Raadsinformatiebrief 2021-75 inzake Gebiedsplan stadshart Hilversum

Gebiedsplan Stadshart Hilversum

Drie krachtige knopen Uitwerking in het kader van Bereikbare Steden

1

Samenvatting Binnenstedelijk vernieuwen en ontwikkelen is complex en kostbaar, ook in Hilversum. Door nieuwe regelgeving en opgaven stapelen de eisen en ambities op, terwijl in de bijzondere stedenbouwkundige setting van Hilversum veel belang wordt gehecht aan identiteit, maat, schaal en kwaliteit. Tegelijk is vernieuwing nodig om ook in de 21e eeuw in Hilversum prettig te blijven wonen, werken en ontmoeten en als Mediastad voor Nederland van betekenis te blijven. Dat kan als Rijk en provincie condities scheppen waarbinnen die vernieuwing en ontwikkeling mogelijk is. De stedelijke ontwikkeling in Hilversum krijgt al geruime tijd vorm rond de het spoor dat Hilversum doorsnijdt en binnen de directe invloedssfeer van drie OV knooppunten: Hilversum Centraal, Hilversum Sportpark en Hilversum Mediapark. De gemeenteraad heeft opdracht gegeven om plannen te ontwikkelen rondom het spoor: planvorming in het stationsgebied, Bruisend Hart, postcodegebied 1221 en het Arenapark. Deze vormen in samenhang het antwoord op de grotere opgaven van Hilversum, waarbij de bijdrage per opgave per deelgebied verschilt. In een woord noemen we deze plannen ‘Stadshart’. Rond station Hilversum Media Park is geen actieve planvorming. Dit kan aan de orde komen als partijen op het Media Park initiatief nemen, of in opdracht van de gemeenteraad.

Hilversum werkt dus aan ambitieuze plannen waar condities van Rijk en provincie voor nodig zijn. Niet alleen om de Hilversumse opgaven aan te kunnen pakken, maar daarmee ook een bijdrage te kunnen leveren aan de bovenregionale vraagstukken. Het meest pregnant zijn financiële condities voor woningbouw, verduurzaming, klimaatadaptatie en infrastructurele ontsluiting. Het voorliggende Gebiedsplan Stadshart Hilversum geeft daarvan een goed beeld en maakt de het gesprek over de condities concreet. Het gebiedsplan is qua cijfers en inhoud gebaseerd op het (eerste) Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen dat het college in september 2021 bespreekt met de gemeenteraad. De gemeenteraad zal in de komende jaren verdergaande besluiten nemen over de verschillende gebiedsontwikkelingen, onder meer na raadpleging van de bevolking en andere belanghebbenden. Daarmee is het voorliggende gebiedsplan niet statisch, maar adaptief van aard.

2

Inhoudsopgave Samenvatting ................................................................................................................................................... 2 1.

Samenwerken aan opgaven van de 21e eeuw .......................................................................................... 4

2.

Identiteit .................................................................................................................................................. 6

3.

2.1

De identiteit van Hilversum en Gooi en Vechtstreek ............................................................................ 6

2.2

Identiteit van het stadshart met drie krachtige knopen in 2030 ........................................................... 7

2.3

Geactualiseerde beleidskaders .............................................................................................................. 8

2.4

Samenvatting ......................................................................................................................................... 9

Drie krachtige knopen uitgewerkt .......................................................................................................... 10 3.1 Stationsgebied, 1221 en Bruisend Hart ...................................................................................................... 10

4

3.2

Station Sportpark: Arenapark .............................................................................................................. 11

3.3

Station Mediapark ............................................................................................................................... 12

De ontwikkelstrategie, invulling van condities en programmatische invulling ....................................... 13 4.1 Kern van de ontwikkelstrategie .................................................................................................................. 13 4.2 Vliegwiel en strategische interventies ........................................................................................................ 14 4.3 Gezamenlijke inzet ...................................................................................................................................... 16 4.4 Programmatische invulling ......................................................................................................................... 16 4.5

5

Potentiële maatschappelijke en economische bijdrage ...................................................................... 18

Beschrijving projecten en fasering ......................................................................................................... 20 5.1 Hilversum Centraal ..................................................................................................................................... 21 Stationsgebied - Centrumzijde ..................................................................................................................... 21 Postcodegebied 1221 - Oostzijde ................................................................................................................. 27 Bruisend Hart ............................................................................................................................................... 30 5.2 Hilversum Sportpark ................................................................................................................................... 30 Arenapark ..................................................................................................................................................... 30 Laapersveld ..................................................................................................................................................

33 5.3 Hilversum Mediapark.................................................................................................................................. 34 5.4 Samenhangende mobiliteitsmaatregelen buiten het Stadshart tot 2030 .................................................. 34

6

Organisatie en sturing ............................................................................................................................ 39 6.1 De gemeentelijke organisatie ..................................................................................................................... 39 6.2 Opschaling en ondersteuning ..................................................................................................................... 40 6.3 Verbinding bestuur, politiek en samenleving ............................................................................................. 40 6.4 Risicobeheersing ......................................................................................................................................... 40

Bijlage 1: Kaders (raad) van voorziene gebiedsontwikkelingen: ..................................................................... 42 Bijlage 2: Achtergrond wonen, werken en mobiliteit ..................................................................................... 43 Wonen en werken: woonvisie en economisch perspectief .............................................................................. 43

Mobiliteitsvisie en Gooicorridor: Hilversum in het bredere regionale netwerk .......................................... 44

3

1. Samenwerken aan opgaven van de 21e eeuw In de Nationale Omgevingsvisie zijn grote opgaven en ambities gedefinieerd op het gebied van wonen, werken, bereikbaarheid, energie en klimaat. Veel van die opgaven doen zich voor in grote en middelgrote gemeenten en vragen op die plekken om antwoorden. Gemeenten in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) maken werk van binnenstedelijke vernieuwing en ontwikkeling. Alle gemeenten ervaren de complexiteit van opgaven, de schaarse ruimte en druk op bereikbaarheid en middelen. Hilversum trekt met acht andere gemeenten, de provincie en de MRA op richting het Rijk met als oproep: creëer de benodigde condities, waardoor de vernieuwing en ontwikkeling in onze steden tot 2030 succesvol kan zijn, zodat ze kunnen bijdragen aan de landelijke doelen voor wonen, mobiliteit en economie. Samenwerking negen gemeenten De plannen van de negen gemeenten dragen bij aan een betere verdeling van wonen en werken en betere ontsluiting van de ‘stadsharten’ door bij het Rijk lopende gebiedsontwikkelingen rond (H)OVknooppunten te agenderen. Deze samenwerking kan gezien worden als een concrete uitwerking van de ‘poly-centrische metropool’, zoals beschreven in de (ontwerp) MRA verstedelijkingsstrategie. Een van de sterke punten van die poly-centrische metropool, is dat elke gemeente zelf aan zet is hoe zij zich daartoe wil verhouden.

In Hilversum doen we dat door ontwikkeling van bestaande plannen in opdracht van de gemeenteraad rond het spoor en de OV knooppunten, waarbij een passend evenwicht gevonden wordt tussen vernieuwen, toevoegen van programma, bereikbaarheid en de bestaande identiteit, maat, schaal en kwaliteit van de verschillende deelgebieden. De samenwerking vindt plaats in het traject ‘Bereikbare Steden’, onderdeel van het Rijks- en regioprogramma SBaB (Samen Bouwen aan Bereikbaarheid). Bestuurlijke afspraken tussen Rijk en regio worden gemaakt in het Bestuurlijk Overleg MIRT. Doelen De gezamenlijke partijen willen de volgende doelen bereiken:  versneld aanpakken van het woningtekort;  optimaliseren van de ov-bereikbaarheid;  stimuleren van de werkgelegenheid;  verduurzamen en klimaatveranderingsbestendig maken; en  blijvend investeren in de leefbaarheid, de ontmoetingsfunctie en inclusiviteit. Ontwikkeling rond HOV-knooppunten De stadsharten in negen gemeenten leveren lokaal en regionaal een substantiële bijdrage, die opgeteld ook landelijk van belang is, zowel kwantitatief als kwalitatief. Opgeteld omvatten de stadsharten ruim 65.000 woningen en ruim 21.000 banen. Met het toevoegen van 1.700 tot 2.700 woningen (afhankelijk van de door de raad definitief te kiezen programmering) en minimaal 2.000 banen draagt Hilversum naar vermogen bij.

