Raadsinformatiebrief 2021-58 inzake Financiële impactanalyse V Covid-19 2021

Raadsinformatiebrief Van

Burgemeester en Wethouder/Burgemeester

Zaak nr.

782520

Aan

Gemeenteraad

RIB nr.

2021-58

Portefeuillehouder

K.J. Walters

Datum

8 juli 2021

Informatie bij

M. Schellens

Tel. nr.

(035) 629 2203

Onderwerp Financiële impactanalyse V Covid-19 2021

Kernboodschap De nieuwste financiële impactanalyse Covid 19 (FIA V) is vastgesteld door het college en bijgesloten bij deze raadsinformatiebrief. Deze geeft halverwege dit jaar een actueel beeld van het Covid-19 risicoprofiel, de wijzigingen op individueel risiconiveau en het weerstandsvermogen van de reserve Covid-19. Omdat in het eerste half jaar van 2021 diverse nadelen zijn aangemeld ten laste van de reserve, is het huidige risicoprofiel sterk verlaagd ten opzichte van de vorige (FIA IV). Het weerstandsvermogen van de reserve Covid-19 is op dit moment voldoende om het 70% en groter risicoprofiel af te dekken. Desondanks zou er in de tweede helft van dit jaar sprake kunnen zijn van een (tijdelijke) negatieve stand van de reserve. Op dat moment zou een voorstel voor het aanvullen van de reserve Covid-19 vanuit de algemene reserve nodig zijn.

Aanleiding In navolging van de werkwijze in 2020 wordt ook dit jaar periodiek een actuele financiële impactanalyse Covid-19 (FIA) opgesteld. De FIA geeft een overzicht van de Covid-19 gerelateerde risico inschattingen en beschrijvingen van dat moment. Daarnaast wordt het weerstandsvermogen van de Covid-19 reserve getoetst. De reserve Covid-19 is de enige bestemmingsreserve die een eigen weerstandvermogen toets ondergaat. Concluderend beoordeelt de financiële impactanalyse Covid-19 of het op dat moment noodzakelijk is om de reserve uit eigen middelen (de algemene reserve) aan te vullen. Er is een gezamenlijke inspanning geleverd om zoveel mogelijk zekere financiële nadelen zo snel mogelijk in het eerste half jaar van 2021 aan te melden ten laste van de reserve Covid-19. Het huidige risicoprofiel is daarom aanzienlijk gedaald ten opzichte van het vorige (FIA IV). De benodigde weerstandscapaciteit op basis van het 70% of groter risicoprofiel is op dit moment € 1,026 miljoen. De beschikbare weerstandscapaciteit op basis van de huidige stand van de reserve Covid-19 is € 1,2 miljoen. Het weerstandsvermogen Covid-19 komt daarmee uit op 1,2 (‘voldoende’), waar die bij FIA IV nog ‘matig’ was.

Consequenties Op basis van het huidige risicoprofiel is de verwachting dat de stand van de reserve Covid-19 voldoende is om de dit jaar nog optredende Covid-19 risico’s te dekken. Er zijn op dit moment echter een aantal omstandigheden die een (tijdelijke) negatieve stand van de reserve, in de tweede helft van dit jaar, tot gevolg kunnen hebben:

-

-

De eerste coronacompensatie dit jaar, uit de meicirculaire, valt tegen. Met name de compensatie voor de inkomstenderving van 2021 blijft nog uit. In de meicirculaire is een indicatief bedrag van € 300.000 aan coronacompensatie genoemd welke de gemeente bij de septembercirculaire zal ontvangen. Deze indicatie is nog niet definitief, maar wordt vooruitlopend op de septembercirculaire meegerekend in de prognose van de stand van de reserve Covid-19. De verwachting is dat er ook bij de decembercirculaire 2021 nog middelen worden ontvangen, maar die zijn te laat om nog in 2021 in de reserve verwerkt te worden. Tussen het Rijk en de VNG is afgesproken dat er in 2021 wat betreft inkomstenderving aanvullende compensatie komt op basis van de daadwerkelijke nadelen op dit gebied. Die aanvullende compensatie zou daardoor mogelijk pas in 2022, op basis van de jaarrekening 2021, kunnen komen. De zekere financiële nadelen in 2021 worden gaandeweg het jaar aangemeld ten laste van de reserve Covid-19. Deze lopen daardoor grotendeels vooruit op de compensatiemiddelen die nog vanuit het Rijk moeten worden ontvangen. De lasten (nadelen a.g.v. corona) gaan voor de baten (coronacompensatie) uit.

Een reserve moet in het kader van rechtmatigheid aan het eind van het jaar een positief saldo hebben. Het college is gemandateerd “tot besteding over te gaan tot maximaal de in deze reserve aanwezige middelen en alleen voor de werkelijk gemaakte kosten” (raadsbesluit Kadernota 2021 d.d. 9 juni 2021). Bij een negatieve stand van de reserve Covid-19 zou er sprake kunnen zijn van (tijdelijk) onrechtmatig handelen ten aanzien van de reserve, totdat de reserve weer een positieve stand heeft. Deze situatie wordt nauwkeurig gemonitord. Op het moment dat er concreet zicht is op een (dreigende) negatieve stand van de reserve, zal dit zo snel mogelijk aan u worden gemeld. Concluderend zou het later dit jaar nodig kunnen zijn om de reserve Covid-19 uit eigen middelen (de algemene reserve) aan te vullen. Dit is in lijn met de handelswijze zoals aangekondigd bij het instellen van de reserve in het geval de reserve niet toereikend zou zijn. Door de reserve uit eigen middelen aan te vullen, blijft het doel van de reserve Covid-19, de daarmee samenhangende handelingssnelheid en de rechtmatigheid geborgd. Een voorstel tot aanvulling van de reserve Covid-19 vanuit de algemene reserve zal, indien nodig, uiterlijk in de laatste raadsvergadering van 2021 (8 december) aan u worden voorgelegd. Als het voortijds al nodig is, zal het voorstel ook eerder worden voorgelegd.

De middelen die uiteindelijk bij het opheffen van de reserve Covid-19 nog beschikbaar zijn, kunnen bij raadsbesluit worden herbestemd of vrijvallen ten gunste van de algemene reserve. Het eventueel later dit jaar aanvullen van de reserve Covid-19 uit eigen middelen hoeft daardoor niet direct tot een structurele verlaging van de algemene reserve te leiden. Er wordt immers nog coronacompensatie verwacht, maar een deel daarvan zal pas volgens jaar ontvangen worden.

Vervolgtraject De ontwikkeling van de stand van de reserve Covid-19 wordt nauwlettend gevolgd. Zodra de reserve negatief dreigt te worden, wordt u hier zo snel mogelijk over geïnformeerd en zal een voorstel tot aanvulling van de reserve worden opgesteld. In het najaar volgt nog één verzamel RIB financiële afwijkingen a.g.v. de coronacrisis en nog één financiële impactanalyse Covid-19. Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris, de burgemeester, W. Groot, ls.

Ch.B. Aptroot, wnd.

Bijlage(n): 1. Financiële impactanalyse V Covid-19 Deze raadsinformatiebrief is digitaal beschikbaar op internet onder “Vergaderstukken”, B&W-vergadering van 6 juli 2021.

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

FINANCIËLE IMPACTANALYSE V COVID-19 RISICO’S GEMEENTE HILVERSUM 12 JUNI 2021

1

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

Inhoudsopgave 1 – Inleiding ................................................................................................................................... 3 2 – Situatieschets FIA V – peildatum 12 juni 2021........................................................................ 3 3 – Fundamenten opbouw risicoprofiel ........................................................................................ 4 a.

Algemeen ........................................................................................................................................ 4

b.

Uitgangspunten FIA V...................................................................................................................... 5

4 – Risicoprofiel o.b.v. alle risico’s (compleet) .............................................................................. 7 a.

Uitkomsten ...................................................................................................................................... 7

b.

Vergelijking t.o.v. FIA IV Covid-19 (12-03-2021) ............................................................................ 7

5 – Risicoprofiel o.b.v. risico’s ³ 70% .......................................................................................... 10 a.

Uitkomsten .................................................................................................................................... 10

b.

