Raadsinformatiebrief 2021-30 inzake Ontwerpbestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning 2021 (ter inzage)

Raadsinformatiebrief Van

Burgemeester en Wethouder/Burgemeester

Zaak nr.

721988

Aan

Gemeenteraad

RIB nr.

2021-30

Portefeuillehouder

F.G.J. Voorink

Datum

8 april 2021

Informatie bij

A.B.E.M. Rijntjes

Tel. nr.

(035) 629 2402

Onderwerp Ontwerpbestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning 2021 (ter inzage) Kernboodschap Op 30 maart 2016 heeft de u het (paraplu)bestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning vastgesteld (hierna Regeling 2016). Een regeling die voor bijna de hele gemeente geldt. De Regeling 2016 is geëvalueerd. De evaluatie is besproken met vertegenwoordigers van bewonersverenigingen (van met name Over ’t Spoor) die aan de wieg stonden van deze regeling. Uit de evaluatie en die gesprekken zijn voorstellen tot wijziging van de regeling voortgekomen. Die zijn verwerkt in een herziening van het (paraplu)bestemmingsplan: Regeling meervoudige bewoning 2021 (hierna Regeling 2021). Het nieuwe bestemmingsplan geldt ook weer voor bijna de hele gemeente en vervangt de Regeling 2016. De wijzigingen hebben voornamelijk betrekking op het postcodegebied 1221 en Bloemenbuurt Noord en Zuid. Het ontwerp van de herziening van (paraplu)bestemmingsplan kan nu ter inzage worden gelegd voor reacties (zienswijzen). Aanleiding Op 30 maart 2016 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning vastgesteld (hierna Regeling 2016). De reden voor dat bestemmingsplan was een in de raad (11 december 2013) aangenomen motie (M13/70.

Deze motie kwam voort uit een opgesteld document van de samenwerkende wijken Geuzenbuurt, Oosterspoorplein, Klein Rome en Ooster- en Nieuwstraten over de problematiek (de gevolgen) van meervoudige bewoning in die wijken. Het bestemmingplan geeft voor bijna heel Hilversum een regeling voor het gebruik en/of verbouwen van gebouwen voor meervoudige bewoning. Tijdens de besluitvorming is afgesproken dat de Regeling 2016 wordt geëvalueerd. Dat is gedaan in 2018. In oktober van dat jaar is de evaluatie verschenen. Op 18 december 2018 is een bijeenkomst georganiseerd met de voorzitters van bewonersverenigingen van de genoemde buurten en zijn de resultaten van de evaluatie gedeeld en besproken. Op 13 februari 2019 is vervolgens de evaluatie en de uitkomsten van het gesprek besproken in de commissie Ruimtelijke Ordening en Wonen. In de brief van 30 april 2019 heeft wethouder Voorink de gemeenteraad daarover nader geïnformeerd. In die brief heeft hij ook een aantal acties genoemd die moesten worden uitgewerkt. Deze zijn uitgewerkt en besproken met bewonersverenigingen. De gesprekken vonden plaatst op 7 september, 10 december 2020 en afsluitend op 11 maart 2021 met vertegenwoordigers van bewonersverenigingen Geuzenbuurt, Electrobuurt, Kleine driftbuurt (Oosterspoorplein), Havenstraatbuurt (Ooster- en Nieuwstraten) en St. Vitusbuurt (Klein Rome) en Liebergerweg en omgeving.

In die gesprekken zijn ook voorstellen gedaan voor wijzigingen in de regeling meervoudige bewoning. De wijzigingen betreffen een stop om meervoudige bewoning in gebouwen/panden met een woonbestemming in postcodegebied 1221 en Bloemenbuurt noord en zuid en verscherping van de regels over onzelfstandige bewoning (kamers). De wijzigingen worden hieronder toegelicht. Consequenties Hieronder gaan wij in op wat is besproken met de bewonersverenigingen en waar dat toe heeft geleid.

Stop op meervoudige bewoning woonpanden in postcodegebied 1221 Bewoners gaven aan dat voornamelijk in hun buurten en vooral in het (postcode)gebied 1221 nog steeds overlast van meervoudige bewoning wordt ervaren. Daar komt bij dat in 1221, in de komende periode extra woningen worden gebouwd (Gebiedsagenda 1221) voor één- en tweepersoonshuishoudens. Dit zijn doelgroepen die vaak ook in panden met meervoudige bewoning wonen. Met de bewonersverenigingen is daarom afgesproken geen medewerking meer te verlenen aan aanvragen voor meervoudige bewoning in gebouwen/panden die al een woonbestemming hebben in Geuzenbuurt, Electrobuurt, Kleine driftbuurt (Oosterspoorplein), Havenstraatbuurt (Ooster- en Nieuwstraten), St. Vitusbuurt (Klein Rome) waaronder dus postcodegebied 1221 en in Bloemenbuurt noord en zuid. Deze stop geldt niet voor panden/gebouwen of deel daarvan die geen woonbestemming hebben. Voor die gebouwen, bijvoorbeeld met een bedrijfs- of detailhandelsbestemming, wordt ruimte voor afweging gelaten of een andere meer passende bestemming wenselijk is. Dat kan bijvoorbeeld wenselijk zijn om leegstaande winkelpanden of panden waar zorgen zijn over ondermijning een nieuw doel te geven. Die meer passende bestemming kan ook een woonbestemming zijn. Daarbij wordt dan ook gekeken of meervoudige bewoning mogelijk is in die gebouwen/panden.

Schrappen begrip ‘overconcentratie’: nieuw begrip ’spreiding’ Uit de evaluatie is gebleken dat het begrip overconcentratie tot onduidelijkheid leidt. Het wordt als onvoldoende toetsbaar en transparant ervaren. Daarom is gekeken of het begrip kan worden vervangen door een meer toetsbaar begrip c.q. voorwaarde. Dat blijkt te kunnen met het zogenoemde buurtquotum (kan een buurt nog een woningsplitsing aan) dat nu ook al geldt voor bepaalde dichtbebouwde wijken. Daarnaast wordt een nieuw begrip geïntroduceerd: spreiding. Voor dat nieuwe begrip ‘spreiding’’ is onderscheid gemaakt tussen zelfstandige woningen en onzelfstandige woonruimtes. a. Zelfstandige woningen: dat zijn woningen met een eigen toegang en die de bewoners bewonen zonder daarbij afhankelijk te zijn van wezenlijke voorzieningen buiten de woning (bijvoorbeeld appartementen). b. Onzelfstandige woonruimte: dat zijn woonruimtes die geen eigen toegang hebben en die niet door een huishouden kan worden bewoond, zonder dat die daarbij afhankelijk is van wezenlijke voorzieningen buiten die woonruimte, zoals een gedeelde badkamer of keuken (denk aan kamerbewoning). Overlast van zelfstandige bewoning is over het algemeen minder dan van onzelfstandige bewoning. Bewoners van zelfstandige woningen binden zich makkelijker met de buurt dan bewoners van onzelfstandige woonruimtes.

Die laatste bewoners blijven meestal ook relatief kort in de onzelfstandige woonruimte wonen. Voorgesteld wordt om voor dit type meervoudige bewoning de voorwaarde toe te voegen dat een gebouw/pand niet meer dan 5 onzelfstandige woonruimtes mag hebben. Bovendien geldt dat als een gebouw/pand meer dan 2 onzelfstandige woonruimtes heeft (3, 4 of 5 dus) de afstand tussen die gebouwen/panden minimaal 100 meter hemelsbreed is (dus binnen een straal van). Naast die spreiding blijft het al genoemde buurtquotum gelden. Het hulpmiddel om te bepalen of een buurt nog meervoudige bewoning ‘aankan’. Beëindigen overgangsregeling gebruik en/of verbouwde panden/gebouwen vóór 2003 Op 4 oktober 2013 is de 'beleidsnotitie inhaalslag handhaving en legalisering illegale appartementen' in werking getreden. Doel van dit beleid was om illegaal verbouwde panden tot meerdere zelfstandige woningen te legaliseren als aannemelijk is (gemaakt) dat deze verbouwing heeft plaatsgevonden voor 1 januari 2003 én de appartementen aan het Bouwbesluit/veiligheidseisen voldoen. De regeling bestaat nu 7 jaar en kan worden beëindigd.