De woningen worden goed betaalbaar, gevarieerd, klimaatbestendig en duurzaam. Het woningaanbod wordt in balans met het voorzieningenaanbod en de infrastructuur ontwikkeld. De ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid staan centraal. Omdat onze plannen plaatsvinden op en rondom HOV-knooppunten, hebben onze plannen ook effect ontwikkelingen buiten die contour.

4

Leeswijzer Dit Gebiedsplan beschrijft hoe de ontwikkeling van drie krachtige knopen, samen het stadshart van Hilversum, bijdragen aan de Rijks-opgaven voor wonen en werken en de daaraan verbonden landelijke doelstellingen voor verduurzaming en beter benutten van OV. Belangrijk onderdeel van het Gebiedsplan is de ontwikkelstrategie. Hierin staan de maatregelen, de samenhang en fasering beschreven die samen zorgen voor een evenwichtige en passende ontwikkeling rondom de knopen. Alle deelnemende gemeenten hanteren hetzelfde format. Hoofdstuk 2 gaat in op de identiteit van Hilversum en de (toekomstige) rol van het stadshart van Hilversum. In hoofdstuk 3 worden de drie krachtige knopen uitgebreider beschreven die samen het stadshart vormen. De ontwikkelstrategie wordt in hoofdstuk 4 toegelicht, met aandacht voor de onderlinge samenhang en een motivering voor de gevraagde Rijksinzet. Hoofdstuk 5 biedt inzicht in de (woningbouw-, economische- en infrastructurele) projecten/maatregelen en de beoogde fasering. Hoofdstuk 6 geeft inzicht in de organisatie, communicatie en betrokkenheid en rol stakeholders.

5

2. Identiteit Ontwikkelen en vernieuwen staan niet op zichzelf, maar in een unieke context van historie, de bestaande kwaliteiten Hilversum, haar inwoners en ondernemers. In dit hoofdstuk wordt de identiteit van Hilversum als centrumgemeente van de regio Gooi en Vechtstreek beschreven. De identiteit van het stadshart Hilversum wordt daaruit onderbouwd, alsmede vanuit besluiten van de gemeenteraad over gebiedsontwikkelingen en (recent) vastgesteld beleid voor wonen, werken en mobiliteit.

2.1

De identiteit van Hilversum en Gooi en Vechtstreek

Met als blikvanger het Mediapark heeft Hilversum landelijk een uniek en onderscheidend profiel als Mediastad van Nederland. Het Media Park vormt het hart van de Nederlandse media-industrie, die zich uitstrekt van Amsterdam tot Utrecht en Amersfoort. Een industrie die continue in ontwikkeling is, met nieuwe toepassingen en datagedreven diensten door de inzet van ICT en artificial intelligence. Voor Nederland en Hilversum is die ontwikkeling van groot belang en het waard om in te investeren. Tegelijk is Hilversum dan véél meer dan alleen het Mediapark. Hilversum is de centrumgemeente van Gooi en Vechtstreek, met een aantrekkelijk regionaal voorzieningenniveau. Naast media vormen de groot- en detailhandel en de zorg (gezondheid) twee belangrijke sectoren voor de economie van Hilversum en Gooi en Vechtstreek. Alle woonmilieus zijn in Hilversum te vinden. Aan de hand van stadsbouwmeester Dudok zijn in de stad tuindorpen ontstaan, waarvan een aantal Rijks-beschermd zijn. Aan zulke gekoesterde kwaliteiten en aan haar inwoners, ondernemers en organisaties ontleent Hilversum óók identiteit. In de structuurvisie Hilversum 2030 zijn gebieden om de stations en aan het spoor gekarakteriseerd als dynamische gebieden. Het is niet verrassend dat de meeste locaties voor vernieuwing en ontwikkeling daar nu te vinden zijn.

Naast het Media Park en het centrum springen het Arenapark en zorgpark Monnikenberg in het oog. Hilversum is gelegen in regio Gooi en Vechtstreek. De regio is een prettige plek om te wonen, werken en recreëren. In een divers groen-blauw landschap is de woon en werkomgeving organisch gegroeid, tot een gebied met grote en kleine kernen met ieder een eigen identiteit. Gooi en Vechtstreek verbindt de metropool Amsterdam met de regio Utrecht, via treinverbindingen en snelwegen, door het landschap en in economische relaties.

Figuur 1 Mediapark Hilversum

6

2.2

Identiteit van het stadshart met drie krachtige knopen in 2030

Hilversum is een stad met onderscheidende gebieden voor wonen, werken en verblijven. Ieder gebied heeft zijn eigen identiteit, profiel en kwaliteiten. Ontwikkelen en vernieuwen in Hilversum betekent dat steeds opnieuw een passend evenwicht gevonden moet worden tussen vernieuwen, toevoegen van programma en de bestaande identiteit, maat, schaal en kwaliteit van de verschillende gebieden. Bereikbaarheid is een vraagstuk dat zowel op het niveau van gebieden als van de stad een noodzakelijke randvoorwaarde is, die richting 2030 en verder vraagt om forse investeringen. Het stadshart van Hilversum bestaat uit gebiedsontwikkelingen rondom de knooppunten Hilversum en Hilversum Sportpark. Elk van de gebieden heeft een eigen ontwikkelstrategie en een eigen tempo, ook ingegeven door het verschil in grondposities en profiel. Station Hilversum Mediapark is weliswaar als OVknooppunt in scope, maar de gebiedsontwikkeling om het station is nog niet Figuur 2 Globale duiding van drie knopen geagendeerd. Drie krachtige knopen Hilversum Centraal

Ontwikkelgebieden rondom de knoop Stationsgebied

Grondpositie

Fase van planvorming

Gemeente, NS en Prorail.

Bruisend Hart 1221

Gemeente, NS. Gemeente (openbare ruimte), ontwikkellocaties privaat.

Hilversum Sportpark

Arenapark & Laapersveld

Hilversum Mediapark

Media Park

Gemeente (openbare ruimte), NS en Prorail, ontwikkellocaties privaat. Gemeente (openbare ruimte), NS en Prorail, ontwikkellocaties privaat.

Masterplan, beeldkwaliteitsplan en bestemmingsplan gereed. Besluit uitvoering september 2021 Initiatieffase en participatie Gebiedsagenda gereed, uitwerking in beeldkwaliteitsplan en bestemmingsplan, intentieovereenkomsten ontwikkellocaties. Masterplan gereed, uitwerking in beeldkwaliteitsplan Planvorming moet nog opgestart

De drie OV knooppunten, de Gooilijn en HOV-verbinding Huizen-Hilversum, de A1, A27 en N201 zijn essentieel voor de verdere ontwikkeling van Hilversum én de regio. De verbindingen vormen de ruggengraat en de knooppunten de draaipunten in bereikbaarheid van de stad en de regio en (gaan) fungeren als regionaal overstappunt, in een multimodale omgeving (fiets, OV, auto) met bijbehorende verblijfsfuncties. De drie knopen dragen daarbij sterk bij aan de beeldvorming en identiteit van Hilversum. Bovendien zijn ze zijn elk een entree voor direct omliggende gebieden. In 2030 is Hilversum Centraal als dé vervoersknoop van Gooi en Vechtstreek een schakel van waarde in het Daily Urban System van de MRA en regio Utrecht. Het centrum vormt samen met het vernieuwde stationsgebied een aantrekkelijke plek om te verblijven en is tevens goed verbonden met de oostkant van Hilversum (postcodegebied 1221), waardoor de barrièrewerking van het spoor als minimaal wordt ervaren. Wonen en werken zijn zorgvuldig ingepast om het station en bieden samen met de voorzieningen een warm en levendig welkom én de uitstraling die past bij Hilversum Mediastad.

