Programmabegroting 2024 (incl. A23-150 A23-154)

Programmabegroting 2024

Inhoudsopgave Algemene beschouwingen ...................................................................................................................... 3 Financiële beschouwing .......................................................................................................................... 7 1 - Het programmaplan ......................................................................................................................... 10 Programma 1 - Wonen en leven........................................................................................................... 11 Programma 2 - Zorg .............................................................................................................................. 33 Programma 3 - Werken ........................................................................................................................ 46 Programma 4 - Bestuur ........................................................................................................................ 57 Programma 5 - Financiën en grondexploitaties ................................................................................... 67 2 - De paragrafen ...................................................................................................................................

73 2.1 Lokale heffingen .......................................................................................................................... 73 2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 86 2.3 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 95 2.4 Financiering ............................................................................................................................... 111 2.5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 125 2.6 Verbonden partijen ................................................................................................................... 133 2.7 Grondbeleid ............................................................................................................................... 159 2.8 Wet open overheid.................................................................................................................... 162 3 - Het overzicht van baten en lasten..................................................................................................

164 3.1.Meerjarig overzicht van baten en lasten................................................................................... 165 3.2 Toelichting op de wijzigingen .................................................................................................... 166 3.3 Overzicht van incidentele baten en lasten ............................................................................... 172 4 - De uiteenzetting van de financiële positie ..................................................................................... 177 4.1 Meerjarige balans ...................................................................................................................... 178 4.2 EMU saldo.................................................................................................................................. 180 4.3 Investeringen ............................................................................................................................. 181 4.4 Reserves..................................................................................................................................... 191 4.5 Voorzieningen............................................................................................................................

194 4.6 Subsidiestaat ............................................................................................................................. 198 5 - Bijlagen ........................................................................................................................................... 200 5.1 Overzicht van taakvelden per programma ................................................................................ 201 5.2 Toelichting weerstandsvermogen en risicobeheersing............................................................. 204 5.3 Nog vrij te geven kredieten (<IP 2024) ..................................................................................... 218

Algemene beschouwingen Hoe 600 jaar Hilversum beleven onze stad verbindt Het jaar 2024 wordt een bijzonder jaar. Op 4 maart viert Hilversum namelijk haar 600’e verjaardag. Zes eeuwen Hilversum, 600 jaar ontwikkeling van schapendorp tot Mediastad. Een heel bijzonder moment in onze geschiedenis en ook een goede aanleiding om bij die geschiedenis stil te staan. Want de afgelopen 600 jaar heeft Hilversum heel veel gebracht en gemaakt tot de bijzondere plek die het nu is. Een stad met meer dan 1.000 jonge monumenten, van Dudok tot Duiker, midden tussen bos en hei. Dé mediastad van Nederland, die bruist van creativiteit en innovatie. Nergens ter wereld vind je zo’n concentratie van mediabedrijven op 1 vierkante kilometer. De muziekstad, waar orkesten als het Metropole Orkest en het Radio Filharmonisch Orkest samen met bedrijven als Universal en poppodium De Vorstin een uniek muzikaal ecosysteem vormen. En de stad die tegelijkertijd een dorp is. Waar mensen elkaar groeten, naar elkaar omzien en interesse in elkaar hebben. En dat unieke DNA, dat we in 600 jaar Hilversum met elkaar hebben gevormd, is het vieren waard! En dat vieren doen we met de hele stad. Een heel jaar lang kijken we terug naar onze geschiedenis en vieren we het eeuwfeest op het ritme van de stad.

Met onze inwoners, met onze ondernemers, onze scholen, onze sportverenigingen, onze culturele instellingen en de vele andere maatschappelijk betrokken organisaties. Maar hoe mooi en bijzonder ook, net als vele andere steden en dorpen in Nederland is Hilversum helaas ook een gemeente met gescheiden werelden. Want ook in Hilversum leven we in bubbels. Veilige, comfortabele bubbels, waarin we gelijkgestemden ontmoeten en spreken en waar het lijkt alsof de eigen bubbel maatgevend is voor heel Hilversum. Over de andere bubbels hebben we soms een mening. Maar in gesprek gaan of elkaar buiten de eigen bubbel ontmoeten doen we nauwelijks. En dat is zonde. Want niet alleen krijgen we een samenleving waar we langs elkaar heen leven en elkaar niet meer (willen) begrijpen, we ontnemen onszelf ook de kans op mooie, verrassende ontmoetingen. En laat 600 jaar Hilversum nou een geweldige kans zijn onze bubbels lek te prikken. Door samen taart te eten, te sporten, op te gaan in geweldige muziek, kleurrijke verhalen te horen van heel veel diverse Hilversummers en terug te kijken op de sleutelmomenten in onze geschiedenis, kunnen we elkaar weer vinden. 600 jaar Hilversum geeft ons die buitenkans. De kans om met een glas bubbels in de ene hand bubbels te doorbreken. 2024 wordt ook een jaar waarin we diverse ambities voor Hilversum willen realiseren.

En die ambities zijn opgenomen in deze begroting. Deze begroting is gebaseerd op het coalitieakkoord 'Hilversum Koesteren' en de financiële voorwaarden en uitgangspunten uit de Voorjaarsnota 2023. De programmabegroting weerspiegelt onze grote ambities die wij willen realiseren, maar ook de reguliere werkzaamheden die wij uitvoeren. We hebben concrete plannen om meer betaalbaar wonen, verduurzaming, het aanpakken van klimaatveranderingseffecten, toegankelijke en betaalbare zorg, gelijke kansen, goede bereikbaarheid van onze stad en regio en het verder uitbreiden van het hoge voorzieningenniveau om Hilversum mogelijk te maken. Grote ambities, veel werk en dus ook forse investeringen in de stad. Tegelijkertijd zien we dat ook Hilversum, net als alle andere gemeenten, als gevolg van de herziene financieringssystematiek vanuit het Rijk, te maken krijgt met financiële onzekerheid in de toekomst. Dit laat de programmabegroting voor de jaren 2026 en 2027 ook zien. Daarnaast zien we nog altijd een krapte op de arbeidsmarkt, hebben we te maken met stijgende prijzen en is er onzekerheid over de plannen en investeringen van het nog te vormen, nieuwe Kabinet. Ondanks deze uitdagingen en onzekerheden blijven we vasthouden aan onze ambities en investeringen. Onze uitgangspositie is namelijk heel solide.

We hebben de organisatie het afgelopen jaar kunnen versterken met nieuwe medewerkers en ook komend jaar zetten we ons in om de organisatie verder te versterken.

Daarnaast hebben we de afgelopen jaren financiële buffers opgebouwd zodat we in staat zijn om te blijven investeren in de stad om Hilversum een nog fijnere plek te maken voor onze huidige en toekomstige inwoners en ondernemers. Door onze goede uitgangspositie hoeft Hilversum in tegenstelling tot veel andere gemeenten de woonlasten slechts met de inflatie te verhogen. We kunnen dus investeren in betaalbare woningbouw en nieuwe woningbouw-concepten, zoals flexwoningen, zodat alle doelgroepen in Hilversum kunnen (blijven) wonen. We investeren in bestaanszekerheid, onderwijskansen en zorg en ondersteuning voor wie dat nodig heeft. Daarbij maken we waar mogelijk gebruik van de eigen kracht van inwoners en de veerkrachtige netwerken in de stad. Hier werken maatschappelijke organisaties, inwoners, vrijwilligers en andere partners in de wijk samen. We maken we Hilversum groener, vitaler en klaar voor de gevolgen van klimaatveranderingen. We investeren in banen en een vitale economie en natuurlijk investeren we in de levendigheid en gezondheid van Hilversum: sport en cultuur spelen ook in deze begroting een belangrijke rol. Omgevingsvisie In 2024 gaat ook de Omgevingswet in werking. De invoering van deze wet moet het voor inwoners en ondernemers makkelijker en overzichtelijker maken om ruimtelijke plannen te starten (o.a. minder regels en 1 digitaal overheidsloket).

Vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet is de gemeentelijke Omgevingsvisie opgesteld die begin 2024 ter besluitvorming voorligt bij de raad. Na vaststelling van de Omgevingsvisie gaan we aan de slag met (deel-)visies, programma’s, het Omgevingsplan en gebiedsagenda’s. Nieuwe of aangescherpte inzichten in de Omgevingsvisie worden bij actualisaties van beleid, programma’s en agenda’s verwerkt. Na vaststelling van de Omgevingsvisie is het ‘project’ Omgevingsvisie afgerond en wordt het onderdeel van ons reguliere werk. Daarbij blijven we wel jaarlijks monitoren hoever het staat met de realisatie van de doelen zoals beschreven in de Omgevingsvisie. Onderwijs Onderwijs is misschien wel het belangrijkste instrument on kansengelijkheid te vergroten. En goed onderwijs kan niet zonder goede scholen. Om onze scholen, waaronder diverse gemeentelijke en rijksmonumenten, klaar te maken voor de eisen van deze tijd, gaan we het integraal huisvestingsplan onderwijs actualiseren. Daarnaast wordt gewerkt aan een nieuwe onderwijsagenda. Gebiedsontwikkelingen In 2024 gaan we uiteraard verder met plannen en beleid waar al eerder over besloten is zoals de gebiedsontwikkeling rondom het Sportpark (Arenapark). Dit wordt de sportiefste wijk in Hilversum waar bewegen, wonen, werken, studeren en zorg op een organische en duurzame manier in de openbare ruimte bij elkaar komen.

De openbaar vervoer hub maakt het mogelijk om mobiliteit voor een steeds grotere groep te waarborgen, ook in de toekomst, zonder dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid. Bij het Stationsgebied komt een nieuw busstation dat een echte eyecatcher wordt zodra je het station uitloopt. Ook gaan we aan de slag met de voorbereidingen voor de nieuwe, moderne fietsenstalling onder het stationsplein. Ruimte voor werk en een veerkrachtige economie Hilversum is de economische motor van de regio. Om de economie en onze ondernemers verder te versterken en faciliteren, stellen we een nieuwe economische visie op. We gaan aan de slag met het uitvoeren van de gebiedsagenda centrum om het centrum nog levendiger, groener en gezelliger te maken. Daarnaast stellen we samen met de ondernemers een gebiedsagenda voor Zuid-West op en starten met de nieuwe inrichting van de Gijsbrecht.

We werken aan een bereikbaar Hilversum Voor een bereikbaar en leefbaar Hilversum zetten we in op onder andere een autoluwe binnenstad en tegelijkertijd verbetering van de doorstroming op de buitenring. Ook wil het college in samenwerking met ondernemers zero-emissiezones voor vrachtverkeer instellen in het centrum en op de Gijsbrecht en kunnen ouderen met een inkomen tot 130% van het minimum inkomen gratis in Hilversum met de bus. We investeren met MRA en Regio in snelfietspaden om de duurzame mobiliteit te bevorderen. We verwelkomen de nachttrein waardoor Hilversum nog aantrekkelijker wordt als OV-stad. En we voeren het nieuwe parkeerbeleid in, waarmee parkeren beter gereguleerd wordt en er meer ruimte komt voor woningbouw. Betaalbaar wonen Alle doelgroepen moeten in Hilversum kunnen wonen, maar het aanbod van betaalbare woningen is op dit moment zeer gering en de wachtlijsten voor een betaalbare woning lang. Dat willen we verbeteren. De gemeente Hilversum en de woningcorporaties werken daarom, op basis van de in de zomer vastgestelde prestatieafspraken, intensief samen om de woningbouwopgave de komende jaren te realiseren. De focus ligt hierbij op betaalbare, sociale woningbouw, waarbij is afgesproken dat alle nieuwbouwontwikkelingen ten minste 33% sociale woningbouw bevat.

Daarnaast realiseren we samen met het Rijk en de woningcorporaties 400 flexwoningen op het Circusterrein voor een tijdelijke periode van 15 jaar. Dit zorgt op korte termijn al voor een groter aanbod betaalbare woningen. Energietransitie Het klimaat verandert en dat heeft steeds vaker ernstige gevolgen in de leefomgeving van mensen wereldwijd. In Hilversum willen we de effecten door klimaatverandering uiteraard helpen tegengaan en tegelijkertijd willen we de openbare ruimte en ondergrondse infrastructuur toekomstbestendig en klimaat adaptief inrichten, zodat we de negatieve effecten beter kunnen opvangen. Daarnaast willen we onze inwoners stimuleren om aan de slag te gaan met het verduurzamen van de eigen woning. Met het Hilversums isolatieprogramma (HIP) ondersteunt de gemeente Hilversum de komende jaren inwoners met maatwerkadvies over en subsidies voor het isoleren en aardgasvrij maken van hun woning. Welzijn en inkomensvoorziening inwoners Bereikbare en betaalbare zorg en het op peil houden van ons voorzieningenniveau zijn belangrijk voor een gezond en levendig Hilversum. We geven in 2024 uitvoering aan ons nieuwe beleid op werk, zorg, welzijn en inkomensvoorzieningen, jeugd en Wmo gericht op bestaanszekerheid, kansengelijkheid en sterke wijken en buurten.

We zetten in op versterking van de (mentale) gezondheid van inwoners (ook jeugd en jongeren) en het voorkomen van ziekte en zorg. Dat vraagt om samenwerking met o.a. maatschappelijke partners, zorgaanbieders, huisartsen, verenigingen, informele netwerken, ondernemers en inwoners. Met deze werkwijze pakken we als gemeente ook een actieve rol op het thema (publieke) gezondheid. Ook geven we met zorg- en welzijnspartners uit de regio invulling aan het integraal zorgakkoord in onze regio met als doel zorg beschikbaar en betaalbaar te houden. Opvang van uit de Oekraïne afkomstige vluchtelingen Met de inval van Rusland in Oekraïne in 2022 ontstond een nieuwe crisis. Dit heeft ook een grote weerslag op onze samenleving. Direct en indirect. In Hilversum worden op dit moment honderden Oekraïense vluchtelingen opgevangen, met heel veel steun en gastvrijheid vanuit de Hilversummers. Zoals de situatie er nu uitziet blijft deze opvang ook in 2024 hard nodig.

We verbeteren onze dienstverlening We streven voortdurend naar verbetering van zowel onze fysieke als digitale dienstverlening. De jaarlijkse Hilversumse monitor laat over het algemeen positieve beoordelingen zien, maar er is nog ruimte voor verbetering. De dienstverlening aan onze inwoners is een belangrijke kerntaak. Daarom zijn wij vastbesloten om de komende jaren zowel onze fysieke als digitale dienstverlening verder te verbeteren, zodat we voor iedereen (ook mensen met een audio- of visuele beperking) toegankelijk zijn en iedereen onze berichtgeving goed kan begrijpen. Een sportieve, levendige Mediastad De aanwezigheid van de media en creatieve economie zit in het DNA van Hilversum. In Hilversum richten we ons op het vergroten van de levendigheid en het versterken van de economische identiteit van Hilversum als stad van media, muziek en architectuur. Het Mediapark is, met ruim 150 bedrijven en 6000 medewerkers, het hart van een snel ontwikkelende media-industrie. Hilversum werkt samen met de partners op het Mediapark aan de doorontwikkeling naar een bruisende campus met als belangrijke pijler de inzet op talent en innovatie. Met de oprichting van de campusorganisatie wordt hierin al een goede stap gezet.