Overige wijzigingen De huidige regeling schrijft - indien een gebouw/pand wordt gebruikt en/of verbouwd voor meervoudige bewoning per wooneenheid - een bergingsruimte voor van een minimale oppervlakte van 1,5 m². Dat wordt veranderd in 2 m². Dat is nodig om het stijgend aantal kliko’s te kunnen bergen. Een aantal voorwaarden zijn redactioneel gewijzigd. Onder andere is een betere formulering voor de verplichte buitenruimten gemaakt. Nieuw bestemmingsplan Voor de voorgestelde wijzigingen in de regeling moet het bestemmingsplan van 30 maart 2016 worden gewijzigd. Dat is het bestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning 2021. Dat nieuwe bestemmingsplan is anders van opzet. Het maakt gebruik van de bepaling in artikel 3.1.2 lid 2 aanhef en onder a. van het Besluit ruimtelijke ordening. Dat betekent dat het nieuwe bestemmingsplan verwijst naar beleidsregels waarin de bepalingen van het bestemmingsplan nader zijn uitgewerkt. Dat zijn de Beleidsregels meervoudige bewoning 2021. In het nieuwe bestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning 2021 staat nog steeds een verbod om gebouwen te gebruiken en/of te verbouwen voor meervoudige bewoning. Met een omgevingsvergunning kan daar onder voorwaarden van worden afgeweken.

Dat kan alleen als wordt voldaan aan de parkeernormen (dat is in het huidige bestemmingsplan ook al zo) en ook voldaan wordt aan de voorwaarden in de genoemde beleidsregels. Die voorwaarden komen overeen met de voorwaarden die nu zijn opgenomen in de toelichting (hoofdstuk 3.3) van het bestemmingsplan met de Regeling 2016. Door deze in beleidsregels op te nemen hebben ze een juridische basis gekregen. Daarnaast zijn ze nu overzichtelijker te raadplegen. Zoals al aangegeven wordt voor meervoudige bewoning in gebouwen/panden met een woonbestemming in de bovengenoemde buurten straks geen omgevingsvergunning meer verleend. In de beleidsregels is een tabel opgenomen met het hierboven genoemde buurtquotum. Het buurtquotum is een hulpmiddel om te bepalen of een buurt nog een woningsplitsing aankan. Een buurt die dichtbebouwd is en waar ook veel adressen zijn kan minder woningensplitsingen aan dan een buurt met minder adressen en met minder bebouwing. Het buurtquotum bepaalt dus of in een buurt of zelfs straat nog ruimte is om een gebouw/pand te verbouwen voor meervoudige bewoning. Als die ruimte er nog is en er kan een omgevingsvergunning worden verleend dan wordt dat in mindering gebracht op het quotum. Dat quotum wijzigt dus op het moment dat een omgevingsvergunning kan worden verleend. Dat moet dan daadwerkelijk in de tabel worden verwerkt.

Het is praktisch ondoenlijk om na elke omgevingsvergunning waarbij kon worden afgeweken van het algemene verbod, dit buurtquotum telkens door de gemeenteraad te laten wijzigen. Daarom wordt in het bestemmingsplan bepaald dat burgemeester en wethouders de beleidsregels kunnen wijzigen. In principe kunnen wij met deze bevoegdheid ook andere voorwaarden wijzigen, zoals de minimale grootte van een zelfstandige woning of een onzelfstandige woonruimte of de omvang van de bergingsruimte of de buitenruimte. Het college gaat daar terughoudend mee om. Mocht het toch nodig zijn dat dergelijke voorwaarden worden gewijzigd en deze wijziging is politiek gevoelig dan betrekt het college de raad daarbij. Wij sturen de gemeenteraad ieder jaar een overzicht toe van de stand van zaken van het buurtquotum. Andere onderdelen van de evaluatie In de evaluatie zijn aanbevelingen gedaan. Een deel daarvan is hierboven besproken en verwerkt in het nieuwe bestemmingsplan. Zoals de aanbeveling over het begrip ‘overconcentratie’. Hieronder wordt ingegaan op de andere aanbevelingen. Verwerk de regels in de bestaande bestemmingsplannen. Het bestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning, zoals dat in 2016 is vastgesteld is een zogenoemd paraplubestemmingsplan. Het wijzigt in één keer meerdere bestemmingsplannen.

We hebben die wijzigingen verwerkt in de verschillende bestemmingsplannen en die kunnen worden geraadpleegd in een viewer. Dat zal ook te zijner tijd gebeuren met de nu voorgestelde wijzigingen.

Maak een makkelijk leesbare versie van de regels zodat ook alle bewoners van Hilversum ze kunnen begrijpen. Door te werken met beleidsregels is de regeling al overzichtelijker. Toch is het belangrijk om hier ook nog een makkelijk leesbare versie van te maken. Verspreid proactief meer informatie over de inhoud van de regels, zowel onder bewoners als professionele partijen binnen de gemeente. Op de website van Hilversum komt de regeling in duidelijke en eenvoudige taal te staan. In reguliere gesprekken met professionele partijen leggen we de regeling uit. In een (online) gesprek met Hilversumse makelaars is dat onlangs gedaan bijvoorbeeld. Organiseer bewonersavonden over zowel de regels, als ook de handhaving op de regels. Deze aanbeveling wordt op dit moment niet overgenomen. We hebben diverse gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van de bewonersverenigingen. Over de huidige en ook nieuwe regeling is informatie gegeven. Ook op de website gaan we deze informatie plaatsen. Het organiseren van bewonersavonden over alleen de regeling meervoudige bewoning is ons inziens nu niet nodig. Meer handhavingscapaciteit In 2019 heeft team Toezicht en Handhaving 2 extra handhavers (Boa’s) en 1 extra bouwinspecteur kunnen aannemen. In het coalitieakkoord is afgesproken dat dit geld getrapt zou vrijkomen. In 2020 zijn er nog 2 extra handhavers (Boa’s) bijgekomen.

Daarnaast is er geld vrijgemaakt om voor drie jaar 1 handhavingsjurist in te huren om projectmatig te handhaven op meervoudige bewoning, met ingang van 1 januari 2021. Het college heeft een plan van aanpak opgesteld om projectmatig handhavend op te treden tegen illegale meervoudige bewoning. Er is een lijst met illegaal verbouwde panden vastgesteld. Het project zal starten in de wijken in gebied 1a zodra het nieuwe bestemmingsplan in werking is getreden, mits de coronamaatregelen dat toelaten (inpandige controles). Al eerder is een meldpunt opengesteld waar illegale meervoudige bewoning kan worden gemeld. Dat is illegalebouwactiviteit@hilversum.nl. Vervolgtraject Het ontwerpbestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning 2021 wordt ter inzage gelegd voor de duur van 6 weken. In die termijn is het mogelijk te reageren op de bestemmingswijziging. Na de inzagetermijn kan het bestemmingsplan worden vastgesteld. Eventuele reacties (zienswijzen) worden daarbij in overweging genomen. U krijgt daarover een raadsvoorstel. Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

D. Emmer

P.I. Broertjes

Bijlage(n): 1. Ontwerpbestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning met daarin de evaluatie regeling meervoudige bewoning 2018 2. Beleidsregels regeling meervoudige bewoning 2021 Deze raadsinformatiebrief is digitaal beschikbaar op internet onder “Vergaderstukken”, B&W-vergadering van 30 maart 2021.

