Programmabegroting 2023

Programmabegroting 2023

Inhoudsopgave 1. Algemene beschouwingen .................................................................................................................. 3 2. Het programmaplan ............................................................................................................................ 8 Programma 1: Wonen en leven.............................................................................................................. 9 Programma 2: Zorg ............................................................................................................................... 29 Programma 3: Werken ......................................................................................................................... 43 Programma 4: Bestuur ......................................................................................................................... 54 Programma 5: Financiën en grondexploitaties .................................................................................... 64 3. De paragrafen .................................................................................................................................... 71 3.1 Lokale heffingen .........................................................................................................................

72 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................ 83 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................... 92 3.4 Financiering .............................................................................................................................. 105 3.5 Bedrijfsvoering.......................................................................................................................... 116 3.6 Verbonden partijen .................................................................................................................. 122 3.7 Grondbeleid .............................................................................................................................. 146 4. Het overzicht van baten en lasten................................................................................................... 149 4.1.Meerjarig overzicht van baten en lasten................................................................................... 150 4.2 Toelichting op de wijzigingen .................................................................................................... 151 4.3 Uitgangspunten ........................................................................................................................

156 4.4 Overzicht van incidentele baten en lasten ............................................................................... 159 5. De uiteenzetting van de financiële positie ...................................................................................... 162 5.1 Meerjarige balans ...................................................................................................................... 163 5.2 EMU saldo.................................................................................................................................. 165 5.3 Investeringen ............................................................................................................................. 166 5.4 Reserves..................................................................................................................................... 171 5.5 Voorzieningen............................................................................................................................ 174 5.6 Subsidiestaat ............................................................................................................................. 178 6. Bijlagen ............................................................................................................................................

180 6.1 Overzicht van taakvelden per programma ................................................................................ 181 6.2 Toelichting weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................ 184

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 3

1. Algemene beschouwingen Graag bieden wij u de begroting ‘Ambities in onzekere tijden’ aan, de eerste begroting van de nieuwe gemeenteraad en het nieuwe college. Deze begroting is vormgegeven aan de hand van het coalitieakkoord ‘Hilversum Koesteren’ en de financiële randvoorwaarden zoals opgenomen in de Voorjaarsnota. Ondanks de vele ambities voor Hilversum die in deze begroting zijn opgenomen en de gunstige meerjarige financiële uitgangspositie die uit de cijfers spreekt, is dit vooral een begroting van gemengde gevoelens. Na ruim twee jaar de grote gevolgen van Corona te hebben gedragen, leek dit voorjaar eindelijk wat lucht te ontstaan. Mensen konden elkaar weer ontmoeten, terrassen konden weer open, er ontstond weer ruimte om op een meer ontspannen manier te leven. En toen begon met de inval van Rusland in Oekraïne die andere crisis. Dit heeft ook een grote weerslag gehad op onze samenleving. Direct en indirect. In Hilversum zijn aan de Heuvellaan honderden Oekraïense vluchtelingen opgevangen, met heel veel steun en gastvrijheid vanuit de Hilversummers. Maar, daarnaast heeft deze crisis ook geleid tot enorme prijsstijgingen. Energierekeningen zijn voor veel mensen en ondernemers nauwelijks nog betaalbaar. Boodschappen zijn veel duurder geworden, bouwmaterialen zijn slecht leverbaar en eveneens enorm in prijs gestegen.

Kortom: waar iedereen hoopte een tijd van onbezorgdheid tegemoet te gaan, is het voor veel Hilversummers en Hilversumse ondernemers ineens knokken om rond te komen. Om in zo’n moeilijke, onzekere tijd toch een begroting met ambitie en grote investeringen in de stad te maken, voelt dus heel dubbel. En toch is het nodig. Want de plannen en investeringen die we in deze begroting voorstellen, maken Hilversum beter. In de toekomst, maar ook op de korte termijn. Zo investeren we aan de ene kant in grote projecten zoals het stationsgebied. Projecten waar én veel nieuwe woningen én veel voorzieningen voor Hilversum (zoals een fietsenstalling) worden gerealiseerd. We investeren om de minima-regelingen én de dienstverlening binnen het sociaal domein snel te verbeteren en we maken Hilversum groener en klaar voor de gevolgen van klimaatveranderingen. Daarnaast blijven we investeren in goede scholen voor onze kinderen. Want we willen de problemen van vandaag én van morgen aanpakken. Omdat we de inwoners en ondernemers van Hilversum ook nu waar mogelijk willen ondersteunen, hebben we de stijging van de woonlasten kunnen beperken tot 1,5% (de verwachte inflatie is volgend jaar bijna 3%). Ook de gemeente Hilversum zelf wordt geconfronteerd met stijgende kosten. Bouwprojecten, investeringen in wegen en riolering, de gasrekening van de zwembaden: alles wordt duurder.

In de begroting hebben we geprobeerd zo goed mogelijk op de stijgende kosten in te spelen, om straks zo min mogelijk met verrassingen geconfronteerd te worden. Zoals al aangegeven, is de financiële uitgangspositie van Hilversum gelukkig erg gunstig. Dat is afgelopen jaren wel eens anders geweest. Omdat we in tijden van grote onzekerheid leven, hebben we er wel bewust voor gekozen zorgvuldig om te gaan met de financiële ruimte die er is. We houden daarom elk jaar bewust een miljoen euro over onderaan de streep, handhaven de corona reserve en voegen de komende 4 jaar zo’n 33

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 4 miljoen euro toe aan de algemene reserve. Dan hebben we meer spek op de botten en kunnen we blijven investeren in het Hilversum van morgen. Inwoners die moeilijk rondkomen ondersteunen De stijgende energiekosten is een landelijk, zo niet een mondiaal, probleem. We willen er zijn voor onze inwoners, maar kijken ook naar de landelijke oplossingen. De energietoeslag van het Rijk verstrekken we op dit moment aan inwoners met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. Hoe het Rijk deze groep blijf ondersteunen, is nog onduidelijk. Daarom reserveren we € 1 miljoen extra in zowel 2023 als 2024. Daarmee willen we inwoners ondersteunen vanuit onze eigen rol. We breiden het budget uit voor alle minimaregelingen en stellen extra middelen en menskracht beschikbaar voor schuldhulpverlening. Dit extra budget is nog niet helemaal concreet ingevuld. Daardoor houden we de ruimte om in te springen op signalen uit de samenleving en om samen met de stad te zorgen voor hen die het nodig (gaan) hebben. Zeer beperkte stijging woonlasten In het coalitieakkoord hebben we gesteld dat de woonlasten niet meer groeien dan de inflatie. Het Centraal Plan Bureau berekent dat de inflatie 2,9% wordt in 2023. Voor volgend jaar hebben we besloten terughoudend te zijn. Wij laten de woonlasten met slechts de helft van de verwachtte inflatie stijgen, dus met 1,5%.

De afvalstoffenheffing en de rioolheffing gaan iets omhoog en de OZB gaat een piepklein beetje naar beneden. De OZB niet-woningen stijgt met 1,5%. Op deze wijze gaan de woonlasten voor zowel huurders, huiseigenaren en ondernemers met 1,5% omhoog. Hiermee willen we de toch al oplopende kosten voor inwoners en ondernemers niet verder verzwaren. Daarnaast schaffen we de ook de hondenbelasting af met ingang van 2023. Speerpunten Hieronder geven we per hoofdstuk van het coalitieakkoord aan wat de speerpunten voor 2023 zijn.