Vergelijking risico’s ³ 70% t.o.v. FIA IV Covid-19 (12-03-2021) ................................................... 11

6 – Reserve Covid-19 ................................................................................................................... 12 7 – Samenvattende conclusies en kanttekeningen ..................................................................... 15 8 – Vervolgproces ........................................................................................................................ 16 Bijlage I – CPB Maartraming 2021 .............................................................................................. 17 Bijlage II – specificatie risico’s ..................................................................................................... 18

2

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

1 – Inleiding Deze financiële impactanalyse Covid-19 (FIA V) is de tweede van het jaar 2021. De uitvraag van de risico’s (de risicogesprekken) heeft medio mei – medio juni plaatsgevonden en de uitgangspunten zijn half april opgesteld. Sinds de vorige financiële impactanalyse Covid-19 (FIA IV) zijn er diverse raadsinformatiebrieven – waaronder de 3e en 4e verzamel RIB financiële afwijkingen als gevolg van de coronacrisis – en raadsvoorstellen met betrekking tot de reserve Covid-19 verschenen en behandeld. De daarin gemelde zekere financiële afwijkingen zijn niet meer opgenomen in het huidige risicoprofiel. Er is een gezamenlijke inspanning geleverd om zoveel mogelijk zekere financiële nadelen ook zo snel mogelijk aan te melden ten laste van de reserve Covid-19. Het huidige risicoprofiel is daarom aanzienlijk gedaald ten opzichte van het vorige. Deze FIA geeft, halverwege dit jaar, een goed beeld van wat er de rest van dit jaar nog aan financiële nadelen als direct gevolg van de coronacrisis kan worden verwacht, naast de zekerheden die al zijn opgetreden en aangemeld ten laste van de reserve. Ook in deze analyse zijn risico-inschattingen gemaakt van gebeurtenissen die een financiële impact hebben op de inkomsten van de gemeente, op de bedrijfsvoering of die leiden tot extra uitgaven.

Risico’s uit de eerdere impactanalyses zijn opnieuw door middel van risicogesprekken beoordeeld en er is geïnventariseerd of er in de tussentijd nog andere, nieuwe, risico’s aan het licht zijn gekomen. Alle data, grafieken en analyses in dit huidige rapport zijn gebaseerd op de gegevens zoals deze op 12 juni 2021 bekend en beschikbaar waren.

2 – Situatieschets FIA V – peildatum 12 juni 2021 Het einde van de directe coronacrisis lijkt in zicht. De vaccinatiecampagne is inmiddels landelijk op stoom gekomen en de verwachting is dat iedereen die dat wil, in juli een eerste prik gekregen moet kunnen hebben. Zowel de stijgende vaccinatiegraad als het ‘seizoenseffect’ dat de zomer heeft op de ontwikkeling op het virus dragen bij aan de sterke daling in het aantal besmettingen en Covid patiënten in de ziekenhuizen. In navolging van die dalende trend is ook het landelijke openingsplan op tempo gekomen en zijn vele, maar nog niet alle, restricties uit de lockdown eerder dit jaar versoepeld. Op Europees niveau zijn met de zomervakantie voor de deur afspraken gemaakt die de reisbewegingen binnen de EU eenvoudiger moeten maken. De opening van Nederland en van Europa zet nu door.1 Daartegenover zijn wel een paar kanttekeningen te maken. Onder andere de opkomst van de Indiase ‘Delta-variant’ van het virus zorgt bijvoorbeeld onder andere in het Verenigd Koninkrijk voor een sterke toename van besmettingsaantallen. Die variant is in Nederland op dit moment nog beperkt aanwezig. De ontwikkelingen en effecten van de Delta variant in het Verenigd Koninkrijk worden op de voet gevolgd.2 Daarnaast is nog niet te voorspellen hoe het coronavirus zich richting het komende griepseizoen van de herfst/winter ontwikkelt.

Het algemene uitgangspunt is vooralsnog dat het virus nog steeds aanwezig zal zijn, maar het door de huidige vaccinatiecampagne niet meer tot een directe gezondheidscrisis of lockdown zal leiden. Juist het eerste griepseizoen na de vaccinatiecampagne zal hier meer duidelijkheid in geven. Herstelagenda Nu er steeds meer zicht is op het einde van de directe coronacrisis worden voorbereidingen getroffen voor het herstel na deze crisis. Omdat de herstelagenda een wezenlijk ander doel heeft dan het 1 In de persconferentie van 18 juni werd bekend dat het openingsplan vanaf 26 juni verder versneld kan worden. Alleen de basisregels blijven nog van kracht: https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/06/18/nederland-zet-grote-stapbijna-alles-kan-op-anderhalve-meter 2 https://nos.nl/artikel/2384044-britten-bezorgd-hoe-gaat-het-met-de-indiase-delta-variant-in-nederland

3

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

opvangen van de directe (en onvermijdelijke) gevolgen van de coronacrisis, valt die buiten het bereik van de reserve Covid-19 en deze financiële impactanalyse. De hier opgenomen risico’s gaan dus alleen over de directe gevolgen van de coronacrisis, in lijn met de uitgangspunten en het afwegingskader van de reserve Covid-19. Coronacompensatie De meicirculaire is recentelijke ontvangen. De daarin ontvangen middelen ter compensatie van de coronacrisis is nagenoeg gelijk aan de vooraankondiging die het rijk met de maartbrief 2021 heeft gedaan. Hierin valt op dat er nog geen compensatie voor de inkomstenderving van 2021 met de meicirculaire wordt ontvangen. In de meicirculaire is aangegeven dat de afspraak voor reële compensatie van inkomstenderving over het hele jaar 2021 wordt doorgetrokken. Daarbij is een indicatief bedrag van rond de € 300.000 vermeld dat Hilversum als compensatie voor de inkomstenderving over de eerste twee kwartalen van dit jaar bij de septembercirculaire ontvangt.3 Deze indicatie is nog niet definitief, maar wordt vooruitlopend op de septembercirculaire van dit jaar meegerekend in de prognose van de stand van de reserve Covid-19. Die indicatie staat echter niet in verhouding tot de inkomstenderving die over die twee kwartalen is opgetreden.

De verwachting is dat in de september- of decembercirculaire aanvullende middelen worden opgenomen voor de inkomstenderving over het hele jaar. Mogelijk wordt de compensatie voor de inkomstenderving 2021 pas aan de hand van de uiteindelijke jaarstukken berekend, zoals de nu gekozen werkwijze van het Rijk over 2020. In dat geval wordt die compensatie pas in 2022 ontvangen. De aanvullende inkomstenderving over 2020 wordt in december van dit jaar verwacht. Al met al wordt er dus nog aanvullende compensatie verwacht voor financiële nadelen die inmiddels al ten laste van de reserve Covid-19 zijn gebracht, maar is het onduidelijk wanneer die ontvangen zullen worden.

3 – Fundamenten opbouw risicoprofiel a. Algemeen De risico’s die de coronacrisis met zich meebrengt, zijn grofweg in te delen in drie varianten, namelijk: 1) Onvermijdbare kosten o Bijvoorbeeld inkomstenderving en zekere extra uitgaven als gevolg van reeds besloten extra steunmaatregelen. 2) Beleidskeuze à steunmaatregelen o Nog niet besloten maar wel concrete nieuwe en/of aanvullende steunmaatregelen afhankelijk van beleidskeuze. 3) Extra kosten in bedrijfsvoering o Deze kunnen zowel onvermijdbaar zijn (bijv. verbonden aan het borgen van de uitvoering van een wettelijke taak), als het gevolg van een beleidskeuze (bijv. de uitvoeringskosten van nieuw beleid). Per risico is uitgegaan van een netto risico-inschatting of restrisico. Hierbij is waar mogelijk een inschatting gegeven van de minimale en maximale omvang van het (rest)risicogevolg. Zaken (en kosten) die reeds aan de raad zijn gemeld, maken geen onderdeel uit van het risicoprofiel. Die extra uitgaven of gederfde inkomsten zijn dan al zeker en zodoende niet meer gekwantificeerd als risico. Wel kan er sprake zijn van een restrisico ten opzichte van de reeds zekere en aangemelde kosten. Een

3 https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/circulaires/2021/05/31/meicirculaire-gemeentefonds2021/meicirculaire-gemeentefonds-2021.pdf pagina 3 en https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/circulaires/2021/05/31/meicirculaire-gemeentefonds2021/Vierde+en+vijfde+pakket+maatregelen+coronacrisis.ods