Regeling meervoudige bewoning 2021

Gemeente Hilversum Afdeling Beleidsontw ikkeling, team Advies

Inhoudsopgave

Toelichting

5

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding paraplu regeling meervoudige bewoning 2021 1.2 Doelstelling

5 5 5

Hoofdstuk 2

Geldende bestemmingsplannen

7

Hoofdstuk 3

Beleid ten aanzien van meervoudige bewoning

9

Hoofdstuk 4 De regeling 4.1 Begrippen 4.2 Bestemmingsregeling 4.3 Handhaving

13 13 14 15

Bijlagen Bijlage 1

17 18

Evaluatie 2018

Regels

35

Hoofdstuk 1 Artikel 1

Inleidende regels Begrippen

36 36

Hoofdstuk 2 Artikel 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Artikel 8 Artikel 9 Artikel 10 Artikel 11 Artikel 12 Artikel 13 Artikel 14 Artikel 15 Artikel 16 Artikel 17 Artikel 18 Artikel 19 Artikel 20 Artikel 21 Artikel 22 Artikel 23 Artikel 24 Artikel 25 Artikel 26 Artikel 27

Bestemmingsregels Bestemmingsplan Binnenstad 2013 Bestemmingsplan Bosdrift Bestemmingsplan Buitengebied 2013 Bestemmingsplan De Meent Bestemmingsplan Eurobioscoop 2020 Bestemmingsplan 's Gravenlandseweg 72 Bestemmingsplan Herontwikkeling Anthony Fokkerweg Bestemmingsplan Hoek Melkpad - Diepeweg Bestemmingsplan Kamerlingh Onnesweg Bestemmingsplan Kerkelanden Bestemmingsplan Kerkelanden winkelcentrum Bestemmingsplan Laapersboog Bestemmingsplan Langgewenst Bestemmingsplan Lucentterrein Bestemmingsplan Media Park Bestemmingsplan Melkfabriek Bestemmingsplan Melkpad 6 - 10 Bestemmingsplan Monnikenberg Bestemmingsplan Mozartlaan 40 Bestemmingsplan Neuweg 100 Bestemmingsplan Noord Bestemmingsplan Over 't Spoor Bestemmingsplan Utrechtseweg Bestemmingsplan Van Riebeek Bonairelaan Bestemmingsplan Vreelandseweg Bestemmingsplan Woonwijk Anna's Hoeve

37 37 39 41 42 43 44 45 46 47 49 50 51 52 53 54 55 57 58 60 61 62 64 67 69 70 72

Hoofdstuk 3 Artikel 28

Overgangs- en slotregels Overgangsrecht

73 73

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

2

Artikel 29

Slotregel

74

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

3

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

4

Toelichting Hoofdstuk 1

Inleiding

In dit hoofdstuk zijn de aanleiding, doelstelling en functie van het bestemmingsplan opgenomen.

1.1

Aanleiding paraplu regeling meervoudige bewoning 2021

Op 30 maart 2016 is door de gemeenteraad het paraplu bestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning vastgesteld. De aanleiding voor dat bestemmingsplan was onder andere een in de gemeenteraad (december 2013) aangenomen motie. Deze motie kwam voort uit een opgesteld document van de samenwerkende wijken Geuzenbuurt, Oosterspoorplein, Klein Rome en Ooster- en Nieuwstraten over de problematiek (de gevolgen) van meervoudige bewoning in die wijken. Het bestemmingplan geeft voor heel Hilversum een regeling voor het gebruik en verbouwen van gebouwen voor meervoudige bewoning. Tijdens de besluitvorming is afgesproken dat de regeling wordt geëvalueerd. Dat is gedaan in 2018. De evaluatie is in bijlage 1 opgenomen. Naar aanleiding van de evaluatie is een aantal aanbevelingen gedaan en zijn gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van bewonersverenigingen Geuzenbuurt, Electrobuurt, Kleine driftbuurt (Oosterspoorplein), Havenstraatbuurt (Ooster- en Nieuwstraten) en St. Vitusbuurt (Klein Rome) en Liebergerweg en omgeving. Die hebben samen geleid tot een wijziging van de regeling uit 2016. In dit bestemmingsplan is dat verwerkt. In de regeling zijn de volgende wijzigingen aangebracht: - Overgangsregeling appartementen 2003 is geschrapt; - definitie van wonen is toegevoegd; - begrip overconcentratie is uit de regeling gehaald en vervangen door een andere regeling.

- het bestemmingsplan maakt gebruik van de bepaling in artikel 3.1.2 lid 2 aanhef en onder a van het Besluit ruimtelijke ordening. In dat artikel staat o.a. dat ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening een bestemmingsplan regels kan bevatten waarvan de uitleg bij de uitoefening van een daarbij aangegeven bevoegdheid afhankelijk wordt gesteld van beleidsregels.

1.2

Doelstelling

De doelstelling van dit bestemmingsplan is een regeling te bieden voor het gebruik en/of verbouwen van gebouwen (panden) voor meervoudige bewoning. Een aangepaste regeling die de bestaande regeling in het bestemmingsplan Regeling meervoudige bewonning van 2016 vervangt. Het is een zogenoemd paraplubestemmingsplan dat in één keer een aantal bestemmingsplannen wijzigt. Het Veegbestemmingsplan 2016, vastgesteld op 14 december 2016, heeft in artkel 16 wijzigingen aangebracht in het bestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning van eveneens 2016. Deze wijzigingen zijn, voorzover relevant, meegenomen in dit bestemmingsplan.

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

5

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

6

Hoofdstuk 2

Geldende bestemmingsplannen

Het paraplubestemmingsplan brengt in 27 bestemmingsplannen wijzigingen aan. In de tabel (hieronder) zijn die bestemmingsplannen genoemd, met de data van vaststelling door de gemeenteraad.

Bestemmingsplannen

Vaststelling Raad

Buitengebied

26 juni 2013

De Meent

15 mei 2013

Mozartlaan 40

4 maart 2015

Media Park

15 december 2010

Noord

21 april 2010

Over 't Spoor

12 januari 2010

Melkfabriek

12 januari 2011

Kamerlingh Onnesweg

12 juni 2013

Herontwikkeling Anthony Fokkerweg

10 december 2014

Binnenstad 2013

12 juni 2013

Langgewenst

12 juni 2013

Kerkelanden

12 juni 2013

Kerkelanden winkelcentrum

5 november 2014

Vreelandseweg

26 september 2012

Bosdrift

15 mei 2013

Utrechtseweg

15 mei 2013

Laapersboog

12 december 2012

Woonwijk Anna's Hoeve

16 oktober 2013

Van Riebeek Bonairelaan

26 september 2013

Monnikenberg

12 juni 2013

Lucentterrein

31 januari 2018

Stationsgebied

7 oktober 2020

's Gravenlandseweg 72

31 januari 2018

Neuweg 100

27 september 2017

Hoek Melkpad - Diepeweg

27 september 2017

Melkpad 6 - 10

14 december 2016

Eurobioscoop 2020

27 januari 2016

Over 't Spoor Een groot deel van het gebied Over 't Spoor is het postcodegebied 1221. Voor dat gebied wordt momenteel een nieuw bestemmingsplan gemaakt op basis van de Gebiedsagenda 1221. In dat

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

7

bestemmingsplan wordt de regeling meervoudige bewoning opgenomen. Zolang dat bestemmingsplan nog niet in werking is, geldt de regeling van dit bestemmingsplan. Villa Industia Voor dit gebied (het voormalige Regev-terrein) geldt nog een oud bestemmingsplan uit 2007. Dit bestemmingsplan voldoet niet aan de tegenwoordige digitale vereisten. Het bestemmingsplan kent een zeer globale bestemmingsregel (gericht op ontwikkeling). De wijk is echter af. Het bestemmingsplan Villa Industria verschilt in vorm en inhoud van de rest van de bestemmingsplannen in Hilversum. De regeling is onder andere daardoor zo verschillend ten opzichte van de regelingen in andere bestemmingsplannen, dat een algemene parapluregel, die aansluit op de systematiek van die andere bestemmingsplannen, bemoeilijkt. Dit gebied wordt ook onderdeel van het bestemmingsplan 1221. In dat bestemmingsplan wordt de bestaande situatie bestemd en ook wordt een regeling opgenomen over meervoudige bewoning. Daarom is de het gebied Villa Industria voor nu uit deze parappluregeling gelaten. Herziening Noordwestelijk Villagebied Het bestemmingsplan voor het Noordwestelijk Villagebied verschilt ook in vorm en inhoud van de rest van de bestemmingsplannen in Hilversum.