Groen en duurzaam Hilversum Samen met de Hilversumse inwoners, organisaties en bedrijven blijven we investeren in een duurzaam en groen Hilversum. We blijven onze bijdrage doen aan de klimaatadaptatie en richten ons daarbij op de stappen die het meeste effect sorteren. Speerpunten voor 2023 •

•

•

Programma Groen. We gaan dit jaar de uitvoering van dit programma Groen in gang zetten. Daarmee willen we, samen met inwoners en ondernemers, meer groen aanbrengen in de wijken. We zetten in op biodiversiteit en natuur inclusief bouwen. Niet alleen om de wijken te verfraaien. Groene gebieden gaan oververhitting tegen en nodigen mensen uit om elkaar te ontmoeten en om meer te bewegen. Transitievisie warmte. We zetten in op wijkgericht onder de aandacht brengen van de verduurzamingsmogelijkheden bij inwoners, instellingen en bedrijven. We willen, zonder dwang, verleiden om zelf aan de slag te gaan met verduurzaming van woningen en bedrijven. Zo is te denken aan isolatie en zonnepalen. De gemeente zal de maatregelen zoveel mogelijk ondersteunen. Uitvoeren Regionale Energie Strategie (RES).

Mooi en betaalbaar wonen De druk op de woningmarkt is groot en blijft toenemen. In alle segmenten is de vraag groter dan het aanbod en stokt de doorstroming. We blijven de ambities uit de in 2021 vastgestelde Woonvisie

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 5 nastreven. We bouwen voor doorstroming en willen bestaande stenen zo goed mogelijk benutten. Het belang van voldoende betaalbare en kwalitatief goede woningen staat buiten kijf. Het evenwicht tussen koopwoningen en sociale huurwoningen moet bewaakt worden. Speerpunten voor 2023 •

• •

•

Prestatie afspraken met woningbouwverenigingen. Hierin spreken we af hoeveel nieuwe sociale huurwoningen er komen. Ook het behoud van sociale huurwoningen is onderdeel van de afspraken. We willen voorkomen dat het aantal sociale huurwoningen afneemt. Aanpassing huisvestingsverordening. We willen de wettelijke mogelijkheden benutten om te sturen op de woningvoorraad en het toewijzen van woonruimte. In gang zetten project Circusterrein. Volgend jaar starten we met het leegruimen van het terrein. In aanvulling op de reguliere woningbouw willen we hier inzetten op tijdelijke en flexibele woonconcepten om de woningnood onder jongeren en specifieke doelgroepen tegen te gaan. Uitvoering project Stationsgebied. Het bestemmingsplan is vastgesteld. Volgend jaar start de uitvoering en kunnen gronden uitgegeven worden.

Een zorgzaam Hilversum In Hilversum zorgen we voor elkaar en krijgt iedereen de zorg die hij of zij nodig heeft. Vanuit die gedachte blijven we de komende jaren in het zorg- en welzijnsdomein aan de slag. De beheersbaarheid van de kosten en de tekorten op de arbeidsmarkt in het sociaal domein blijft een belangrijk aandachtspunt. We zetten in op een wijkgerichte aanpak, dicht bij de inwoners. Pijlers daarin zijn verbinden, ontmoeten en bewegen. Belangrijk voor het welzijn van mensen en steeds belangrijker in de (preventieve) aanpak van maatschappelijke opgaven. We koesteren het brede onderwijsaanbod en blijven hierin investeren. Speerpunten voor 2023 •

• •

• • •

Herijken kadernota Sociaal Domein. In samenwerking met de raad gaan we de kadernota herijken. Uitgangspunt is dat we inwoners met vertrouwen tegemoet treden en dienstverlening verbeteren. Agenda Jeugd en agenda WMO. Opstellen van een nieuwe agenda’s voor Jeugd en WMO- Welzijn. Verbeteren en vereenvoudigen minimaregelingen. We brengen de minimaregelingen naar de 130% grens, zodat meer inwoners die steun nodig hebben er gebruik van kunnen maken Multifunctionele accommodatie Zuid de nieuwe Lelie. Het plan gaat aanbesteed worden. Educatieve agenda. Uitwerken van de speerpunten en implementeren van die actiepunten. Integraal Huisvestingsplan onderwijs. We investeren in het verbeteren van onderwijshuisvesting voor het groeiend aantal kinderen in Hilversum.

Bereikbaarheid en parkeren De bereikbaarheid van Hilversum staat onder druk. De verkeersveiligheid voor bijvoorbeeld fietsers en voetgangers blijft aandachtspunt. Voor parkeren geldt dat we streven naar een goede verhouding tussen parkeervraag en parkeeraanbod en beleid om af te wijken van de parkeernormen te verruimen.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 6 Speerpunten voor 2023 • •

•

Vaststellen uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2040. Met fasering van de maatregelen. Actualiseren parkeerbeleid. Om de parkeerdruk te verlagen en wonen boven winkels mogelijk te maken, willen we betaald parkeren tot aan de buitenring invoeren en de huidige beleidsregels en normeringen herzien. Uitwerking fietsmaatregelen. Waaronder het realiseren van een snelfietsnetwerk met de regio en het verhogen van fietsveiligheid.

Een bloeiende economie Hilversum in balans: Mediastad én tuindorp, waar het prettig wonen, werken en verblijven is. We zetten in op voldoende ruimte voor wonen én werken, en op een goed vestigingsklimaat voor bedrijven. In nauwe samenwerking met ondernemers en vastgoedeigenaren werken we de komende jaren aan toekomstbestendige winkelgebieden en werklocaties. Speerpunten voor 2023 •

•

•

Project Arenapark. We ontwikkelen een nieuwe stedenbouwkundige visie, met dezelfde ambities maar een beperktere schaal. De verhouding wonen versus werken blijft op hoofdlijnen in stand; het Arenapark wordt zo een levendig gebied met een goede mix van werken, sporten, studeren en wonen. Ook zien we mogelijkheden voor meer zorgfuncties. We zetten in op een goede ruimtelijke kwaliteit met veel groen en behoud van de zichtlijnen. Gebiedsagenda’s Centrum en Zuidwest. We gaan de gebiedsagenda’s op- en vaststellen voor het centrum en bedrijventerrein Zuidwest. Dit doen we in nauwe samenspraak met ondernemers en inwoners. Herinrichting Gijsbrecht van Amstelstraat. Samen met inwoners, ondernemers en de gemeenteraad gaan we het uitvoeringsplan voorbereiden.

Een aantrekkelijke stad Hilversum is een aantrekkelijke stad met al haar voorzieningen op het gebied van sport, onderwijs, cultuur en evenementen. Een aantrekkelijke stad maken we met elkaar. En iedereen moet kunnen meedoen. Speerpunten voor 2023 •

Nieuw cultuurbeleid. Hiermee willen we het aanbod kunst en cultuur versterken. Een aantrekkelijke stad beschikt over levendige kunst en cultuur die mensen en bedrijven uitdaagt en aantrekt.

•

Hilversum 600 jaar. Dit bijzondere jubileum willen we in 2024 groots en eigentijds vieren met de stad. Het komende jaar gaan we initiatieven van inwoners en ondernemers ophalen, waardoor het een gezamenlijk feest wordt. Sport. We zetten ons in om sport in de stad (verenigingen) te versterken, verenigingen te ondersteunen en sport breed in de wijken toegankelijk maken. In samenwerking met onder andere NOC*NSF en de sportbonden.

•

Een veilig Hilversum We werken aan een leefbare en veilige stad met betrokken inwoners en ondernemers. Een veilig Hilversum is ook een voorwaarde voor een levendig Hilversum. We zetten in op het aanpakken van

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 7 problemen en preventie. De samenwerking tussen het veiligheids-, sociale- en fysieke domein is daarbij essentieel. Speerpunten voor 2023 • •

•

Integraal veiligheidsplan. Opstellen en uitvoeren van een nieuw integraal veiligheidsplan 2023-2026. Actieplan ondermijning. Opstellen en uitvoering geven aan dit actieplan. We willen meer inzetten op het bestrijden van ondermijning. We volgen de landelijke ontwikkelingen die het mogelijk maken om innovatieve methodes in te zetten. Keten aanpak jeugd en veiligheid. Continueren werkwijze in samenwerking met jongerenwerkers, buurtsportcoaches, jeugdboa’s en reguliere boa’s. Met focus op preventie.