Ook willen we de samenwerking met onderwijsinstellingen intensiveren zodat het onderwijsaanbod (met ruim duizend studenten vanuit HvA, HU, ROC en het instituut Beeld en Geluid) verder kan worden uitgebreid. Sport en cultuur en evenementen geven Hilversum kleur en levendigheid. Komend jaar wordt veel geïnvesteerd in een bruisend sportklimaat en in cultuur en evenementen. Er wordt samen met de sportverenigingen een nieuwe sportnota opgesteld die het sporten in Hilversum een nieuwe impuls geeft. Ook wordt sporten in de openbare ruimte een steeds belangrijker onderdeel. Maar we investeren ook extra in onze culturele instellingen. We dragen bij aan de uitbreiding van het filmtheater, maken de nieuwe bibliotheek in het centrum mogelijk en betrekken het Metropole Orkest meer bij Hilversum. Uiteraard zal de viering van Hilversum 600 jaar een enorme impuls geven aan bestaande en nieuwe evenementen. 600 jaar Hilversum is daarnaast een mooie kans ons cultureel erfgoed met hernieuwd elan te onderzoeken en zichtbaar te maken.

Financiële beschouwing Vertrekpunt programmabegroting 2024 De plannen uit deze begroting zijn vertaald in een meerjarig financieel beeld. Hierbij is het vertrekpunt de voorgaande programmabegroting en de voorjaarsnota 2023 die de gemeenteraad voor de zomer heeft vastgesteld. Aanvullend presenteren wij de besluiten die de raad na het opstellen van de voorjaarsnota 2023 heeft genomen (Gebiedsagenda Centrum Hilversum d.d. 19 juli 2023). Omschrijving Voorjaarsnota 2023 Raadsbesluiten na opstellen voorjaarsnota

Begroting 2024 0 75.000

Begroting 2025 0 0

Beginstand programmabegroting 2024

75.000

0

-/- is voordeel en +/+ is Begroting Begroting 2026 2027 -248.000 1.793.000 0 0 -248.000

1.793.000

Financieel beeld In de voorliggende begroting wordt u gevraagd de opgenomen budgetaanpassingen te beoordelen en over te nemen. De voorgestelde budgetaanpassingen worden in paragraaf ‘3.2 Toelichting op de wijzigingen’ nader toegelicht. Zoals in de algemene beschouwing is toegelicht weerspiegelt de programmabegroting onze sterke ambities. Tegelijkertijd zien we dat ook Hilversum, net als alle andere gemeenten, als gevolg van de herziene financieringssystematiek vanuit het Rijk, te maken krijgt met financiële onzekerheid in de toekomst. Dit laat de programmabegroting voor de jaren 2026 en 2027 ook zien. Het financieel beeld (voor amendementen) ziet er als volgt uit: -/- is voordeel en +/+ is Omschrijving Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 Beginstand programmabegroting 2024 75.000 0 -248.000 1.793.000 Budgetaanpassingen opstellen begroting Dekkingsvoorstellen Meerjarenraming Programmabegroting 2024

2.127.000 -2.202.000 0

809.000 3.801.000 -809.000 -2.000.000 0

1.553.000

-1.419.000 0 374.000

Door het tonen van een tekort in 2026 en 2027 geven we gevolg aan het VNG-advies voor het opstellen van de programmabegrotingen 2024-2027. Dit advies volgde op de tijdens de algemene ledenvergadering van de VNG aangenomen resolutie ‘Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief’. Het begrotingsadvies van de VNG bestaat uit 2 onderdelen:  

Presenteer voor 2024 en 2025 van de meerjarenraming 2025-2027 een sluitende begroting Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit de coalitieakkoorden en geschatte mee- en tegenvallers. Naar verwachting zullen de meerjarenramingen 2026 en 2027 dan duidelijk tekorten aangeven.

Het is uitzonderlijk dat de VNG het advies geeft om bewust tekorten te laten zien, maar de ingreep van het kabinet in het gemeentefonds vanaf 2026 levert een uitzonderlijke financiële situatie op. Tijdens de ALV is dit onderstreept door de bijna unanieme steun voor genoemde resolutie en 2 moties. Prudent financieel beleid Met de nu voorliggende begroting hebben we een gedegen mix gevonden tussen het uitvoering geven aan onze ambities en investeringen voor Hilversum en het versterken van de algemene reserve. Dit is mogelijk zonder dat de lokale lasten meer stijgen dan met de inflatie. Tegelijkertijd toont deze begroting transparant de kwetsbaarheid binnen de laatste jaren van de meerjarenbegroting als gevolg van de financieringssystematiek vanuit het Rijk. Door de gevolgen van de keuzes van het kabinet te laten zien, geven we een helder signaal af aan het inmiddels demissionaire kabinet en de Tweede Kamer: de gemeentelijke financiën zijn momenteel onvoldoende voor het uitvoeren van het huidige takenpakket. Zoals verwacht toen we bij de vorige programmabegroting overschotten aan de reserve toevoegden, is het nu nodig om een deel van de eerder gemaakte reservering te gebruiken om de ontstane tekorten af te dekken. Mede door het verlagen van deze eerder begrote toevoeging aan de algemene reserve in 2024 en 2025 zijn de eerste jaren van de meerjarenraming sluitend.

De laatste twee jaarschijven tonen een beheersbaar tekort. Het college presenteert bewust dat tekort en houdt daarmee de toevoeging aan de behoedzaamheidsbuffer in 2026 en 2027 in stand. In de voorliggende meerjarenraming zijn de volgende toevoegingen aan het vermogen opgenomen. Omschrijving Algemene reserve

Behoedzaamheidsbuffer

Storting algemene reserve

P&C document PB 2023 VJN. 2023 PB 2024 Totaal

Begroting 2024 9.916.000 -8.375.000 -702.000 839.000

Begroting 2025 15.518.000 -3.908.000 -809.000 10.801.000

Begroting 2026 2.583.000 0 583.000 583.000

Begroting 2027 0 0 0 0

PB 2023 VJN. 2023 PB 2024 Totaal PB 2024

1.000.000 -1.000.000 0 0 839.000

1.500.000 -1.500.000 0 0 10.801.000

2000.000 -1.500.000 0 500.000 1.083.000

2.500.000 -1.500.000 0 1.000.000 1.000.000

Met bovenstaande stortingen komt de algemene reserve eind 2027 uit op € 82,4 miljoen. Omschrijving Beginstand algemene reserve Mutatie meerjarenraming PB 2024 Eindstand algemene reserve

Begroting 2024 68.721.000 839.000 69.560.000

Begroting 2025 69.560.000 10.801.000 80.361.000

Begroting 2026 80.361.000 1.083.000 81.444.000

Begroting 2027 81.444.000 1.000.000 82.444.000

Naast de storting in de algemene reserve waaronder de behoedzaamheidsbuffer sparen we ook door te blijven storten in de reserve stedelijke ontwikkeling. De reserve stedelijke ontwikkeling komt hiermee eind 2027 uit op € 16,8 miljoen. Omschrijving Beginstand reserve stedelijke ontwikkeling Mutatie meerjarenraming PB 2024 Eindstand reserve stedelijke ontwikkeling

Begroting 2024 6.410.000 6.461.000 12.871.000

Begroting 2025 12.871.000 1.300.000 14.171.000

Begroting 2026 14.171.000 1.300.000 15.471.000

Begroting 2027 15.471.000 1.300.000 16.771.000

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 10

1 - Het programmaplan

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 11

Programma 1 - Wonen en leven

(Kaderstellende) Bodem, water, riolering nota's  Gemeentelijk Watermanagement Plan 2021-2026 (2020)  Keur AGV 2011, inclusief bijbehorende en/of later vastgestelde Vrijstellingen en Beleidsregels  Verordening havengelden 2024 (2023)  Verordening rioolheffing 2024 (2023) Milieu en duurzaamheid  Regionale Energiestrategie (RES) Noord-Holland Zuid 1.0 (2021)  Transitievisie Warmte Hilversum (2021)  Dierenwelzijnsbeleid Hilversum (2016)  Uitvoeringsplan GAD 2023-2026 (2023)  Verordening afvalstoffenheffing 2024 (2023)  Actieplan Geluid (2013)  Provinciale Milieuverordening (tranche 10a) Bereikbaarheid  Uitvoeringsprogramma mobiliteitsvisie 2040 (2023)  Parkeerverordening Hilversum (2023)  Verordening parkeerbelastingen 2024 (2023)  Herziening laadpalenbeleid (2020)  Verordening Mobiliteitsfonds Hilversum (2009/2019)  Structuurvisie Verkeer en Vervoer 2030 (2016)  Structuurvisie Hilversum 2030 (2013) Groen en begraafplaatsen  Programma Groen Hilversum 2040 (2022)  Nota Impuls voor extra groen in Hilversum (2016)  Structuurvisie Hilversum 2030 (2013)

