

THEMA 2 Stimuleren van talent en innovatie Bedrijven en organisaties presteren beter als er goed opgeleide werknemers inzetbaar zijn en als er voldoende innovatief talent beschikbaar is. De verwachting is dat op de arbeidsmarkt de komende jaren krap en talent een schaars goed blijft. Door de pandemie is de afgelopen jaren krapte ontstaan in sectoren die niet voorzien waren. De doelstellingen die hieraan gekoppeld zijn: 1. Talentontwikkeling beroepsbevolking: Jezelf ontwikkelen houdt niet op na je diploma en de arbeidsmarkt vraagt steeds wisselende vaardigheden. Daarom: Leven Lang Leren en een Leven Lang Ontwikkelen. 2. Ondersteunen talentontwikkeling bedrijfsleven en goed ondernemerschap: digitaliseringsvaardigheden spot035, groei bedrijven, financiering etc. 3. Innovatie stimuleren: Door onder andere innovatie door middel van campusontwikkeling, incubators, fieldlabs, kennisontwikkeling, start-ups en scale-ups, challenges, labs, slimme verbindingen tussen bedrijven en netwerken, cross-overs. Maar ook door het stimuleren van een digitaal fit bedrijfsleven, door middel van digitaliseringsprogramma’s zoals SPOT035.

Waar staan we nu? De afgelopen twee jaar is veel ondernomen om talent en innovatie te stimuleren. Hiervoor wordt samengewerkt met het MBO College Hilversum, Hogeschool van Amsterdam, Media Perspectives, Beeld en Geluid en middelbare scholen. Zo betrokken we jongeren bij zowel maatschappelijke opgaven als de economische ontwikkelingen in de mediasector. Voorbeelden hiervan zijn Leven Lang Ontwikkelen, het omscholingsprogramma Make IT WORK van de Hogeschool van Amsterdam, de lancering van Open Hilversum en activiteiten uit het Smart City programma. Spot035 is ontstaan uit een samenwerking met de Hogeschool van Amsterdam en zet zich in voor de digitalisering van het regionale MKB. In 2020 was de meest recente Dag van de Mediastages, deze editie had toen 1.264 deelnemers en er hebben die dag 631 sollicitaties plaatsgevonden via Mediastages.

Ambitie 2022-2023 We gaan door waar we mee bezig waren en leggen een paar accenten. We zetten het Hilversumse netwerk in om zo de verbinding met het bedrijfsleven en kennisinstellingen te stimuleren voor o.a. werk en stageplekken. We zetten hierbij vooral in op de sectoren media/ICT, retail en energietransitie. We zetten in op de verdere ontwikkeling van Spot035 en datagedreven werken. Het doel is om 2.000 personen in 2022 te laten deelnemen aan het programma Leven Lang Ontwikkelen. Conform het convenant tussen gemeente en de Hogeschool van Amsterdam is het de doelstelling om 300 omscholingen via Make IT Work te realiseren.

Prioriteiten 2022-2023 De prioriteiten in de agenda 2022-2023 zijn: 7

Agenda Economie & Media 2022-2023 1. De campusontwikkeling op het Media Park, met een nadrukkelijke rol voor onderwijsinstellingen, de AI-coalitie1 en de ROM Utrecht. 2. Ondernemerschap en innovatiekracht versterken via organisaties zoals Spot035, ROM, met daarbij bijzondere aandacht voor start-ups en scale-ups. 3. De ontwikkeling van het Mediaplein Kerkbrink met het tijdelijke LAB Mediaplein. 4. Het verbeteren van de aansluiting van beroepsopleidingen op de vraag vanuit het bedrijfsleven en het aantrekken van nieuwe opleidingen. Activiteiten Naast deze vier prioriteiten gebeurt er nog veel meer. Een beknopt overzicht van de uit te voeren activiteiten in 2022-2023: Doelstelling

Talentontwikkeling beroepsbevolking

Activiteit Samenwerking tussen gemeente en Media Perspectives voortzetten, waaronder Leven Lang 25 Ontwikkelen van mediaprofessionals Samenwerking met MBO College Hilversum voortzetten, waaronder Leven Lang Leren en 26 vernieuwing reguliere opleidingen. Actief verbinden van het hoger en middelbaar 27 onderwijs met Media, ICT en andere sectoren Samenwerking met Werkgeversservicepunt en 28 Tomingroep voor inclusief werkgeverschap Stimuleren uitbreiding woonaanbod studenten, 29 starters, young professionals Participatie van de Hilversumse beroepsbevolking stimuleren, onder andere door het aanbieden van 30 het programma Leven Lang Ontwikkelen Vergroten van de digitale vaardigheid van mensen 31 uit de beroepsbevolking Oprichten en doorontwikkelen platform ‘Hilversum werkt’ om werkzoekenden en 32 bedrijven beter te verbinden Uitbreiden traject Make IT Work en evaluatie 33 samenwerking met de HvA

Ondersteunen talentontwikkeling bedrijfsleven en goed ondernemerschap

Trekker

Media Perspectives

Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente

Gemeente Gemeente

OVHZW Gemeente

Samenwerking in Sterk Techniekonderwijs 34 voortzetten Gemeente Vergroten mediawijsheid onder scholieren en werknemers. Hilversum heeft hierin als mediastad Gemeente i.s.m. 35 een voorbeeldfunctie. partners Meedoen met regionale projecten in Amsterdam 36 en Utrecht (bijv. House of Skills)

Gemeente

Participatie: Inzetten op de ontwikkeling van het 37 leerwerkloket en begeleiding naar werk

Gemeente

1

De Nederlandse Artificiële Intelligentie Coalitie (NL AIC). De NL AIC is een publiek-privaat samenwerkingsverband waarbij overheid, bedrijfsleven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisaties zich inzetten om AI-ontwikkelingen in Nederland te versnellen en AI-initiatieven in Nederland met elkaar te verbinden.