Betrouwbaar bestuur en gezonde financiën De plannen uit deze begroting zijn vertaald in een meerjarig financieel beeld. Hierbij is het vertrekpunt de Voorjaarsnota die de gemeenteraad voor de zomer heeft vastgesteld en de plannen opgenomen in het coalitieakkoord. Ondanks de zeer onzekere tijden kan er een positief begrotingssaldo gepresenteerd worden. Omdat die onzekerheid over de begroting toeneemt naarmate de jaren voortschrijden, vinden wij het getuigen van voorzichtig financieel beleid om niet alle begrotingsruimte in de toekomst in te vullen. Daarom bieden wij u een begroting aan met een structureel positief saldo van € 1.000.000. Het meerdere, in totaal zo’n 33 miljoen, voegen wij nu toe aan de algemene reserve. Hiermee willen we voor de toekomst reserves tot onze beschikking hebben en vet op de botten houden. We voeren een prudent financieel beleid om nu en in de toekomst in de stad te kunnen blijven investeren, waaronder de plannen in het MPG, maar daarnaast blijven ook de kengetallen binnen onze norm. Het financieel beeld ziet er als volgt uit: Bedragen x € 1.000

Omschrijving

Lasten 2023

Baten 2023

Oorspronkelijke begroting 2022 - 2025

282.431

-283.183

-753

-521

-128

-185

7.514

-9.232

-1.718

-7.973

-12.934

-9.781

289.945

-292.415

-2.470

-8.495

-13.062

-9.967

Coalitieakkoord 2022 - 2026

2.725

510

3.235

8.395

10.330

10.030

Autonome ontwikkelingen

4.983

-11.929

-6.946

-10.223

-11.974

-2.021

Actualisatie bestaand beleid

12.388

-7.206

5.181

9.322

13.706

958

Wijziging begroting 2023 - 2026

20.096

-18.626

1.470

7.495

12.062

8.967

Totaal begroting 2023 - 2026

310.040

-311.040

-1.000

-1.000

-1.000

-1.000

Voorjaarsnota 2022 Saldo na voorjaarsnota

Saldo 2023

Saldo 2024

Saldo 2025

Saldo 2026

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 8

2. Het programmaplan

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 9

Programma 1: Wonen en leven

Betrokken partijen Voor het realiseren van de bestuurlijke opgave werken wij samen met inwoners, ondernemers, bedrijven, instellingen en maatschappelijke organisaties. De belangrijkste betrokken partijen binnen het programma Wonen en leven zijn: • Regio Gooi en Vechtstreek (verbonden partij) en omliggende gemeenten • Grondstoffen- en Afvalstoffen Dienst Gooi en Vechtstreek (verbonden partij) • Goois Natuur Reservaat (GNR) (verbonden partij) • Omgevingsdienst Flevoland Gooi en Vechtstreek (OFGV) (verbonden partij) • Provincie Noord-Holland • Erfgoedorganisaties • Woningcorporaties • Culturele organisaties • Sportverenigingen • Sportservice Noord-Holland • Stichting Centrum Hilversum • Uitvaartstichting Hilversum • (Commerciële) vastgoedpartijen • Huurdersorganisaties • Provincie Utrecht • (Bus)vervoerders (Transdev, Syntus, NS) • ProRail • Rijkswaterstaat • Metropoolregio Amsterdam (MRA)

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 10

Kaderstellende nota's Bodem, water, riolering • Gemeentelijk Watermanagement Plan 2021-2026 (2020) • Keur AGV 2011, inclusief bijbehorende en/of later vastgestelde Vrijstellingen en Beleidsregels • Verordening havengelden 2022 (2021) • Verordening rioolheffing 2022 (2021) Milieu en duurzaamheid • Regionale Energiestrategie (RES) Noord-Holland Zuid 1.0 (2021) • Transitievisie Warmte Hilversum (2021) • Dierenwelzijnsbeleid Hilversum (2016) • Regionaal Uitvoeringsplan Huishoudelijk afval 2015-2020 (2016) • Verordening afvalstoffenheffing 2022 (2021) • Actieplan Geluid (2013) • Provinciale Milieuverordening (tranche 10a) • Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid (2021) Bereikbaarheid • Structuurvisie Hilversum 2030 (2013) • Parkeerverordening Hilversum (2018) • Structuurvisie Verkeer en Vervoer 2030 (2016) • Herziening laadpalenbeleid (2015) • Verordening parkeerbelastingen 2022 (2021) • Verordening Mobiliteitsfonds Hilversum (2009) • Wijziging verordening Mobiliteitsfonds Hilversum 2009 (2019) • Mobiliteitsvisie Hilversum 2040 (2021) Groen en begraafplaatsen • Nota Impuls voor extra groen in Hilversum (2016) • Groenbeleidsplan 2030 (2013) • Structuurvisie Hilversum 2030 (2013) Wonen • Lokale Woonvisie Hilversum 2021-2030 (2021) • Regionale Huisvestingsverordening Gooi en Vechtstreek (2019) • Regionaal Woonakkoord (2021) Openbare ruimte • Visie Hilversum Buiten (2004) •

Handboek Beheer Hilversum Buiten (2009) • Handboek Inrichting Hilversum Buiten (2009) • Beeldkwaliteitsplan plus 1221 (2020) Sport • Nota Sport en Bewegen 2016 t/m 2020

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 11

Mooie stad (Lasten: € 8.151

Baten: €

-4.082 )

Opgave van de stad Hilversum is een aantrekkelijke stad. De mooie woonwijken, goede voorzieningen, centrale ligging en groene omgeving maken het hier prettig wonen. Het belang van voldoende betaalbare en kwalitatief goede woningen staat buiten kijf. De belangrijkste uitgangspunten uit de Woonvisie zijn bouwen voor doorstroming en bestaande stenen optimaal benutten. De groene contouren van Hilversum zijn ons dierbaar, evenals het illusielandschap. Om in 2040 een toegankelijke, diverse en duurzame stad te zijn, is het nodig dat Hilversum blijft groeien. Dat doen we vanuit het motto ‘reële groei’. De Omgevingsvisie is hiervoor het instrument, als onderdeel van de Omgevingswet. In het coalitieakkoord is opgenomen dat we tot aan 2030 ruwweg 3.000 nieuwe woningen realiseren.

Indicatoren Nr. Wettelijk Indicator

Referentie waarde

Streef waarde

Bron

7,2

Hilversum Monitor

Nee

Waardering van het onderhoud van de openbare ruimte

7,2 (2020)

Nee

Aandeel van het per jaar opgeleverde sociale huurwoningen

58% (174 1/3 van totaal Woonmonitor opgeleverd) aantal (2021) opgeleverde woningen

Nee

Aantal nieuw opgeleverde woningen per jaar

248 (2021)

Nee

Aandeel sociale huurwoningen

11.507 (2021)

27% van Woonmonitor totale woningvoorra ad

035

Ja

Gemiddelde WOZ-waarde (maal duizend euro)

359 (2021)

Geen streefwaarde

CBS

036

Ja

Nieuw gebouwde woningen, aantal per 1.000 bestaande woningen

6,0 (2021)

6,5

Gemeente Hilversum

350

BAG

Ambitie met activiteiten 1.1.1. Ruimtelijke ordening We bouwen verder aan een toekomstbestendig Hilversum. Met gevarieerde woonmilieus, passend werk en een prettig leefklimaat (groen, duurzaam, veilig, bereikbaar en met goede voorzieningen) voor alle Hilversummers. Hilversum heeft in de afgelopen jaren een aantal grote projecten voorbereid en uitgevoerd. Bij deze planontwikkeling maken we goed gebruik van (big-)data en verrijken we de plannen via inspraak en participatie. Tegelijkertijd zijn er in Hilversum veel kleinere