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 12 Wonen  Lokale Woonvisie Hilversum 2021-2030 (2021)  Regionaal Woonakkoord (2021)  Regionale Huisvestingsverordening Gooi en Vechtstreek (2019) Openbare ruimte  Visie Hilversum Buiten (2004)  Handboek Beheer Hilversum Buiten (2009)  Handboek Inrichting Hilversum Buiten (2009)  Beeldkwaliteitsplan plus 1221 (2020) Sport Nota sport en bewegen 2016-2020 (2016) Betrokken partijen

Voor het realiseren van de bestuurlijke opgave werken wij samen met inwoners, ondernemers, bedrijven, instellingen en maatschappelijke organisaties. De belangrijkste betrokken partijen binnen het programma Wonen en leven zijn:  Regio Gooi en Vechtstreek (verbonden partij) en omliggende gemeenten  Grondstoffen- en Afvalstoffen Dienst Gooi en Vechtstreek (verbonden partij)  Goois Natuur Reservaat (GNR) (verbonden partij)  Omgevingsdienst Flevoland Gooi en Vechtstreek (OFGV) (verbonden partij)  Provincie Noord-Holland  Erfgoedorganisaties  Woningcorporaties  Culturele organisaties  Sportverenigingen  Sportservice Noord-Holland  Stichting Centrum Hilversum  Uitvaartstichting Hilversum  (Commerciële) vastgoedpartijen  Huurdersorganisaties  Provincie Utrecht  Openbaarvervoerpartijen  Coöperatie Parkeerservice  ProRail  Rijkswaterstaat  Metropoolregio Amsterdam (MRA)  Buurtsportcoaches

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 13

Mooie stad Opgave van de stad Hilversum is een aantrekkelijke stad. De mooie woonwijken, goede voorzieningen, centrale ligging en groene omgeving maken het hier prettig wonen. Het belang van voldoende betaalbare en kwalitatief goede woningen staat buiten kijf. De belangrijkste uitgangspunten uit de Woonvisie zijn bouwen voor doorstroming en bestaande stenen optimaal benutten. De groene contouren van Hilversum zijn ons dierbaar, evenals het illusielandschap. Om in 2040 een toegankelijke, diverse en duurzame stad te zijn, is het nodig dat Hilversum blijft groeien. Dat doen we vanuit het motto ‘reële groei’. De Omgevingsvisie is hiervoor het instrument, als onderdeel van de Omgevingswet. In het coalitieakkoord is opgenomen dat we tot aan 2030 ruwweg 3.000 nieuwe woningen realiseren.

Indicatoren Naam indicator 035 Gemiddelde WOZwaarde (maal duizend euro) 036 Nieuwgebouwde woningen, aantal per 1.000 bestaande woningen Aantal nieuw opgeleverde woningen per jaar Aantal sociale huurwoningen t.o.v. de totale woningvoorraad

Referentiewaarde

Streefwaarde

Bron

Wettelijk

2020

2021

2022

2023

2024

335

359

398

n.v.t.

n.v.t.

CBS Wettelijk

6

6

6

7

7

Basisregistratie Wettelijk adressen en gebouwen (BAG)

248

208

350

350

BAG

Niet wettelijk

11.453 11.507 11.746

11.507

27% van totale woningvoorraad

Woonmonitor

Niet wettelijk

Woonmonitor

Niet wettelijk

Percentage opgeleverde sociale huurwoningen per jaar

32

58

32

33

33

Waardering van het onderhoud van de openbare ruimte

7

7

7

7

7

Hilversum Niet Monitor wettelijk

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 14

1.1.1 Ruimtelijke ordening

We bouwen verder aan een toekomstbestendig Hilversum. Met gevarieerde woonmilieus, passend werk en een prettig leefklimaat (groen, duurzaam, veilig, bereikbaar en met goede voorzieningen) voor alle Hilversummers. Hilversum heeft in de afgelopen jaren een aantal grote projecten voorbereid en uitgevoerd. Bij deze planontwikkeling maken we gebruik van data gestuurd werken en verrijken we de plannen via inspraak en participatie. Tegelijkertijd zijn er in Hilversum veel kleinere (particuliere) initiatieven om de stad mooier en beter te maken. Het Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen (MPG) geeft jaarlijks een beeld welke ontwikkelingen er in de stad plaatsvinden en wat er nodig is om dit financieel verantwoord uit te voeren. Hiermee kan de raad in ieder afzonderlijk project een afweging maken binnen de context van het MPG. Speerpunten  Vaststellen van de Omgevingsvisie 2040, die samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere experts tot stand is gekomen.  Uitwerken van de drie thema’s zoals opgenomen in de Omgevingsvisie: duurzaam, actief en meedoen.  Ontwikkelen van de omgevingsmonitor op basis van het toetsingskader en daarmee de informatiepositie van het bestuur en de inwoners versterken door beschikbaarheid via “Open Hilversum”.  Voorbereidingen treffen voor het maken van een omgevingsplan.

 Verdere stappen in de ontwikkeling van de grote (perspectief)gebieden zoals Stationsgebied, Centrum, Circusterrein, Sportpark, Arenapark en 1221 (ontwikkellocatie).  Opzetten van het toetsingskader voortkomend uit de Omgevingsvisie.  Ontwikkelen van de digitale stad Hilversum om toekomstige scenario’s van gebiedsontwikkeling te visualiseren. Reguliere activiteiten  Jaarlijks actualiseren van het Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen.  Verder tot uitvoer brengen van de gebiedsontwikkeling Crailo (‘samenwerkingsproject’) in samenwerking met de gemeenten Laren en Gooise Meren.  Faciliteren van initiatieven van eigenaren, corporaties, of gebruikers die in Hilversum willen ontwikkelen (‘facilitaire projecten’): bijvoorbeeld Werf35, Philipslocatie, van Riebeeckgalerij, Zonnestraal en andere private initiatieven.  Uitvoering geven aan de Nota Kostenverhaal om gemeentelijke kosten bij ruimtelijke ontwikkelingen in rekening te kunnen brengen bij de initiatiefnemer  Voortzetten van de lobby bij regio, provincies, MRA (‘bereikbare steden) en Rijk waarin bestaande Hilversumse plannen (de perspectiefgebieden) worden ingebracht voor (co-) financiering, subsidie door één van deze netwerkpartners en/of het realiseren van gezamenlijke doelen.

1.1.2 Wonen en bouwen

Samen met marktpartijen en woningcorporaties werken we aan mooi en betaalbaar wonen. We bouwen voor doorstroming. Bestaande stenen en onbenutte grond wordt optimaal ingezet. We bouwen 33% sociale huur en 50% middelduur. We kiezen een zakelijke opstelling richting de vele private initiatieven. We blijven de wooncrisis bestrijden. De woonvisie is de basis van de uitvoering van plannen en activiteiten.