4

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

risicoprofiel is te allen tijde een momentopname omdat deze afhankelijk is van onder andere de context van en reeds bekende zekerheden op het moment van opstellen. Risicodefinities en -kwantificering zijn gebaseerd op ‘bekende’ informatie. Er wordt niet gespeculeerd over of vooruitgelopen op mogelijk nieuw beleid vanuit het Rijk (landelijk) of de gemeente (lokaal), wat zou kunnen leiden tot extra compensatiegelden, lasten of gederfde inkomsten. Het risicoprofiel ‘beperkt’ zich tot zaken die voortkomen uit wettelijke regelgeving en/of reeds bestaand of aangekondigd beleid. Er wordt geen rekening gehouden met mogelijk nieuwe besluitvorming, tenzij er concrete informatie over dergelijk nieuw beleid bekend is en er een grote mate van waarschijnlijkheid is dat er ook toe zal worden besloten. Na inschatting van de risico’s wordt aan de hand van een Monte Carlo analyse gewogen hoe groot de financiële impact is op basis van die inschattingen. Een Monte Carlo analyse is een simulatietechniek waarbij voor een risico verschillende scenario’s worden doorgerekend; de risicoprofielen van gemeente Hilversum zijn gebaseerd op 100.000 scenario’s per risico. Het doorrekenen van alle risico’s resulteert in een grafiek die laat zien wat de benodigde weerstandscapaciteit is, tegen verschillende zekerheidspercentages, om de risico’s af te kunnen dekken.

In Nederland is het gebruikelijk het bedrag aan te houden waarmee 90% van de mogelijke scenario’s uit een dergelijke analyse afgedekt kan worden. De overige 10% van de scenario’s, doorgaans de ‘staart’ van de grafiek, wordt beschouwd als zeer extreem en daarmee onwaarschijnlijk. Door uit te gaan van 90% is er sprake van een hoog zekerheidspercentage, zonder de extreme scenario’s mee te nemen.

b. Uitgangspunten FIA V FIA V borduurt voort op FIA IV en kent qua uitgangspunten minimale aanpassingen. Het basisuitgangspunt is dat er het hele jaar 2021 in afwisselend meer en mindere mate directe gevolgen van de coronacrisis voelbaar zullen zijn. Door het jaar 2021 als geheel te overwegen, wordt overkoepelend over de verschillende mogelijke periodes van aanscherpingen, lockdowns en versoepelingen heen gekeken. De ervaringen en kennis die in 2020 over de gevolgen van de coronacrisis zijn opgedaan, spelen een grote rol in de gemiddelde inschattingen over de Covid-19 risico’s voor het jaar 2021. De uitgangspunten van FIA V op een rij: -

-

Maartraming CPB4: “Aan het eind van dit jaar is de economie terug op het niveau van voor de coronacrisis. Het herstel is krachtig, maar gevolgen van de coronacrisis werken nog door. Nieuwe uitbraken of grote tegenvallers met vaccineren kunnen roet in het eten gooien”. Directe gevolgen van de coronacrisis zullen heel 2021 afwisselend in meer en mindere mate optreden. Afhankelijk van de ontwikkeling van het virus zullen de (landelijke, regionale en/of lokale) maatregelen periodiek herzien worden. Het maatregelenpakket kan zodoende periodes strenger of losser zijn. Vanaf eind april is een eerste (voorzichtige) versoepeling van het landelijke maatregelenpakket ingezet. Het tempo waarin de versoepelingen worden doorgezet loopt op naar mate de vaccinatiecampagne vordert. Het blijft vooraf moeilijk te voorspellen wanneer er sprake zal zijn van ‘grootschalige’ versoepelingen dan wel het einde van alle maatregelen. Als uitgangspunt houden we in lijn met FIA IV aan dat daar vanaf augustus sprake van zou zijn.5

4 https://www.cpb.nl/centraal-economisch-plan-cep-2021

5 Na de periode van opstellen van de uitgangspunten voor en de uitvraag van de risico’s bij FIA V werd duidelijk dat er een versnelling van het openingsplan plaatsvond. Dit uitgangspunt is dus achterhaald en te behoudend ten opzichte van de werkelijkheid gebleken.

5

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum -

-

-

-

12-06-2021

Basismaatregelen als 1,5e meter afstand en groepsgrote beperkingen zullen ook het grootste deel van 2021 de norm blijven. Het Rijk zal ook in 2021 Rijkscompensatiepakketten vormgeven om tegemoet te komen aan de financiële gevolgen van de coronacrisis, al zal er gaandeweg mogelijk een versobering plaatsvinden. Het collegevoorstel “Afwegingskader behandeling aanvragen reserve "Covid-19" (als onderdeel van Turap II 2020 in de raadsvergadering van 9-12-2020 ter informatie gedeeld) ligt ten grondslag aan het eenduidig beoordelen van verzoeken tot financiële ondersteuning als gevolg van de coronacrisis. Daarbij worden eerst de overige mogelijke alternatieven aan ondersteuning en dekking afgewogen. Dit kader is ook van toepassing op het inventariseren en kwantificeren van mogelijke Covid-19 gerelateerde risico’s. Naar mate de coronacrisis op haar eind loopt, zal er een overgang van directe crisisgevolgen naar herstelagenda plaatsvinden. Naar verwachting zal er een korte periode sprake zijn van zowel het nog opvangen van directe gevolgen van de crisis als het opstarten van de herstelagenda. Alleen directe gevolgen van de coronacrisis kunnen ten laste worden gebracht van de reserve Covid-19. Om die reden worden alleen daarmee samenhangende risico’s in deze FIA in kaart gebracht en valt de herstelagenda buiten het bereik van zowel de reserve Covid-19 als de FIA.

De hoofdlijnen van de aandachtspunten en toelichting hoe om te gaan met Rijkscompensatiegelden in FIA III zijn ook in deze FIA van toepassing.

6

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

4 – Risicoprofiel o.b.v. alle risico’s (compleet) a. Uitkomsten De onderstaande figuren geven de opbouw van de uitkomsten van het huidige risicoprofiel weer. In ‘Bijlage II – specificatie risico’s’ van deze financiële impactanalyse is tevens de actuele detailuitwerking van de individuele risico’s in te zien. Op basis van het complete risicoprofiel zou er zo’n € 1,8 miljoen nodig zijn om de risico’s op te vangen: FIGUUR 4.1 – TABEL SIMULATIE RESULTAAT COVID-19 RISICO’S O.B.V. ALLE GEKWANTIFICEERDE COVID-19 RISICO’S

Zekerheidspercentage 10% 25% 50% 75% 80% 90% 95% 99%

Bedrag € 778.354 € 980.796 € 1.241.628 € 1.517.796 € 1.583.203 € 1.757.785 € 1.906.976 € 2.191.695

Statistieken Minimum Maximum Gemiddeld Standaarddeviatie Absolute maximum Trekkingen

Waarde € -188.308 € 2.908.402 € 1.256.019 € 385.303 € 3.475.500 100.000

FIGUUR 4.2 – GRAFIEK SIMULATIE RESULTAAT COVID-19 RISICO’S O.B.V. ALLE GEKWANTIFICEERDE COVID-19 RISICO’S

b. Vergelijking t.o.v. FIA IV Covid-19 (12-03-2021) Ten opzichte van de vorige financiële impactanalyse is de benodigde weerstandscapaciteit op basis van het complete risicoprofiel aanzienlijk gedaald: van € 6,5 miljoen in FIA IV naar € 1,8 miljoen nu. De voornaamste oorzaken van de daling zijn: - De vorige FIA (IV) besloeg de stand van zaken vóór het opstellen van de eerste verzamel RIB financiële afwijkingen a.g.v. coronacrisis van 2021. Zaken die op moment van opstellen van FIA IV wel zeker waren, maar nog niet aan de raad gemeld, waren daarom toch opgenomen in het risicoprofiel. Ten tijde van de huidige FIA (V) zijn er echter diverse zekere financiële nadelen als gevolg van de coronacrisis aan de raad gemeld (waaronder twee verzamel RIB’s). - In het eerste half jaar van 2021 zijn daardoor al veel risico’s opgetreden en aangemeld waardoor ze als risico zijn komen te vervallen, of alleen nog als (sterk verlaagd) restrisico over zijn gebleven in FIA V.

7

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum -

12-06-2021

Er is een gezamenlijke inspanning geleverd om zo snel mogelijk de zekere financiële nadelen als gevolg van corona dit jaar aan te melden voor de reserve. Naar mate meer zaken worden aangemeld, vervallen er meer risico’s en verlaagt het risicoprofiel.