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 12

(particuliere) initiatieven om de stad mooier en beter te maken. Het Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen (MPG) geeft jaarlijks een beeld welke ontwikkelingen er in de stad plaatsvinden en wat er nodig is om dit financieel verantwoord uit te voeren. Hiermee kan de raad in ieder afzonderlijk project een afweging maken binnen de context van het MPG.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Vaststellen van de Omgevingsvisie 2040, die samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere experts tot stand is gekomen. ● Versterken van de informatiepositie van het bestuur en de inwoners door het ontwikkelen van een omgevingsmonitor die beschikbaar komt via Open Hilversum. ● Voorbereidingen treffen voor het omzetten van het tijdelijk omgevingsplan naar een omgevingsplan zoals de Omgevingswet het bedoelt, waarbij de Omgevingsvisie een belangrijk kader is. ● Vaststellen van een Nota Kostenverhaal om gemeentelijke kosten bij ruimtelijke ontwikkelingen in rekening te kunnen brengen bij de initiatiefnemer. ● Verdere stappen in de ontwikkeling van de grote (perspectief)gebieden zoals Stationsgebied, Centrum, Arenapark en 1221 (ontwikkellocatie). ● Faciliteren van initiatieven van eigenaren, corporaties, of gebruikers die in Hilversum willen ontwikkelen (‘facilitaire projecten’): bijvoorbeeld Werf35, Philipslocatie, Heuvellaan 50, van Riebeeckgalerij, Zonnestraal en andere private initiatieven.

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Verder tot uitvoer brengen van de gebiedsontwikkeling Crailo (‘samenwerkingsproject’) in samenwerking met de gemeenten Laren en Gooise Meren. Met als doel een buurtschap dat bestaat uit circa 590 woningen en circa 5 hectare bedrijvigheid. ● Voortzetten van de lobby bij regio, provincies, MRA (‘bereikbare steden) en Rijk waarin bestaande Hilversumse plannen (de perspectiefgebieden) worden ingebracht voor (co-) financiering, subsidie door één van deze netwerkpartners en/of het realiseren van gezamenlijke doelen. ● Jaarlijks actualiseren van het Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen.

1.1.2. Wonen en bouwen Samen met marktpartijen en woningcorporaties werken we aan mooi en betaalbaar wonen. We bouwen voor doorstroming. Bestaande stenen en onbenutte grond wordt optimaal benut. We bouwen 33% sociale huur en 50% middelduur. We kiezen een zakelijke opstelling richting de vele private initiatieven. We blijven de wooncrisis bestrijden. De woonvisie is basis van de uitvoering van plannen en activiteiten.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Tot 2030 het realiseren van 3000 nieuwe woningen, waarvan 33% sociaal en 50% middelduur (waarvan de helft in het lage middenhuur).

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 13 ● Faciliteren van woningbouwmogelijkheden binnen projecten door waar mogelijk transformatie en flexwonen, passend bij de kansen in de wijken ten behoeve van doorstroming voor jongeren/specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld het Circusterrein). ● Afsluiten en uitvoeren van prestatieafspraken met woningcorporaties en huurders, alsmede de instandhouding van sociale nieuwbouwwoningen. ● Opstellen van een woonzorgvisie, gericht op hoe zorg die geleverd gaat worden past binnen huidige woonruimtes. ● Faciliteren van doorstroming door per wijk/project te kijken welke invulling past in die wijk en de inzet van de senioren woon- en energiecoaches.

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● De informatiepositie versterken van het bestuur en de inwoners door het ontwikkelen van een woonmonitor die beschikbaar komt via Open Hilversum. ● Een goede en actuele monitoring van de ontwikkelingen van de woningvoorraad. ● Regie voeren op het woningbouwprogramma, onder andere door de Taskforce betaalbare woningbouw. ● Ruimte bieden aan nieuwe woon- en verblijfsvormen voor starters, internationale kenniswerkers, studenten, ouderen en beschermd wonen. ● Toezicht houden op bouwen en wonen. ● Behandelen van aanvragen omgevingsvergunningen. ● Aanpassen van de werkprocessen rondom omgevingsvergunningen in lijn met de Omgevingswet (o.a. aansluiten op het DSO (landelijk Digitaal Stelsel Omgevingswet)).

1.1.3. Begraafplaatsen en crematorium De verbonden partij Uitvaartstichting Hilversum exploiteert alle gemeentelijke begraafplaatsen en het crematorium in Hilversum. De gemeente stuurt op een hoog kwaliteitsniveau van het begraven en cremeren, het betaalbaar houden van de begraaf- en crematietarieven en het behoud van de monumentale uitstraling van de begraafplaatsen. Sturingsmogelijkheden heeft de gemeente via de Raad van Toezicht en de begroting en jaarrekening van de Uitvaartstichting.

Activiteiten Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Onderhouden van de gebouwen op de begraafplaatsen volgens de meerjarenonderhoudsplanning. ● Verdere stappen om de toekomst van de Joodse Begraafplaats veilig te stellen.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 14

Levendige stad (Lasten: € 12.557 Baten: €

-2.048 )

Opgave van de stad Een levendig en divers Hilversum maakt de stad aantrekkelijk. Een hoge kwaliteit van de culturele en sportieve voorzieningen, het cultureel erfgoed en de evenementen zorgen voor een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. Toekomstbestendige lokale media en een moderne bibliotheek sluiten aan bij het profiel Hilversum Mediastad.

Indicatoren Nr. Wettelijk Indicator

Streef waarde

Bron

Nee

Percentage inwoners dat tevreden is over de sportvoorzieningen en/sportmogelijkheden

60% (2021)

65%

Hilversum Monitor

Nee

Percentage inwoners dat vindt dat er voldoende mogelijkheden zijn voor sport en recreatie Percentage inwoners dat tevreden is over de culturele voorzieningen

67% (2021)

70%

Hilversum Monitor

43% (2021)

50%

Hilversum Monitor

Nee

Percentage inwoners dat tevreden is over het evenementen aanbod

34%

50%

Hilversum Monitor

Nee

Bezoekersaantallen van de grotere culturele i.v.m. Filmtheater Jaarverslagen instellingen (o.a. Museum, Vorstin, Filmtheater, coronaperiode 143.000 culturele en Bibliotheek ) geen Museum instellingen referentiewaa 36.000 Vorstin rde 78.000 Bibliotheek 226.000

Nee

Bezoekersaantallen evenementen in de openbare ruimte

55.000 (2021)

75.000

Gemeente Hilversum

Ja

Aandeel niet sporters in de gemeente

48,1% (2021)

40%

RIVM

Nee

020

Referentie waarde

Ambitie met activiteiten 1.2.1. Sportbeleid en activering We stimuleren inwoners om gezond en vitaal te zijn en te blijven. Het is daarvoor belangrijk dat er voor alle inwoners voldoende toegang tot laagdrempelige sportvoorzieningen is. We zetten ons in voor alle Hilversummers door het faciliteren van vitale sportverenigingen, buurtsport en beweegprogramma’s, waar nodig richten we ons op specifieke doelgroepen. Sportevenementen brengen

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 15

levendigheid, binden bedrijven aan de stad en dragen bij aan een aantrekkelijk leefen vestigingsklimaat.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Verder brengen van de ontwikkeling van sport op het Arenapark binnen het profiel ‘work, learn, sport en bewegen’ ● Inzetten van buurtsportcoaches om Hilversummers in beweging en vitaal te krijgen en te houden, in samenwerking met verschillende maatschappelijke organisaties. ● Investeren in en het uitvoeren van het Sportakkoord samen met betrokken partners.

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Actief ondersteunen van sportverenigingen bij het verbeteren van de organisatiekracht en de openclubgedachte, onder andere via de samenwerking met NOC*NSF en sportbonden. ● Verder ontwikkelen van het sportnetwerk. Bijvoorbeeld door de organisatie van Sportontmoeting Hilversum en het sportoverleg met besturen van grote sportverenigingen. ● Ondersteunen van sportevenementen, zoals de Hilversum City Run.