In 2030 is op het Arenapark rondom het verplaatste station Sportpark een hoogwaardige campusachtige omgeving gecreëerd gericht op gezondheid, sport & innovation, waarmee het unieke economische profiel van de Hilversum is aangevuld met zorg en vrijetijdseconomie. Een campus met internationale bedrijven, scholen en sportvoorzieningen gelegen in een groene, sportieve en gezonde

7

omgeving. Het Arenapark is van een monofunctioneel kantorenpark door ontwikkeld naar een aantrekkelijke multifunctionele en goed bereikbare locatie. In 2030 is het station Mediapark een aantrekkelijke op- en uitstapplek voor de werknemers op het Media Park en de bewoners in wijk Noord. Hoewel er nog keuzes binnen de plannen te maken zijn, zijn de hiervoor genoemde plannen in opdracht van de raad mede bepalend voor de identiteit van Hilversum in 2030. Ook bepalend is de nieuwe Omgevingsvisie 2040, die Hilversum tot en met 2023 maakt in samenspraak met alle belanghebbenden in de stad: wat voor stad is Hilversum in 2040? De Omgevingsvisie geeft ook tot 2030 een verdere invulling van de identiteit. Het voorliggende gebiedsplan en de identiteit voor 2030 zijn daarmee niet statisch, maar adaptief van karakter.

2.3 Geactualiseerde beleidskaders De gemeenteraad van Hilversum heeft in 2021 een aantal beleidskaders voor wonen, werken en mobiliteit geactualiseerd. In bijlage 2 is de betekenis van die beleidskaders voor dit gebiedsplan uitgeschreven. In lijn met de woonvisie zet Hilversum in op het realiseren van 3.000 woningen tot 2030 in heel Hilversum. Het waarborgen van betaalbaarheid is daarbij een belangrijk thema. Een groot deel van het realiseren van deze ambitie vindt plaats in de gebiedsontwikkelingen die samen het gebiedsplan Stadshart Hilversum vormen. In het Economisch Perspectief zijn de onderscheidende economische profielen en identiteiten van de belangrijkste centra voor werkgelegenheid beschreven en is de koppeling met de stationslocaties in Hilversum gelegd. De drie krachtige knopen zijn integraal onderdeel van de Mobiliteitsvisie Hilversum 2040. De toon in de mobiliteitsvisie is die van innovatie en duurzaamheid. Hilversum zet in op transitie van het autobezit naar gebruik van deelmobiliteit en andere collectieve vormen van vervoer. Van belang is en blijft dat de infrastructuur van goede kwaliteit is en er voldoende aanbod is. Goed functionerende knooppunten, een aantrekkelijke omgeving en een goed bediende Gooilijn zijn cruciaal voor het slagen van de transitie.

8

2.4 Samenvatting De identiteit van het stadshart Hilversum past binnen die van Hilversum en Gooi en Vechtstreek. In onderscheidende gebieden rond de OV knooppunten wordt vernieuwd en ontwikkeld met gevoel voor identiteit, maat, schaal en kwaliteit. Bereikbaarheid is een noodzakelijke randvoorwaarde. Elk van de gebieden heeft een eigen ontwikkelstrategie en een eigen tempo, ook ingegeven door het verschil in grondposities. Station Hilversum Mediapark is weliswaar als OV-knooppunt in scope, maar de gebiedsontwikkeling om het station is nog niet geagendeerd.

Figuur 3 Visualisatie poly-centrische ontwikkeling van het stadshart Hilversum tot 2030

9

3. Drie krachtige knopen uitgewerkt Station Hilversum ontwikkelt zich tot 2030 tot dé vervoersknoop van Gooi en Vechtstreek. Om het stationsgebied wordt een passend programma van wonen en werken toegevoegd, met een impuls voor de openbare ruimte. Grenzend aan station Sportpark wordt op de regionale kantorenlocatie Arenapark ingezet op de verdere ontwikkeling van de zorg en vrijetijdseconomie in een aantrekkelijke functiemix van wonen, werken en voorzieningen. Station Mediapark is de derde belangrijke knoop waar de media industrie floreert met de ligging van het Media Park. Op de Gooicorridor worden voorwaarden gecreëerd voor de doorontwikkeling van andere stationslocaties na 2020 en het mogelijk opwaarderen van de status ervan. In dit hoofdstuk zoomen we nader in op de stationslocaties. Teksten en cijfers zijn gebaseerd op door de gemeenteraad vastgestelde kaders (zie bijlage 1) en het Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen Hilversum 2021.

3.1 Stationsgebied, 1221 en Bruisend Hart In 2030 is de Stationsomgeving het kloppend hart van de stad. Reizigers voelen zich welkom in de groene mediastad en Hilversummers zijn trots op deze nieuwe entree tot hun stad. Het gebied is een belangrijke schakel tussen Oost en Centrum en tussen station en stad. Het is het belangrijkste OVknooppunt in de regio Gooi en Vechtstreek. Trein, bus, fietser en voetganger sluiten logisch op elkaar aan en iedereen vindt eenvoudig en aangenaam zijn weg. Het is een aantrekkelijk, duurzaam en creatief gebied waar het prettig wonen, werken en verblijven is. De doelen van het stationsgebied zijn: -

Dynamische en aantrekkelijke stationsomgeving, door menging van wonen en werken; Krachtiger OV knooppunt, met excellente voorzieningen voor de ketenreis; Sterkere verbinding tussen twee stadshelften, die thans door het spoor gescheiden worden.

Figuur 4 Stationsgebied Hilversum 2021

10

De centrumzijde van het station biedt een aantrekkelijke verblijfsplek én uitnodigende looproute naar het winkelgebied van Hilversum. De verdere ontwikkeling van het centrum krijgt naar verwachting vorm in een nieuw plan voor het centrum, als onderdeel van de corona-herstelagenda. Naar de andere kant van het spoor zorgt het station voor een aantrekkelijke en goede verbinding. Aan deze kant van het spoor wordt volop uitvoering gegeven aan de Gebiedsagenda 1221. Nabij het station zijn de verkenningen gestart voor Bruisend Hart, die de stationsontwikkeling aan de Oostzijde een impuls geeft. In postcodegebied 1221 heeft een innovatief participatietraject geleid tot de totstandkoming van Gebiedsagenda 1221 met medewerking van alle belanghebbenden. Daarin zijn vanuit de identiteit van het gebied en met als doel het verbeteren van de kwaliteiten van de inliggende buurten vier inhoudelijke opgaven in samenhang uitgewerkt:    

Versterken van wonen én werken; Verbetering van leefbaarheid, ontmoeten en spelen; Groen en duurzaamheid; Verkeer, verbindingen en parkeren.

Dit heeft geleid tot 10 ontwikkellocaties, een gevestigde WVG en diverse ondersteunende programma’s voor ontmoeting, groen en klimaatadaptatie. Aan de uitvoering wordt intensief samengewerkt tussen gemeente, inwoners en eigenaren. Voor Bruisend Hart zijn de verkenningen gestart. Het gebied rond het Oosterspoorplein (oostzijde van het station) heeft het in de kern allemaal: een centrale en goed bereikbare ligging, een stoer industrieel karakter, monumentale gebouwen én gezellige (winkel)straatjes. Van het Oosterspoorplein en de omliggende winkel- en woonstraten willen we een fijne, levendige en veilige plek maken: het Bruisend Hart van Hilversum-Oost. Dat doen we samen met inwoners, ondernemers en andere betrokkenen, onder wie de NS, ProRail en Dudok Wonen.