8

Agenda Economie & Media 2022-2023

38

De AI-coalitie bij hogescholen, universiteiten, en ‘gebruikers’ over de breedte betrekken

Gemeente

Datagedreven sturing, waarmee structureel wordt 39 ingezet op inzet van interne en externe data Gemeente Ontwikkelen van het Mediaplein Kerkbrink met daarin het LAB Mediaplein, waarbij de verbinding wordt gelegd tussen veelal jonge bewoners en de 40 innovatieve mediasector Gemeente

Innovatie stimuleren

Ontwikkeling van labs rondom Data / AI / Live 41 Events / Immersive Media

Media Perspectives

Uitvoeren programma Media Matters met 42 ondersteuning gemeente

Media Perspectives

Deelnemen aan regelingen zoals Regiodeal, 43 Spot035, Retail Innovatie Platform Participeren in ROM Utrecht t.b.v. BussinesDevelopment, financiering en 44 internationalisering Datawijsheid: versterken van onze positie waarbij bewoners worden betrokken waar het gaat om 45 digitale veiligheid en privacy.

9

Gemeente

Gemeente Gemeente, Stadspanel data

Agenda Economie & Media 2022-2023

THEMA 3 Positioneren van Hilversum en acquisitie Voor het versterken van de economische positie van Hilversum is het van belang dat Hilversum herkenbaar is als aantrekkelijke plek om te wonen, werken én om te bezoeken. Het unieke mediaprofiel van Hilversum wordt daarbij gebruikt om Hilversum te positioneren. Maar Hilversum is meer dan media alleen, zo wordt ook ervaren door de partners uit het Platform Economie. Onder dit thema werken we aan drie doelstellingen: We dragen het profiel van Hilversum met trots uit; het versterken van de deelgebieden met een eigen profiel, cluster en netwerk; het behoud en aantrekken van nieuwe bedrijven & (hoger) onderwijs.

Waar staan we nu? In 2020 en 2021 is gebouwd aan de positionering van Hilversum en het aantrekken van bedrijven in de creatieve sector en andere sectoren. Hilversum Marketing heeft de afgelopen jaren de basis gelegd voor het positioneren van Hilversum als stad van creatieve makers. Uit onderzoeken van Hilversum Marketing onder bezoekers en bedrijven (2021) blijkt dat de positionering en het profiel van Hilversum niet bij alle doelgroepen bekend en zichtbaar is.

Ambitie 2022-2023 Een nog beter herkenbaar profiel voor bezoekers, bedrijven en bewoners. We streven ernaar om de positionering in de mediasector (inter)nationaal verder uit te bouwen. Hierbij richten we ons op bedrijven die van toegevoegde waarde zijn door toevoeging van het aantal arbeidsplaatsen, innovatiekracht of het bieden van praktijkgeschoolde arbeid. Dit noemen we ook wel van volume naar value.

Prioriteiten 2022-2023 De prioriteiten in de agenda 2022-2023 zijn: 1. Hilversum als mediastad beter zichtbaar en beleefbaar maken, en specifiek in het centrum: Het LAB Mediaplein (onderdeel van het Mediaplein Kerkbrink) ontwikkelen als podiumfunctie voor industrie en educatie. 2. Het behouden, aantrekken en faciliteren van start-ups en scale-ups door middel van het aanbod vanuit ROM Utrecht. 3. Het profileren en acquireren met regionale partners zoals ROM Utrecht en inzetten op acquisitie van internationale bedrijven.

Activiteiten Naast deze drie prioriteiten gebeurt er nog veel meer. Een beknopt overzicht van de uit te voeren activiteiten in 2022-2023:

10

Agenda Economie & Media 2022-2023 Doelstelling 46

Hilversum staat goed op de kaart

47

48

49

50 Het versterken 51 van de deelgebieden met een eigen 52 profiel, cluster, netwerk 53 54 55

56 We behouden en trekken nieuwe bedrijven en onderwijs

57

58

59

Activiteit Trekker Doorontwikkelen Live Hilversum Business Hilversum Marketing Begeleiden van start-ups bij toegang tot kapitaal, het verkrijgen van eerste klanten, toegang tot talent en internationalisering. Bijvoorbeeld door middel van StartupFest Health, Crossroads en de verkiezing van de Utrecht Region Startup van het Jaar, maandelijkse Gemeente i.s.m. ROM meetups en pitch events voor investeerders. Utrecht Jongeren structureel betrekken bij ambities op het gebied van innovatie, duurzaamheid, media en economie Gemeente Ondersteunen van initiatieven die het imago van Hilversum als innovatieve mediastad versterken. Voorbeeld: Coronaproof on stage. Opstellen profielen per (deel)gebied. Dit profiel geeft richting aan verdere ontwikkeling van deze gebieden Arenapark, centrum, en de veelzijdigheid en kwaliteit hiervan.