Onderstaande figuren geven een overzicht van de respectievelijke stijgers, dalers en vervallen risico’s ten opzichte van de vorige financiële impactanalyse (FIA IV d.d. 12 maart 2021). Stijgers

FIGUUR 4.3 – STIJGERS T.O.V. FINANCIËLE IMPACTANALYSE IV COVID-19

Risico Risicogebeurtenis Nr.

Kans FIA IV

Financieel FIA IV

Kans FIA V

Financieel FIA V

R246

Extra inzet ter bevordering van sociaal en mentaal welzijn en leefstijl

0%

€0

95%

€ 350.000

R156

Sterkte instroom bijstandsgerechtigden Minimaregelingen (o.a. BUIG) (alleen het minimumbedrag van de kwantificering is gestegen van € 0 naar € 250.000 aan minimaal verwachte kosten indien het risico optreedt, waardoor het aandeel van dit risico in het risicoprofiel groter is geworden en dus een ‘stijger’ is t.o.v. FIA IV)

50%

€ 650.000

50%

€ 650.000

R68

Extra voorzieningen tijdelijk thuiswerken - Licentiekosten (o.a. Windows)

50%

€ 140.000

85%

€ 100.000

Er zijn slechts drie risico’s gestegen ten opzichte van FIA IV. Risico R246 (sociaal en mentaal welzijn) was eerder nog niet gekwantificeerd, omdat eerst duidelijk moest worden hoeveel middelen we hiervoor van het rijk zouden ontvangen. De hiervoor ontvangen middelen zouden hier namelijk één op één voor worden ingezet. Inmiddels zijn de middelen ontvangen en is het dus mogelijk het risico te kwantificeren. Een eerste voorstel ten behoeve van deze middelen is overigens al via RIB 2021-51 Actieplan Jeugd gedaan, waardoor het restrisico nu € 350.000 bedraagt. De stijging van R156 (sterke instroom bijstandsgerechtigden) wordt veroorzaakt door een gestegen minimumbedrag van de kwantificering. Over de laatste drie financiële impactanalyses schommelt het minimumbedrag van dit risico tussen de € 0 en € 250.000, maar is het risico zelf tot nu nog niet opgetreden. De stijging van R68 inzake licentiekosten wordt veroorzaakt door het verhoogde kans percentage. Dat deze kosten gaan optreden is nagenoeg zeker waardoor de kans is toegenomen van 50% naar 85%. De maximum kosten worden nu wel lager geschat dan in de vorige FIA. Dalers

FIGUUR 4.5 – DALERS T.O.V. FINANCIËLE IMPACTANALYSE IV COVID-19

Risico Risicogebeurtenis Nr.

Kans FIA IV

Financieel FIA IV

Kans FIA V

Financieel FIA V

R57

Minder inkomsten parkeren

90% € 1.732.000

25%

€ 445.000

R42

Verwerken verhoogde instroom aanvragen (o.a. BUIG/BBZ/debiteurenbeheer etc.)

70%

€ 750.000

75%

€ 300.000

R74

Regio Gooi en Vechtstreek - extra inzet a.g.v. Corona

75%

€ 250.000

50%

€ 100.000

R220

Tweede Kamerverkiezing maart 2021 - meerkosten als gevolg van het coronaproof organiseren van de verkiezingen

90%

€ 300.000

90%

€ 200.000

R61

Meer beroep op openbare orde en handhaving (o.a. horeca, sportvelden, openbare gebouwen)

70%

€ 250.000

40%

€ 250.000

R238

Beveiliger publieke ruimte stadskantoor

90%

€ 80.000

70%

€ 26.000

R108

Uitvallen cruciale rollen team Functioneel Beheerders

70%

€ 120.000

70%

€ 60.000

R90

Afname opbrengsten buitenreclame

80%

€ 85.000

40%

€ 45.000

R76

Markten met minder marktstands en aanvullende voorziening (toiletwagen)

80%

€ 81.000

80%

€ 50.000

8

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum Risico Risicogebeurtenis Nr.

12-06-2021 Kans FIA IV

Financieel FIA IV

Kans FIA V

Financieel FIA V

R48

Minder ontvangen huurinkomsten van sportorganisaties

50%

€ 110.000

50%

€ 35.000

R199

Faillissement/surseance kleine culturele instellingen (uitgaande subsidies)

70%

€ 30.000

40%

€ 25.000

R245

Tegemoetkoming buurthuizen inkomstenderving

50%

€ 75.000

50%

€ 42.000

R244

Compensatie eigen bijdrage kinderopvang en leerlingenvervoer

10%

€ 125.000

10%

€ 110.000

Vervallen risico’s – opgetreden en niet-opgetreden In de categorie vervallen risico’s valt een onderscheid te maken tussen aan de ene kant opgetreden risico’s (die inmiddels zijn aangemeld ten laste van de reserve) zonder restrisico en aan de andere kant niet-opgetreden risico’s. Een niet-opgetreden risico vervalt op het moment dat niet meer wordt verwacht dat het op zal treden: het risico bestaat niet meer. Ook de vervallen risico’s zijn op individueel niveau toegelicht in Bijlage II – specificatie risico’s van deze FIA. FIGUUR 4.6 – VERVALLEN RISICO’S T.O.V. FINANCIËLE IMPACTANALYSE IV COVID-19 – OPGETREDEN RISICO’S

Risico Risicogebeurtenis Nr.

Kans FIA IV

Financieel FIA IV

R249 Subsidieregeling lokaal MKB

85% € 1.250.000

R73

Werkvoorzieningsschap Tomingroep - dividendopbrengst 2020 wordt niet gerealiseerd en aanspraak op compensatieregeling Rijk

80%

€ 620.000

R189

Extra inhuur vanwege extra werkzaamheden in bezwaar en beroep en werkzaamheden inzake (horeca) verordeningen

90%

€ 480.000

R56

Minder inkomsten precario

90%

€ 228.000

R87

Heffen en innen - extra inhuur t.b.v. tijdig opleggen aanslagen en afhandelen bezwaar en beroep binnen wettelijke termijn

80%

€ 160.000

R230

Minder opbrengsten OZB - waardeverlaging objecten

80%

€ 80.000

R207

Gederfde inkomsten leges paspoorten, NID, Rijbewijzen, VOG's, etc.

70%

€ 73.000

R216

KCC - meer inhuur nodig om uitval als gevolg van Covid-19 (symptomen) op te vangen

90%

€ 43.000

R109

Minder inkomsten leges evenementen (incl. evenementen precario)

90%

€ 40.000

R239

GAD - meerkosten afvalinzameling (ondergebracht in Covid-19 risico R74)

Kans FIA V

Financieel FIA V

Kans FIA V

Financieel FIA V

FIGUUR 4.7 – VERVALLEN RISICO’S T.O.V. FINANCIËLE IMPACTANALYSE IV COVID-19 – NIET-OPGETREDEN RISICO’S

Risico Risicogebeurtenis Nr.

Kans FIA IV

Financieel FIA IV

R51

Minder inkomsten lokale belastingen - uitstel betaaltermijnen en faillissementen (omgezet in regulier risico R257)

70%

€ 600.000

R69

Onrechtmatige verstrekkingen (meer ad hoc, zonder toetsing vooraf) waardoor onvoldoende verantwoording naar het Rijk

50%

€ 400.000

R236

TONK - meerkosten als gevolg van de regeling Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (per 2021)

70%

€ 510.000

R55

BNG Bank - lagere dividenduitkering door tegenvallers als gevolg van Covid19 (omgezet in regulier risico R174)

50%

€ 150.000

R72

TOZO - uitvoering, debiteuren, rente

30%

€ 150.000

R248

Risicomanagement Covid-19 - inhuur specialisme

50%

€ 61.000

R52

Faillissement/surseance maatschappelijke instellingen (sociaal domein)

15%

€ 150.000

R237

Overbelasting ICT-systemen - meer mensen loggen tegelijkertijd in dan het systeem aankan

25%

€ 30.000

9

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum Risico Risicogebeurtenis Nr. R79

Sociale opvangorganisaties kunnen werk niet aan (daklozen, etc.)