3.2 Station Sportpark: Arenapark Het Arenapark ontvangt dagelijks duizenden mensen die hier komen werken, leren en sporten. Dit kantorenpark is vanaf begin jaren negentig ontwikkeld. Het beslaat zo’n 30 hectare en telt 35 gebouwen en meer dan 50 bedrijven. Ook bevinden zich op deze locatie scholen met een regionale functie en sportfaciliteiten. Toch is dit gebied niet af. Diverse percelen liggen braak. Een groot deel van de openbare ruimte is niet aangelegd, of heeft een tijdelijke inrichting. Daarom is het project Arenapark gestart. De gemeenteraad heeft zich unaniem geschaard achter het plan om het Arenapark richting 2035 door te ontwikkelen tot een toekomstbestendig en bruisend bedrijvenpark waar werken, wonen, sporten en leren elkaar versterken. Na het opstellen van de Nota van Uitgangspunten en het Masterplan wordt op basis daarvan nu (juni 2021) een stedenbouwkundig plan ontwikkelt, dat de basis vormt voor initiatieven uit de markt en Figuur 5 Afbeelding uit Masterplan Arenapark gemeentelijke investeringen in het gebied.

11

Arenapark is een kantorenpark met nog resterende ontwikkelruimte, die zal worden ingezet voor een mix van wonen, nieuw werken, onderwijs- en sportvoorzieningen. Met het oog op toekomstige kwaliteiten is verplaatsing van het station Hilversum Sportpark van cruciaal belang. Door de verplaatsing wordt een tweezijdige ontwikkeling van het station mogelijk, door aansluiting op het aangrenzende Laapersveld met werk en onderwijs. Het gebied zal een levendig stedelijk milieu krijgen en beter worden ingebed in de stedelijke structuren voor mobiliteit, duurzame energie, natuur en gezondheid/bewegen.

3.3 Station Mediapark Het station Mediapark is het belangrijkste OV-knooppunt voor de OV-bereikbaarheid van het Media Park en ook wijk Noord. De media-industrie is een 24-uurs economie en dat betekent dat de bereikbaarheid van de bedrijven en studio’s dag en nacht gewaarborgd moet zijn. Zowel voor werknemers uit de wijde regio als voor bezoekers van shows en uitzendingen. We weten dat het station Mediapark nu en in de toekomst belangrijk is voor de eigenaar en medewerkers op het Mediapark. Daarom vraagt de bediening van station Mediapark nu de aandacht, zeker in relatie tot de andere Hilversumse stations én in het bredere netwerk van de Gooicorridor. De bereikbaarheid van het Media Park (als randvoorwaarde voor welke ontwikkeling dan ook) moet ook voor de toekomst geborgd zijn, waardoor een mogelijke groei van het aantal arbeidsplaatsen en daarmee toenemend gebruik van het station gefaciliteerd kan worden. Ook nu al zal een aantrekkelijker station het gebruik van het OV voor het reizen van en naar het Mediapark aantrekkelijke maken. Een gebiedsontwikkeling om het station is nog niet geagendeerd. Een eventueel initiatief daartoe ligt niet bij de gemeente, maar bij eigenaren en gebruikers. De gemeente heeft en houdt contact met alle betrokkenen.

Figuur 6 Station Mediapark

12

4 De ontwikkelstrategie, invulling van condities en programmatische invulling De vernieuwing en ontwikkeling van Hilversum, de verbetering van de bereikbaarheid en de bijdrage aan doelen van de NOVI vragen een integrale ontwikkelstrategie. Dat doen we in Hilversum op basis van bestaande kaders van de gemeenteraad: de structuurvisie Hilversum 2030 en door de raad vastgestelde visies en ruimtelijke kaders voor projecten. Net zoals Hilversum een eigen plek inneemt in de poly-centrische verstedelijkingsstrategie van de MRA, is de ontwikkelstrategie binnen Hilversum ook poly-centrisch van karakter: met drie krachtige knopen met een eigen gezicht. Binnen de projecten zal de gemeenteraad nog besluiten nemen. Ook werkt de gemeente met de samenleving aan een nieuwe Omgevingsvisie 2040. Dat maakt dat de ontwikkelstrategie adaptief is.

4.1 Kern van de ontwikkelstrategie De kern van de poly-centrische ontwikkelstrategie in Hilversum is dat de grootste ontwikkeling plaatsvindt in de zogenaamde ‘dynamische gebieden’ rondom het spoor, zoals beschreven in de structuurvisie Hilversum 2030. De drie krachtige knopen vormen de stedelijke ruggengraat van Hilversum voor verplaatsingen met het openbaar vervoer. Het zijn hiermee ook de meest logische binnenstedelijke locaties voor integrale gebiedsontwikkeling waarmee de omliggende natuur in de buitengebieden ontzien kan worden en de slechte autobereikbaarheid van Hilversum niet verder verslechtert en mogelijk, ondanks een groei van de bevolking, verbetert. De drie krachtige knopen functioneren ieder in een uniek en onderscheidende omgeving waar wonen, werken, voorzieningen, beleven, ontmoeten en reizen centraal staan. Dat betekent dat binnen de invloedssfeer van elke knoop een passend evenwicht gevonden wordt tussen knoop- en plaatswaarde. Knoopwaarde duidt het aanbod van mobiliteit aan: frequentie van het openbaar vervoer, het bereik en aansluiting van mobiliteitsnetwerken en modaliteiten. Plaatswaarde heeft betrekking op de functies en activiteiten rond de knoop. Hoe beter de positie van de knoop in het netwerk, hoe groter de intensiteit van inwoners, werknemers en bezoekers.

Dat betekent in het algemeen: - Gebieden waarin functies gemengd zijn - Ontwikkelen en vernieuwen met gevoel voor identiteit, kwaliteit, functie, maat en schaal van gebieden - Het benutten van potenties van OV-knooppunten en ketenmobiliteit, op basis van de nieuwe mobiliteitsvisie Zo staat de knoop station Hilversum Centraal in het teken van een aantrekkelijke bij de Mediastad passende entree die uitnodigt en verleidt tot verblijf, ontmoeten en het beleven van de stad door bezoekers. De knoop station Sportpark fungeert als belangrijke plek voor zakelijk ontmoeten, werken en leren met een aantal belangrijke onderwijsinstellingen binnen het ontwikkelgebied en kan met een P+R hub fungeren als schakel in het daily urban system. Daarom komt er ook een aftakking van de HOV baan naar Sportpark voor de overstap van auto naar OV. Anderzijds gaat het met meerdere (sport)voorzieningen ook voor de inwoners van Hilversum en in de kernen eromheen een belangrijke plek worden voor verblijf en recreatie. De knoop station Mediapark is in belangrijke mate gericht op het faciliteren en versterken van het creatief cluster zowel gericht op de professionals die werken bij de verschillende bedrijven als de consument die naar shows gaan of een bezoek brengen aan Beeld en Geluid. Onderwijs krijgt in de doorontwikkeling naar een campus ook steeds prominenter een plek in het gebied.

Hierdoor zullen ook steeds meer studenten hun weg vinden naar station Mediapark.

13

De verschillende gebiedsontwikkelingen rondom stations zijn aan elkaar verbonden door de Gooilijn. De ontwikkelingen zijn dan ook van elkaar afhankelijk: keuzes rondom het ene station kunnen invloed hebben op een andere plek. Nog meer invloed op de Gooilijn hebben keuzes op landelijke en internationale schaal (netwerkstrategie). De Gooilijn behoort immers tot het drukst bereden spoor van Nederland. Een voorbeeld van zulke keuzes op netwerkniveau het verdwijnen van de intercityverbinding met Amsterdam Centraal per 2029. De regio Gooi en Vechtstreek en Hilversum vinden het belangrijk ook op netwerkniveau na 2030 te kijken of er infrastructurele ingrepen op de Gooilijn mogelijk zijn die de bediening van de Hilversumse stations garanderen en groei van het OV gebruik mogelijk maken.