Gijsbrecht, Media Park Branding van de Media Campus in samenwerking met eigenaren en gebruikers Media Park, Hilversum Marketing, Media Perspectives en ROM Utrecht Gemeente Positionering van de winkelgebieden centrum, Hilversum Marketing, Gijsbrecht, Kerkelanden en Seinhorst winkeliersverenigingen Dutch Media Week versterken met partners in de Beeld & Geluid stad Ontwikkelen van een kennis en innovatiecentrum op Media Park het Media Park De ruimte voor bedrijvigheid op het Arenapark verder Gemeente ontwikkelen We behouden en trekken nieuwe bedrijven aan, Gemeente, ROM bijvoorbeeld met campagnes gericht op de mediasector Vernieuwen/opstellen van een (integrale) accountmanagementstrategie met thema's zoals mobiliteit, duurzaamheid, werkgelegenheid, etc. Gemeente 2 Verkennen economische kansen Edtech sector in Gemeente Hilversum. ROM Utrecht heeft kansen geïdentificeerd voor deze sector in Hilversum. Economische kansen voor de zorg benutten, door de Gemeente bestaande sector te ondersteunen en daarnaast het technologische groeipotentieel te stimuleren en ruimte voor groei te faciliteren, zoals op het Arenapark.

2

EdTech is een samentrekking van Education en Technology, onderwijs en techniek, oftewel onderwijsinnovatie.

11

Agenda Economie & Media 2022-2023

THEMA 4 Gezonde organisaties en samenwerking In 2019 hebben de leden van het Platform Economie uitgesproken meer samen op te trekken om zo samen een economisch krachtiger Hilversum te realiseren. Daarnaast dragen deze partijen in het Platform Economie gezamenlijk verantwoordelijkheid voor het realiseren van de in deze en de vorige agenda geformuleerde doelen en activiteiten. Dit thema kent de volgende doelstellingen: Effectieve netwerken, meerjarige afspraken en versterken organisatiegraad deelgebieden; Gemeente levert goede (online) dienstverlening aan bedrijfsleven; Monitoren van de Hilversumse Economie.

Waar staan we nu? In de afgelopen twee jaar is er intensief samengewerkt. Door de coronamaatregelen zochten de leden van het Platform Economie elkaar meer op en is er meer samengewerkt in nieuwe structuren, bijvoorbeeld in de Taskforce Anderhalve Meter. Er bestaat een stevig netwerk, zowel gebiedsgericht als sectorgericht. Ook zijn het Stadsfonds en Hilversum Marketing een stabiele partner voor de organisaties. Verder zijn we in 2021 gestart met het opbouwen van een ondernemerspanel. Op de Gijsbrecht van Amstelstraat is naast de BIZ-regeling voor gebruikers sinds 2021 ook een BIZ-regeling voor vastgoedeigenaren van kracht. Er is een verkenning gedaan naar een koepelorganisatie voor de Hilversumse ondernemersverenigingen. Dit heeft nog niet tot de oprichting van een stichting geleid, maar krijgt wel een vervolg. Deze koepel zou onder andere een stevige gesprekspartner kunnen zijn voor het opstellen van de omgevingsvisie.

Ambitie 2022-2023 De komende twee jaar wordt ingezet op verdere professionalisering en stabilisering van de gebiedsen ondernemersverenigingen. We zetten het Platform Economie voort. Het is tevens een ambitie om het ZZP-netwerk en het ondernemersnetwerk op te bouwen/verder uit te bouwen. Verdere professionalisering en stabilisering van de gebieds- en ondernemersverenigingen is hierbij ook van belang. Het verbeteren van de gemeentelijke dienstverlening blijft onze aandacht vragen. In 2022 wordt de nieuwe gemeentelijke website gelanceerd, waarbij gebruiksgemak voor ondernemers één van de speerpunten is. We blijven de Hilversumse economie monitoren en maken de resultaten openbaar en toegankelijk voor iedereen.

Prioriteiten 2022-2023 De komende twee jaar dragen de volgende punten bij aan ‘Gezonde organisaties en Netwerken': 1. Gebiedsagenda's opstellen die dienen als kapstok voor samenwerking en gezamenlijke koers: langdurig perspectief voor de verschillende gebiedsgerichte organisaties. 2. Resultaten van de samenwerking beter zichtbaar maken. 3. Onze positie als actieve en betrouwbare lokale overheid borgen en de gemeentelijke online dienstverlening verbeteren.

12

Agenda Economie & Media 2022-2023 Activiteiten Naast deze drie prioriteiten gebeurt er nog veel meer. Een beknopt overzicht van de uit te voeren activiteiten in 2022-2023: Doelstelling 60

Effectieve netwerken, meerjarige afspraken en versterken organisatiegraad

61

62

63 Gemeente levert goede diensten aan bedrijven

64

Monitoren van de Hilversumse economie

66

65

67 68 69

Activiteit Alle (trekkings)gebieden zijn goed georganiseerd Realiseren van constructieve burgerinitiatieven door het platform Hilversummers.nl en Hilversum 100 te ondersteunen Herijken van de samenwerkingsagenda tussen de gemeente en het MBO College en Hogeschool van Amsterdam met aandacht voor de Human Capital Agenda Ondersteunen en faciliteren ondernemersverenigingen en daarmee publiekprivate samenwerking versterken Gebruiksgemak van hilversum.nl voor ondernemers vergroten Doorlopend versterken van het accountmanagement Opstellen en publiceren van de monitor Economie & Media Uitvoeren van verdiepende onderzoeken naar functioneren economie en deelgebieden Verder opbouwen online ondernemerspanel In Platform Economie delen we inzichten en cijfers

13

Trekker Stadsfonds

Gemeente

Gemeente en MBO College

Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente

Campusontwikkeling Media Park

21 oktober 2021

Inhoudsopgave 1. Inleiding ......................................................................................................................................... 3 1.1 Context.................................................................................................................................................. 3 1.2 Modellering mediaclusters ............................................................................................................... 6 1.3 Mediacluster als ecosysteem: model Stam.................................................................................. 6 2. Succesvolle mediaclusters.......................................................................................................... 8 2.1 Media City Bergen.............................................................................................................................. 8 2.2 MediaCityUK ....................................................................................................................................... 9 2.3 Vergelijking Bergen en Manchester .............................................................................................. 11 3. Ecosysteem elementen ..............................................................................................................