1.2.2. Sportaccommodaties Sportaccommodaties dienen goed onderhouden en in voldoende mate aanwezig te zijn. Bij de sportaccommodaties waarvoor de gemeente verantwoordelijk is stemmen we het beheer en onderhoud af met de sportverenigingen. Voor nietgemeentelijke sportaccommodaties kunnen sportverenigingen zich aansluiten bij de Stichting Sportinvesteringsfonds Hilversum. De gemeente staat voor de stichting garant.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Voorbereiden van de realisatie van het Evert Kroon-bad, de Multi-use sporthal. ● Onderzoek doen naar de haalbaarheid van indoor atletiekbaan en nieuwe sporthal op het Arenapark. ● Actualiseren van het meerjarenonderhoudsplan, met betrekking tot al het gemeentelijk vastgoed waaronder sportaccommodaties. ● Ondersteunen van nieuwe initiatieven voor bewegen in de openbare ruimte.

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Onderhouden van sportvelden van de gemeente volgens het vastgestelde meerjarenonderhoudsplan. ● Onderhouden van sportveldjes zoals de Cruyff Courts. ● Het optimaal inzetten van de beschikbare sportaccommodaties, waardoor zoveel mogelijk mensen kunnen sporten.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 16

1.2.3. Culturele activiteiten, instellingen en educatie Culturele activiteiten zijn gericht op het vergroten van de levendigheid en het versterken van de economische identiteit van Hilversum als stad van media, muziek en architectuur. De gemeente biedt cultuur aan alle Hilversummers en in alle wijken. Culturele instellingen op professioneel en amateurniveau zijn essentieel voor culturele activiteiten. We ondersteunen culturele instellingen, initiatieven en activiteiten en vragen als tegenprestatie een duidelijke bijdrage aan een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Vaststellen van het nieuwe cultuurbeleid waaronder het versterken en uitbreiden van het cultuuraanbod. ● Versterken van cultuureducatie en mediawijsheid door samenwerking met scholen en culturele instellingen, mede met behulp van cultuureducatie coördinatiepunt Proloog en cultuurcoaches. ● Voorbereiden van evenementen t.b.v. 600 jaar Hilversum.

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Ondersteunen van amateurverenigingen onder meer door het verstrekken van subsidies. ● Ondersteunen van onze belangrijke subsidie instellingen met langjarige afspraken. Dit betreft instellingen zoals het Filmtheater en De Vorstin. ● Doorgaan met de stadsdichter en de kinderdichter.

1.2.4. Musea De gemeente heeft een initiërende en faciliterende rol in het verbinden van media en cultuur in de stad, passend bij de identiteit van Hilversum als Mediastad. Het omvormen van de Kerkbrink tot Mediaplein zorgt voor een levendiger plein in het centrum van de stad. Met het streekarchief en de regionale fusie wordt gebouwd aan een toekomstgerichte organisatie.

Activiteiten Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Ondersteunen van Museum Hilversum ter bevordering van het mediacultuurprofiel en verbinding met andere instellingen, zoals Beeld & Geluid, de bibliotheek en de Zilveren Camera. ● Opbouwen van een toekomstgericht streekarchief, mede door middel van een regionale fusie.

1.2.5. Cultureel erfgoed Cultureel erfgoed heeft een verbindende werking in Hilversum vanuit ruimtelijk, sociaal en maatschappelijk perspectief. Als één van de identiteitsdragers van de stad draagt het bij aan de kwaliteit van de leefomgeving. De gemeente heeft een regierol bij het beschermen, behouden en versterken van het cultureel erfgoed. We trekken

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 17

samen met de eigenaren van monumenten op. Toekomstbestendig betekent dat er ruimte is voor transformatie van monumenten. Het doel hierbij is dat cultureel erfgoed zichtbaar en beleefbaar blijft, een verbindende kracht heeft en actief onderdeel is van een veranderende leefomgeving.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Positioneren van de identiteit van Hilversum, mede in samenhang met de Omgevingsvisie, gebiedsagenda’s en ruimtelijke opgaven. ● Het toegankelijk, zichtbaar en beleefbaar maken van het cultureel erfgoed in Hilversum. ● Ondersteunen bij de uitvoering van het convenant Zonnestraal.

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Adviseren van eigenaren over restaureren, transformeren en verduurzamen van monumenten en beschermde stadsgezichten. ● Ondersteunen van eigenaren van monumenten met financiële instrumenten. ● Benutten van de inventarisatie routekaart religieus erfgoed. ● Onderhouden van de samenwerking en relatie met erfgoedorganisaties en andere overheden. ● Beschermen en behouden van het cultureel erfgoed van Hilversum en voor de Hilversummers.

1.2.6. Lokale media en bibliotheek Lokale media en de bibliotheek zijn voor de Mediastad van groot belang. De gemeente ondersteunt daarom de bibliotheek en innovatie van de lokale media en journalistiek.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Voorbereiden van de verhuizing van de bibliotheek naar de Gooische Brink ● Oprichten van de Stichting Mediafonds.

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Ondersteunen van de bibliotheek ten behoeve van een aansprekend aanbod voor alle inwoners. ● Subsidiëren van de bibliotheek, die invulling geeft aan de vijf kernfuncties: Kennis en informatie ter beschikking stellen, ontwikkeling en educatie bieden, lezen bevorderen en het laten kennismaken met literatuur, ontmoeting en debat organiseren, kennis laten maken met kunst en cultuur. ● Ondersteunen van nieuwe initiatieven van lokale media & journalistiek.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 18

Bereikbare stad (Lasten: € 22.182 Baten: €

-8.098 )

Opgave van de stad De bereikbaarheid van Hilversum staat onder druk. Er is veel woon-werkverkeer, drukte door o.a. mensen die van buiten Hilversum in ons centrum komen winkelen en talloze bedrijven vervoeren goederen naar en door Hilversum. We merken dat de grens van wat onze ringwegen aankunnen nu al is bereikt. Tel daar de benodigde groei van Hilversum bij op en structurele overbelasting ligt op de loer. De verkeersveiligheid voor bijvoorbeeld fietsers en voetgangers kan hierdoor ook een probleem worden.

Indicatoren Nr. Wettelijk Indicator

Referentie waarde

Streef waarde

Bron

Nee

Percentage inwoners dat tevreden is over infrastructuur voor fiets

78% (2021)

80%

Hilversum Monitor

Nee

Percentage inwoners dat tevreden is over verplaatsing met auto

30% (2021)

40%

Hilversum Monitor

Nee

Percentage achterstallig onderhoud op wegen

19% (2021)

≤ 19%

Nee

Waardering van de bereikbaarheid van het centrum per auto

5,4 (2021)

6,0

Gemeente Hilversum Hilversum Monitor

Nee

Waardering van de bereikbaarheid van het centrum per fiets

8,4 (2021)

8,5

Hilversum Monitor

Nee

Percentage inwoners dat wekelijks of vaker gebruik 58% (2021) maakt van (elektrische) fiets

60%

Hilversum Monitor

Nee

Aantal elektrische laadpunten en tankpunten voor biobrandstoffen/(groen)gas, per 10.000 inwoners

57 (2021)

60

Nee

Aantal geregistreerde verkeersongevallen, per 1.000 inwoners

4,2 (2021)

Nee

Aantal verkeersslachtoffers, per 1.000 inwoners

0,64 (2021)

Rijksdienst voor het Wegverkeer ≤ voorgaand Water, jaar Verkeer en Leefomgevin g ≤ voorgaand Water, jaar Verkeer en Leefomgeving

