Document · PDF

Programmabegroting 2022 gemeente Hilversum V3.0 na amendementen

GEMEENTERAAD 10 november 2021, gemeente HilversumBij agendapunt: Begroting 2022 (1051250)30.296 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

5.2.2. Strategische gronden actief inzetten om de stad te versterken We zetten strategische gronden actief in om de stad te versterken.

Activiteiten

● Actualiseren en doorontwikkelen van het Meerjarenperspectief gebiedsontwikkelingen als kader voor toekomstige en lopende projecten.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 65 ● Anna’s Hoeve: Opleveren van de laatste gronden en afgeven van de laatste omgevingsvergunningen voor de bouwprojecten. ● Stationsgebied: Grondexploitatie Stationsplein geopend en voortzetten van het verwerven van panden en gronden aan de Koninginneweg. Uitvoering geven aan de uitvoeringsnota Stationsgebied, waaronder de bouw van de fietsenstalling. ● Postcodegebied 1221: Toetsen van de door ontwikkelaars opgestelde plannen voor de ontwikkellocaties en vaststellen van het nieuwe bestemmingsplan. Verwerven van panden aan de Larenseweg. ● Crailo: GEM Crailo geeft uitvoering aan de eigen grondexploitatie met de overgedragen gronden. ● Arenapark: Vaststellen stedenbouwkundig- en beeldkwaliteitsplan volgend op het masterplan. Afhankelijk van planvorming wordt de grondexploitatie geopend. ● Circusterrein: Uitwerken van de in 2021 gekozen ontwikkelrichting. ● Orchideegebied: Onderzoeken van de mogelijkheden voor herontwikkeling van het gebied en de verkoop van de grond.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 66 Overzicht van algemene dekkingsmiddelen bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025

Begroting 2022

Begroting 2023

Omschrijving

Saldo

Dividend

-250

Financieringsfunctie

-174

-388

-178

Gemeentefonds

-177.411

-177.404

-179.505

-182.712

Lokale heffingen

-23.202

-23.611

-24.022

-24.785

Totaal

-201.036

-201.653

-203.955

-207.707

Toelichting bij: Overzicht van algemene dekkingsmiddelen Gemeentefonds De ramingen van de uitkeringen uit het Gemeentefonds zijn gebaseerd op de meicirculaire 2020. Het gaat om de algemene uitkering, de uitkeringen voor het sociaal domein, en een aantal aparte uitkeringen. Financieringsfunctie Niet alle investeringen worden volgens planning uitgevoerd. Dat betekent dat de rente- en afschrijvingslasten meestal ook lager uitvallen. Wij houden hier altijd rekening mee door het opnemen van een stelpost en komen zo tot een reëlere benadering van de werkelijkheid. Lokale heffingen De opbrengsten uit Lokale heffingen bestaan uit de onroerende zaakbelasting, de precariobelasting en de hondenbelasting. Dit zijn algemene belastingen die naar vrije keuze van de gemeente kunnen worden ingezet. In de paragraaf Lokale heffingen wordt uitgebreid stilgestaan bij deze inkomstenposten. Dividend Het geraamde dividend is afkomstig van een tweetal verbonden partijen: De Bank Nederlandse Gemeenten en het waterleidingbedrijf Vitens. Hilversum is aandeelhouder in beide vennootschappen.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 67

Middelen begrotingsprogramma bedragen x € 1.000 Programma 5. Financiën en grondexploitaties