12 3.1 Leiderschap .........................................................................................................................................12 3.2 Netwerken ..........................................................................................................................................13 3.3 Toegang tot financiering van programma’s en ondernemerschap ......................................13 3.4 Talent .................................................................................................................................................. 15 3.5 Nieuwe kennis ................................................................................................................................... 16 3.6 Intermediaire diensten ....................................................................................................................17 3.7 Randvoorwaarden ............................................................................................................................17 4. Conclusie .................................................................................................................................... 20 5. Bronnen........................................................................................................................................ 21

Campusontwikkeling Media Park

2

1. Inleiding Het is 2030. De media- en entertainmentsector heeft de transformatie naar een volledig gedigitaliseerde bedrijfstak voltooid. Ook de Nederlandse mediasector heeft grote stappen gezet. We doen mee in de internationale top. Op de Media Campus NL in Hilversum bruist het als nooit tevoren. Young professionals beginnen hun dag in één van de koffiebars op het park, laptops opengeklapt, filosoferend over nieuwe interactieve mediatoepassingen. Samen met de op het park aanwezige digital media companies werken ze in één van de ontwikkellabs aan nieuwe diensten en producten. Nederlandse én internationale partijen weten dat ze voor de nieuwste innovaties en toepassingen in het Media Centre of Excellence in Hilversum moeten zijn. De grote aantallen studenten van MBO tot WO die het geluk hadden toegelaten te worden tot hun dedicated mediaopleiding, zijn op weg naar diverse leerbedrijven op de Campus. De startup community, wars van de gevestigde orde, heeft zijn eigen plek. Ze willen er allemaal bij zijn, op de plek waar gewerkt wordt aan de media-industrie van de toekomst. De gemeente Hilversum wil een beter inzicht in de bouwstenen en ingrediënten die nodig zijn voor de doorontwikkeling van het Media Park naar een campusachtige omgeving. De gemeente heeft daarvoor opdracht gegeven voor een verkenning.

Deze rapportage geeft dit inzicht en biedt handvatten voor subsidieaanvragen in de toekomst. Samen met alle relevante stakeholders kan op basis van deze verkenning het gesprek verder gevoerd worden om van verkenning naar realisatiefase te komen. Voor deze opdracht is vooral gekeken naar mediagerelateerde activiteiten die een bijdrage kunnen leveren aan de campusontwikkeling op het Media Park. Natuurlijk spelen ook factoren als een goed woon- en vestigingsklimaat en bereikbaarheid een grote rol bij het slagen van de campus. Die elementen worden in deze verkenning wel aangestipt, maar komen niet uitgebreid aan de orde.

1.1 Context Campussen in Nederland, zoals de High Tech Campus in Eindhoven, doen het goed. Ze slagen erin om veel bedrijven aan te trekken en de groeiperspectieven zijn prima. Deze campussen zijn meer dan een bedrijvenpark. Meer dan de optelsom van locatie, bedrijven en faciliteiten. De bepalende factor is volgens velen de mens. “Het draait uiteindelijk niet om het gebouw of de locatie maar om de mensen”, zegt de baas van het innovatiecentrum van Philips, Paul Put1. De mensen zorgen volgens hem voor de noodzakelijke ‘vibe’ die doorslaggevend is voor het succes van een campus. Die ‘human capital’-kant is volgens Stephen Wild, managing director van MediaCityUK, cruciaal. Bedrijven willen zeker zijn dat ze talent kunnen aantrekken én behouden. “Zonder de mensen met de juiste vaardigheden kan je het vergeten.” De succesvolle campus is dus een plaats waar talent graag komt en wil blijven. Niet alleen vanwege de prettige werkomgeving, maar ook door de mogelijkheden om te netwerken, van gedachten te wisselen met vakgenoten, relevante bijeenkomsten te bezoeken en deel te nemen aan sociale activiteiten. In een tijd waar er schaarste is aan talent, en dat is zeker aan de hand in de mediasector, kan een campus daar een oplossing voor bieden. Maar er is ook een economische noodzaak voor de campusontwikkeling op het Media Park.