R63

Niet tijdig kunnen verantwoorden (in 2021) van de zorgbesteding in 2020

R75

De kans bestaat dat het accres van de algemene uitkering als gevolg van het Coronavirus daalt

R81

Financieringsrisico's door noodzakelijke extra financiering tezamen met oplopende rente

12-06-2021 Kans FIA IV 10%

Financieel FIA IV

Kans FIA V

Financieel FIA V

€ 100.000

De gedaalde en vervallen risico’s zijn het gevolg van ofwel het aanmelden ten laste van de reserve Covid-19 in het eerste half jaar van 2021, ofwel een bijstelling van de risico inschatting omdat het eind van de coronacrisis ten tijde van FIA V meer in zicht is dan bij de vorige FIA. Vervallen risico’s worden vanaf de eerstvolgende FIA niet meer opgenomen, tenzij daar nieuwe aanleiding toe is. Een opvallend (niet-opgetreden) vervallen risico is R51 Minder inkomsten lokale belastingen - uitstel betaaltermijnen en faillissementen. De steunmaatregelen die landelijk en lokaal getroffen zijn tijdens de coronacrisis hebben ertoe geleid dat het effect van dit risico tot nu toe niet merkbaar is opgetreden. De verwachting is dat het niet meer als direct gevolg van de coronacrisis dit jaar zal optreden. Naar mate de steunmaatregelen worden afgebouwd, zal het echter als uitgesteld effect na de crisis zichtbaar worden. Het is hierdoor komen te vervallen als Covid-19 risico en maakt dus geen onderdeel meer uit van dit risicoprofiel. Omdat het echter als uitgesteld effect wel de komende jaren wordt verwacht, zal het als nieuw regulier risico worden opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vanaf de begroting 2022. Op die manier wordt het risico nog wel meegewogen in het risicoprofiel en het weerstandsvermogen van de gemeente.

5 – Risicoprofiel o.b.v. risico’s ³ 70% a. Uitkomsten De berekening van het weerstandsvermogen van de Covid-19 reserve wordt afgezet tegen de risico’s uit het risicoprofiel met een kans van optreden van 70% of groter. Het uitgangspunt is namelijk dat niet alle risico’s ook daadwerkelijk zullen optreden en de Covid-19 reserve zodoende niet álle risico’s, oftewel het complete risicoprofiel, af moet kunnen vangen. Van risico’s met een kans percentage van 70% of groter is de waarschijnlijkheid dat ze zullen optreden zeer groot, maar is de omvang van de gevolgen nog enigszins onzeker. Zoals gesteld moeten minimaal deze ‘grote kans’ risico’s vanuit de bestemmingsreserve Covid-19 gedekt kunnen worden. Aan de hand van het risicoprofiel van 70% of groter wordt getoetst in hoeverre de reserve Covid-19 toereikend is om de voorziene risico’s op te kunnen vangen. Die toets bestaat uit het totaal van reeds bekende stortingen (op basis van circulaires van het Rijk) en onttrekkingen (op basis van raadsinformatiebrieven en raadsvoorstellen) aan de reserve tegenover het risicoprofiel. De simulatie van het risicoprofiel op basis van risico’s met een kans van 70% of groter ten tijde van FIA V ziet er als volgt uit:

10

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

FIGUUR 5.1 – TABEL SIMULATIE RESULTAAT COVID-19 RISICO’S O.B.V. RISICO’S MET KANS PERCENTAGE VANAF 70%

Zekerheidspercentage 10% 25% 50% 75% 80% 90% 95% 99%

Bedrag € 446.409 € 618.875 € 768.109 € 894.325 € 924.693 € 1.025.651 € 1.220.083 € 1.406.713

Statistieken Minimum Maximum Gemiddeld Standaarddeviatie Absolute maximum Trekkingen

Waarde € -326.339 € 1.598.736 € 758.743 € 247.098 € 1.273.500 100.000

FIGUUR 5.2 – GRAFIEK SIMULATIE RESULTAAT COVID-19 RISICO’S O.B.V. RISICO’S MET KANS PERCENTAGE VANAF 70%

De uitkomst van de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de huidige risico’s met een kans van 70% of groter bedraagt € 1,026 miljoen.

b. Vergelijking risico’s ³ 70% t.o.v. FIA IV Covid-19 (12-03-2021) De toelichting op de daling van het complete risicoprofiel is ook van toepassing op het risicoprofiel van 70% of groter. In de vorige financiële impactanalyse kwam het 70% of groter profiel nog uit op € 5,8 miljoen. De verwachting ten tijde van FIA IV, dat een groot deel van de destijds 70% of groter risico’s nu zouden zijn veranderd in verlaagde restrisico’s aanvullend op intussen gemelde zekere nadelen, is daarmee uitgekomen. Er zijn op dit moment geen specifieke veranderingen binnen het 70% of groter profiel die aanvullend van waarde zijn om eruit te lichten. Positieve risico R221 – nog te ontvangen compensatie inkomstenderving 2020 Het positieve risico R221 is ten opzichte van FIA IV ongewijzigd. Met een kans percentage van 90% is het ook onderdeel van het 70% of groter risicoprofiel. Inhoudelijk betreft dit risico (en de kwantificering) enkel nog de aanvullende compensatie inkomstenderving als gevolg van de coronacrisis in 2020. Deze wordt gebaseerd op de jaarstukken 2020 en pas in de decembercirculaire 2021 concreet verwacht. Dit positieve risico (geschatte inkomsten) heeft een verlagend effect op het risicoprofiel welke verder enkel bestaat uit geschatte nadelen (kosten).

Door R221 mee te nemen in het risicoprofiel, ontstaat er een gebalanceerd beeld van het totaal van de nog te geschatte nadelen afgezet tegen de geschatte inkomsten.

11

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

6 – Reserve Covid-19 De stand van de reserve Covid-19 ziet er als volgt uit: TABEL 6.1 – STAND RESERVE COVID-19 INCL. REEDS GEMELDE MUTATIES D.D. 08-07-2021

Reserve Covid-19 – incl. reeds gemelde mutaties d.d. 08-07-2021 Eindstand jaarstukken 2020 1e wijziging verordening precariobelasting 2021 Turap I 2021: RIB 2020-67 Septembercirculaire Gemeentefonds RIB 2020-70 Aanvullende financiële afwijkingen als gevolg van coronacrisis RIB 2021-12 Decembercirculaire 2020 Gemeentefonds RIB 2021-17 Beleidsregels TONK en beroep op de Covid-reserve RIB 2021-21 Gedoogbesluit terrassen en overkappingen RIB 2021-31 3e verzamel RIB financiële afwijkingen a.g.v. coronacrisis Resultaatsbepaling jaarstukken 2020 (decembercirculaire/risicomanagement) Jaarstukken 2020 en begroting 2022 – 2025 Regio Gooi en Vechtstreek Stand na raad 7 juli 2021 RIB’s verstuurd naar de raad: RIB 2021-42 Subsidieregeling Anderhalve Meter RIB 2021-43 Plan van aanpak herstelagenda coronacrisis RIB 2021-46 Subsidieaanvraag coronaproof on stage RIB 2021-47 Aanpassing beleidsregels TONK RIB 2021-51 Actieplan Jeugd 2021-2022 RIB 2021-56 4e verzamel RIB financiële afwijkingen a.g.v. coronacrisis RIB 2021-57 Meicirculaire gemeentefonds 2021 Indicatie coronacompensatie septembercirculaire (zie aankondiging RIB meicirculaire) o.v. Stand FIA V

bedragen x € 1.000 datum raad bedrag 3.663 21-4-2021 -228 9-6-2021 805 -65 1.564 -1.590 -90 -2.803 6-7-2021 351 6-7-2021 -201 1.406 -1.000 -40 -25 840 -408 -851 978 300 1.200 - = onttrekking/+ = storting

Ten tijde van FIA V is er zo’n € 1,2 miljoen beschikbaar in de reserve Covid-19. Ook in deze FIA is het goed de kanttekening te maken dat de eerste € 2,7 miljoen die bij het instellen aan de reserve is toegevoegd, uit de eigen algemene reserve is onttrokken. Zoals het er nu naar uitziet, zijn die eigen middelen daadwerkelijk ingezet ter bestrijding van de directe gevolgen van de coronacrisis. Dit zal uiteindelijk duidelijk worden aan de hand van de stand van de reserve op het moment dat de reserve Covid-19 wordt opgeheven. Weerstandsvermogen reserve Covid-19 De reserve Covid-19 dient als de beschikbare weerstandscapaciteit tegenover de benodigde weerstandscapaciteit die voortkomt uit het 70% of groter risicoprofiel Covid-19. Door deze tegen elkaar af te zetten, kan het weerstandsvermogen van de reserve Covid-19 worden bepaald: FIGUUR 6.2 – WEERSTANDSRATIO COVID-19 RESERVE O.B.V. RISICOPROFIEL 70% OF GROTER

Weerstandsvermogen is

Beschikbare weerstandscapaciteit (stand reserve Covid-19) Benodigde weerstandscapaciteit (risicoprofiel Covid-19 70% of groter)

is

1.200 1.026

is

1,2

Volgens de door Smorenberg voorgestelde beoordelingstabel voor het weerstandsvermogen6, welke landelijk als leidraad wordt aangehouden, is het weerstandsvermogen van de reserve Covid-19 daarmee ‘voldoende’. De reserve Covid-19 (€ 1,2 miljoen) is toereikend om het risicoprofiel van de 70% of groter Covid-19 risico’s (€ 1,026 miljoen) af te dekken.