Figuur 7 Ingang station Hilversum 2021

4.2 Vliegwiel en strategische interventies Het vliegwiel zijn de investeringen in infrastructuur en duurzame mobiliteit op en rondom de OV knooppunten, als voorwaarde voor goede gebiedsplannen. Zulke investeringen zijn complex en tijdrovend vanwege het grote aantal betrokkenen, kostbaar en ingrijpend in termen van uitvoering. Dat geldt ook – zij het in mindere mate voor – het realiseren van woningen, werkgelegenheid, verduurzaming en klimaatbestendigheid. Hoewel knoop- en plaatswaarde elkaar versterken, is in de praktijk van gebiedsontwikkeling helder dat infrastructuur en bereikbaarheid mogelijkheden schept voor duurzame gebiedsontwikkeling; meer dan andersom. Een aantal strategische interventies is al gepland, met name rondom het station Hilversum. Station Hilversum ontwikkelt zich tot dé vervoersknoop van Gooi en Vechtstreek en wordt gedimensioneerd op de nu voorziene groei, passend bij de identiteit, maat en schaal van het centrum van Hilversum. Wonen en werken worden toegevoegd en de openbare ruimte krijgt een forse impuls. Na uitvoering is het ‘af’ en zijn verdere ontwikkelmogelijkheden beperkt. De belangrijkste strategische interventie die nu op tafel ligt is allereerst en onmiskenbaar de verplaatsing van station Sportpark en de uitbouw daarvan tot een volwaardige multimodale Hub.

Die verplaatsing creëert nu mogelijkheden voor de ontwikkeling van het Arenapark en het naastgelegen Laapersveld en kan naar de toekomst toe fungeren als overloop van Hilversum Centraal in het geheel

14

van het daily urban system van de MRA en Utrecht. Dit is een interventie die vóór 2030 vorm zou moeten krijgen, maar tot ver na 2030 kan renderen. Concreet bestaat de interventie uit: 1. De gewenste verplaatsing van station Hilversum Sportpark in zuidelijke richting + verbinding tussen Arenapark en Laapersveld (traverse), als voorwaarde voor het creëren van een gemengd gebied met de juiste functiemix, die daarmee zorgt voor betere spreiding van reizigers over de dag en zo mogelijk een tegenspits en waarbij er verbeteringen ontstaan op het gebied van veiligheid, voorzieningen en ‘last mile’ 2. De overwegveiligheid van de gelijkvloerse overweg Soestdijkerstraatweg 3. Een helder profiel van station Hilversum Sportpark als multimodale hub1 en P+R en de daarbij behorende voorzieningen

Figuur 8 Overweg Soestdijkerstraatweg

Een andere interventie heeft betrekking op de Gooicorridor in zijn geheel en ziet vooral op na 2030. De plannen daarvoor worden echter nu al gemaakt. Een heldere visie op het functioneren van de Gooicorridor – ook i.r.t. de A1 en A27 – en een investeringsaanpak zijn dringend nodig. Waar op de andere corridors, zoals de Flevolijn, nog doorgroei mogelijk is, moet op de Gooilijn alles in het werk worden gesteld om het huidige treinproduct in stand te houden. Met ingang van het dienstregelingsmodel OV SAAL gaat per 2030 bijvoorbeeld de reistijd tussen Hilversum en Amsterdam Centraal zonder ingrepen substantieel achteruit.

1

Multimodale hubs zijn onderdeel van de Mobiliteitsvisie Hilversum 2040. Hiermee worden knooppunten aan de rand van en in de stad bedoeld waar vormen van deelvervoer en openbaar vervoer bij elkaar komen, of waar met eigen vervoer geparkeerd kan worden om vervolgens met deelvervoer of openbaar vervoer verder te reizen. 15

Inmiddels is bij alle betrokken partijen (provincie Noord-Holland, regio Gooi en Vechtstreek, spoorse partijen en gemeenten langs de Gooicorridor en partners in de regio Utrecht) duidelijk dat de verdere ontwikkeling van de Gooilijn zonder ingrijpen zeer fragmentarisch en minimaal wordt aangepakt. De afhankelijkheden op netwerkniveau zijn groot. Het gevoel is dat er kansen worden gemist voor de korte- en de lange termijn en dat zelfs de ambities uit het regionaal OV Toekomstbeeld niet worden gehaald. Partijen hebben zich verenigd in de stuurgroep Gooicorridor en brengen op dit moment processen, problemen en opgaven voor de ontwikkeling van het spoorvervoer op de Gooilijn in beeld, met oplossingsrichtingen en een suggestie voor een vervolgaanpak. Daarbij wordt het spoorvervoer ook in de context van gebiedsontwikkelingen geplaatst. Een verkenning wordt in oktober 2021 opgeleverd aan alle betrokken partners en aangeboden aan het Rijk.

4.3 Gezamenlijke inzet De gemeente Hilversum investeert fors in de planvorming en uitvoering van de verschillende projecten. De beperkte grondpositie van de gemeente i.r.t. de benodigde investeringen in voorzieningen en openbare ruimte is echter een forse uitdaging. Er is een flink aantal maatregelen nodig om te ontwikkelen en vernieuwen zonder negatieve gevolgen voor de bestaande stad (leefbaarheid) en tegelijk te anticiperen op de energietransitie en klimaatadaptatie. Inzet van Rijk en provincie zijn nodig. Hilversum staat op het standpunt dat de benodigde publieke investeringen en planvoorbereiding voor de projecten, in overleg met elkaar, worden gelegd bij de kerntaken van partners: Rijk, Provincie, gemeente, EU, ProRail, NS en eventuele andere partijen. Dat betekent dat we aan de provincie Noord-Holland vragen prioriteit te leggen bij investeringen in fietsinfrastructuur, (H)OV en ketenmobiliteit. In dit gebiedsplan vragen we met name aandacht voor de OV hub op het Arenapark. Ook vragen we de provincie de bestaande middelen voor ondersteuning van gemeenten bij complexe gebiedsontwikkelingen in de vorm van bijdragen aan de gemeentelijke organisatie voort te zetten. Aan het Rijk vragen we een actieve bijdrage aan de strategische interventies: verplaatsing van station Sportpark en een multimodale studie naar de Gooicorridor, A1 en A27.

Ook vragen we om mee te denken in het financieren van onrendabele top van woningbouw, met name veroorzaakt door (landelijke) ambities op het gebied van duurzaamheid, energie en klimaatadaptatie. De huidige financiële kaders verhouden zich nauwelijks tot de grote opgaven uit de NOVI. Hilversum acht zich primair verantwoordelijk om te investeren in leefbaarheid, groen, voorzieningen en openbare ruimte.

4.4 Programmatische invulling Het potentieel ruimtelijk programma van Stadshart Hilversum is als volgt opgebouwd en afhankelijk van nog definitief te maken keuzes in de verschillende gebiedsontwikkelingen. Wonen Toevoegen van 1.700 tot 2.700 woningen, afhankelijk van de door de raad definitief te kiezen programmering (het stationsgebied, Arenapark, centrum en locatieontwikkelingen in 1221), waarvan het merendeel in het middensegment en het sociale segment, met focus op 1- en 2 persoonshuishoudens. Werken Ontwikkeling van 45.000 m2 BVO op het Arenapark, 10.000 m2 in 1221 en 5.000 m2 als indicatief deel van 12.500 m2 niet-wonen functies in het stationsgebied. Dit kan mogelijk tot 2.000 tot 4.000

16

extra banen leiden afhankelijk van door de raad definitief te kiezen programmering. Tevens gaat het om een versterking van economische profielen zoals de centrumzijde van het station met de historische gemengde binnenstad van Hilversum waar wonen, werken en winkelen samenkomen en Arenapark/station Sportpark als cluster van gezondheid, sport en innovatie. Mobiliteit In het stationsgebied zijn de volgende mobiliteitsingrepen/-maatregelen voorzien:       

Busstation Fietsenstalling station (inclusief Oosterspoorplein) Toerit fietstunnel Kleine spoorbomen: maatregelen aan de Schoolstraat, Noorderweg en het verbeteren van alternatieve routes Herinrichting schapenkamp Herinrichting langgewenst, centrumring Uitbreiding station Hilversum

In 1221 gaat het vooral om aanvullende maatregelen gericht op de fiets en auto. Voor Arenapark zijn een drietal randvoorwaardelijke ingrepen geïdentificeerd voor realisatie van de gebiedsontwikkeling:   

Verplaatsen station Sportpark; Interwijkverbinding; en Fietstunnel Diependaalselaan.