In het bestemmingsplan is het instrument van de 'beschrijving in hoofdlijnen' nog gebruikt (dat was mogelijk op basis van oude Wet op de Ruimtelijke Ordening; die mogelijkheid is uit wet geschrapt). De regeling is onder andere daardoor ook verschillend ten opzichte van de regelingen in andere bestemmingsplannen, waardoor een algemene parapluregel, die aansluit op de systematiek van die overige bestemmingsplannen, bemoeilijkt. Bovendien bevat het bestemmingsplan Herziening Noordwestelijk Villagebied al een regeling ten aanzien van meervoudige bewoning. In de woonbestemming is namelijk bepaald dat per hoofdgebouw één zelfstandige woning (of een onzelfstandige woonruimte) is toegestaan. Burgemeester en wethouders kunnen hiervan afwijken om het aantal woningen in één hoofdgebouw te vergroten, met in achtname van de vermelde voorwaarden. Bijvoorbeeld dat ten aanzien van bestaande bebouwing wordt voldaan aan het verbod om een zelfstandige woonlaag in de kap te realiseren. Het bestemmingsplan Noordwestelijk Villagebied is een plan dat daarnaast niet voldoet aan de tegenwoordige digitale vereisten. Het is wel digitaal beschikbaar en raadpleegbaar maar niet volgens de digitale standaarden. Dat maakt een algemene digitale 'parapluwijziging' ook om die reden onwenselijk.

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

8

Hoofdstuk 3

Beleid ten aanzien van meervoudige bewoning

Het bestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning 2021 reguleert, net als zijn voorganger, meervoudige bewoning. Meervoudige bewoning is bewoning in een gebouw/pand door meer dan één huishouden. In het bestemmingsplan staat een verbod om gebouwen te gebruiken en/of te verbouwen voor meervoudige bewoning (net als in de regeling van 2016). Met een omgevingsvergunning van burgemeester en wethouders kan daar echter van worden afgeweken als voldaan wordt de parkeernormen en - en dat is nieuw ten opzichte van de regeling van 2016 - aan de voorwaarden wordt voldaan die zijn opgenomen in de Beleidsregels meervoudige bewoning 2021. In dit bestemmingsplan wordt gebruik gemaakt van de bepaling in artikel 3.1.2 lid 2 aanhef en onder a. van het Besluit ruimtelijke ordening. Uit dat artikel vloeit voort dat de uitleg van planregels over de uitoefening van een afwijkingsbevoegdheid afhankelijk mag worden gesteld van beleidsregels. De beleidsregels worden vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. De beleidsregels liggen in lijn met de voorwaarden die in hoofdstuk 3.3 van het vorige bestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning (2016) stonden. Burgemeester en wethouders 'gebruikte' die voorwaarden bij de verlening van de omgevingsvergunning. De regeling is van toepassing in bijna heel Hilversum en onderscheid 3 gebieden. Op de kaart hieronder is dat aangegeven.

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

9

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

10

Aan die gebieden zijn verschillende regels verbonden. Die worden in het volgende hoofdstuk toegelicht. Overgangsregeling gebruik en/of verbouwde panden/gebouwen vóór 2003 Op 4 oktober 2013 is de 'beleidsnotitie inhaalslag handhaving en legalisering illegale appartementen' in werking getreden. Doel van het beleid was om illegaal verbouwde panden tot meerdere zelfstandige woningen te legaliseren als aannemelijk is (gemaakt) dat deze verbouwing heeft plaatsgevonden voor 1 januari 2003 én de appartementen aan het Bouwbesluit/veiligheidseisen voldoen. Die regeling is beëindigd en komt dan ook niet meer terug in dit bestemmingsplan.

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

11

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

12

Hoofdstuk 4 4.1

De regeling

Begrippen

Dit bestemmingsplan (en ook de voorloper ervan uit 2016) gebruikt een aantal begrippen die van belang zijn bij meervoudige bewoning. Denk aan begrippen als 'huishouden', 'onzelfstandige woonruimte' en 'zelfstandige woning'. Die begrippen worden ook in dit bestemmingsplan gedefinieerd. Daarbij is zo veel mogelijk aangesloten bij de definities die aan die begrippen zijn gegeven in de Huisvestingswet en de daarop gebaseerde Huisvestingsverordening Gooi en Vechtstreek. In die Huisvestingsverordening is het begrip 'huishouden' als volgt gedefinieerd: 'een alleenstaande die een huishouding voert, dan wel twee of meer personen die een gemeenschappelijke huishouding voeren. Het is in het normale spraakgebruik algemeen aanvaard dat een persoon die in zijn eigen dagelijkse onderhoud voorziet (een huishouding) een huishouden is. Bij een 'gemeenschappelijke huishouding' kunnen discussies ontstaan over de vraag of er wel of niet sprake is van een dergelijk huishouden. Om van een 'gemeenschappelijke huishouding' (bij twee of meer personen) te kunnen spreken dient sprake te zijn van continuïteit in de samenstelling ervan en van onderlinge verbondenheid. Personen die in een woning (of woonruimte) wonen terwijl een onderlinge verbondenheid er niet is, voeren over het algemeen ook geen gemeenschappelijk huishouden.

De Wet werk en bijstand zegt het in artikel 3 lid 3 zo: 'Van een gezamenlijke huishouding is sprake indien twee personen hun hoofdverblijf in dezelfde woning hebben en zij blijk geven zorg te dragen voor elkaar door middel van het leveren van een bijdrage in de kosten van de huishouding dan wel anderszins.' Een eigenaar of huurder van een zelfstandige woning kan iemand (al dan niet tijdelijk) hebben 'inwonen', bijvoorbeeld in de situatie van een student of familielid (bijvoorbeeld mantelzorg) 'op kamers'. Die vorm van meervoudige bewoning is toegestaan, met uitzondering van huurwoningen die worden verhuurd door bijvoorbeeld een woningcorporatie waarbij contractueel is vastgelegd dat inwoning (en onderhuur) is verboden. Voorwaarde is altijd dat de eigenaar of huurder er ook zelf woont (de hoofdbewoner is) en de omvang van de inwoning niet meer dan 25% van de zelfstandige woning bedraagt. Deze beperking van 25% geldt niet als sprake is van huisvesting in verband met mantelzorg. Omdat in deze vorm ook sprake is van meer dan één huishouden woonachtig in een gebouw/woning is 'inwoning' uitgezonderd in het begrip 'meervoudige bewoning'. De 'inwoner' voert doorgaans immers een eigen huishouding en is dus één huishouden, maar telt in dit geval niet mee als meervoudige bewoning.

De regeling 'meervoudige bewoning' is ook niet van toepassing bij iedere andere vorm van huisvesting in verband met mantelzorg (bijvoorbeeld een zelfstandige woning in achtertuin van en bij andere zelfstandige woning). De regeling 'meervoudige bewoning' is dus niet van toepassing op bewoning van maximaal 25% (tenzij sprake is van huisvesting in verband met mantelzorg; dan geldt deze beperking van 25% niet) van de zelfstandige woning door maximaal 1 extra huishouden, naast het huishouden van de hoofdbewoner zelf. Het begrip 'woning' wordt overeenkomstig de definitie daarvan in artikel 7:234 van het Burgerlijk Wetboek via de definitie van 'zelfstandige woning' bepaald. Daardoor is het niet nodig dit begrip 'woning' apart te definiëren. De definitie van 'woning' die in veel bestemmingsplannen wordt gebruikt is geschrapt. Een woning is een zelfstandige woning, dat wil zeggen dat deze een eigen toegang heeft en die de bewoner(s) kan (kunnen) bewonen zonder daarbij afhankelijk te zijn van wezenlijke voorzieningen buiten de woning. Het vereiste dat er geen afhankelijkheid mag zijn van wezenlijke voorzieningen buiten de woning wil onder andere zeggen dat er een keuken, toilet en wasruimte (bad/douche) moeten zijn. Tegenover een zelfstandige woning staat een onzelfstandige woonruimte.