De digitale transformatie van de media-industrie stelt de sector voor uitdagingen. Er zijn bedreigingen, maar ook kansen. Zo zijn er goede mogelijkheden om het verdienvermogen én de relevantie van de mediasector te vergroten. Daarvoor zijn nieuwe vormen van digitale content nodig, geïntegreerd in innovatieve proposities en businessmodellen. Dat vereist ook wereldwijde distributie, liefst zo gepersonaliseerd mogelijk.

https://fd.nl/ondernemen/1409397/de-kunst-van-het-scheppen-van-een-vibe-op-een-brainparklkj1caSdhbTQ

1

Campusontwikkeling Media Park

3

De transitie vraagt ook om wendbaarheid. Er is veel onzekerheid over de toekomst. Duidelijk is dat de mediawereld er over tien jaar radicaal anders uitziet. Om met innovaties snel in te kunnen spelen op veranderingen, is nieuwe dynamiek en samenwerking nodig tussen publieke en private partijen, kennisinstellingen en overheden. Die pre-competitieve samenwerking kan gestalte krijgen via een campus op het Media Park. De uitdagingen die het gevolg zijn van de digitale transformatie, vragen om een intensieve businessgedreven samenwerking van diverse stakeholders. Ook en steeds meer met partijen buiten de mediaindustrie. Deze samenwerkingen komen niet vanzelf tot stand. De ontwikkeling van het Media Park tot campus kan dit stimuleren en faciliteren, maar vooral ook de ontwikkeling van nieuwe toepassingen versnellen. Voor zowel bedrijven als de regionale economie biedt een campus meerwaarde in de vorm van groeiende omzet, meer werkgelegenheid, innovatieve bedrijven, geavanceerde productiefaciliteiten, financiering en talent. Die campus moet dus een plek zijn die veel meer is dan een verzameling bedrijven en opleidingen. Mediahub De echte concurrentie voor mediaproductie gaat over de Nederlandse grenzen heen en vindt plaats op een internationaal speelveld. Op verschillende plekken in de wereld hebben mediaorganisaties, kennisinstellingen en overheden de handen al ineengeslagen.

Met als resultaat krachtige mediahubs zoals Media City Bergen en MediaCityUK die in dit plan ook nader onder de loep worden genomen. Hilversum staat met het Media Park goed gepositioneerd om ‘lessons learned’ te gebruiken voor de ontwikkeling van de campus. Het Media Park kan zich meer gaan profileren als een geavanceerde, internationale mediahub. Een hub die niet alleen faciliteiten en infrastructuur biedt op topniveau, maar ook vooroploopt in storytelling, contentproductie en videotechnologie. Die leidend is in het gebruik van data en AI, AR en XR. Een hub die beschikt over innovatieve kracht en goed opgeleid talent. Een bruisende business driven campus, waar de uitdagingen en de toepassingen van de aanwezige bedrijven en organisaties centraal staan. Breder economisch belang De noodzaak voor de ontwikkeling van het Media Park tot campus wordt door vele partijen onderschreven. Het is een wezenlijk onderdeel van het succes van de transformatie van de gehele Nederlandse mediaindustrie. Tegelijkertijd is het ook van levensbelang voor de economie van Hilversum. Er liggen kansen voor het mediacluster in de stad om zich door te ontwikkelen tot internationale mediahub. Dat betekent verdere verdieping in mediaproductie, plus verbreden en vernieuwen in (digitale) content.

Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om ook toeleverancier te worden voor andere sectoren die content of de daaruit voortvloeiende kennis nodig hebben. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de relatie met de ICT- en zorgsector, ook relevant in de regio. Daarmee kan op korte en middellange termijn de werkgelegenheid op peil blijven. Op langere termijn moet dit ook meer omzet en meer werkgelegenheid opleveren. Innovatiecampussen kennen een sterke banengroei, blijkt uit onderzoek van Buck Consultants2. Die is met 22% bijna 4 keer groter dan de gemiddelde banengroei van de gemeenten waarin de campussen zijn gevestigd. Op basis van die gegevens zou een campus op het Media Park de komende 10 jaar moeten kunnen leiden tot een groei van 15% van het aantal banen in de (digitale) creatieve industrie. Momentum De realisatie van een campus ligt minder ver achter de horizon dan op het eerste gezicht lijkt. Er is al het nodige gaande. In en rond het Media Park zijn al veel activiteiten en ontwikkelingen die alle kenmerken hebben van een business driven campus met een levendige interactie tussen bedrijfsleven en kennisinstellingen. Zo gaat het MBO College Hilversum door met het onderbrengen van z’n mediaopleidingen op het Media Park. Met ingang van het nieuwe studiejaar zullen 900 studenten van het 2

https://www.bciglobal.nl/nl/campussen-en-science-parks-trekken-steeds-meer-bedrijven

Campusontwikkeling Media Park

4

MBO College op het Media Park zijn gehuisvest, naast de al aanwezig studenten van de Hogeschool van Amsterdam. Ook op het gebied van innovatie ontwikkelt het Media Park zich verder. NEP The Netherlands, de grootste huurder, is bijvoorbeeld door het Amerikaanse moederconcern aangewezen als wereldwijde innovatiehub. Verder zijn er allerlei initiatieven rond het gebruik van AI in media, zoals fieldlabs en het AI Media Lab, een samenwerking van de UU, HU en Media Perspectives. Beeld en Geluid opent in 2022 een geheel nieuwe experience met Lab-achtige onderdelen. Er is dus al een goede voedingsbodem voor de campus. Er is nog meer positief momentum. Meer dan ooit ziet de mediasector nut en noodzaak van samenwerking. Dat blijkt onder meer uit de vooruitgang die is geboekt aan de Industrietafel waar ook alle grote partijen op het Media Park zijn vertegenwoordigd. In de Industrietafel3. Steeds vaker slagen mediabedrijven en mediaorganisaties, publiek en privaat, erin elkaar te vinden in gezamenlijke standpunten. Daarnaast blijkt ook uit meetings met diverse stakeholders een positieve houding ten aanzien van de verdere ontwikkeling van het Media Park en het omliggende ecosysteem in Hilversum. Tot slot lijkt er ook extra financiële ruimte te ontstaan voor de ontwikkeling van een mediacampus.