Verder zijn er in de Mobiliteitsvisie tal van mobiliteitsmaatregelen aangewezen die de gebiedsontwikkelingen en de bereikbaarheid ervan in het Stadshart Hilversum positief kunnen beïnvloeden op het gebied van bereikbaarheid: fiets, openbaar vervoer en doorstroming van het autoverkeer: o o o o o o o o o

o

De mogelijkheden van smart mobility (slimme iVRI-installaties en diverse typen sensoren om het gebruik van alle modaliteiten te meten en te regelen); Eén of meerdere zero emissie-zones; Een fijnmazig vervoersnetwerk; Ketenmobiliteit en OV-knooppuntenontwikkeling; Deelvervoer; Betere faciliteiten voor langzaam vervoer, zoals voor voetgangers en fietsers; Contacten met bedrijven om de in- en uitgaande pendel te verkleinen; Een autoluwe binnenstad (binnen de contouren van de centrumring); De gefaseerde realisatie van mogelijk drie multimodale hubs – ook voor goederenvervoer – op strategisch gelegen locaties bij de invalswegen en OV knooppunten rond Hilversum; Nader onderzoek naar de betaalbaarheid en de uitvoerbaarheid van de Noordoost-tunnel van de Larenseweg naar de Nieuwe Crailoseweg (Crailosebrug) en alternatieven.

17

4.5 Potentiële maatschappelijke en economische bijdrage In hoofdstuk 3 is aangegeven dat er de nodige condities zijn waaronder deze ontwikkelingen tot stand kunnen komen. Tot 2030 is de ontwikkeling van het gebiedsplan niet rendabel. Het merendeel wordt veroorzaakt door noodzakelijke mobiliteitsmaatregelen: stedelijke voorzieningen die niet (uitsluitend) kunnen worden gedekt vanuit de gebiedsontwikkelingen. Bovendien voorzien we dat na 2030 forse investeringen nodig zijn op de Gooilijn en tegelijk voor het vinden van oplossingen, bijvoorbeeld om de barrièrewerking van het spoor te verminderen. Zulke investeringen zijn nodig, maar kunnen niet uit (toekomstige) gebiedsexploitaties worden gedekt. Dat vergt op termijn een financieel kader dat door Rijk en provincie moet worden vormgegeven. Al die uitgaven leveren wel wat op. In Hilversum zijn er drie kenmerkende knopen met elk hun eigen karakter en soorten bedrijven. Daarnaast zal de focus op de Hilversumse binnenstad liggen: een compact stadshart met een mix van wonen, werken en voorzieningen en een hogere kwaliteit van de openbare ruimte. Deze ontwikkelingen dragen bij aan de aantrekkingskracht, het voorzieningenniveau, de uitgaven en omzet in de stad en de ontmoetingsmogelijkheden voor bewoners, werknemers en bezoekers. Dit versterkt de agglomeratiekracht van Hilversum.

Hilversum zet sterk in op OV (bv een HOV- verbinding tussen Huizen en Hilversum) en versterking van het fietsnetwerk. In combinatie met het beter verbinden van beide zijden van de stad bij de OVlocaties leidt dit tot minder, duurzamere en actievere vervoersbewegingen. Actieve vervoerbewegingen leiden eveneens tot gezondheidseffecten. Energiebesparend en circulair bouwen zijn uitwerkingen van de ambities in duurzaamheid en energie van de gemeente Hilversum. Daarnaast blijft het kostbare landschap rondom de stad behouden door binnenstedelijk te vernieuwen en ontwikkelen. Het maatschappelijke effect van het programma van wonen en werken tot 2030 is globaal becijferd en leidt naar verwachting tot deze maatschappelijke baten: -

-

Extra bestedingen in de lokale economie: de toevoeging van extra huishoudens rondom de OVknopen zorgt voor extra lokale bestedingen binnen Hilversum. De bestedingsimpuls resulteert in extra werkgelegenheid in met name detailhandel, horeca, zorg en onderwijs. Een deel hiervan valt onder de extra arbeidsplaatsen van het gebiedsplan zelf (toevoeging van 2.000 extra arbeidsplaatsen), maar een deel is ook additionele werkgelegenheid. Daarnaast zorgt de bestedingsimpuls binnen Hilversum voor hogere omzetten en winsten bij ondernemers. Het aantal additionele banen is 557 vanaf 2030, de additionele jaarlijkse inkomsten van werknemers € 1,65 miljoen vanaf 2030 en de additionele jaarlijkse winsten van ondernemers € 0,77 miljoen. Extra inkomsten voor de gemeente: het toevoegen van de nieuwe woningen zorgt voor extra inkomsten voor de gemeente uit de OZB en netto inkomsten uit het gemeentefonds. Het jaarlijkse effect is resp. € 1,57 en 0,88 miljoen vanaf 2030.

Op regionale schaal leidt het realiseren van zo’n opgave op aantrekkelijke en goed bereikbare binnenstedelijke locaties tot: - Agglomeratiekracht: het toenemen van de effectieve dichtheid van de stad leidt tot het versterken van de stedelijke economie (sharing; meer bedrijven in elkaars nabijheid, ze kunnen elkaar beter vinden), een efficiëntere arbeidsmarkt (matching) en kennisspill-overs (learning; meer werknemers en bedrijven in elkaars nabijheid leidt tot makkelijker kennisuitwisseling). Daardoor neemt de arbeidsproductiviteit toe. Het jaarlijkse effect is € 3,75 miljoen vanaf 2030. - Woongenotbaten voor sociale huurders. Mensen willen graag in de stad wonen, dichtbij stedelijke voorzieningen. Daarnaast realiseert Hilversum een specifiek deel van de woningen in het betaalbare en sociale segment. De huurders van deze woningen wonen op aantrekkelijke plekken en hebben hetzelfde woongenot als andere huurders en kopers, maar betalen een huur

18

-

die onder de marktconforme prijs ligt. Dit zorgt voor een welvaartswinst voor de inwoners van sociale huurwoningen wat leidt tot een consumentensurplus. Het jaarlijkse effect is € 1,20 miljoen vanaf 2030. Duurzaam mobiliteitsgedrag van de nieuwe inwoners en werknemers in de stadsharten. Het toevoegen van woningen én arbeidsplaatsen in het binnenstedelijk gebied zorgt voor een duurzamer mobiliteitsgebruik dan wanneer de woningen op plekken elders, verder weg van (H)OV-knooppunten zouden worden gerealiseerd. De nieuwe inwoners en werkenden bevinden zich in de nabijheid van voorzieningen, maken veel gebruik van fiets, lopen en hebben de beschikking over een aantrekkelijk OV product. Hierdoor wordt minder gebruik gemaakt van de auto. Een ruimtelijk programma nabij de OV-knooppunten zorgt voor minder congestie op de weg, minder CO2- uitstoot, minder geluid en een hogere verkeersveiligheid. Let wel: het toevoegen van woningen en arbeidsplaatsen zorgt er lokaal wel voor dat het drukker wordt (meer fietsers, lopers en automobilisten). Het jaarlijkse effect is € 1,27 miljoen vanaf 2030.

Het totaal van de effecten telt tot 2070 op tot € 295 miljoen. Een interessante vraag is of het mogelijk is een deel van deze baten in te zetten voor de benodigde stedelijke voorzieningen. Dat vergt mogelijk aanvullende wettelijke mogelijkheden.