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 19

Ambitie met activiteiten 1.3.1. Verkeer en vervoer We willen de komende jaren concrete stappen zetten om de verkeersveiligheid en doorstroming van alle vormen van verkeer te verbeteren. In het vast te stellen Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2040 van de Mobiliteitsvisie 2040 wordt hiervoor een groot aantal concrete acties en maatregelen benoemd. Onze inspanningen voor fietsers vanuit dit Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2040 bundelen we samen met onze inzet voor het vergroten van de fietsveiligheid en de realisatie van snelfietspaden in een Fietsplan Hilversum. Asociaal gedrag in het verkeer wordt aangepakt en deelmobiliteit wordt bevorderd én gereguleerd door hiervoor beleid vast te stellen.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Vaststellen van het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2040 conform op de vastgestelde Mobiliteitsvisie 2040. Fasering en financiële dekking aangeven voor alle maatregelen uit het uitvoeringsprogramma c.q. het coalitieakkoord, te weten : • Autoluw centrum inclusief 30km/h-regime binnen en op de centrumring (daar waar mogelijk); • Reguleringsbeleid deelmobiliteit (scooters, deelfietsen, deelauto’s); • Reconstructie v. Amstelstraat t.b.v. verkeersveiligheid & winkelklimaat; • Quick wins bereikbaarheid Media Park na evaluatie van overige maatregelen middels uitdiepen viaduct Lage Naarderweg en het aanleggen van een fietsbrug over het spoor bij de J. Geradtsweg; • Monitoren verkeersbewegingen door inzet technologie; • Realiseren gratis busvervoer voor 75+-ers; • In samenwerking met provincie NH onderzoeken lagere snelheid provinciale N201 teneinde verkeersintensiteit Diependaalselaan te verlagen; • Door ontwikkelen OV knooppunten en ketenmobiliteit; • Verkleinen verkeersbewegingen d.m.v. stimuleren hybride werken bij werkgevers; • Realiseren HUB voor o.a. goederenvervoer op strategische locaties o.a. Arena Park e.o.; • Zero-emissiezones voor vrachtverkeer onderzoeken m.m.v.

ondernemers; • Middels de inzet van (big-)data, bijvoorbeeld door de effecten van maatregelen grafisch weer te geven op een interactieve kaart, de participatie stimuleren. ● Vaststellen het uitvoeringsprogramma regionale plan Hoogwaardig fietsnetwerk Gooi & Vechtstreek (incl. benodigde budgetten, ondersteund door subsidies van de provincies Noord-Holland en Utrecht). ● Starten met de tweejarige pilot nachttrein Amsterdam-Hilversum-Utrecht in samenwerking met de NS. Middels lobby het behouden van de intercity status (of vergelijkbare status). ● In gebruik name van de HOV in ’t Gooi. ● Aanpakken asociaal verkeersgedrag door bv. het plaatsen van geluidsflitspalen (indien juridisch mogelijk gemaakt door rijk) en meer handhaving. ● Aanpakken van verkeersonveilige situaties met blijvende aandacht voor fietsers, voetgangers en mindervaliden conform de jaarlijkse ‘top 10’.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 20

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Opstarten en uitvoeren 3e fase van de werkzaamheden die alle bushaltes toegankelijk maken voor mindervaliden en aanleggen van nieuwe bushaltes voor de tweede fase van de OVconcessie Gooi en Vechtstreek 2021-2030. ● Stimuleren van de uitbreiding van het aantal elektrische laadpalen, met name op locaties die veel publiek trekken, in samenwerking met MRA-Elektrisch. Naast vraagvolgend ook programmatisch de hoeveelheid elektrische laadpalen vergroten. ● Uitvoeren van kleine maatregelen inzake de variant ‘Overweg dicht voor gemotoriseerd verkeer’ bij de Kleine Spoorbomen. ● Ontwerpen en vaststellen van verplichte verkeersbesluiten voor bijvoorbeeld de snelheid op wegen, voorrang op kruispunten en de reservering van een gehandicaptenparkeerplaats. ● Beheren en onderhouden van de verkeersinfrastructuur: • Beheren van verkeersregelinstallaties (VRI’s) en vervangen van bestaande naar intelligente VRI’s (iVRI's) bij het einde van de levensduur of als een project eerder om vervanging vraagt; • Onderhouden van de openbare verlichting en deze gefaseerd vervangen door LEDverlichting; • Gefaseerd vervangen door geluid reducerend asfalt op de Buitenring; • Beheren en zo nodig vervangen van objecten ten behoeve van verkeersmaatregelen.

(verkeersborden, bewegwijzering en straatmeubilair ten behoeve van verkeersregulering); • Beheren en zo nodig vervangen van wegen (verhardingen); • Beheren en zo nodig vervangen van de civieltechnische kunstwerken (bruggen en tunnels); • Uitvoeren van de gladheidsbestrijding; • Uitvoeren van de straatreiniging.

1.3.2. Parkeren We streven naar goede verhouding tussen de parkeervraag en het parkeeraanbod en een effectief gebruik van parkeervoorzieningen ter bevordering van de bereikbaarheid en leefbaarheid van het centrum, werklocaties en buurten. Hiertoe wordt actief gestuurd op parkeerdruk middels parkeerregulering. In 2023 gaan we nieuw, integraal parkeerbeleid opstellen, in samenhang met het Uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie 2040. Onderdeel hiervan zijn in elk geval de parkeernormen en uitbreiding van betaald parkeren tot aan de buitenring. Vooruitlopend hierop stellen we nieuw beleid vast om af te kunnen wijken van de vastgestelde parkeernormen.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Het nieuwe parkeerbeleid en de nieuwe parkeernormen zijn verder uitgewerkt als onderdeel van het uitvoeringsprogramma mobiliteitsvisie. Wonen boven winkels wordt gestimuleerd door een lagere parkeernorm in combinatie met uitsluiting van de mogelijkheid een (maaiveld-) parkeervergunning bij dit pand/deze woning te krijgen. ● Het gereguleerde parkeergebied wordt uitgebreid tot aan de buitenring van Hilversum. ● Aanpassen van parkeerautomaten op straat naar kentekeninvoer.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 21

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Doorontwikkeling naar data-gestuurd parkeertoezicht door verdere digitaliseren van de handhaving. ● Uitvoeren van de jaarlijkse stadsbrede parkeertelling waarbij is aangesloten op de digitalisering van de handhaving (scan technologie). ● Begeleiden en monitoren van het uitbestede werk aan de verbonden partij ParkeerService voor de handhaving van parkeren. ● Verlenen van parkeervergunningen en ontheffingen.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 22

Duurzame stad (Lasten: € 27.878 Baten: € -22.047 ) Opgave van de stad De afgelopen vier jaar is veel gebeurd op het gebied van het verduurzamen en vergroenen van Hilversum. De eerste stappen op het gebied van klimaatadaptatie zijn gezet. Dit hebben we als gemeente niet alleen gedaan, maar samen met Hilversumse energiecoöperaties en met de inwoners, organisaties en bedrijven van de stad. We gaan verder op deze ingeslagen weg. Middels het intensiveren van concrete acties werken we een duurzamer Hilversum. We richten ons op maatregelen die het meeste effect sorteren. We ondersteunen onze inwoners en bedrijven bij het realiseren van energiebesparende maatregelen. We willen inwoners, organisaties en bedrijven – zonder dwang – verleiden om ook zelf aan de slag te gaan. Het gemeentebestuur en de inwoners koesteren onze groene tuinstad. We willen meer groen aanbrengen in de wijken, in het bijzonder in het centrum. We ondersteunen het vergroenen en verduurzamen van werklocaties.