6 Zie het artikel ‘Een norm voor het weerstandsvermogen’ (B&G, oktober 2006)

12

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

FIGUUR 6.3 – BEOORDELINGSTABEL VOOR HET WEERSTANDSVERMOGEN SMORENBERG

Categorie

Weerstandsvermogen

Beoordeling

A

>2

Uitstekend

B

1,4< x <2,0

Ruim voldoende

C

1,0< x <1,4

Voldoende

D

0,8< x <1,0

Matig

E

0,6< x <0,8

Onvoldoende

F

<0,6

Ruim onvoldoende

Kanttekening weerstandsvermogen reserve Covid-19 ten tijde van FIA V Ondanks dat het weerstandsvermogen van de reserve Covid-19 op dit moment voldoende is voor het huidige risicoprofiel, zou er in de tweede helft van dit jaar sprake kunnen zijn van een (tijdelijke) negatieve stand van de reserve. Dit heeft een aantal oorzaken: 1. Zoals in 2 - Situatieschets van deze FIA is toegelicht, valt de eerste coronacompensatie dit jaar, uit de meicirculaire, tegen. Met name de compensatie voor de inkomstenderving van 2021 blijft nog uit. In de meicirculaire is een indicatief bedrag van € 300.000 aan coronacompensatie genoemd welke de gemeente bij de septembercirculaire zal ontvangen, maar die is niet toereikend voor de reeds zekere inkomstenderving voor dit jaar. 2. De verwachting is dat er ook bij de decembercirculaire 2021 nog middelen worden ontvangen, maar die zijn te laat om nog in 2021 in de reserve verwerkt te worden. Daar zitten naar verwachting de middelen bij van het positieve risico R221 over de aanvullende compensatie inkomstenderving 2020, die nu een verlagend effect hebben op het huidige risicoprofiel. Dat komt het gebalanceerde beeld van de totaal nog te verwachten nadelen ten goede, maar zegt niets over of die middelen tijdig binnenkomen om daarmee een negatieve stand van de reserve te helpen voorkomen. 3.

Tussen het Rijk en de VNG is afgesproken dat er in 2021 wat betreft inkomstenderving aanvullende compensatie komt op basis van de daadwerkelijke nadelen op dit gebied. Die aanvullende compensatie zou daardoor mogelijk pas in 2022, op basis van de jaarrekening 2021, kunnen komen. 4. De zekere financiële nadelen in 2021 worden gaandeweg het jaar aangemeld ten laste van de reserve Covid-19. Deze lopen daardoor grotendeels vooruit op de compensatiemiddelen die nog vanuit het Rijk moeten worden ontvangen. De lasten (nadelen a.g.v. corona) gaan voor de baten (coronacompensatie) uit. Een reserve moet in het kader van rechtmatigheid aan het eind van het jaar een positief saldo hebben. Het college is gemandateerd “tot besteding over te gaan tot maximaal de in deze reserve aanwezige middelen en alleen voor de werkelijk gemaakte kosten”7, met andere woorden: totdat de reserve leeg is. Bij een (concreet voorziene) negatieve stand van de reserve Covid-19 zou er sprake kunnen zijn van onrechtmatig handelen ten aanzien van de reserve, totdat de reserve weer een positieve stand heeft. Deze situatie wordt nauwkeurig gemonitord. Op het moment dat er concreet zicht is op een (dreigende) negatieve stand van de reserve, zal dit zo snel mogelijk aan de raad worden gemeld.

Concluderend zou het later dit jaar nodig kunnen zijn om de reserve Covid-19 uit eigen middelen (de algemene reserve) aan te vullen. Dit is in lijn met de handelswijze zoals aangekondigd bij het instellen van de reserve in het geval de reserve niet toereikend zou zijn. Ook ondanks dat de nog te ontvangen 7

Raadsbesluit Kadernota 2021 d.d. 9 juni 2021

13

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

coronacompensatie dit (en mogelijk volgend) jaar uiteindelijk wel toereikend zou kunnen blijken. Door de reserve uit eigen middelen aan te vullen zodra er sprake is van een tijdelijke of voorspelde negatieve stand richting het einde van dit jaar, blijft het doel van de reserve Covid-19, de daarmee samenhangende handelingssnelheid en de rechtmatigheid geborgd. Een voorstel tot aanvulling van de reserve Covid-19 vanuit de algemene reserve zal, indien nodig, uiterlijk in de laatste raadsvergadering van 2021 (8 december) aan de raad worden voorgelegd. Als het voortijds al nodig is, zal het voorstel ook eerder worden voorgelegd. De middelen die uiteindelijk bij het opheffen van de reserve Covid-19 nog beschikbaar zijn, kunnen bij raadsbesluit worden herbestemd of vrijvallen ten gunste van de algemene reserve. Het eventueel later dit jaar aanvullen van de reserve Covid-19 uit eigen middelen hoeft daardoor niet direct tot een structurele verlaging van de algemene reserve te leiden. Er wordt immers nog coronacompensatie verwacht, maar een deel daarvan zal pas volgens jaar ontvangen worden.

Weerstandsvermogen Gemeente Hilversum De benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit voor de gevolgen van de coronacrisis worden buiten de berekening van het gemeentebrede weerstandsvermogen gehouden.8 In de financiële impactanalyses Covid-19 vindt namelijk periodiek een weerstandsvermogen toets van de bestemmingsreserve Covid-19 plaats. De reserve Covid-19 is de enige bestemmingsreserve die aan een eigen weerstandsvermogen toets wordt onderworpen. De onttrekkingen aan en stortingen van rijksmiddelen in de reserve Covid-19 hebben daardoor geen invloed op het gemeentebrede weerstandsvermogen. Pas op het moment dat de stortingen of onttrekkingen betrekking hebben op de eigen middelen van de gemeente, beïnvloedt de reserve Covid-19 het gemeentebrede weerstandsvermogen. Als er bijvoorbeeld bijgestort zou moeten worden vanuit de algemene reserve, daalt de algemene reserve en daardoor de gemeentebrede beschikbare weerstandscapaciteit. Bij een eventueel voorstel later dit jaar om de reserve Covid-19 aan te vullen vanuit de algemene reserve, zal ook de impact op het gemeentebrede weerstandsvermogen worden toegelicht.

8 Dit is verder toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van de jaarstukken 2020.

14

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

7 – Samenvattende conclusies en kanttekeningen De voornaamste conclusies en kanttekeningen ten tijde van FIA V zijn: - Er is een gezamenlijke inspanning geleverd om zoveel mogelijk zekere financiële nadelen zo snel mogelijk aan te melden ten laste van de reserve Covid-19. Het huidige risicoprofiel is daarom aanzienlijk gedaald ten opzichte van het vorige. - Het einde van de coronacrisis lijkt in zicht, al zijn er een paar kanttekeningen te maken wat betreft de opkomst van nieuwe varianten en de onzekerheid over wat er in de herfst (het eerste griepseizoen na de vaccinatiecampagne) zal gebeuren. - Nu er steeds meer zicht is op het einde van de directe coronacrisis worden voorbereidingen getroffen voor het herstel na deze crisis. Omdat de herstelagenda een wezenlijk ander doel heeft dan het opvangen van de directe (en onvermijdelijke) gevolgen van de coronacrisis, valt die buiten het bereik van de reserve Covid-19 en deze financiële impactanalyse. - In de meicirculaire 2021 valt op dat er nog geen compensatie voor de inkomstenderving van 2021 wordt ontvangen. De verwachting is dat in de september- of decembercirculaire 2021 aanvullende middelen worden opgenomen voor de inkomstenderving over het hele jaar. - Mogelijk wordt de compensatie voor de inkomstenderving 2021 pas aan de hand van de uiteindelijke jaarstukken berekend.