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 15 Speerpunten  Realiseren van 3000 nieuwe woningen tot het jaar 2030. Van deze woningen zal 33% als sociale woningbouw worden gebouwd en 50% als middeldure woningen, waarvan de helft in het lagere middenhuursegment valt.  Faciliteren van woningbouwmogelijkheden binnen projecten door transformatie en flexwonen, passend bij de kansen in de wijken ten behoeve van doorstroming voor jongeren/specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld het Circusterrein).  Uitvoeren van de prestatieafspraken 2023 -2027 met woningcorporaties en huurders.  Opstellen van een woon-zorgvisie.  Afronden van de wijkgerichte uitvoeringsagenda voor de Hilversumse Meent.  Faciliteren van doorstroming door per wijk/project te kijken welke invulling past in die wijk en de inzet van de senioren woon- en energiecoaches.  Invoeren wet goed verhuurderschap, waaronder het inrichten van een (regionaal) meldpunt.  Versterken van de informatiepositie van het bestuur, samenwerkingspartners en inwoners door verdere ontwikkeling van de woningbouwmonitor op het open data platform 'Open Hilversum'.  Onderzoeken van de mogelijkheden om voorrang te geven aan mensen met cruciale beroepen bij het toewijzen van woonruimte. Reguliere activiteiten  Toepassen van datagedreven sturing ten aanzien van de woningbouwopgave.

 Een goede en actuele monitoring van de ontwikkelingen van de woningvoorraad.  Regie voeren op het woningbouwprogramma, onder andere door de Taskforce betaalbare woningbouw.  Ruimte bieden aan nieuwe woon- en verblijfsvormen voor starters, internationale kenniswerkers, studenten, ouderen en beschermd wonen.  Toezicht houden op bouwen en wonen.  Behandelen van aanvragen omgevingsvergunningen.

1.1.3 Begraafplaatsen en crematorium

De verbonden partij Uitvaartstichting Hilversum exploiteert alle gemeentelijke begraafplaatsen en het crematorium in Hilversum. De gemeente stuurt op een hoog kwaliteitsniveau van het begraven en cremeren, het betaalbaar houden van de begraaf- en crematietarieven en het behoud van de monumentale uitstraling van de begraafplaatsen. Sturingsmogelijkheden heeft de gemeente via de begroting, tarievenlijst en jaarrekening van de Uitvaartstichting en de benoeming van de voorzitter van de Raad van Toezicht. Reguliere activiteiten  Onderhouden van de gebouwen op de begraafplaatsen volgens de meerjarenonderhoudsplanning.  Uitvoering geven aan de samenwerkingsovereenkomst met de Joodse Begraafplaats.

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 16

Levendige stad Opgave van de stad Een levendig en divers Hilversum maakt de stad aantrekkelijk. Een hoge kwaliteit van de culturele en sportieve voorzieningen, het cultureel erfgoed en de evenementen zorgen voor een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. Zo wordt 2024 een bijzonder jaar, dan bestaat Hilversum namelijk 600 jaar en daar maken we samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties een feestjaar van. Toekomstbestendige lokale media en een moderne bibliotheek sluiten aan bij het profiel Hilversum Mediastad.

Indicatoren Naam indicator 020 Percentage niet-sporters in de gemeente Bezoekersaantallen evenementen in de openbare ruimte

Referentiewaarde

Streefwaarde

2020

2021

2022

2023

2024

48

48

48

40

40

RIVM Wettelijk

75.000

75.000

Gemeente Niet Hilversum wettelijk

403.828

500.000

+10% (2026)

Jaarverslagen Niet culturele wettelijk instellingen

43

51

50

60

Hilversum Niet Monitor wettelijk

60

59

65

65

Hilversum Niet Monitor wettelijk

34

49

50

60

Hilversum Niet Monitor wettelijk

67

65

70

70

Hilversum Niet Monitor wettelijk

20.000 55.000

Bezoekersaantallen van 237.556 de grotere culturele instellingen (o.a. Museum, Vorstin, Filmtheater, en Bibliotheek) Percentage inwoners dat 49 tevreden is over de culturele voorzieningen Percentage inwoners dat tevreden is over de sportvoorzieningen en/sportmogelijkheden

67

Percentage inwoners dat tevreden is over het evenementen aanbod Percentage inwoners dat vindt dat er voldoende mogelijkheden zijn voor sport en recreatie

73

Bron

Wettelijk

Percentage inwoners dat bekend is met het culturele aanbod

23

35 (2026)

Gemeente Niet Hilversum wettelijk

Percentage scholen dat meedoet aan cultuureducatie via Proloog

45

75 (2026)

Gemeente Niet Hilversum wettelijk

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 17

Sportbeleid en activering

We stimuleren inwoners om gezond en vitaal te zijn en te blijven. Het is daarvoor belangrijk dat er voor alle inwoners voldoende toegang tot laagdrempelige sportvoorzieningen is. We zetten ons in voor alle Hilversummers door het faciliteren van vitale sportverenigingen, buurtsport en beweegprogramma’s, waar nodig richten we ons op specifieke doelgroepen. Sportevenementen brengen levendigheid, binden bedrijven aan de stad en dragen bij aan een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. Speerpunten  Verder brengen van de ontwikkeling van sport op het Arenapark binnen het profiel ‘work, learn, sport en bewegen’  Opstellen van de nota Sport- en beweegbeleid 2024-2030.  Uitvoering geven aan het Sportakkoord samen met betrokken partners, hierbij wordt ingezet op de vijf ambities: Inclusie en diversiteit, Sociaal veilige sport, Vitale sportaanbieders, Vaardig in beweging, Ruimte voor sport en bewegen.  Inzetten van buurtsportcoaches via de Brede Regeling Combinatiefuncties in Hilversum. Het doel is om de inwoners actief en gezond te houden door samen te werken met diverse maatschappelijke organisaties. De buurtsportcoaches zullen activiteiten organiseren om de Hilversummers in beweging te brengen en te houden, en om hun vitaliteit te bevorderen.

 Uitvoering geven aan het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) door een integrale invulling van de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) en Sportakkoord II.  Stimuleren van synergie tussen sportverenigingen en de bevordering van lichaamsbeweging door kennis en faciliteiten te delen met onderwijsinstellingen en maatschappelijke functies (campus). Reguliere activiteiten  Actief ondersteunen van sportverenigingen bij het verbeteren van de organisatiekracht en de open clubgedachte. Vanuit de één loket gedachte in samenwerking met NOC*NSF, sportbonden en de Lokaal Adviseur Sport.  Verder ontwikkelen van het sportnetwerk. Bijvoorbeeld door de organisatie van Sportontmoeting Hilversum en het Sportoverleg met besturen van grote sportverenigingen.  Ondersteunen van kleine, middelgrote en grote sportevenementen, zoals de Hilversum City Run.

Sportaccommodaties

Sportaccommodaties dienen goed onderhouden en in voldoende mate aanwezig te zijn. Bij de sportaccommodaties waarvoor de gemeente verantwoordelijk is stemmen we het beheer en onderhoud af met de sportverenigingen. Voor niet-gemeentelijke sportaccommodaties kunnen sportverenigingen zich aansluiten bij de Stichting Sportinvesteringsfonds Hilversum. De gemeente staat voor de stichting garant. Speerpunten  Ondersteunen van nieuwe initiatieven voor bewegen in de openbare ruimte.  Onderzoek doen naar de haalbaarheid van een indoor atletiekbaan, de nieuwe multiuse sporthal en het Evert Kroon-bad.  Actualiseren van het meerjarenonderhoudsplan, met betrekking tot al het gemeentelijk vastgoed waaronder sportaccommodaties.  Stimuleren van samenwerking en het multifunctioneel gebruik van geplande sportfaciliteiten op Sportpark Loosdrecht.

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 18

Reguliere activiteiten  Optimaal benutten van de beschikbare sportfaciliteiten, met als doel een grotere betrokkenheid bij sportactiviteiten voor een breder publiek.  Onderhouden van sportvelden van de gemeente volgens het vastgestelde meerjarenonderhoudsplan.