2022

2023

2024

2025

0.5 Treasury

-84

-298

-90

126

0.61 OZB woningen

759

754

751

748

0.62 OZB niet-woningen

571

568

566

565

0.64 Belastingen overig

1.215

1.183

1.180

1.178

0.8 Overige baten en lasten

-887

4.255

7.613

12.047

0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

600

Lasten thema Financieel gezonde stad

2.173

6.496

10.054

14.697

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

1.841

1.667

1.733

1.730

8.2 Grond exploitatie (niet bedrijventerrein)

1.267

1.971

1.130

1.134

Lasten thema Grondexploitatie en vastgoed

3.108

3.638

2.863

2.865

Totaal Lasten

5.281

10.135

12.916

17.562

0.5 Treasury

-340

-338

-336

0.61 OZB woningen

-11.981

-12.185

-12.387

-12.936

0.62 OZB niet-woningen

-10.273

-10.477

-10.687

-10.900

0.64 Belastingen overig

-1.243

-1.241

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

-177.411

-177.404

-179.505

-182.712

Baten thema Financieel gezonde stad

-201.247

-201.648

-204.158

-208.126

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

-2.157

-1.335

-1.255

8.2 Grond exploitatie (niet bedrijventerrein)

-2.240

-1.346

-7

Baten thema Grondexploitatie en vastgoed

-4.397

-2.682

-1.343

-1.263

Totaal Baten

-205.643

-204.330

-205.501

-209.389

Saldo van baten en lasten

-200.362

-194.195

-192.584

-191.827

-200.362

-194.195

-192.584

-191.827

Mutatie reserves Resultaat

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 68

3. De paragrafen

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 69

3.1 Lokale heffingen 3.1.1 Inleiding De paragraaf lokale heffingen gaat zowel over de heffingen waarvan de besteding ongebonden is als over de heffingen waarvan de besteding wel gebonden is. Ongebonden heffingen (OZB, Hondenbelasting en Precario) Dit zijn heffingen waar geen specifieke dienst tegenover staat en waarbij de inkomsten ten gunste komen aan de algemene middelen. Er zijn geen (wettelijke) voorschriften waar wij aan moeten voldoen. Wel hanteren wij zelf als uitgangspunt de aanpassing van de honden- en precariobelasting te baseren op de verwachte prijsstijging. Voor 2022 1,8% en de periode 2023-2025: 2%. Gebonden heffingen (riool- en afvalstoffenheffing, Leges, Haven- en Marktgelden en Parkeerbelastingen) Dit zijn de heffingen waar een specifieke dienst/levering tegenover staat. Tegenover bijvoorbeeld de rioolheffing staat dat de gemeente de riolering aanlegt en onderhoudt. Bij het bepalen van de gebonden heffingen mogen we niet meer kosten aan de heffing toerekenen dan de kosten die we maken voor de te leveren dienst. In welke mate de heffing de kosten dekt wordt uitgedrukt in kostendekkendheidspercentage. In 2020 is onderzoek gedaan naar de kostendekking van de gebonden heffingen. De uitkomsten zijn verwerkt bij de berekeningen van de tarieven. Voor de gebonden heffingen hanteren we een aantal uitgangspunten.

Deze uitgangspunten zijn niet altijd zonder meer met elkaar te verenigen. Het vinden van de juiste balans is dus steeds de opgave. •

Landelijk gemiddelde tarieven Dit uitgangspunt vullen wij in door onze tarieven te toetsen aan die van de rest van Nederland. Dit geldt met name voor de tarieven riool- en afvalstoffenheffing, die door Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden), in samenhang met de OZB, voor alle gemeenten in beeld worden gebracht. Waar relevant toetsen wij aan de tarieven in de regio. Dit doen we bijvoorbeeld bij de marktgelden. We proberen niet teveel af te wijken van de gemiddelde tarieven, waarbij de opmerking past dat niet altijd te achterhalen is wat andere gemeenten wel/niet aan kosten in hun tarieven hebben meegenomen. Het laag houden van de tarieven vraagt ook iets van de mate van efficiency waarmee we onze taken uitvoeren. Periodiek moeten we daarom nagaan of hierin verbeteringen zijn aan te brengen.

•

Een eerlijke verdeling van de lasten Dit betekent dat we de kosten neerleggen bij de gebruikers die profijt hebben van de voorziening. Dit geldt in principe voor alle voorzieningen die wij leveren. Het bekendste voorbeeld is de afvalstoffenheffing. Wat “eerlijk” is, kan aan verandering onderhevig zijn, afhankelijk van de invalshoek die gekozen wordt. Wanneer voor de invalshoek duurzaamheid en milieu gekozen wordt, kan de uitkomst anders zijn, dan wanneer voor een financiële invalshoek wordt gekozen. Voor rioolheffing wordt met ingang van 2022 gekozen voor een eigenarenheffing.