De bewoner(s) van die woonruimte is (zijn) namelijk wel afhankelijk van wezenlijke voorzieningen buiten die woonruimte. Er wordt een woonruimte bewoond terwijl het toilet en/of een keuken, buiten de woonruimte, worden gedeeld met andere bewoners van het gebouw/pand. In een zelfstandige woning en in een onzelfstandige woonruimte kan 'één huishouden' (een alleenstaande of meer personen die een

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

13

gezamenlijk huishouden voeren) wonen, waarbij inwonende(n) niet is (zijn) meegerekend. Het begrip 'wonen' was in het bestemmingsplan Regeling meervoudige bewoning van 2016 niet expliciet gedefinieerd. Mede gelet op recente jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is in dit bestemmingsplan wel een definitie van wonen opgenomen.

4.2

Bestemmingsregeling

Dit bestemmingsplan geeft een regeling voor het gebruik en/of de verbouw van gebouwen voor meervoudige bewoning. Er is (zoals in hoofdstuk 3 ook aangegeven) onderscheid gemaakt in drie gebieden. In de Beleidsregels meervoudige bewoning 2021 is dat onderscheid nader toegelicht. In gebied 1 is het gebruik en/of de verbouwing voor meervoudige bewoning verboden. Van dat verbod kan worden afgeweken met een omgevingsvergunning van burgemeester en wethouders als wordt voldaan aan de gemeentelijke parkeernormen en de Beleidsregels meervoudige bewoning 2021. In gebied 1a is het gebruik en/of de verbouwing voor meervoudige bewoning in gebouwen/panden met een woonbestemming of een functieaanduiding wonen verboden. Van dat verbod kunnen burgemeester en wethouders niet met een omgevingsvergunning afwijken. In gebouwen/panden of delen daarvan zonder een woonbestemming of functieaanduiding wonen is meervoudige bewoning in principe nog wel mogelijk met een omgevingsvergunning van burgemeester en wethouders. Daarvoor moet eerst een afweging worden gemaakt of de bestemming van het gebouw/pand of deel daarvan kan worden gewijzigd in een woonbestemming. Daarna moet worden bekeken of ook meervoudige bewoning tot de mogelijkheden behoort. Bij de afweging van dat besluit moeten de parkeernormen en de Beleidsregel meervoudige bewoning 2021 eveneens worden betrokken.

De aanvrager van de omgevingsvergunning moet de omgeving (de buurt) betrekken bij de aanvraag. Gebouwen/panden waarvan een deel geen woonbestemming heeft zijn bijvoorbeeld gebouwen met een zogenoemde gemengde bestemming. Denk aan een gebouw waarvan de begane grond een bedrijfs- of detailhandelsbestemming heeft, waar dus niet mag worden gewoond, en op de verdieping een woonbestemming, waar dus wel mag worden gewoond. In gebied 2 is het gebruik en/of de verbouwing voor meervoudige bewoning ook verboden. Van het verbod kan worden afgeweken met een omgevingsvergunning van burgemeester en wethouders als wordt voldaan aan de gemeentelijke parkeernormen en de kwaliteitseisen van de beleidsregels zoals opgenomen in de Beleidsregels meervoudige bewoning 2021 in hoofdstuk 3.2.3 (Kwaliteit gebouwen en leefomgeving). Voor de gebieden 1 en 2 geldt bovendien dat (meervoudige) bewoning alleen is toegestaan als de bestemming en/of aanduiding(en) ook wonen mogelijk maakt. Daarom is in de regel de zinsnede toegevoegd 'onverminderd de overige bepalingen van dit bestemmingsplan'. Ook hier geldt dat (meervoudige) bewoning (dus in gebouwen/panden of een deel daarvan zonder een woonbestemming) alleen mogelijk is als de bestemming wordt gewijzigd (waardoor wonen mogelijk wordt) of een omgevingsvergunning wordt verleend waarbij wordt afgeweken van de bestemming.

Bij de afweging van dat besluit moeten de parkeernormen en de Beleidsregels meervoudige bewoning 2021 eveneens worden betrokken. De aanvrager van de omgevingsvergunning moet ook in dit geval de omgeving (de buurt) betrekken bij de aanvraag. In dit kader behoeft de bestemming 'Wonen-2' nog enige toelichting. In veel bestemmingsplannen komt die bestemming voor en geeft aan dat 'gestapelde' woningen mogen worden gebouwd. Dat zijn bijvoorbeeld flats. Het spreekt voor zich dat meervoudige bewoning in zo'n gebouw is toegestaan. Om dit te benadrukken is de regel opgenomen dat het verbod op meervoudige bewoning niet geldt voor gebouwen met een bestemming Wonen - 2 (al dan niet via de bestemming zelf of een aanduiding aangegeven).

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

14

Uitleg uitspraak RvS Utrechtseweg 93 (Wonen 4 (vrijstaand) is na verbouw voor meervoudige bewoning geen vrijstaande woning meer) In de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 5 februari 2014 (201305606/1/R1) is het onderwerp 'meervoudige bewoning' aan de orde geweest. Het ging hierbij over het bestemmingsplan Utrechtseweg (Hilversum). Op het perceel aan de Utrechtseweg 93 is de bestemming 'Wonen - 4' gegeven. Die bestemming wordt (in het algemeen) gebruikt voor een planologische regeling voor een vrijstaande woning voor één afzonderlijk huishouden. Een van de uitgangspunten van dit bestemmingsplan was dat op dit perceel meervoudige bewoning (in het hoofdgebouw) was toegestaan. De Raad van State oordeelde dat van een vrijstaande woning niet meer sprake is indien het hoofdgebouw is verbouwd en wordt gebruikt voor meervoudige bewoning. Het gebouw (het hoofdgebouw) wordt dan immers door meer dan één huishouden gebruikt. Dit bestemmingsplan houdt rekening met deze uitspraak.

4.3

Handhaving

In elk bestemmingsplan is in de toelichting een paragraaf over 'handhaving' opgenomen. Zeker in het geval van meervoudige bewoning is handhaving van de regels belangrijk voor de doelstelling van de regels. Het bestemmingsplan is bindend voor burgers, bedrijven, maatschappelijke instellingen en voor de overheid zelf. Het afdwingen van het naleven van het bestemmingsplan is, met behoud van ieders verantwoordelijkheid, in eerste instantie een taak van de gemeentelijke overheid. Er is er veel aandacht voor een effectieve en doelgerichte controle op zaken die in het bestemmingsplan zijn geregeld. Voor de controle en handhaving van dit paraplubestemmingsplan is samenwerking in brede zin een noodzaak. In het algemeen is een scala aan regelgeving van toepassing, zoals de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, Wet ruimtelijke ordening, de Woningwet, de Wet milieubeheer, de Monumentenwet, de Provinciale Milieuverordening, de Algemene Plaatselijke Verordening, die samenwerking binnen de overheid noodzakelijk maakt. Op die manier kan het hoge ambitieniveau gestalte krijgen. Het zich niet houden aan de regels doet afbreuk aan de kwaliteit van leefomgeving; daadwerkelijke handhaving heeft voor de samenleving een belangrijke waarde. Tegen illegale situaties zal worden opgetreden.

Met dit bestemmingsplan regelt de gemeenteraad duidelijke en eenduidige regels voor bijna heel Hilversum voor wat betreft meervoudige bewoning. Op grond daarvan mag dan ook verwacht worden dat de gemeente handhavend optreedt als iemand de regels van het bestemmingsplan niet naleeft. Het achterwege laten van handhaving kan ertoe leiden dat zich ongewenste ruimtelijke ontwikkelingen voordoen, die negatieve gevolgen hebben voor de ruimtelijke kwaliteit, de sociale cohesie en de veiligheid. Daarnaast kan niet handhaven er voor zorgen dat er meer illegale situaties bij komen. De gemeente heeft daarom een plan van aanpak opgesteld om projectmatig handhavend op te treden tegen illegale meervoudige bewoning. Hiervoor is in de begroting 2021 1 FTE opgenomen voor een handhavingsjurist per 1 januari 2021 voor een periode van 3 jaar. Het project zal starten in de wijken in gebied 1a. Handhaving van het bestemmingsplan gebeurt bij de beoordelingen van aanvragen om een omgevingsvergunning (preventieve handhaving) en vervolgens bij controle van de verleende omgevingsvergunning, maar ook aan de hand van geconstateerde illegale situaties, klachten e.d. (repressieve handhaving).