Er zijn nu financiële middelen beschikbaar, zoals het Nationale Groeifonds, die kansen bieden voor verdere ontwikkeling van het Media Park. Ook zijn er mogelijkheden voor Europese subsidies. Dit plan richt zich met name op de korte en middellange termijn. Wat kunnen we al vandaag en morgen aanpakken op het Media Park? Hoe kunnen we aansluiten bij bestaande activiteiten en initiatieven? Omdat er al veel gebeurt, liggen daar nu kansen. De focus ligt daarbij op starten en doen, met zo min mogelijk afhankelijkheden. Lange termijn Daarnaast blijft ook het langetermijnperspectief belangrijk. Het Media Park en de mediasector als geheel zitten midden in een grote transitie die om wendbaarheid vragen. Er is een stevige, urgente behoefte om volgende stappen te zetten in de ontwikkeling van het Media Park om competitief en op terreinen zelf leidend te blijven gebruik makend van de bouwstenen en fundamenten die er al zijn. Dit vraagt om een Media Park dat met ambitieuze doelen op een pragmatische, concrete business driven manier helpt faciliteren en realiseren. Het Media Park kan de ontmoetings- en werkplek worden voor innovatieve bedrijven, startups, scale-ups en kennisinstellingen. Een plek waar mediabedrijven intensief samenwerken met startups die in veel gevallen de eersten zijn om trends en technologie te vertalen in innovatieve producten en diensten.

Een campus waar professionals en studenten in field labs samen met bedrijven experimenteren en testen. Waar bijeenkomsten plaatsvinden gericht op kennisuitwisseling en debat, variërend van kleine expertmeetings tot openbare debatten en conferenties. Een locatie waar bezoekers op afkomen om studio’s te bezichtigen en waar Beeld en Geluid met haar vernieuwde Experience jaarlijks 300.000 gasten ontvangt. Een plek dus waar bedrijven en ZZP’ers, startups en scale-ups, technici en developers, journalisten en creatieven, onderzoekers en studenten door elkaar heen lopen. Ze gaan daar het gesprek met elkaar aan, ontwikkelen ideeën en leggen verbanden die anders nooit tot stand zouden komen. Daarbij kijken ze over de grenzen van hun eigen discipline. Contentproductie, technologie, maatschappelijke doelstellingen en commercie zijn binnen de business driven campus onderdeel van het grotere geheel. En dan wordt het interessant. Want die crossovers leiden tot de broodnodige versterking, verbreding en vernieuwing van de verdiencapaciteit van het Media Park en de Nederlandse mediasector.

In de Industrietafel, opgericht op initiatief van de gemeente Hilversum, zijn alle belangrijke publieke en private mediapartijen op C-level vertegenwoordigd.

3

Campusontwikkeling Media Park

5

1.2 Modellering mediaclusters De afgelopen jaren is veel onderzoek gedaan naar mediaclusters in de wereld. Dé expert op dit gebied is prof. Robert G. Picard. Hij wordt ook wel beschouwd als de grondlegger van het onderzoek naar het belang van media voor de economie. Voor deze opdracht is met name gekeken naar enkele elementen die Picard van belang acht voor mediaclusters. Volgens hem blijkt keer op keer uit onderzoek dat een goede clusterorganisatie de belangrijkste factor is voor het succes van een mediacluster. Wat een cluster echt effectief en nuttig maakt, is volgens hem een organisatie die alle deelnemers regelmatig samenbrengt en activiteiten organiseert. Er moet een structuur zijn die verantwoordelijk is voor het organiseren en promoten van de interacties die het cluster of campus een aantrekkelijke plek maken, aldus Picard. “Het belangrijkste is niet hoe je de bedrijven op een plek houdt, maar juist hoe je verbindingen tussen hen onderling realiseert. Daar gaat het om bij clusterontwikkeling." Kritische succesfactoren volgens Picard: • • • •

een robuuste clusterorganisatie vertrouwen tussen de deelnemende partners samenwerking met kennisinstellingen financiële steun van de overheid, zeker voor de start4

1.3 Mediacluster als ecosysteem: model Stam In feite hebben we het bij het Media Park van de toekomst over een ‘ecosysteem voor ondernemerschap’ zoals dat is beschreven door prof. Erik Stam van de Universiteit Utrecht (zie onderstaande figuur). Binnen de ecosysteembenadering voor ondernemerschap wordt de economie gezien als een dynamisch netwerk van actoren en factoren.

https://fd.nl/ondernemen/1409397/de-kunst-van-het-scheppen-van-een-vibe-op-een-brainparklkj1caSdhbTQ

4

Campusontwikkeling Media Park

6

We gebruiken het model van Stam5 om in kaart te brengen hoe relevante factoren en actoren elkaar beïnvloeden als het gaat om het Media Park. Zo kunnen we inzichtelijk maken wat er nodig is om dit mediaecosysteem nog beter te laten functioneren.

https://www.platform31.nl/uploads/media_item/media_item/94/93/Openbaar-bestuur-in-regionaleecosystemen-voor-ondernemerschap-29092017-1507644196.pdf

5

Campusontwikkeling Media Park

7

2. Succesvolle mediaclusters Internationaal wordt de media-industrie algemeen erkend als een belangrijke motor van economische groei. Overheden zetten zich in om de ontwikkeling van de mediasector op lokaal en regionaal niveau vanuit een nationaal belang - te stimuleren. Succesvolle voorbeelden van mediaclusters en campussen zoals MediaCityUK verleiden regionale overheden om te proberen het succes in hun eigen regio te evenaren. Behalve economische motieven is er nog een reden om te kijken naar de mogelijkheden van de vorming van een mediacluster. Door snelle technologische ontwikkelingen en de druk van grote internationale spelers, zijn mediabedrijven er steeds meer van overtuigd dat ze moeten samenwerken. Dat die samenwerking loont en al op korte termijn resultaten oplevert, bewijst een mediacluster als Media City Bergen.