Culturele activiteiten, instellingen en educatie

Culturele activiteiten zijn gericht op het vergroten van de levendigheid en het versterken van de economische identiteit van Hilversum als stad van media, muziek en architectuur. Hierbij wordt ingezet op de pijlers Muziek en podiumkunsten, Media en Film, Architectuur en beeldende kunst en Cultuureducatie en -participatie. De gemeente biedt cultuur aan alle Hilversummers en in alle wijken. Culturele instellingen op professioneel en amateurniveau zijn essentieel voor culturele activiteiten. We stimuleren en faciliteren culturele instellingen, initiatieven, verenigingen en activiteiten om kwaliteit van het aanbod te verhogen, nieuw aanbod te realiseren en in te spelen op de vraag van inwoners. Zo creëren we een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. In het nieuwe Cultuurbeleid zijn ambities geformuleerd om kunst en cultuur nog beter zichtbaar te maken en nog meer Hilversummers te laten genieten van het diverse culturele aanbod. We willen met cultuur naast het stimuleren van participatie en sociale cohesie, ook de economische waarde van cultuur en de culturele infrastructuur versterken. Door samenwerking te stimuleren verstevigt niet alleen de sector, maar ook het culturele product. Speerpunten  Stimuleren van actieve cultuurparticipatie van jongeren met behulp van de specifieke uitkering jongerencultuur.

 Stimuleren van instellingen en initiatieven bij het verbreden van het aanbod, innovatie en ontwikkeling, onder andere in de wijken.  Onderzoeken van de mogelijkheden om Gooiland weer als een volwaardige schouwburg te laten functioneren.  Opstellen van beleidsrichtlijnen om de openbare ruimte te verfraaien met verschillende vormen van beeldende kunst.  Versterken van cultuureducatie en mediawijsheid door samenwerking met scholen en culturele instellingen bijvoorbeeld Beeld en Geluid, mede met behulp van cultuureducatie coördinatiepunt Proloog en cultuurcoaches.  Organiseren en faciliteren van evenementen voor de viering van 600 jaar Hilversum. Reguliere activiteiten  In stand houden van culturele infrastructuur door het verlenen van meerjaren- en programmasubsidies aan professionele instellingen en amateurkunstverenigingen.  Faciliteren van evenementen onder andere door het verstrekken van subsidies.  Doorgaan met de stadsdichter en de kinderdichter en ontwikkelen nieuwe vormen van poëzie en gedichten in de openbare ruimte.

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 19

Musea

De gemeente heeft een initiërende en faciliterende rol in het verbinden van media en cultuur in de stad, passend bij de identiteit van Hilversum als Mediastad. Het omvormen van de Kerkbrink tot Mediaplein zorgt voor een levendiger plein in het centrum van de stad. Met het streekarchief en de regionale fusie wordt gebouwd aan een toekomstgerichte organisatie. Reguliere activiteiten  Ondersteunen van Museum Hilversum ter bevordering van het mediacultuurprofiel en verbinding met andere instellingen, zoals Beeld & Geluid, de bibliotheek en de Zilveren Camera.  Ondersteunen van de stichting programmering Mediaplein bij de organisatie van activiteiten door verstekken van subsidie.

Cultureel erfgoed

Cultureel erfgoed heeft een verbindende werking in Hilversum vanuit ruimtelijk, sociaal en maatschappelijk perspectief. Als één van de identiteitsdragers van de stad draagt het bij aan de kwaliteit van de leefomgeving. De gemeente heeft een regierol bij het beschermen, behouden en versterken van het cultureel erfgoed. We trekken samen met de eigenaren van monumenten op. Toekomstbestendig betekent ook dat er ruimte is voor transformatie van monumenten. Het doel hierbij is dat cultureel erfgoed zichtbaar en beleefbaar blijft, een verbindende kracht heeft en actief onderdeel is van een veranderende leefomgeving. Speerpunten  Positioneren van de identiteit van Hilversum in lijn met de Omgevingsvisie, gebiedsagenda's en ruimtelijke doelen. Met behulp van de wijkanalyses die in 2023 zijn opgesteld, willen we het verhaal van Hilversum vertellen en de hieruit voortkomende waarden benutten om de stad te versterken en verder te ontwikkelen.  Vertellen van het verhaal van Hilversum en het benutten van de waarden voor de versterking en ontwikkeling van Hilversum, dit met behulp van uitgevoerde wijkanalyses.  Organiseren van "World Garden Cities 1924-2024" congres. Dit evenement zal plaatsvinden in juni 2024, als onderdeel van de tuinstadmaand van Hilversum 600.

Gedurende Hilversum 600, en vooral in juni, zullen er activiteiten worden georganiseerd voor en met inwoners, gericht op zowel de Tuinstad als de Stad van Jonge Monumenten.  Restaureren en toegankelijk, zichtbaar en beleefbaar maken van het cultureel erfgoed in Hilversum. We maken een start met het AVRO-studiogebouwencomplex.  Ondersteuning bieden bij de uitvoering van het convenant Zonnestraal.  We streven ernaar het proces van het verduurzamen van monumenten te vergemakkelijken, met behoud van het karakter van deze monumenten. We stellen een gebiedskader op.  Afronden van fase 2 van de Routekaart Religieus Erfgoed om het religieuze erfgoed toegankelijk, zichtbaar en beleefbaar te maken en in te zetten op mede bestemmingen. Bijvoorbeeld de Oudkatholieke kerk.

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 20 Reguliere activiteiten  Toegankelijk, zichtbaar en beleefbaar maken van het cultureel erfgoed in Hilversum.  Adviseren van eigenaren over restaureren, transformeren en verduurzamen van monumenten en beschermde stadsgezichten.  Ondersteunen van eigenaren van monumenten met financiële instrumenten.  Onderhouden van de samenwerking en relatie met erfgoedorganisaties en andere overheden.  Beschermen en behouden van het cultureel erfgoed van Hilversum en voor de Hilversummers.  Opbouwen van een toekomstgericht streekarchief, mede door middel van een regionale fusie.

Lokale media en bibliotheek

Lokale media en de bibliotheek zijn voor de Mediastad van groot belang. De gemeente ondersteunt daarom de bibliotheek en innovatie van de lokale media en journalistiek. Reguliere activiteiten  Ondersteunen van de bibliotheek ten behoeve van een aansprekend aanbod voor alle inwoners.  Subsidiëren van de bibliotheek, die invulling geeft aan de vijf kernfuncties: Kennis en informatie ter beschikking stellen, ontwikkeling en educatie bieden, lezen bevorderen en het laten kennismaken met literatuur, ontmoeting en debat organiseren, kennis laten maken met kunst en cultuur.  Ondersteunen van nieuwe initiatieven van lokale media & journalistiek.  Bevorderen van taalontwikkeling en het tegengaan van laaggeletterdheid.

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 21

Bereikbare stad Opgave van de stad De bereikbaarheid van Hilversum staat onder druk. Er is veel woon-werkverkeer, drukte door o.a. mensen die van buiten Hilversum in ons centrum komen winkelen en talloze bedrijven vervoeren goederen naar en door Hilversum. We merken dat de grens van wat onze ringwegen aankunnen nu al is bereikt. Tel daar de benodigde groei van Hilversum bij op en structurele overbelasting ligt op de loer. De verkeersveiligheid voor bijvoorbeeld fietsers en voetgangers kan hierdoor ook een probleem worden.