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

15

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

16

Bijlagen

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

17

Bijlage 1 Evaluatie 2018

ontw erp bestemmingsplan Regeling meervoudige bew oning 2021 team Advies

18

Evaluatie regeling meervoudige bewoning September 2018

1

Inhoudsopgave Introductie ............................................................................................................................................... 3 Inhoud regeling meervoudige bewoning ............................................................................................ 3 Uitzonderingen op de standaardregel / overgangsrecht ................................................................ 4 Uitkomsten enquêteonderzoek .............................................................................................................. 5 Medewerkers gemeente Hilversum .................................................................................................... 5 Inhoud van de regels uit het bestemmingsplan .............................................................................. 5 Werkbaarheid van de regels uit het bestemmingsplan .................................................................. 6 Worden de doelstellingen met het bestemmingsplan gehaald? .................................................... 6 Bekendheid van de regels onder inwoners ..................................................................................... 7 Coulance regeling ............................................................................................................................

7 Projectontwikkelaar ............................................................................................................................ 8 Bewonersverenigingen ........................................................................................................................ 8 Bekendheid van de regeling meervoudige bewoning ..................................................................... 9 Coulance regeling ............................................................................................................................ 9 Effectiviteit van de regeling meervoudige bewoning ................................................................... 10 Handhaving.................................................................................................................................... 10 Meer bekendheid .......................................................................................................................... 10 Overig ............................................................................................................................................ 11 Casussen 2016 – 2018 ...........................................................................................................................

12 Aandachtsbuurten ............................................................................................................................. 13 Bestemmingsplan Over ’t Spoor .................................................................................................... 13 Bestemmingsplan Binnenstad ....................................................................................................... 14 Bestemmingsplan Utrechtseweg................................................................................................... 14 Conclusies .......................................................................................................................................... 15 Conclusies & aanbevelingen .................................................................................................................. 16

2

Introductie Op 30 maart 2016 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan “regeling meervoudige bewoning” vastgesteld. De aanleiding van het bestemmingsplan was een motie om woningsplitsing in bepaalde gebieden van Hilversum tegen te gaan. De doelstelling van dit bestemmingsplan was vervolgens om een eenduidige regeling te bieden voor het gebruik en verbouwen van gebouwen (panden) voor meervoudige bewoning (bewoning door meer dan één huishouden). Een regeling dus die de bestaande regelingen in de bestemmingsplannen hierover vervangt. Daarmee is het bestemmingsplan een zogenoemd parapluplan. De noodzaak hiervoor lag in het feit dat hoewel in verschillende bestemmingsplannen van de gemeente Hilversum regelingen waren opgenomen over meervoudige bewoning, deze niet in ieder bestemmingsplan hetzelfde waren. Dit leidde tot onduidelijkheid. In dit paraplubestemmingsplan is een eenduidige regeling opgenomen die de huidige regelingen vervangt. De bestemmingsplannen voor Noordwestelijk Villagebied en het daarvan afgeleide Vivaldipark Noordoostpunt kenden al een specifieke adequate regeling en zijn onder andere daarom niet in het parapluplan opgenomen. Tijdens de vaststelling van het bestemmingsplan is toegezegd om te kijken of het gewenste effect wordt bereikt.

Om dit goed te kunnen beoordelen, is de evaluatie zowel binnen de gemeentelijke organisatie als onder de burgers van Hilversum uitgevoerd. Hierbij is gekozen voor een doelgerichte aanpak. Het betekent dat de bewonersgroepen, die de aanzet hebben gegeven tot het opstellen van het plan, zijn aangeschreven. Binnen de gemeentelijke organisatie zijn medewerkers van de verschillende afdelingen die (veel) met het bestemmingsplan werken, gevraagd hierover hun mening te geven. Ook is aan een van de grote projectontwikkelaars van Hilversum, die meermalen te maken heeft gehad met het plan, gevraagd om diens mening en ervaring. Ten slotte is de afdeling planologie nagegaan hoeveel zaken zij hebben beoordeeld in het kader van de nieuwe regeling meervoudige bewoning. In deze evaluatie zal eerst worden ingegaan op de input van de verschillende doelgroepen die zijn benaderd. Aan het einde van dit onderzoek, vindt u een samenvatting van de conclusies en concrete aanbevelingen.

Inhoud regeling meervoudige bewoning In 2016 is het bestemmingsplan “Regeling meervoudige bewoning” in werking getreden. Dit bestemmingsplan regelt kort samengevat waar en volgens welke regels kamerbewoning en het veranderen van één in meerdere woningen, is toegestaan in Hilversum. Indien iemand zijn of haar woning wil gebruiken voor kamerverhuur of deze wil veranderen in meerdere appartementen, is daarvoor een vergunning nodig. Om deze te krijgen, moet er aan een aantal voorwaarden worden voldaan. De regels uit het bestemmingsplan zijn kort samengevat als volgt: -

Per appartement moet er een eigen parkeerplaats zijn (per kamer is dit minder); er moet voldoende buitenruimte voor de bewoners zijn; er moet stallingsruimte voor fietsen en kliko’s zijn; het minimale oppervlak per appartement moet 35 m2 en per kamer 18 m2 zijn; er mag geen "overconcentratie" ontstaan in de buurt.

3

Uitzonderingen op de standaardregel / overgangsrecht Op deze standaardregels is een uitzondering mogelijk. Die uitzondering geldt in geval van appartementen (dus wanneer van één woning meerdere woningen zijn gemaakt) als aangetoond kan worden dat de appartementen van vóór 2003 zijn. Dit moet in de eerste plaats door de eigenaar worden bewezen (bijvoorbeeld door huurcontracten uit die tijd of een koopovereenkomst waarin het aantal appartementen is omgeschreven). Daarnaast doet ook de gemeente eigen onderzoek, onder andere door raadpleging van de Basisregistratie Personen , woz-kadaster en middels het horen van getuigen (bijvoorbeeld voormalige bewoners). Als dit bewezen kan worden, hoeft van de bovenstaande eisen alleen aan de parkeereis te worden voldaan. Lukt dit niet, dan kan dit worden afgekocht door een eenmalige storting in het parkeerfonds. Kamerbewoning is vaak aanwezig op grond van overgangsrecht en mag daardoor in de huidige vorm worden voortgezet. Voor kamerverhuur die ná inwerkingtreding van de Regeling meervoudige bewoning is begonnen, gelden de regels hierboven wél.

4

Uitkomsten enquêteonderzoek In juli 2018 zijn verschillende doelgroepen benaderd om hun mening te geven over de Regeling Meervoudige Bewoning. Dit is via een schriftelijke enquête gedaan. Hieronder zullen per doelgroep de voornaamste reactie worden weergegeven.

Medewerkers gemeente Hilversum Binnen de gemeente zijn verschillende afdeling en medewerkers (dagelijks) werkzaam met de regeling meervoudige bewoning. Dit zijn: -

Parkeren Plantoetsers Juristen (zowel handhaving als bouwen & wonen) Bouwinspecteurs Planologie

Van alle bovengenoemde expertises zijn medewerkers benaderd om hun mening te geven over zowel de inhoud als de werkbaarheid van de regeling meervoudige bewoning. 37% van de respondenten heeft gereageerd op de enquête, plus een gezamenlijk reactie vanuit planologie.