2.1 Media City Bergen Media City Bergen in Noorwegen wordt vaak aangehaald als hét voorbeeld van een succesvolle mediacampus. Het gebouw van 45.000 m² opende z’n deuren in 2017. Er werken ongeveer 1.200 mensen, ongeveer een kwart dus van het Media Park. Het gebouw is ook het hoofdkwartier van het Noorse mediacluster NCE Media (NCE = Norwegian Centre of Expertise). In totaal zijn er 13 van deze NCE’s in Noorwegen, naast media onder meer op het gebied van aqua tech, health tech en smart energy. Media City Bergen wordt internationaal gezien als een voorloper op het gebied van virtual en immersive technologie en storytelling tools voor broadcasters en uitgevers. Belangrijke spelers zijn bedrijven als Vizrt, Vimond en Sixty, de publieke omroep NRK, de commerciële omroep TV2, de kranten Bergens Tidende en BA en de Universiteit van Bergen (faculteit Informatiewetenschappen en Mediastudies). De universiteit, cofounder van Media City Bergen, is met 220 studenten aanwezig in het gebouw.

Het cluster NCE Media heeft nu ongeveer 100 leden, mediabedrijven en gerelateerde organisaties uit Noorwegen en enkele daarbuiten. 11 Noorse universiteiten en hogescholen zijn lid. Om innovatie aan te

Campusontwikkeling Media Park

8

jagen, heeft het cluster in Media City Bergen een Medialab (600 m²), een Sandbox (een gesloten omgeving voor het testen van nieuwe toepassingen) voor innovatie en onderzoek en een hub voor gezamenlijke projecten van bedrijven en kennisinstellingen. Er is ook een incubator/accelerator. De Sandbox in Bergen is een volledig ingerichte tv-studio met AR-tracking en een grote videowall. Het Medialab en de Sandbox zijn toegankelijk voor leden, maar worden ook verhuurd aan anderen. Belangrijk gegeven is dat Media City Bergen ook de internationale samenwerking zoekt. Zo werkt het nauw samen met de innovatiehub van de VRT, VRT Sandbox, en neemt deel in Europese innovatieprojecten als STADIEM en Media Motor Europe. Daarnaast is er nauwe samenwerking met andere mediahubs en verschillende incubators en accelerators van over de hele wereld. NCE Media is een ledenorganisatie en bedrijven en organisaties betalen tussen de € 500 (voor een startup) en € 20.000 (voor een corporate) per jaar. NCE Media organiseert zo’n 100 events per jaar, variërend van congressen tot expertmeetings en workshops. Media City Bergen is gestart als een lokaal initiatief, maar is uitgegroeid tot een nationale clusterorganisatie, NCE Media. Deze organisatie wordt voor een deel gefinancierd door de Noorse overheid. NCE Media heeft zes mensen in dienst en heeft een begroting van € 1,9 miljoen.

€ 500.000 daarvan komt van de Noorse overheid en € 400.000 van contributies van leden. Het overige miljoen komt van commerciële activiteiten (o.a. verkoop van tickets voor events en verhuur faciliteiten), sponsoren en (Europese) subsidies. Het cluster heeft een specialist in dienst die is belast met Europese subsidietrajecten. Media City Bergen heeft een aantal overeenkomsten met het Media Park, zoals de aanwezigheid van zowel een publieke als een commerciële omroep. Daarnaast zijn er net als in Hilversum ook een aantal grote productiebedrijven aanwezig. Duidelijk verschil is wel dat Media City Bergen ook 2 kranten herbergt en sterke banden heeft met de universiteit in de stad, die ook een dependance in het gebouw heeft. Desalniettemin vallen voor Hilversum waardevolle lessen te trekken uit de ontwikkeling die zich in Bergen heeft voltrokken. De kritische succesfactoren van Media City Bergen (en NCE Media) op een rijtje: • • • • •

Het bouwen van een open ‘clustercultuur’ waarin vergaande samenwerking mogelijk is. Vertrouwen tussen de deelnemende partners is daarbij cruciaal De clusterorganisatie. Zonder deze organisatie die partijen bij elkaar brengt en activiteiten organiseert zou Media City Bergen niet succesvol kunnen zijn Nabijheid kennisinstelling (in dit geval de Universiteit van Bergen). De universiteit speelde een sleutelrol in de totstandkoming van Media City Bergen en NCE Media Financiële steun van de landelijke overheid Behalen en etaleren van successen. 80% van de bij NCE Media aangesloten leden lanceren ieder jaar innovaties. Het laten zien van deze en andere succesverhalen is cruciaal geweest voor de ontwikkeling van Media City Bergen en de clusterorganisatie.