In dat geval wordt die compensatie pas in 2022 ontvangen. - De benodigde weerstandscapaciteit op basis van het 70% of groter risicoprofiel = € 1,026 miljoen. - De beschikbare weerstandscapaciteit op basis van de huidige stand van de reserve Covid-19 = € 1,2 miljoen. - Het weerstandsvermogen Covid-19 komt daarmee uit op 1,2 (‘voldoende’). - Ondanks dat het weerstandsvermogen van de reserve Covid-19 op dit moment voldoende is voor het huidige risicoprofiel, zou er in de tweede helft van dit jaar sprake kunnen zijn van een (tijdelijke) negatieve stand van de reserve. - De zekere financiële nadelen in 2021 worden gaandeweg het jaar aangemeld ten laste van de reserve Covid-19. Deze lopen daardoor grotendeels vooruit op de compensatiemiddelen die nog vanuit het Rijk moeten worden ontvangen. De lasten (nadelen a.g.v. corona) gaan voor de baten (coronacompensatie) uit. - Een reserve moet in het kader van rechtmatigheid aan het eind van het jaar een positief saldo hebben. Tevens is het college gemandateerd “tot besteding over te gaan tot maximaal de in deze reserve aanwezige middelen en alleen voor de werkelijk gemaakte kosten”. - Bij een (concreet voorziene) negatieve stand van de reserve Covid-19 zou er sprake kunnen zijn van onrechtmatig handelen ten aanzien van de reserve, totdat de reserve weer een positieve stand heeft.

- Concluderend zou het later dit jaar nodig kunnen zijn om de reserve Covid-19 uit eigen middelen (de algemene reserve) aan te vullen. Dit is in lijn met de handelswijze zoals aangekondigd bij het instellen van de reserve in het geval de reserve niet toereikend zou zijn. - Door de reserve uit eigen middelen aan te vullen, blijft het doel van de reserve Covid-19, de daarmee samenhangende handelingssnelheid en de rechtmatigheid geborgd. - Een voorstel tot aanvulling van de reserve Covid-19 vanuit de algemene reserve zal, indien nodig, uiterlijk in de laatste raadsvergadering van 2021 (8 december) aan de raad worden voorgelegd. - De middelen die uiteindelijk bij het opheffen van de reserve Covid-19 nog beschikbaar zijn, kunnen bij raadsbesluit worden herbestemd of vrijvallen ten gunste van de algemene reserve.

15

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

8 – Vervolgproces -

De ontwikkeling van de stand van de reserve Covid-19 wordt nauwlettend gevolgd. Zodra de reserve negatief dreigt te worden, wordt de raad hier zo snel mogelijk over geïnformeerd en zal een voorstel tot aanvulling van de reserve worden opgesteld. In het najaar volgt nog één verzamel RIB financiële afwijkingen a.g.v. de coronacrisis en nog één FIA. Aan de hand van de ontwikkelingen omtrent de coronacrisis in het najaar wordt in de volgende FIA (de laatste van dit jaar) ook vooruitgekeken naar de positie (en noodzaak) van de reserve Covid-19 en de financiële impactanalyses Covid-19 in 2022.

16

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

Bijlage I – CPB Maartraming 2021 FIGUUR BIJLAGE I.1 – CPB MAARTRAMING 2021 – INFOGRAPHIC CORONACRISIS

17

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

Bijlage II – specificatie risico’s Risico Invloed Risicogebeurtenis Nr. (%)

Financieel Minimum

Financieel Maximum

Kans

Toelichting

R88

€ 300.000

€ 500.000

90%

De culturele instellingen ontvangen uit het Rijk of overige regelingen een bijdrage om de gederfde inkomsten te dekken en zich staande te houden. De reserve van een culturele instelling is (zoals gebruikelijk) te laag om dit zelf volledig en/of langere tijd op te kunnen vangen. De bijdragen vanuit het Rijk en de overige regelingen zijn niet in alle gevallen voldoende. Tevens nemen deze bijdragen doorgaans een 'matchingsregeling' vorm aan, waarin de gemeente meebetaalt aan het extra bedrag dat vanuit een externe (Rijks)regeling aan een instelling wordt uitgekeerd. De matchingsregelingen zijn bedoeld om te kunnen voorzien in de vaste lasten. Indien instellingen bij de aanvraag van een matchingsregeling worden afgewezen, zal dit leiden tot een opwaartse bijstelling van de kosten voor de gemeente. De gemeentebijdrage aan een dergelijke instelling zal dan namelijk hoger uitvallen om die overeind en gezond te kunnen houden. Met instellingen die geen aanspraak kunnen doen op een matchingsregeling wordt er op basis van maatwerk gekeken naar steunmaatregelen met betrekking tot bijvoorbeeld huurlasten of andersoortige kosten.

21,3%

Faillissement/surseance culturele instellingen (o.a. matchingsregelingen)

De culturele instellingen zijn actief bezig met het monitoren van hun financiële positie maar het is lastig in te schatten hoe dit zich als gevolg van de coronacrisis verder zal ontwikkelen. Gezien de onzekerheidsfactor worden de financiële consequenties regelmatig geactualiseerd. Het minimum-maximum bereik van dit risico kan daardoor fluctueren. Op dit moment betreft de financiële prognose voor de basisinfrastructuur instellingen in 2021 rond de € 350.000 ten behoeve van matchingsregelingen en € 100.000 voor de overige instellingen. Het is zeker dat ook in 2021 financiële steun aan de culturele sector zal moeten worden verleend, maar tegen welk totaalbedrag is nu nog onzeker. Om die reden is dit risico ten tijde van FIA V ongewijzigd ten opzichte van FIA IV. Hier is wel de kanttekening op zijn plek dat in 2020 veel instellingen hun subsidie vanuit de gemeente hebben ingezet om de vaste lasten te kunnen dragen en op die manier overeind te blijven. Omdat de subsidies binnen de begroting vallen, heeft dit niet geleid tot meerkosten voor de gemeente. Daar staat wel tegenover dat de instellingen vanwege de coronacrisis (o.a. door periodes van sluiting en de 1,5e meter maatregelen) niet hebben kunnen voldoen aan de bijbehorende subsidie-eisen voor dat jaar.

De gemeente past vanwege de omstandigheden van de coronacrisis een coulancebeleid toe om terugvordering van de subsidies te beperken. De kleinere culturele instellingen die niet in aanmerking komen voor landelijke matchingsregelingen vallen onder een apart risico (R199) en zijn daarom geen onderdeel van de kwantificering van dit risico (R88). R246 20%

Extra inzet ter bevordering van sociaal en mentaal welzijn en leefstijl

€ 350.000

€ 350.000

95%

De coronacrisis heeft impact op het sociaal en mentaal welzijn van mensen in alle lagen van de bevolking. Dat geldt in het bijzonder voor mensen die al kwetsbaar waren, zoals kwetsbare jongeren en eenzame, geïsoleerde ouderen, volwassenen met psychische problematiek, mensen met een licht verstandelijke beperking en mensen zonder dak boven hun hoofd. En de crisis raakt ook aan het welzijn en de leefstijl van iedereen, jong en oud, die nu langere tijd in een isolement leeft. Het rijk heeft daarom middels de meicirculaire, zoals aangekondigd in de

18

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum Risico Invloed Risicogebeurtenis Nr. (%)

Financieel Minimum

Financieel Maximum

Kans

12-06-2021

Toelichting

maartbrief, een maatschappelijk steunpakket bekostigd. Hiervoor is €758.000 ontvangen. Uitgangspunt is om de activiteiten binnen die beschikbaar gestelde middelen uit te voeren en dat de kosten dus tegen die middelen kunnen worden weggestreept. Nu de hoogte van de hiervoor te ontvangen middelen bekend is, wordt de precieze invulling van deze activiteiten verder uitgewerkt. Voor een deel is dit reeds gebeurd in het actieplan jeugd. Hierbij onttrekt het college €408.000 aan de reserve Covid-19 om de ontwikkeling van Hilversumse jongeren te ondersteunen en te versterken. Van de verkregen middelen resteert nog €350.000. R156 14,1%