Indicatoren Nr. Wettelijk Indicator

Referentie waarde

Streef waarde

Bron

Nee

Percentage inwoners dat vindt dat in zijn/haar buurt voldoende groen is

75% (2021)

≥ 75%

Hilversum Monitor

Nee

Percentage gescheiden afval t.o.v. de totale hoeveelheid ingezameld afval

70% (2020)

75%

GAD Meter

Nee

Percentage circulaire aanbestedingen t.o.v. het totaal aantal lopende contracten

31% (2021)

35%

Gemeente Hilversum

Nee

Percentage woningen (voorlopig) energielabel B of beter

34,2% (2021)

40%

Klimaatmonitor

Nee

Duurzaamheidscore ecologisch kapitaal (0100)

57,5 (2021)

60

033

Ja

169 kg (2021)

160 kg

034

Ja

Aantal kg huishoudelijk restafval per inwoner Percentage hernieuwbare elektriciteit

Telos (Duurzaamheid sbalans) CBS

3,1% (2019)

3,5% (2022)

RWS

Ambitie met activiteiten 1.4.1. Duurzaamheid en milieubeheer De urgentie van de energietransitie is groter dan ooit, nu we naast klimaatverandering ook blijvend hoge energieprijzen het hoofd moeten bieden. Voor de gemeente noopt dit tot intensivering en versnelling van onze inspanningen. Het van het Rijk te ontvangen uitvoeringsbudget Klimaatakkoord maakt dit ook financieel mogelijk.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 23

We gaan in 2023 samen met onze partners (energiecoöperatie, Energiedienstenbedrijf en Duurzaam Bouwloket) de wijken in, om onze inwoners kant-en-klaar verduurzamingspakketten aan te bieden. We ondersteunen onze inwoners daarnaast via (verbeterde) financieringsmogelijkheden (Duurzaam Wonen lening), onafhankelijke individuele advisering door een energiecoach, en voor minima de vergoeding van energiezuinig witgoed. Vanuit onze regierol zijn we actief betrokken bij pilots met collectieve warmtevoorzieningen in de wijken Kerkelanden en Oost (RWZI) en zijn we trekker van het PAW-project om in de Hilversumse Meent met subsidie van het Rijk 624 woningen volledig van het gas af te halen. We werken door aan onze ambitie om in 2030 alle geschikte grote daken voorzien te hebben van zonnepanelen. Dat doen we door de inzet van stimulerend toezicht, door actief informatie en ondersteuning te bieden via onze greendeal coach bedrijven en door intensief samen te werken met ondernemers- en bedrijvenverenigingen. Bestaande samenwerkingen worden waar mogelijk geïntensiveerd en dienen als voorbeeld voor nieuwe. Ook blijven we actief betrokken bij de realisatie van twee concrete zon-boven-parkeren projecten en een zonneweide op het terrein van Vliegveld Hilversum. Als publieke organisatie geven we het goede voorbeeld door onze gebouwen en bedrijfsvoering verder te verduurzamen, o.a.

door inzet van de CO2 Prestatieladder.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Uitvoeren van de Transitie Visie Warmte, met name door wijk-voor-wijk actief kant-en-klaar pakketten voor verduurzaming van woningen aan te bieden (van isolatie tot, waar mogelijk, volledig van het gas af en/of zonnepanelen). ● Intensiveren en uitbouwen van de samenwerking met onze (keten)partners: energiecoöperatie, energiedienstenbedrijf, woningcorporaties, ondernemersverenigingen, Duurzaam Bouw Loket. ● Ontwikkelen strategie met betrekking tot geothermie. ● Uitvoering geven aan de RES door inzet greendeal coach, intensivering samenwerking ondernemersverenigingen en realisatie twee zon-boven-parkeren projecten en zonneweide Vliegveld Hilversum. ● Uitvoeren van het Energiebesparingsakkoord Noord-Hollandse Bedrijven 2022-2025 (stimulerend toezicht).

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Uitvoeren PAW-project Hilversumse Meent. ● Ondersteunen pilots in Kerkelanden en Oost (RWZI). ● Verder verduurzamen gemeentelijk vastgoed en bedrijfsvoering, onder andere door continuering van de inzet CO2-Prestatieladder. ● Bevorderen circulaire economie (GAD, inkoop en aanbestedingen, (regionale) verkenning). ● Beheer bodeminformatiesysteem, afronding A-lijst Wet geluidhinder en vaststelling Actieplan Geluid en Geluidsbeleid 2023-2024.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 24

1.4.2. Openbaar groen en (openlucht) recreatie Hilversum is een groene stad, omringd door prachtige natuur- en recreatiegebieden. De gemeente heeft als doel de hoeveelheid binnenstedelijk groen te vergroten en waar mogelijk te verbinden met de omringende natuurgebieden. Er ligt ook een sterke nadruk op het vergroten van de biodiversiteit en het klimaat adaptief maken van de stad. Samen met inwoners en bedrijven gaan we Hilversum groener maken, zodat een groene omgeving voor iedereen, mens en dier, bereikbaar en beleefbaar is. Het onderhoud van de groene omgeving vinden wij belangrijk. Groeninitiatieven uit de buurten worden door de gemeente gestimuleerd en waar nodig begeleid. Het Goois Natuurreservaat (GNR) en Natuurmonumenten, blijven zorg dragen voor de omliggende natuurgebieden.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Start met Uitvoeringsprogramma Groen, te weten: • Maatregelen ten behoeve vergroten biodiversiteit; • Vaststellen evaluatie natuur inclusief bouwen; • Uitvoeren maatregelen natuur inclusief bouwen; • Maatregelen ten behoeve klimaatadaptatie, waar mogelijk gelijktijdig/gecombineerd met rioleringswerkzaamheden; • Monitoren van de biodiversiteit in de wijken. ● Vergroening als vast onderdeel in projecten op te nemen, o.a.: • Centrum i.r.t. gebiedsagenda centrum; • Kerkbrink i.r.t. herinrichting Kerkbrink in 2024; • 1221 met o.a. Groene Loper; • Stationsgebied; • Speelterreinen; • Kwaliteitsimpuls oude Haven; • Ecologische verbinding Laapersveld; • Stimuleren groene initiatieven vanuit buurten. ● Afronden van de handboeken Hilversum Buiten inclusief een visie op de Openbare Ruimte (aansluitend op vaststellen omgevingsvisie) en deze aanbieden ter besluitvorming. ● Beweegvriendelijkheid als kans zien bij herinrichting van de openbare ruimte.

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Participeren in het GNR om: • Ook in de toekomst de natuur en recreatiewaarden in natuurgebieden te vergroten en te ontwikkelen; • Het toekomstbestendig maken van het GNR middels een stabiele financiële positie voor de langere termijn. ● Onderhouden van openbaar groen en daarbij participatie door bewoners in groenbeheer en groenonderhoud in buurten stimuleren en ondersteunen.

1.4.3. Riolering Het beheren en onderhouden van het riool is een omvangrijke gemeentelijke taak. Zeker nu klimaatverandering zorgt voor heftige buien en overstromingen en

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 25

daarmee voor meer druk op het rioolstelsel. Een optimaal functionerend rioolstelsel met speciale aandacht voor klimaatadaptatie en duurzaamheid is het uitgangspunt. Dit is meegenomen in het gemeentelijk Watermanagement Plan 2021-2026.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Uitvoeren van het Gemeentelijk Watermanagement Plan 2021-2026: De locatie voor een waterbergingskelder verder uitwerken en daar waar mogelijk ten uitvoer brengen; De aanleg van wadi’s (opslag en afvoer van hemelwater); Afkoppelen en infiltreren van hemelwater (in 1221 maar ook de rest van Hilversum).

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Vervangen van 6,5 kilometer in het rioolstelsel op jaarbasis, als onderdeel van de vervanging van 65 kilometer tussen 2015 en 2026. ● Beheren en onderhouden van het rioolstelsel. Binnen de bestaande mogelijkheden wordt klimaatadaptatie tegelijkertijd gerealiseerd. ● Afronden Infiltratieveld Hilversum-Noord (4 meter diep, 35 meter lang) om het rioolstelsel minder te belasten. ● Monitoren en bestrijden van overlast door grond- en regenwater.