•

Volledige kostendekking Wij vinden het reëel dat de kosten van onze voorzieningen volledig via de tarieven worden gedekt. De belangrijkste voorbeelden hiervan zijn riool- en afvalstoffenheffing.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 70 Macronorm vervangen door benchmark De gemeenten hebben een eigen beleidsvrijheid voor het bepalen van de hoogte van de tarieven in de OZB. Op landelijk niveau is een plafond vastgesteld voor de hoogte van de opbrengsten van de OZB. Het gaat hier om de zogeheten macronorm. Daarbij kijkt het Rijk naar de stijging van de totale landelijke OZB-opbrengsten. Voor individuele gemeenten geldt geen opbrengstlimiet, maar gemeenten houden bij het bepalen van opbrengst wel rekening met de macronorm. Per 2021 is deze macronorm vervallen. In de plaats daarvan komt er een benchmark. In de benchmark worden zowel de ozb als de riool-en afvalstoffenheffing vergeleken. Het betreft een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten en gemeentelijke tariefontwikkeling binnen een provincie. Ook de landelijke, provinciale en regionale gemiddelden worden vergeleken. De benchmark geeft gemeenten en raadsleden meer inzicht in het eigen beleid ten opzichte van het beleid van andere gemeenten. In paragraaf 3.1.4 is de benchmark vergelijking weergegeven.

In de volgende hoofdstukken wordt ingegaan op: • De lokale heffingen;  De lokale woonlastendruk; OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing  De overige ongebonden heffingen; hondenbelasting en precario  De overige gebonden heffingen; markt- en havengelden, parkeerbelastingen en leges • Het kwijtscheldingsbeleid; • De woonlasten in Hilversum vergeleken met de landelijke, provinciale en regionale woonlasten.

3.1.2 Lokale heffingen Bepalen overhead uurtarief Een belangrijk onderdeel van de BBV-regels is dat overheadkosten apart, via een voor alle tarieven te gebruiken verdeelsleutel, aan de kosten van een voorziening moeten worden toegerekend. In Hilversum gebeurt dat door middel van een standaardopslag op het uurtarief van de formatie, die belast is met de gemeentelijke heffingen. Die opslag is berekend door de totale overheadkosten te delen door het totaal aantal productieve uren van de gemeentelijke, personele formatie (fte's). De opslag overhead per productief uur bedraagt in 2022: Opslag overhead

2022

Geraamde overhead

€ 32.880.345

Geraamde formatie

452

Productieve uren per persoon

1.332

Totaal productieve uren Berekende overhead per uur

602.064 €

54,61

De woonlasten; onroerende zaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing In het coalitieakkoord zijn voor de woonlasten als totaal twee (algemene) uitgangspunten opgenomen. Algemene uitgangspunten: 1. De woonlasten als totaal stijgen maximaal met de inflatie: De verwachte inflatie voor 2022 is 1,8% op basis van de laatste bekende Centraal Planbureau (CPB)-publicatie. Bij het hanteren van dit uitgangspunt wordt ook gekeken naar de verschillende categorieën (huurders, eigenaren en 1, 2 of meerpersoonshuishoudens). Voor de periode 2023-2025 houden we het inflatiepercentage van 2% aan.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 71 2. We streven naar volledige kostendekkendheid: De kostendekking mag niet hoger liggen dan 100%. Bij opstellen van begroting 2021 was de kostendekkendheid van Afval en Riool 99%. Hilversum kent in 2022 voor Riool een dekking van 99% zodat er (nagenoeg) geen ruimte is tot verhoging van het tarief. Door de invoering van een eigenarenheffing riool blijft het tarief gelijk aan het tarief van 2021. Voor Afval is de situatie gewijzigd. Voor Afval is in 2022 gekozen voor een lagere kostendekking namelijk 92%. De kosten van afval stijgen fors door met name de verhoogde bijdrage aan de Regio. In verband met evenwichtige spreiding van de woonlasten is gekozen om het afvaltarief in de meerjarenbegroting gefaseerd te laten stijgen om in 2025 uit te komen op een kostendekking van 99%. Voor de begroting 2022 en verder is de mate van kostendekkendheid één van de keuzes die gemaakt kan worden om te voldoen aan het eerste uitgangspunt. Voor het bepalen van de tarieven en het zorgen dat aan beide uitgangspunten zoveel mogelijk kan worden voldaan (waarbij uitgangspunt 1 boven 2 gaat) zijn er verschillende keuzes gemaakt: 1. Stijging van OZB 2. Kostendekkendheid Afval en Riool (ieder afzonderlijk) 3. Inzet egalisatiereserve Afval en voorziening Riool (ieder afzonderlijk) In onderstaande tabel staat de ontwikkeling van de verschillende tarieven.