Indicatoren Naam indicator

Referentiewaarde

Streefwaarde

Bron

Wettelijk

2020

2021

2022

2023

Aantal elektrische laadpunten en tankpunten voor biobrandstoffen/(groen)gas, per 10.000 inwoners

12

57

73

60

75 Rijksdienst voor Niet het Wegverkeer wettelijk

Aantal geregistreerde verkeersongevallen, per 1.000 inwoners

4

4

5

≤ voorgaand jaar

≤ Water, Verkeer Niet voorgaand en wettelijk jaar Leefomgeving

Aantal verkeersslachtoffers, per 1.000 inwoners

1

1

1

≤ voorgaand jaar

≤ Water, Verkeer Niet voorgaand en wettelijk jaar Leefomgeving

Percentage achterstallig onderhoud op wegen

17

19

20

19

19

Gemeente Niet Hilversum wettelijk

Percentage inwoners dat tevreden is over infrastructuur voor fiets

93

78

74

80

80

Hilversum Niet Monitor wettelijk

Percentage inwoners dat tevreden is over verplaatsing met auto

42

30

27

40

40

Hilversum Niet Monitor wettelijk

Percentage inwoners dat wekelijks of vaker gebruik maakt van (elektrische) fiets

60

58

61

60

65

Hilversum Niet Monitor wettelijk

Waardering van de bereikbaarheid van het centrum per auto

8

5

6

6

6

Hilversum Niet Monitor wettelijk

Waardering van de bereikbaarheid van het centrum per fiets

8

8

8

9

9

Hilversum Niet Monitor wettelijk

2024

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 22

Verkeer en vervoer

We willen de komende jaren concrete stappen zetten om de verkeersveiligheid en doorstroming van alle vormen van verkeer te verbeteren. In het vastgestelde Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2040 van de Mobiliteitsvisie 2040 wordt hiervoor een groot aantal concrete acties en maatregelen benoemd. Onze inspanningen voor fietsers vanuit dit Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2040 bundelen we samen met onze inzet voor het vergroten van de fietsveiligheid en de realisatie van snelfietspaden in een Fietsplan Hilversum. Asociaal gedrag in het verkeer wordt aangepakt en deelmobiliteit wordt bevorderd én gereguleerd door hiervoor beleid vast te stellen. Naast de begroting worden jaarlijks plannen opgesteld met concrete maatregelen voor verkeer en vervoer. Deze plannen worden voorgelegd aan de gemeenteraad voor goedkeuring, en de voortgang van de activiteiten wordt regelmatig gemonitord en verantwoord. Speerpunten  Uitvoeren van het Uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie 2040, dat verschillende maatregelen en initiatieven omvat zoals:  Implementatie van het STOMP-ontwerpprincipe  Realiseren van een autoluwe binnenstad en uitbreiden 30 km/u-zones  Implementatie autoluw centrum  Instellen en onderzoeken 30 km/u-zones centrumring  Verbeteren ontsluiting randwegen en uitbreiden 60 km/u-zones provinciale wegen:  Optimalisatie kruispunt Dr.

Den Uylplein en optische wegversmalling Johannes Geradtsweg  Onderzoeken en uitvoering verdiepen onderdoorgang spoorviaduct in combinatie met afsluiting Sumatralaan-zuid met de Insulindelaan  Onderzoek naar aanpassing digitale informatie in navigatiesystemen  Onderzoek verbeteren doorstroming Diependaalselaan – Utrechtseweg  Onderzoek aanpassen snelheden provinciale wegen naar 60 km/uur  Realiseren van betere faciliteiten voor langzaam vervoer zoals het uitbreiden van het aantal fietsparkeerplaatsen, het opstellen van een plan van aanpak "optimalisatie trottoirs in de wijk" en het verbeteren van de verkeersveiligheid rondom scholen en sportparken.  Voorbereiden en invoeren één of meerdere zero-emissiezones in het centrum en op de Gijsbrecht van Amstelstraat  Opstellen beleid pakketkluizen en onderzoek doen naar de realisatie van logistieke hubs  Opstellen van een plan van aanpak fijnmazig vervoer  Onderzoek doen naar de mogelijkheden van slimme mobiliteit en het opzetten van een geluidsnetwerk   

Starten met het inhalen van het achterstallig onderhoud van wegen en stoepen. AOW-ers met een laag inkomen (< 130%) kunnen gratis met de bus. Introductie van de nachttrein waardoor Hilversum nog aantrekkelijker wordt als openbaar vervoer stad.

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 23 Reguliere activiteiten  Uitvoeren van kleine maatregelen inzake de variant ‘Overweg dicht voor gemotoriseerd verkeer’ bij de Kleine Spoorbomen.  Ontwerpen en vaststellen van verplichte verkeersbesluiten voor bijvoorbeeld de snelheid op wegen, voorrang op kruispunten en de reservering van een gehandicaptenparkeerplaats.  Beheren en onderhouden van de verkeersinfrastructuur, waaronder:  Beheren van verkeersregelinstallaties (VRI’s) en vervangen van bestaande naar intelligente VRI’s (iVRI's) bij het einde van de levensduur of als een project eerder om vervanging vraagt  Onderhouden van de openbare verlichting en deze gefaseerd vervangen door LEDverlichting  Gefaseerd vervangen door geluid reducerend asfalt op de Buitenring  Beheren en zo nodig vervangen van objecten ten behoeve van verkeersmaatregelen. (verkeersborden, bewegwijzering en straatmeubilair ten behoeve van verkeersregulering)  Beheren en zo nodig vervangen van wegen (verhardingen)  Beheren en zo nodig vervangen van de civieltechnische kunstwerken (bruggen en tunnels)  Uitvoeren van de gladheidsbestrijding  Uitvoeren van de straatreiniging

Parkeren

We streven naar een goede verhouding tussen de parkeervraag en het parkeeraanbod en een effectief gebruik van parkeervoorzieningen ter bevordering van de bereikbaarheid en leefbaarheid van het centrum, werklocaties en buurten. Hiertoe wordt actief gestuurd op parkeerdruk middels parkeerregulering. Speerpunten  Uitvoering geven aan het nieuwe parkeerbeleid en parkeernormen waarbij het gereguleerde parkeergebied wordt uitgebreid tot aan de buitenring van Hilversum.  De POM meters (betaalmetertjes voor 1 parkeerplaats) worden geleidelijk uitgefaseerd volgens het parkeerbeleid. Parkeerplaatsen waar deze meters momenteel nog staan, kunnen gebruik maken van parkeerapps of ticketautomaten in de omgeving als alternatieve betaalmethoden.  Het aantal dynamische borden van het Parkeer Route Informatie Systeem (PRIS) wordt verminderd met als doel het straatbeeld minder vervuild te maken. Het PRIS is bedoeld om de bezoeker van het centrum snel te verwijzen naar een vrije parkeerplaats in een van de parkeergarages. Een PRIS wordt voornamelijk gebruikt door onbekende bezoekers van het centrum. De verwijzing naar de parkeergarages wordt daarom niet langer vanaf de snelweg aangegeven, maar vanaf de binnenring.  Alle bestaande ticketautomaten worden vervangen of omgebouwd naar ticketautomaten met kenteken-parkeren.

Bezoekers hoeven geen parkeerticket meer achter de voorruit te leggen, maar voeren hun kenteken in bij de ticketautomaat. Door de digitale handhaving kan gecontroleerd worden of ze een geldig parkeerrecht hebben.  In 2024 wordt gestart met de uitbreiding van het aantal ticketautomaten in Hilversum. Daarnaast is het zoeken naar muntgeld om de ticketautomaat te betalen verleden tijd. Wij gaan, in een tijd waarin contant betalen steeds minder populair is, over op cashless parkeerautomaten. Bezoekers kunnen bij de ticketautomaten hun parkeergeld betalen met bankpassen, maar ze kunnen ook betalen ook met parkeer-apps en middels digitale bezoekersregelingen als ze op bezoek gaan bij bewoners of bedrijven.

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 24 Reguliere activiteiten  Doorontwikkeling naar data gedreven parkeertoezicht door verdere digitalisering van de handhaving.  Uitvoeren van de jaarlijkse stadsbrede parkeertelling.  Begeleiden en monitoren van de, aan de verbonden partij Parkeer Service, uitbestede werkzaamheden.  Verlenen van parkeervergunningen en ontheffingen.