19

5 Beschrijving projecten en fasering In dit hoofdstuk zijn de maatregelen in het stadshart en met het stadshart samenhangende mobiliteitsmaatregelen uitgewerkt. Ze vormen de basis voor de financiële bijlage. In onderstaande tabel is een eerste projectenoverzicht weergegeven in een tabel met bijdragen van elke gebiedsontwikkeling aan inhoudelijke doelen en een kaart met de verschillende maatregelen. Dit is gebaseerd op de huidige inzichten en programma’s. Nadere concretisering en optimalisatie van de verschillende projecten in de gebiedsontwikkelingen zal van invloed zijn op de fasering en de financiën nadat de gemeenteraad daartoe besluit. Tabel: Overzichtstabel bijdragen per knoop obv voorziene programmering tot 2030 Drie krachtige knopen Wonen Werken Mobiliteit Duurzaamheid Leefbaarheid Klimaatadaptatie Groen Ntb= nader te bepalen

Hilversum Centraal ++ + ++ + ++ + ++

Hilversum Sportpark + ++ ++ ++ ++ + +

Hilversum Mediapark Ntb ++ ++ ++ ++ Ntb Ntb

In onderstaande overzichtskaart zijn de maatregelen van dit gebiedsplan genummerd weergegeven. De pijlen op de kaart duiden de bestaande spoorwegovergangen (gelijkvloers en ongelijkvloers). De genummerde maatregelen zijn in het vervolg van dit hoofdstuk per knoop uitgewerkt.

Figuur 9 Overzicht maatregelen

20

Legenda Nr 1a 1b 2a 2b 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27

Maatregelen Uitbreiding stationshal Westzijde Uitbreiding station Oostzijde Realiseren fietsenstalling Westzijde Fietsenstalling Oostzijde Nieuw groen en dynamisch busstation Programmering wonen werken voorzieningen stationsgebied Centrumring (verleggen om de markt heen) Kleine spoorbomen (afsluiten voor gemotoriseerd verkeer) Geluidssanering bij het spoor Programmering wonen en werken 1221 Inrichting openbare ruimte en voorzieningen Groene Loper (groene verbinding en pleinen) Infrastructuur Liebergerweg (verbeteren) Parkeeropgaven: infrastructuur en parkeergarages Verplaatsen perrons Sportpark Passerelle Fietstunnel Diependaalselaan Programmering wonen, werken en voorzieningen Arenapark Duurzaamheidsmaatregelen Arenapark Aanpak Buitenring Noord Multimodale (OV) hubs Connected hubs Regionale snelfietspaden lokaal fietsroutenetwerk en passende voorzieningen Slimme mobiliteit: i-VRI's Verkenning Noordoosttunnel Autoluwe binnenstad en zero emissiezones Realisatie 1000 laadpalen Parkeerbeleid

Project/bron Stationsgebied Bruisend Hart Stationsgebied Bruisend Hart Stationsgebied Stationsgebied Stationsgebied Aanpalende maatregel Stationsgebied Bruisend Hart - 1221 1221 1221 1221 Arenapark Arenapark Arenapark Arenapark Arenapark Arenapark Mobiliteitsvisie Mobiliteitsvisie Mobiliteitsvisie Mobiliteitsvisie Mobiliteitsvisie Mobiliteitsvisie Mobiliteitsvisie Mobiliteitsvisie Mobiliteitsvisie Mobiliteitsvisie

5.1 Hilversum Centraal De bredere opgave rondom het station Hilversum ligt zowel aan de Centrum- als aan de Oostzijde. Inhoudelijk en organisatorisch hangen in dit gebied de komende jaren diverse deelprojecten met elkaar samen.

Stationsgebied - Centrumzijde Het stedenbouwkundigplan zet in op het maken van een alzijdig station, een station dat aan alle kanten aantrekkelijk is. Door het centrum bij het station te laten beginnen, wordt het centrum opgeschoven naar Oost. In de bestaande fietstunnel worden aan beide zijden de tunnelmonden verruimd, worden hellingen flauwer en wordt groen toegevoegd. Daarnaast maken rommelige achterkanten aan het spoor aan de centrumzijde plaats voor een levendig silhouet van groen en bebouwing met brede zichtlijnen vanaf Oost.

21

Maatregel 1a | Uitbreiding stationshal (westzijde) De stationshal is uitgebreid tot een aantrekkelijke, ruime entree van de stad, die voldoet aan de eisen en wensen in 2030. Het station krijgt door de aanpassingen twee voorkanten. Het nieuwe stationsgebied verwacht in 2030 meer reizigers te ontvangen dan nu het geval is: het OV-gebruik (bus en trein) neemt toe. Door de uitbreiding van de hal is bovendien perron 1 weer goed toegankelijk, wat de robuustheid van het spoor ten goede komt. In de omgeving van het station zijn in kwalitatief en kwantitatief opzicht de functies en voorzieningen te vinden die je verwacht bij een station van deze omvang en uitstraling. Vanwege de constructieve en ruimtelijke samenhang zal ook de gewenste uitbreiding van de NS Stationshal in samenhang met de ontwikkeling van bouwblok 2 en 3, de openbare ruimte van het Stationsplein en de ondergrondse fietsenstalling worden opgepakt. Figuur 10 Stationshal station Hilversum Planning: 2022 - 2026 Maatregel 1b | Uitbreiding station Hilversum oostzijde Station Hilversum is nu vooral met haar voorzieningen op het centrum georiënteerd. Met de aanpak van het stationsgebied aan beiden zijden van het spoor wordt een tweezijdige ontwikkeling van het station voorzien.

Zo wordt ingezet op het creëren van een veiligere, aantrekkelijkere, functionelere, toekomstbestendigere en groenere entree voor Oost met stationsfuncties. Door het aanbieden van Figuur 11 Oosterspoorplein deelvervoer wordt de ‘last mile’ gefaciliteerd. Deze ontwikkeling ondersteunt ook een verbeterde aansluiting tussen Centrum en Oost en biedt zo een functionele en prettige ruimte voor reizigers, waar ze voor of na hun treinreis kunnen verblijven. Planning: 2024-2026 Maatregel 2a | Realiseren fietsenstalling Westzijde Ook het gebruik van OV-fietsen neemt naar verwachting de komende jaren met meer dan 50% toe. Een belangrijke bijdrage hieraan leveren de nieuwe fietsenstallingen, met in totaal plek voor 7.000 plekken aan twee zijden van het station. Aan de westzijde van het station komt onder het Stationsplein een ondergrondse fietsenstalling met plek voor 5.000 fietsen. De overige 2.000 fietsen komen aan de oostzijde van het station. Hiermee wordt het voor fietsers mogelijk om comfortabel te parkeren. De fietsenstalling is een grote ingreep in een binnenstedelijke omgeving en vergt een significante voorbereidingstijd. Naast de integratie van de fietsenstalling in haar omgeving, wordt ook de constructie geïntegreerd met twee bouwblokken er bovenop. De voorbereidingstijd die noodzakelijk is loopt parallel aan de werkzaamheden aan het (tijdelijk) busstation.

In de fasering van de werkzaamheden is Figuur 12 Visualisatie toekomstige ingang fietsenstalling

22

gekozen om de werkzaamheden aan het busstation niet samen te laten vallen met de periode van realisatie van de ondergrondse fietsenstalling. Planning: 2023-2026 Maatregel 2b | Fietsenstalling Oostzijde Aan de Oostzijde van het station worden, aanvullend op de 5.000 fietsparkeerplekken aan de westzijde, nog eens 2.000 fietsparkeerplekken gerealiseerd om voldoende capaciteit te kunnen bieden voor het gebruik van de fiets. Planning: 2025-2026 Maatregel 3 | Nieuw groen en dynamisch busstation Een andere impuls komt van een nieuw groen en dynamisch busstation met overdekte wachtruimte. HOV in ’t Gooi verbindt Hilversum snel met Huizen. Het busstation is nauw verbonden met het realiseren van Kiss & Ride plekken op drie logische locaties, de bereikbaarheid van spoor 1 op het station en de verlegde centrumring. Om zo vlot mogelijk aan te sluiten op het project HOV in ’t Gooi is ervoor gekozen om het nieuwe busstation zo vroeg mogelijk binnen het project te realiseren. Omdat het OV ook tijdens de werkzaamheden Figuur 13 Ontwerp busstation in dienst blijft wordt er een tijdelijk busstation gerealiseerd om werkruimte te maken voor de bouw van het nieuwe busstation. Het nieuwe busstation komt op de huidige locatie, waarmee dit goed aansluit op de HOV-verbinding. Het busstation is straks makkelijk en veilig bereikbaar en zichtbaar vanaf station, centrum en de ondergrondse fietsenstalling.