1.4.4. Afval De Grondstoffen en Afvalstoffendienst (GAD) Gooi & Vechtstreek voert namens de gemeente de afvalinzameling en –verwerking uit bij de huishoudens. De gemeente houdt via de begroting van de GAD toezicht op een effectieve en efficiënte afvalinzameling, waarbij milieurendement, kosten, bewustwording en praktische haalbaarheid aandachtspunten zijn.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Meewerken aan het nieuwe, circulaire grondstoffenbeleid in regionaal verband en hierbij het Hilversumse belang in ogenschouw nemen. ● Binnen de mogelijkheden van de gezamenlijke regeling onze invloed uitoefenen op een goede en efficiënte afvalinzameling- en verwerking door de GAD: • Beleid afvalscheiding onder de loep nemen, om in 2023 een besluit te nemen over manier van afvalscheiding van verpakkingen van plastic, metaal en drankenkarton (PMD) vanaf 2026. Looptijd huidig contract is t/m juni 2026, besluit over vervolg is nodig in 2023; • Benutten van lokale kansen voor duurzaamheid en sociale werkgelegenheid bij afvalinzameling- en verwerking; • Gezamenlijk lobbyen voor landelijke uitbreiding van producentenverantwoordelijkheid voor circulaire producten en verpakkingen; • Verenigingen een alternatief bieden voor hun inkomsten uit inzameling van oud papier.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 26

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Uitwerken vaststellingsovereenkomst met het Waterschap met betrekking tot beheer van het oppervlaktewater. ● Realiseren van de ondergrondse afvalinzameling in de wijken.

1.4.5. Economische havens en waterwegen Beheren en onderhouden van de huidige havens, waterwegen en de sluis ‘t Hemeltje.

Activiteiten Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Uitvoeren van regulier onderhoud van waterkeringen en afwatering, waarbij bij de vervanging van waterkeringen rekening wordt gehouden met natuurvriendelijke oevers. ● Uitvoeren van de jaarlijkse onderhoudswerkzaamheden, met name baggerwerkzaamheden, conform het onderhoudsplan. ● Onderhouden en bereikbaar houden van de binnenhavens en doorgaande waterwegen. ● Beheren en onderhouden van sluis ’t Hemeltje.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 27

Middelen begrotingsprogramma bedragen x € 1.000 Programma 1. Wonen en leven 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

2023

2024

2025

2026

442

439

435

432

8.1 Ruimtelijke ordening

3.182

3.088

3.060

2.756

8.3 Wonen en bouwen

4.527

4.832

4.750

4.592

Lasten thema Mooie stad

8.151

8.359

8.245

7.781

5.1 Sportbeleid en activering

1.213

1.413

1.587

1.537

5.2 Sportaccommodaties

2.826

2.785

2.756

2.732

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

4.506

4.522

4.764

4.759

5.4 Musea

1.288

1.285

1.284

1.283

883

930

876

874

5.6 Media

1.842

2.596

2.872

2.801

Lasten thema Levendige stad

12.557

13.531

14.140

13.985

2.1 Verkeer en vervoer

17.711

16.145

15.577

15.540

2.2 Parkeren

4.472

4.540

4.390

4.298

Lasten thema Bereikbare stad

22.182

20.685

19.968

19.838

452

450

439

429

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

6.944

7.047

7.295

7.247

7.2 Riolering

6.620

6.785

7.035

6.960

7.3 Afval

10.447

10.423

10.312

10.315

7.4 Milieubeheer

3.413

3.479

4.200

3.845

Lasten thema Duurzame stad

27.878

28.184

29.282

28.797

Totaal Lasten

70.768

70.759

71.635

70.401

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

-338

-338

-330

-330

8.1 Ruimtelijke ordening

-457

-532

-632

-332

8.3 Wonen en bouwen

-3.287

-3.167

-3.167

-3.167

Baten thema Mooie stad

-4.082

-4.037

-4.129

-3.829

-9

-9

-9

-9

-1.215

-1.045

-1.042

-1.042

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

-479

-479

-479

-479

5.4 Musea

-338

-338

-338

-338

5.5 Cultureel erfgoed

2.4 Economische havens en waterwegen

5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 28 5.5 Cultureel erfgoed

-5

-5

-5

-5

5.6 Media

-2

-2

-2

-2

Baten thema Levendige stad

-2.048

-1.879

-1.875

-1.875

0.63 Parkeerbelasting

-4.650

-4.650

-4.611

-4.611

2.1 Verkeer en vervoer

-2.004

-721

-686

-676

2.2 Parkeren

-1.444

-1.444

-1.444

-1.444

Baten thema Bereikbare stad

-8.098

-6.815

-6.741

-6.731

2.4 Economische havens en waterwegen

-67

-67

-67

-67

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-384

-384

-381

-381

7.2 Riolering

-8.895

-9.045

-9.298

-9.209

7.3 Afval

-12.684

-13.093

-13.534

-13.961

-16

-16

-16

-16

Baten thema Duurzame stad

-22.047

-22.605

-23.296

-23.634

Totaal Baten

-36.275

-35.336

-36.042

-36.069

Saldo van baten en lasten

34.493

35.422

35.593

34.331

Mutatie reserves

6.570

1.263

1.187

1.258

Resultaat

41.063

36.686

36.780

35.589

7.4 Milieubeheer

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 29

Programma 2: Zorg

Betrokken partijen Voor het realiseren van de bestuurlijke opgave werken wij samen met inwoners, ondernemers, bedrijven, instellingen en maatschappelijke organisaties. De belangrijkste betrokken partijen binnen het programma Zorg zijn: • Inwoners en ondernemers • Mantelzorgers en vrijwilligers • Regio Gooi en Vechtstreek (verbonden partij) en omliggende gemeenten • Gecontracteerde zorgaanbieders • Diverse medische en zorgpartijen zoals huisartsen, ziekenhuis Tergooi en zorgverzekeraar • Gecertificeerde instellingen • Raad voor Kinderbescherming • Onderwijsinstellingen (zowel regulier als speciaal onderwijs • Kinderopvangorganisaties (peuterspeelzalen) • Woningcorporaties • Netwerken in de stad: zoals kerken en verenigingen voor ontspanning, sport, welzijn en cultuur • Versa • Welzijnsinstellingen

Kaderstellende nota's • • • • • • • • •

Kadernota Sociaal Domein (2017) Hilversumse Educatieve Agenda 2021-2024 (2021) Regionale onderwijsagenda 2020-2022 Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020-2035 (2020) Uitvoeringsnotitie buurten 3.0 (2020) Beleidsplan bescherming en opvang Beleidsplan integrale schuldhulpverlening 2020-2024 (2019) Agenda Wmo-Welzijn in de wijk 2019 - 2021 (2019) Visie en Agenda Jeugdhulp 2019-2021 (2019)

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 30 • • • • • •

Transformatieplan “Zorg voor de Jeugd” Gooi en Vechtstreek (regionaal; 2019) Naar een financieel gezond domein (2021) Beleidsplan LHBTI 2019-2022 (2019) Agenda Lokale Inclusie (2020) Actieplan tegen eenzaamheid “Samen is het leuker” (2020) Raadsonderzoek Wmo en Welzijn (2022)

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 31

Verbindende stad (Lasten: € 15.356 Baten: €

-441 )

Opgave van de stad Hilversum draagt bij aan een gezonde en sociale samenleving voor alle inwoners. Wijkgericht werken richt zich op werken aan sterke sociale buurten en het vergroten van het zelfsturend vermogen van onze inwoners. Dit doen we samen met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties en informele netwerken. Mensen voelen zich meer verbonden met hun wijk en leefomgeving. Door onder andere de inzet van de wijkregisseur en welzijnswerk richten we ons op het versterken van de verbondenheid, met name voor mensen die het nodig hebben. We werken vanuit het principe van positieve gezondheid. We organiseren ondersteuning dicht bij de inwoners en bestrijden waar mogelijk de eenzaamheid van mensen. Wijkcentra hebben een brede functie met gelegenheid voor ontmoeting en daarnaast kan men hier terecht voor ondersteuning. De buurt bepaalt de programmering en daar waar nodig faciliteert de gemeente de buurt hierin. We bieden mantelzorgers ondersteuning en waar nodig verwijzen we naar specialistische hulp. We investeren in voorzieningen in de wijk, waardoor zwaardere ondersteuning en zorg voorkomen wordt.