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 25

Duurzame stad Opgave van de stad De afgelopen vier jaar is er veel gebeurd op het gebied van het verduurzamen en vergroenen van Hilversum. De eerste stappen op het gebied van klimaatadaptatie zijn gezet. Dit hebben we als gemeente niet alleen gedaan, maar samen met Hilversumse energiecoöperaties en met de inwoners, organisaties en bedrijven van de stad. We gaan verder op deze ingeslagen weg. Middels het intensiveren van concrete acties werken we een duurzamer Hilversum. We richten ons op maatregelen die het meeste effect sorteren. We ondersteunen onze inwoners en bedrijven bij het realiseren van energiebesparende maatregelen. We willen inwoners, organisaties en bedrijven – zonder dwang – verleiden om ook zelf aan de slag te gaan. Het gemeentebestuur en de inwoners koesteren onze groene tuinstad. We willen meer groen aanbrengen in de wijken, in het bijzonder in het centrum. We ondersteunen het vergroenen en verduurzamen van werklocaties.

Indicatoren Naam indicator 033 Aantal kg huishoudelijk restafval per inwoner 034 Percentage hernieuwbare elektriciteit Duurzaamheidscore ecologisch kapitaal (0100) Percentage circulaire aanbestedingen t.o.v. het totaal aantal lopende contracten

Referentiewaarde

Streefwaarde

2020

2021

2022

2023

2024

155

169

165

160

160 kg

CBS Wettelijk

3

4

4

RWS Wettelijk

Wettelijk

Telos Niet (Duurzaamheidsbalans) wettelijk

57

58

43

60

60

30

31

30

35

35

Gemeente Hilversum

Niet wettelijk

70

68

75

75

GAD Meter

Niet wettelijk

74

75

69

75

75

Hilversum Monitor

Niet wettelijk

37

34

33

40

40

Klimaatmonitor

Niet wettelijk

Percentage gescheiden afval t.o.v. de totale hoeveelheid ingezameld afval Percentage inwoners dat vindt dat in zijn/haar buurt voldoende groen is Percentage woningen (voorlopig) energielabel B of beter

Bron

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 26

Duurzaamheid en milieubeheer

De komende jaren gaan we samen met onze partners de wijken in, om onze inwoners kant-en-klaar verduurzamingspakketten aan te bieden. We ondersteunen onze inwoners daarnaast via (verbeterde) financieringsmogelijkheden (Duurzaam Wonen lening), onafhankelijke individuele advisering door een energiecoach, subsidies en duurzaamheidsadviseur. Vanuit onze regierol zijn we actief betrokken bij pilots met collectieve warmtevoorzieningen in de wijken Kerkelanden en Oost (RWZI) en zijn we trekker van het PAW-project om in de Hilversumse Meent met subsidie van het Rijk 624 woningen uiterlijk 2028 volledig van het gas af te halen. We werken door aan onze ambitie om in 2030 alle daarvoor geschikte, grote daken voorzien te hebben van zonnepanelen. Dat doen we door de inzet van stimulerend toezicht, door actief informatie en ondersteuning te bieden via onze greendeal coach aan bedrijven en door intensief samen te werken met ondernemers- en bedrijvenverenigingen. Bestaande samenwerkingen worden waar mogelijk geïntensiveerd en dienen als voorbeeld voor nieuwe. Ook blijven we actief betrokken bij de realisatie van twee concrete zonboven-parkeren projecten en een zonneweide op het terrein van Vliegveld Hilversum. Uitvoering van het grootste zonnedak van Hilversum op bedrijventerrein Zuid-West.

Als publieke organisatie geven we het goede voorbeeld door onze gebouwen en bedrijfsvoering verder te verduurzamen en te monitoren door inzet van de CO2 Prestatieladder. Met het Hilversums Isolatie Programma bieden we voor de periode 2023-2026 subsidies en advisering aan voor woningeigenaren. We ondersteunen onze inwoners en bedrijven bij het realiseren van energiebesparende maatregelen. We willen inwoners, organisaties en bedrijven – zonder dwang – verleiden om ook zelf aan de slag te gaan. Op 6 juli 2023 heeft de tweede kamer de Tijdelijke Wet Klimaatfonds aangenomen. Het fonds, met een looptijd tot 2023, heeft als doel het faciliteren van maatregelen om de mondiale stijging van temperatuur en de verandering van het klimaat te beperken door middel van het beschikbaar stellen van financiële middelen voor:   

een broeikasgas-neutrale energievoorziening in 2050 het stimuleren van de implementatie van technieken voor energie-efficiëntie en het stimuleren van de toepassing van hernieuwbare energie en overige broeikasgasreducerende technieken en maatregelen in het bedrijfsleven het stimuleren van de toepassing van technieken voor energie-efficiëntie en van hernieuwbare energie in de gebouwde omgeving

In de begroting worden de speerpunten en reguliere activiteiten op hoofdlijnen beschreven. Naast de begroting worden jaarplannen opgesteld met concrete maatregelen voor verduurzaming. Deze plannen worden voorgelegd aan de gemeenteraad voor goedkeuring, en de voortgang van de activiteiten wordt regelmatig gemonitord en verantwoord. Speerpunten  Uitvoeren van de Transitie Visie Warmte, met name door wijk-voor-wijk actief kanten-klaar pakketten voor verduurzaming van woningen aan te bieden (van isolatie tot, waar mogelijk, volledig van het gas af en/of zonnepanelen).  Uitvoering geven aan de RES door inzet greendeal coach, intensivering samenwerking ondernemersverenigingen en realisatie twee zon-boven-parkeren projecten en zonneweide Vliegveld Hilversum.

PROGRAMMABEGROTING 2024 GEMEENTE HILVERSUM | 27 Reguliere activiteiten  Intensiveren en uitbouwen van de samenwerking met onze (keten)partners: energiecoöperatie, energiedienstenbedrijf, woningcorporaties en ondernemersverenigingen.  Verder verduurzamen gemeentelijk vastgoed en bedrijfsvoering, onder andere door continuering van de inzet CO2-Prestatieladder.  Inzetten Stimulerend Toezicht Energiebesparing bij bedrijven, als uitvoering van het Energiebesparingsakkoord Noord-Hollandse Bedrijven 2022-2025.  Bevorderen circulaire economie door stimulering circulaire bedrijven, bevorderen reparatie en opbouw van ons circulaire netwerk met oa MRA voor subsidiekansen. Circulariteit bevorderen in onze bedrijfsvoering, zoals inkoop en aanbestedingen.  Beheer bodeminformatiesysteem, afronding A-lijst Wet geluidhinder en vaststelling Actieplan Geluid en Geluidsbeleid 2023-2024.

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Hilversum, omringd door prachtige natuur en recreatieplekken, is vastberaden om zijn groene karakter te behouden. Hilversum heeft als doel om de stadsnatuur te vergroten en te verbinden met omringende natuurzones. Biodiversiteit wordt gestimuleerd en klimaatbestendigheid is een prioriteit. Samen met inwoners en bedrijven wordt gestreefd naar een toegankelijke groene omgeving voor iedereen, mens en dier. Efficiënt en meervoudig ruimtegebruik staat centraal om de beperkte openbare ruimte optimaal te benutten. Onderhoud van groen wordt hoog in het vaandel gehouden en lokale groeninitiatieven worden aangemoedigd en ondersteund. Het Goois Natuurreservaat en Natuurmonumenten blijven zorgen voor de omliggende natuurgebieden. In de begroting worden de speerpunten en reguliere activiteiten op hoofdlijnen beschreven. Naast de begroting worden jaarlijks plannen opgesteld met concrete maatregelen voor groen. Deze jaarplannen worden voorgelegd aan de gemeenteraad voor goedkeuring, en de voortgang van de activiteiten wordt regelmatig gemonitord en verantwoord.