Inhoud van de regels uit het bestemmingsplan De meeste respondenten hebben geen inhoudelijke verbeterpunten aangedragen, omdat dit niet nodig wordt gevonden. Op één punt na: het begrip “overconcentratie”. Dit is één van de criteria waaraan getoetst wordt of meervoudige bewoning toegestaan kan worden. Het criterium is als volgt opgenomen in de regeling: Van het verbod in lid 1 kan (…) met een omgevingsvergunning worden afgeweken, onder de voorwaarde dat: a. wordt voldaan aan het bepaalde in artikel 53.2 (Parkeren); b. het woongenot op en de gebruiksmogelijkheden van aangrenzende gronden niet onevenredig wordt aangetast; c. er geen overconcentratie aan meervoudige bewoning ontstaat.

In meerdere reacties wordt aangegeven dat er behoefte bestaat aan een concrete uitwerking van dit begrip. In mindere mate wordt overigens hetzelfde gevraagd als het gaat om het begrip “woongenot”. Vanuit de afdeling planologie is de moeilijkheid om met dit begrip te werken als volgt toegelicht: “Aspecten zoals buitenruimte, oppervlakte woningen, afstand tot aangrenzende percelen, parkeerplaatsen, bergingsruimte, etc. zijn met kwantitatieve cijfers eenvoudig en eenduidig te toetsen. Deze criteria staan overigens vermeld in de toelichting van het bestemmingsplan en vallen onder de regel: geen onevenredige aantasting van de kwaliteit en het woongenot en gebruikersmogelijkheden van aangrenzende percelen. De toets op overconcentratie op buurtniveau wordt echter ook met kwantitatieve cijfers berekend en dit roept vaak vragen op. Door buurten als grenzen aan te houden, kan het voorkomen dat er op zeer korte afstand (meerdere adressen naast 5

elkaar) veel meervoudige bewoning plaats kan vinden omdat het buurtquotum aangeeft dat er nog ruimte is. In deze straat kan door omwonenden een gevoel van overconcentratie worden ervaren terwijl de regeling aangeeft dat er nog ruimte is. Tegelijkertijd kan het ook voorkomen dat het buurtquotum in de ene buurt is bereikt, maar in de naastgelegen buurt nog ruimte is of zelfs helemaal geen buurtquotum geldt. Dit levert voor panden die vrijwel naast elkaar staan dan een andere beoordeling op voor overconcentratie. Deze harde lijn op basis van buurtgrenzen is moeilijk uit te leggen en te onderbouwen.” Een extra probleem bij het invullen van het begrip “overconcentratie” door aan te sluiten bij het buurtquotum, is dat het toevoegen van 100 woningen of 1 woning in een pand dezelfde waarde heeft op het buurtquotum. Dit is krom omdat het aantal woningen wel degelijk invloed heeft op de mate van overconcentratie. Eén van de suggesties die wordt gedaan is om een meer gebiedsgerichte benadering te hanteren, om zo de hierboven omgeschreven situatie te kunnen voorkomen. Het lastige hieraan is evenwel dat er grenzen getrokken worden tussen buurten, dus dat er eigenlijk een buurt overschrijdende benadering moet komen. Verder wordt de suggestie gedaan om een extra criterium op te nemen in de regels, namelijk dat woningen moeten aansluiten bij de omgeving.

Een appartement met kamerbewoning levert in het centrum over het algemeen minder weerstand op dan kamerbewoning in het Noordwestelijk villagebied, omdat dit niet aansluit bij het woonmilieu daar.

Werkbaarheid van de regels uit het bestemmingsplan Over de vraag naar de werkbaarheid met de regels werd zeer eenduidig geantwoord: er is een duidelijke wens voor incorporatie van de regels uit de verschillende bestemmingsplannen in één bestemmingsplan. Dit beeld komt uit alle ondervraagde afdelingen naar voren. Een medewerker omschrijft de huidige situatie als volgt: “Het is lastig om mee te werken omdat je een bestemmingsplantoets vaak moet doen over 3 bestemmingsplannen (het reguliere bestemmingsplan, regeling meervoudige bewoning en het veegbestemmingsplan). Dit zorgt voor veel mitsen en maren in de overweging of iets binnen het bestemmingsplan valt.”

Worden de doelstellingen met het bestemmingsplan gehaald? Op de vraag of het bestemmingsplan de gestelde doelen haalt, wordt terughoudend gereageerd. Dit heeft er goeddeels mee te maken dat men niet de indruk heeft dat bewoners op de hoogte zijn van de geldende regels (zie hiervoor het onderstaande punt). Wel wordt door alle afdelingen ervaren dat de invoering van de regeling meervoudige bewoning een stap in de goede richting is. Door invoering van de regeling is men nu verplicht naar dit aspect te kijken en het ook scherp(er) onder de loep te nemen. Een medewerker geeft de verandering als volgt weer: “Door het bestemmingsplan is er meer één lijn in advisering van plannen gekomen voor de gehele gemeente. De regeling heeft er ook voor gezorgd dat heel veel aanvragen zijn geweigerd omdat deze niet voldeden.”

6

Bekendheid van de regels onder inwoners Een belangrijk aspect bij het invoering van nieuwe regelgeving is de bekendheid hiervan. Naleving zonder bekendheid is een groot probleem. Vandaar dat de medewerkers is gevraagd of zij de indruk hebben dat de bewoners en ondernemer van en binnen Hilversum de regels omtrent meervoudige bewoning (inmiddels) kennen. Hierop kwam als eenduidig antwoord dat het nog veel te weinig het geval is. Men heeft de indruk dat de meeste ontwikkelaars, huisbazen en grotere ondernemers goeddeels op te hoogte zijn van de regels. Dit betekent echter nog geen volledige naleving in de praktijk. Vaak genoeg lijken de regels toch weer even uit het geheugen te glippen. Indien er voorafgaand van een vergunningaanvraag contact is met de gemeente, wordt de regeling in het voortraject wel meegenomen en nogmaals toegelicht. Ook op deze wijze is de nodige informatie voorafgaand aan een vergunningaanvraag bekend. De bewoners van Hilversum lijken vrijwel niet bekend te zijn met de regels omtrent meervoudige bewoning. Zoals meerdere medewerkers echter opmerken ligt dit niet specifiek aan deze regeling, maar zijn bewoners vaak überhaupt niet bekend met de inhoud van enig bestemmingsplan. Als reden wordt hier ook een aantal keer voor aangedragen dat de regels ook moeilijk vindbaar en vooral niet makkelijk leesbaar zijn. Hierdoor zijn zij zeer ontoegankelijk voor leken.

Coulance regeling Volgens de regeling meervoudige bewoning geldt er een coulantere toepassing van de regels, indien kan worden aangetoond dat de situatie van meervoudige bewoning van vóór 2003 dateert. In de toelichting van de regeling staat hierover het volgende: Op 4 oktober 2013 is de 'beleidsnotitie inhaalslag handhaving en legalisering illegale appartementen' (Bijlage 5) in werking getreden. Doel van het beleid is om illegaal verbouwde panden tot meerdere zelfstandige woningen (appartementen) te legaliseren als aannemelijk is (gemaakt) dat deze verbouwing heeft plaatsgevonden voor 1 januari 2003 én de appartementen aan het Bouwbesluit/veiligheidseisen voldoen. Het is de bedoeling een sluitingsdatum voor het legalisatiebeleid vast te stellen. Alleen gevallen die voor die datum zijn aangemeld vallen dan nog onder het legalisatiebeleid. Voor de sluiting van het legalisatiebeleid zal een apart voorstel worden gemaakt. Vooral veel bestaande onzelfstandige woonruimte is legaal aanwezig en kan op grond van het overgangsrecht niet worden aangepakt met deze nieuwe regelgeving. Bestemmingsplan en beleid richten zich dus op nieuwe ontwikkelingen.