Planning: 2021-2024 Maatregel 4 | Programmering wonen, werken, voorzieningen in het stationsgebied Het Stationsplein wordt een levendig gebied met terrassen, bebouwing, groen en zitplekken. In de nieuwe situatie worden 3 bouwblokken toegevoegd. Het woonprogramma is een mix van (goedkoop) middelduur huur en (sociale) huurwoningen. De bouwhoogtes variëren gemiddeld tussen de drie en de zes bouwlagen. Het Stationsplein is uitermate geschikt voor pleinfuncties, detailhandel, horeca en bedrijvigheid. Tevens krijgen de fietser en de voetganger volop de ruimte door heldere routes binnen het stationsgebied en van en naar het centrum. De bestaande fietstunnel onder het spoor is een belangrijke verbinding tussen de twee stadshelften aan weerszijden van het spoor. Om de kwaliteit van de route te waarborgen en/of te verbeteren wordt de fietstunnel aangepakt. Daarnaast wordt het nieuwe busstation ingericht tot een veilige en aangename verblijfsplek.

23

De Koninginneweg staat in het teken van herontwikkeling van de bebouwing tussen de Koninginneweg en het spoor. In de nieuwe situatie worden 4 bouwblokken toegevoegd. Hierin is naast kantoor ruimte voor verschillende woonvormen. De bouwblokken aan de Koninginneweg zijn uitermate geschikt voor jonge creatievelingen en één- en tweepersoonshuishoudens. Wederom variëren de bouwhoogtes tussen de drie en de zes bouwlagen. De Koninginneweg wordt ingericht als royale boulevard met volop ruimte voor groen. Tevens is onder de nieuwe bouwblokken een ondergrondse (half) verdiepte parkeergarage voorzien die niet Figuur 14 Impressie stationsgebied alleen voor de bewoners en gebruikers (kantoren/bedrijven) bestemd is, maar voor iedereen in het stationsgebied, met name bouwblokken 1, 2, en 3. Daarnaast worden in het gebied nog diverse herinrichtingsprojecten van de openbare ruimte uitgevoerd, die samenhangen met en afgestemd worden op de nieuwe bouwblokken, maar niet in de ontwikkeling daarvan meegenomen worden. Wonen Het bestemmingsplan zet in op verscheidenheid. Door verdeling in woonruimte wordt diversiteit in de woningen en van de bewoners mogelijk gemaakt. Er is veel flexibiliteit. Hierdoor kan er makkelijk ingespeeld worden op de actuele ontwikkelingen op de woningmarkt.

De woningen kunnen zowel op de verdiepingen als op de begane grond worden gebouwd, waarmee differentiatie aan functies in de plint kan ontstaan. Met als uitkomst een dynamisch stationsgebied: zowel overdag als tijdens de avonduren een levendige sfeer. Er worden aan de centrumzijde circa 325 woningen toegevoegd (waarvan 33% sociaal, 50% middelduur en 17% duur) en aan de oostzijde nog eens circa 300 (Korte Noorderweg). Werken Het stationsgebied wordt een stedelijke mix met inspirerende functies en een diversiteit aan activiteiten. Hilversum als Mediastad komt weer op de voorgrond. Het Stationsplein zal dan ook het podium zijn voor Hilversumse media innovaties. Hierbij kan gedacht worden aan functies als een city radiostudio en kantoren en ateliers voor creatieve bedrijvigheid. Verder is in het bestemmingsplan ook voorzien in bedrijfsruimte, te weten: ruimte voor kleine bedrijfsunits en grotere kantoorruimtes voor creatieve bedrijvigheid. In de plinten van de bebouwing is ruimte voor media en andere creatieve bedrijvigheid (ateliers, kantoren en woon-werkunits) zowel voor beginnende als gevestigde creatieve bedrijven. In het totaal gaat het om maximaal 15.550 m2 aan functies niet zijnde wonen. Voorzieningen Op het Stationsplein is er beperkte en compacte ruimte voor horeca met terrassen en detailhandel. Deze functies zijn gericht op kort verblijf.

Hierbij kan gedacht worden aan to-go achtige concepten. Dit in beperkte mate zodat er geen concurrentie ontstaat tussen het centrum en het stationsgebied.

24

Juist vanuit de gedachte om het stationsgebied te verbinden met het centrum, moeten deze functies worden gezien als aanvulling op de centrumfuncties. Daarnaast is er ook plaats voor een hotel, congreszalen en vergaderruimte. Dit past in de tegenwoordige tijdsgeest van een stationsgebied en draagt bij aan ontmoetingen, verblijf en werken. In de buitenruimte is ruimte voor ontmoeting en ontspanning en is het mogelijk om evenementen te organiseren. Andere voorzieningen die mogelijk worden gemaakt in het stationsgebied zijn een sportschool, maatschappelijke functies zoals arts, tandarts, fysiotherapie, religie, en voortgezet, beroeps- of volwassen onderwijs. Deze functies passen met name goed aan de Koninginneweg. Planning: 2021-2026 Maatregel 5 | Centrumring Om de bereikbaarheid van het centrum en het station, én de doorstroming op de centrumring te verbeteren, is de verlegging van de centrumring van de Stationsstraat naar de Koninginneweg, Schoolstraat en het Langgewenst noodzakelijk. Op deze wijze ontstaat er een route om het Marktplein heen. Bewoners kunnen dan vanuit alle richtingen iemand ophalen of afzetten op het station, nodeloos (omrij)verkeer op de centrumring wordt hiermee voorkomen. Daarbij wordt de Stationsstraat autoluw. Hierbij is voorzien dat de bevoorrading van het winkelgebied met vrachtwagens alleen tijdens venstertijden mogelijk is.

De Koninginneweg wordt een tweerichtingsweg, op de Schapenkamp zal ter hoogte van de parkeergarage De Markt een knip worden aangebracht. Dit zal uiteraard niet gelden voor bussen en nood- en hulpdiensten. Het kruispunt met de Koninginneweg, de Kleine Spoorbomen en de Noorderweg wordt opnieuw ingericht. Zo wordt de verkeersveiligheid en de doorstroming van zowel de Kleine Spoorbomen als de centrumring geoptimaliseerd. Onderdeel van de aanpak centrumring is het plaatsen van iVRI’s en sensoren om het verkeer (auto, fiets en voetganger) beter te begeleiden en prioriteren en het vergroten van het aanbod van deelvervoer. Door het verleggen van de centrumring wordt de autoluwe binnenstad (maatregel 25). Planning: 2023-2028

25

Maatregel 6 | Kleine Spoorbomen De Kleine Spoorbomen worden heringericht om de verkeersveiligheid en doorstroming van het verkeer te verbeteren. De Spoorwegovergang Kleine Spoorbomen gaat op termijn geheel dicht voor al het gemotoriseerd verkeer. Voor (brom)fietsen en voetgangers blijft de spoorwegovergang Kleine Spoorbomen na de herinrichting open. De verkeersveiligheid op en rond de Kleine Spoorbomen is al jarenlang een heet hangijzer. De verschillende weggebruikers (auto’s, vrachtauto’s, bussen, motoren, (brom)fietsen, voetgangers) die van alle kanten de overweg oversteken en elkaar daarbij op een beperkte ruimte kruisen, zorgen voor gevaarlijke verkeersituaties. Vele (bijna) ongelukken en aanrijdingen op de kruisingen aan beide zijden van de overgang zijn daar het gevolg van. Daar komt bij dat de spoorbomen een kleine 25 minuten per uur gesloten zijn wat tot opstoppingen aan weerzijden van de overweg leidt. In de nieuwe situatie krijgt de Kleine Figuur 15 Uitnodiging participatie kleine Spoorbomen gescheiden voetgangers- en (brom)fietspaden. In spoorbomen noodsituaties kunnen politie en ambulances via deze paden gebruik blijven maken van deze overgang. Al het andere verkeer moet gebruik gaan maken van de Beatrixtunnel of het spoorviaduct aan de Buitenring-Noord (Johannes Geradtsweg) om het spoor te kruisen.