Sterkte instroom bijstandsgerechtigden Minimaregelingen (o.a. BUIG)

€ 250.000

€ 650.000

50%

Als gevolg van Covid-19 neemt de vraag naar inkomensregelingen toe en stijgen de uitgaven. Het grootste risico hier lopen we bij de BUIG, waarbij we grotendeels afhankelijk zijn van het Rijk. Als gevolg van de Covid-19 maatregelen zijn er in 2020 minder aanvragen voor schuldhulpverlening en minimaregelingen ontvangen. Met als gevolg dat de uitgaven achter zijn gebleven en dat een deel van het budget in 2020 over is gebleven. Vooralsnog gaan we ervan uit dat dit uitgestelde vraag betreft en dat de uitgaven alsnog gedaan moeten worden in de jaren 2021 en verder. Ondanks de stijging van de uitkeringslasten van de afgelopen maanden (als gevolg van Covid-19) verwachten wij net als in 2020 in 2021 uit te komen met het beschikbare budget. Het beschikbare BUIG budget (rijksbudget) is hier van belang. Dit budget wordt pas in september 2021 definitief. Het voorlopige BUIG budget 2021 (september 2020) lag vanwege Covid-19 beduidend hoger, echter het nader voorlopige BUIG budget (april 2021) ligt weer wat lager. Het lagere voorlopige BUIG budget zorgt ervoor dat het minimumbedrag ten opzichte van FIA IV naar boven is bijgesteld. Het maximale risico van de uitgestelde vraag wordt vooralsnog gelijk ingeschat op € 650.000.

R220 10%

Tweede Kamerverkiezing maart € 150.000 2021 - meerkosten als gevolg van het coronaproof organiseren van de verkiezingen

€ 200.000

90%

Er zijn meerkosten gemaakt ten behoeve van het 'coronaproof' organiseren van de Tweede Kamerverkiezing van maart 2021. De diverse maatregelen om iedereen veilig te kunnen laten stemmen in deze coronatijd zijn toegelicht in de Collegebrief Verkiezingen van 9 februari 2021. Ten tijde van FIA V lijken de meerkosten totaal uit te komen rond de € 165.000. Van het Rijk hebben we tot nu toe in totaal € 244.000 aan compensatiegelden voor deze meerkosten ontvangen die volledig in de reserve Covid-19 zijn (of nog worden) gestort. De meerkosten zullen daarom ook volledig ten laste worden gebracht van deze reserve.

R42

Verwerken verhoogde instroom aanvragen (o.a. BUIG/BBZ/debiteurenbeheer etc.)

€ 300.000

75%

Door stijgende aanvragen als gevolg van Covid-19 neemt het werk op het sociaal plein toe. Er is extra capaciteit nodig om deze aanvragen te verwerken. Hiervoor is reeds een onttrekking geraamd van €510.000 om de acute problemen op te lossen. Bij een aantal regelen zien we nu nog geen stijging, maar worden deze wel verwacht. Hier gaat het o.a. om de schuldhulpverlening, BBZ, Re-integratie en handhaving. Voor deze regelingen blijft de

9,6%

€ 100.000

19

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum Risico Invloed Risicogebeurtenis Nr. (%)

Financieel Minimum

Financieel Maximum

Kans

12-06-2021

Toelichting

mogelijkheid bestaan dat in de 2e helft van 2021 meerkosten zullen ontstaan om de stijgende aantallen aanvragen te kunnen verwerken. R68

5,7%

Extra voorzieningen tijdelijk thuiswerken - Licentiekosten (o.a. Windows)

€ 85.000

€ 100.000

85%

Dit jaar zullen de licentie kosten voor Microsoft, Oracle en VMware nog hoger uitvallen dan vorig jaar. Er wordt meer digitaal samengewerkt en op de thuiswerkplek. Er komen steeds meer eisen op het gebied van veilig werken. Dit betekent dat we extra licenties moeten aanschaffen en er zullen nog kosten gemaakt moeten worden om beter digitaal samen te werken. De Zoom licenties voor digitaal vergaderen in deze Corona tijd blijven ook nog doorlopen. Dit betekent dat er in 2021 voor minimaal € 85.000 aan extra kosten worden voorzien. Bij de Kadernota 2020 is besloten in begroting 2022 al rekening gehouden met extra ICT (licentie)budget van structureel € 180.000.

R58

3,5%

Hogere uitgaven volksgezondheid, WMO, jeugdzorg, etc.

€0

€ 250.000

50%

Voor 2020 had het Rijk in overleg met de VNG bepaald dat de gemeenten de omzet 2019 (+ contractuele indexatie) moesten garanderen voor de zorgaanbieders (continuïteitsbijdrage). Voor 2021 geldt deze afspraak vooralsnog alleen voor WMO-vervoer. De kosten van de continuïteitsbijdrage zijn lager dan de "normale" kosten en kunnen normaliter dus binnen de begroting worden opgevangen. Net als in 2020 geldt voor 2021 de verplichting voor gemeenten om zorgaanbieders eventuele meerkosten bij Jeugd en WMO als gevolg van de Covid-19 te vergoeden. Hiertegenover zal wederom een rijksbijdrage staan. Vooralsnog gaan we ervan uit dat de meerkosten wegvallen tegen de rijksbijdrage. Onduidelijk is óf er als gevolg van Covid-19 een inhaalvraag in 2021 en verder ontstaat en áls die al ontstaat hoe groot de inhaalvraag is. Vooralsnog is de inschatting dat het risico op hogere lasten van Covid-19 beperkt is en schatten we deze in op maximaal € 250.000.

R61

3,4%

Meer beroep op openbare orde en handhaving (o.a. horeca, sportvelden, openbare gebouwen)

€ 50.000

€ 250.000

40%

Het risico bestaat ten tijde van FIA V uit twee componenten: 1 - Extra inzet op jeugdboa’s en jongerenwerken (Versa). In 2020 zijn deze meerkosten opgevangen doordat er minder inzet nodig was op ‘veilig uitgaan’. De verwachting is dat het uitgaansleven in 2021 wel weer op gang zal komen, al valt nog niet goed te voorspellen per wanneer de landelijke maatregelen dit zullen toelaten. Als de inzet op veilig uitgaan weer toeneemt, wordt de extra inzet op jeugdboa’s en jongerenwerken niet per definitie afgeschaald. Voor nu is de inschatting dat die extra inzet in 2021 daarom wel tot meerkosten zou kunnen leiden. Op korte termijn volgt met betrekking tot dit onderdeel een collegevoorstel met een aanvraag voor circa € 50.000. 2 - Coronabesmettingen binnen het boa-team. Tot nu toe is dit nog niet gebeurd. De kans blijft aanwezig maar neemt af naar mate de landelijke vaccinatiecampagne groeit. Mocht er een coronabesmetting binnen het team gevonden worden, dan zou het hele team mogelijk tijdelijk thuis komen te zitten om verdere verspreiding binnen het boa-team in de kiem te smoren. Er zou dan voor een korte periode boa-inzet moeten worden ingehuurd. De inschatting op dit moment is dat het restrisico zo'n 40% kans van optreden zal hebben.

20

Financiële impactanalyse V Covid-19 risico’s Gemeente Hilversum

12-06-2021

Risico Invloed Risicogebeurtenis Nr. (%)

Financieel Minimum

Financieel Maximum

Kans

Toelichting

R57

Minder inkomsten parkeren

€0

€ 445.000

25%

In RIB 2021-31 is een bedrag van € 1,287 miljoen opgenomen als gederfde inkomsten parkeren voor 2021. Daarom is het risico fors verlaagd. De eerste 4 maanden waren de niet noodzakelijke winkels gesloten wat heeft geleid tot een forse verlaging van de parkeerinkomsten. Sinds eind april zijn alle winkels weer geopend. Het eventueel vergaand versoepelen van de landelijke maatregelen zodra de grootschalige vaccinatie zou starten (voor de zomer) zou deze inkomstenderving naar verwachting ook niet meer goed kunnen maken. Gelijk aan 2020 is de verwachting dat de inkomsten wat betreft parkeervergunningen wel stabiel zullen blijven. De vraag is of het restrisico (extra 5% van de gederfde parkeerinkomsten) nog blijft bestaan. Ten tijde van FIA V is er sprake van een versnelling van het landelijke openingsplan en wordt het restrisico laag (25%) ingeschat.

Garantstelling OZB Stadsfonds