Verschillende medewerkers hebben aangegeven dat het tijd wordt om de “oude gevallen” zo snel mogelijk te legaliseren, of dat het misschien wel tijd is de coulance regeling na 15 jaar (stapsgewijs) af te schaffen. Men zou inmiddels genoeg tijd hebben gehad om iets aan de illegaliteit van de situatie te doen. In de praktijk is het echter niet zo dat er bekend is waar binnen de gemeente Hilversum zich illegale situaties voordoen. Deze komen meestal aan het licht doordat er een handhavingszaak wordt gestart. Wel is het zo dat er op dit moment sprake is van een ernstige onderbezetting onder de handhavers, wat er voor zorgt dat dit soort zaken mondjesmaat worden opgespoord en aangepakt. 7

Projectontwikkelaar Omdat er een verschil is tussen bewoners binnen Hilversum, die vaak niet of amper te maken hebben gehad met wet- en regelgeving omtrent bouwen en wonen, en professionele partijen waarvoor het tegeldeel geldt, zijn beide partijen apart benaderd om hun mening te geven over de regeling meervoudige bewoning. Als professionele partij is “Makeltrent” benaderd. De reden dat deze partij is benaderd ligt erin dat Makeltrent erom bekend staat in de regels te duiken en hier zodoende voor inhoudelijke vragen een geschikte gesprekspartner is. De antwoorden vanuit Makeltrent sluiten aan bij het beeld dat ook naar voren kwam uit de antwoorden die de medewerkers van de gemeente Hilversum gaven op de enquête. Men gaf aan bekend te zijn met de regels en deze ook goed werkbaar te vinden. Enige kanttekening die hierbij geplaatst wordt is over de invulling van het criterium van “overconcentratie”. Hierover zegt men: “Overconcentratie is nog geen vast gegeven en biedt ruimte voor interpretatie. Het zou handig zijn als die postcode check voor ons aanwezig zou zijn zodat wij niet achteraf dit argument tegen ons krijgen.” Daarnaast wordt ook vanuit deze hoek de wens geuit om zo snel mogelijk de oude situaties te legaliseren. “Er bestaan nog woningen die nog niet gelegaliseerd zijn. Graag deze spoedig legaliseren zodat de woningmarkt transparant is.

Nu zijn er nog woningen die nog illegaal zijn. Dat betekent ook dat er gehandhaafd moet worden op illegale woningen. Nu worden ze gedoogd. En gedogen is het verkeerde voorbeeld geven.” Hierbij moet wel worden aangemerkt dat er géén sprake is van een gedoogsituatie. Wel wordt hier een terecht punt aangesneden dat er te weinig handhavingscapaciteit is om inderdaad iets aan de bestaande illegale woningen te doen. Ten slotte wordt aan de gemeente als tip meegegeven om een nieuwsbrief te maken en verzenden naar bekende architecten/ makelaars / vastgoed handelaren die binnen de gemeente Hilversum actief zijn, met daarin meer informatie omtrent de regeling meervoudige bewoning en de doelstellingen hierachter.

Bewonersverenigingen Veel gevallen van meervoudige bewoningen doen zich voor in panden die van particulieren zijn. Daarnaast is het ook zo dat buurtbewoners vaak degenen zijn die de meeste overlast ervaring van (illegale) gevallen van meervoudige bewoning. Vandaar dat verschillende buurtverenigingen zijn aangeschreven. De volgende verenigingen hebben een gezamenlijke reactie op de enquête ingestuurd: -

Geuzenbuurt Astronomiebuurt Electrobuurt Bewonersvereniging OosterSpoorPlein e.o. Liebergerweg e.o. Klein Rome

8

Bekendheid van de regeling meervoudige bewoning Uit de antwoorden van de medewerkers van de gemeente Hilversum kwam reeds het beeld naar voren dat de bewoners van Hilversum niet of slecht op de hoogte zijn van de regeling meervoudige bewoning. Dit wordt bevestigd door de bewoners zelf: “[De mate van bekendheid is n]iet naar onze zin. De gemeente heeft er niets aan gedaan om dit in begrijpelijke taal onder de bewoners van onze wijken te brengen. Het bestemmingsplan is bovendien uiterst lastig te vinden en niet voor iedereen begrijpelijk. Omdat het over zoiets belangrijks gaat als leefbaarheid in de wijk, bewoners willen weten waar ze aan toe zijn, wat ze kunnen verwachten en waar ze zicht tegen kunnen verzetten, heeft het die aandacht wel nodig. Goede voorlichtingsavonden zouden daarvoor een instrument kunnen zijn.” In de enquête werd tussen de vragen door een korte omschrijving gegevens van wat de regels uit het bestemmingsplan zijn. De bewonersverenigingen hebben op ieder van de regels gereageerd. Ook uit deze reacties komt naar voren dat men niet bekend is met de inhoud, maar ook in bredere zin niet met de vaktermen die worden gebruikt en hoe je een bestemmingsplan moet lezen. Een simpel voorbeeld hiervan is het volgende:

[Enquête] 2) Er moet voldoende buitenruimte voor de bewoners zijn. [Reactie bewoners] Dit is ons niet duidelijk. Wat moeten wij daaronder verstaan? Balkonnetje? Tuintje?

Ook als het gaat om parkeernormen, oppervlakte eisen van wooneenheden en de verplichte aanwezigheid van stallingsruimte voor fietsen en kliko’s, stuiten de regels op een gebrek aan kennis én instemming. Om de regels meer bekendheid te geven, wordt er voorgesteld om bewonersavonden te organiseren.

Coulance regeling Gevraagd naar dit punt geven de bewonersverenigingen aan: “Peildatum 2003 moet strikter worden gehandhaafd. Dat was de afspraak en die moet maatgevend zijn. Er bestaat de indruk dat er nog wel eens wat “tussendoor glipt”. Gezien de gevolgen moet daar ook consequent mee worden omgegaan en mag de gemeente nooit op de stoel van de huiseigenaar gaan zitten: verantwoording laten waar die hoort! De bewijslast van eigenaren, om aan te tonen dat hun opsplitsing van vóór de peildatum 2003 dateerde, om in aanmerking te komen voor legalisering, werd nogal eens overgenomen door de gemeente. Wij hebben ons tegen deze oneigenlijke beoordeling verzet en constateren dat dit voor verbetering vatbaar was.” Ook hierbij valt de discrepantie op tussen doelstelling van de regeling (namelijk een coulante houding richting huiseigenaren) en de reactie die dit teweeg brengt bij de bewonersverenigingen. Enerzijds wordt gevraagd de peildatum strikt te handhaven en ook meervoudige bewoning in zijn geheel terug te dringen, anderzijds wordt gemaand huiseigenaren niet te vertellen wat zij wel en niet met hun pand kunnen. In de praktijk wordt de peildatum altijd strikt toegepast en doet de gemeente zelf onderzoek naar het beginpunt van de meervoudige bewoning. Dit onder meer door voormalige 9

huurders te benaderen. De gemeente onderzoekt het zelf, omdat (voormalige) huurders niet onder druk moeten worden gezet door huisbazen. In de praktijk spreken zij vaak vrijer tegen een onpartijdige gemeenteambtenaar.

Effectiviteit van de regeling meervoudige bewoning De bewoners geven een zeer somber beeld als het gaat om de effectiviteit van de regeling meervoudige bewoning: “Wij constateren, dat de problemen nog steeds bestaan – en in sommige gevallen zelfs zijn vermeerderd. In een aantal gebieden ([met name] Professorenbuurt, Klein Rome) lijkt uitbreiding van meervoudige bewoning sterk te zijn afgeremd en in bijvoorbeeld de Geuzenbuurt juist toegenomen. Maar van enige terugdringing is echter totaal geen sprake.” Opmerkelijk is dat deze bewering niet strookt met de cijfers over het aantal verleende vergunningen aangaande meervoudige bewoning. Veruit de meeste aanvragen worden namelijk afgewezen, daaronder ook bestaande situaties. Het duidt erop dat er niet enkel een gebrek aan kennis over de inhoud van de regels, maar ook de toepassing ervan. Deze discrepantie lijkt te maken te hebben met een gebrek aan voldoende handhavingscapaciteit om de overtreders ook daadwerkelijk en binnen een vlot tijdsverloop, aan te pakken.