2.2 MediaCityUK MediaCityUK in Salford, bij Manchester, is een van de grootste mediaclusters in Europa. Het is de thuisbasis van onder meer de BBC North, ITV, Ericsson en meer dan 250 kleinere media- en digitale bedrijven. Ook heeft de Universiteit van Salford er een campus met ongeveer 1.500 medewerkers en studenten. De BBC is met inmiddels 4.000 medewerkers (van wie 900 developers) veruit de grootste huurder van MediaCityUK. De omroep neemt ongeveer de helft van de beschikbare kantoorruimte in beslag. De BBC is van plan de komende jaren nog meer personeel over te hevelen van Londen naar Manchester. Daarbij gaat het om nog eens enkele honderden banen. Het terrein waarop MediaCityUK is gevestigd, is iets kleiner dan één vierkante kilometer, ongeveer twee keer zo groot als het Media Park. In MediaCityUK is 65.000 m² kantoorruimte gerealiseerd en 23.000 m² studioruimte (ongeveer tweederde van het Media Park). Daarnaast is er plaats voor winkels en horeca (zo’n

Campusontwikkeling Media Park

9

20 restaurants). Er zijn ook ruim 200 hotelkamers, 378 appartementen en een park met een ‘piazza’ voor events met maximaal 6.000 mensen. MediaCityUK is gebouwd op een voormalig haventerrein. De bouw begon in 2007 en het complex is sinds 2011 operationeel. MediaCityUK is een joint venture tussen vastgoedpartij Peel en investeerder Legal and General Capital. Die hebben samen tot nu toe 750 miljoen euro in het project gestoken. De komende 10 jaar moet de omvang van MediaCityUK verdubbelen door een extra investering van bijna 1,2 miljard euro. Peel ziet MediaCityUK als een lange-termijn investering en verwacht pas in 2050 break-even te kunnen draaien.

MediaCityUK werd mogelijk door de politieke beslissing om een groot deel van het personeel van de BBC over te hevelen naar Manchester. Dat heeft uiteraard geleid tot meer banen in de regio, maar door de vestiging van de BBC blijkt het complex ook een grote aantrekkingskracht uit te oefenen op andere bedrijven. Uit een recent rapport van KPMG blijkt dat er in de digitale sector in Manchester meer dan 10.000 banen zijn bijgekomen nadat de BBC tien jaar geleden naar MediaCityUK verhuisde. Maar ongeveer een derde van die banen zijn direct aan de BBC gerelateerd. MediaCityUK heeft net als Bergen een aantal overeenkomsten met het Media Park. Er is zowel een publieke als een commerciële omroep en er zijn veel studiofaciliteiten. Ook in Manchester zijn veel productiebedrijven aanwezig. Omdat in MediaCityUK samenwerking moeilijk van de grond komt, heeft de verhuurder Peel zelf het voortouw genomen. Zo is een ‘Head of Stakeholder Engagement’ aangesteld, die tevens ‘Place Director’ is. Haar belangrijkste taak is het ontwikkelen van een lange-termijn visie samen met de belangrijkste stakeholders. Peel organiseert vier keer per jaar meetings met de huurders om gezamenlijke activiteiten en events te bespreken. Maar ook onderwerpen als skills, cultuur en sociale waarden komen aan de orde. De kritische succesfactoren van MediaCityUK op een rijtje: • • • •

De vestiging van de BBC met duizenden medewerkers werkt als een magneet voor andere mediabedrijven Levendigheid op het terrein door de aanwezigheid van restaurants en winkels Vestiging van een faculteit van de Universiteit van Salford Ruim aanbod van talent met meer dan 100.000 studenten aan de 5 universiteiten in Manchester, die jaarlijks 36.000 afgestudeerden afleveren

Campusontwikkeling Media Park

10

•

Een netwerkorganisatie gefaciliteerd door verhuurder Peel

Volgens de managing director van MediaCityUK, Stephen Wild, gaat het om het creëren van een omgeving waarin het nog onontdekte kan gebeuren. De plek is daarbij belangrijk. “Geen bedrijvenpark, maar een plek waar je graag wilt zijn”. Daarnaast moet er volgens Wild ene goede mix zijn van bedrijven. Grote, maar ook kleinere. Broadcast, maar ook tech, VR en gaming. Tenslotte gaat het er volgens Wild om bedrijven een reden te geven om zich in MediaCityUK te vestigen. Dan is toegang tot talent belangrijk, maar ook de businessmogelijkheden.

2.3 Vergelijking Bergen en Manchester Het Media Park, Media City Bergen en MediaCityUK verschillen natuurlijk behoorlijk in omvang. Toch zijn er veel overeenkomsten zoals de aanwezigheid van publieke en commerciële omroepen en facilitaire bedrijven. Grootte van deze mediaclusters lijkt niet de belangrijkste factor als het gaat om succes. Het is daarom interessant om te bekijken hoe Bergen en Manchester scoren als het gaat om de ecosysteem elementen uit het model Stam. Media City Bergen presteert zeer goed op het gebied van governance (robuuste clusterorganisatie), ondernemerscultuur, netwerken, leiderschap en nieuwe kennis. MediaCityUK heeft een uitstekende infrastructuur, bredere toegang tot financiering en ruime aanvoer van talent.

Het is hierbij wel goed om te vermelden dat het bij deze vergelijking gaat om een kwalitatieve beoordeling op basis van gesprekken met betrokkenen en beschikbare documenten. In het volgende hoofdstuk gaan we eerst in op de systeemelementen: netwerken, leiderschap, financiering, talent, nieuwe kennis en intermediaire diensten. Vervolgens bespreken we de randvoorwaarden als governance, ondernemerscultuur, infrastructuur en vraag.