Ook is aangegeven wat het totaal aan woonlasten is per soort huishouden. meerjarenraming

Lokale woonlastendruk B2021

2022

2023

2024

2025

Onroerendezaakbelasting eigenaren

266,93

255,88

259,34

262,58

273,08

Rioolheffing

182,52

184,25

185,40

185,03

Afvalstoffenheffing (meerpersoonshuish.)

345,60

375,60

387,69

401,10

399,54

Totaal

795,05

814,00

831,27

849,08

857,65

* Eenpersoonshuishouden

1,08%

1,87%

1,84%

1,33%

* Tweepersoonshuishouden

1,79%

2,00%

2,01%

1,15%

* Meerpersoonshuishouden

2,39%

2,11%

2,14%

1,01%

Gemiddelde stijging woningeigenaren

1,80%

2,00%

2,01%

1,15%

* Eenpersoonshuishouden

-42,06%

3,20%

3,46%

-0,39%

* Tweepersoonshuishouden

-34,47%

3,20%

3,46%

-0,39%

* Meerpersoonshuishouden

-28,87%

3,20%

3,46%

-0,39%

Procentuele wijziging voor woningeigenaren:

Procentuele wijziging voor huurders van woningen

De bovengenoemde effecten hebben als resultaat dat de Woonlasten voor 2022 met circa 1,8% stijgen. De tarieven voor huurders dalen ten opzichte van 2021 vanwege de invoering van de eigenarenheffing riool. Onroerende zaakbelastingen (OZB) De tarieven voor de onroerende zaakbelastingen voor woningen dalen met 4,1%. De tarieven voor niet-woningen (gebruikers) en niet-woningen (eigenaren) stijgen met 1,8% inflatie. Voor de periode 2023-2025 houden we het inflatiepercentage van 2% aan.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 72 In de begroting 2022 wordt voor dubieuze debiteuren 1% ten laste van de opbrengst OZB meegenomen: dit betreft circa € 210.000. Ontwikkeling onroerende zaakbelasting: Omschrijving

2021

2022

Verschil tov 2020

Gemiddelde woningwaarde

323.848

355.100

31.252

9,65%

Onroerendezaakbelasting eigenaren

266,93

255,88

-11,05

-4,1%

Gemiddelde waarde

611.815

617.933

6.118

Onroerendezaakbelasting gebruiker

1.147,42

1.168,08

20,66

1,8%

Gemiddelde waarde

611.815

617.933

6.118

Onroerendezaakbelasting eigenaren

1.717,89

1.748,81

30,92

1,8%

Woningen

Niet - woningen gebruikers

Niet -woningen

Bij het opstellen van de begroting zijn de WOZ-waarden voor het nieuwe jaar nog niet bekend. Bij het berekenen van de tarieven wordt een inschatting gemaakt van de verwachte waardeontwikkeling. Als in februari van het begrotingsjaar de aanslag wordt opgelegd, gebeurt dat op basis van de WOZwaarde op het moment van de aanslag. Deze kan zowel naar boven als naar beneden afwijken van de waarde waarvan in deze begroting is uitgegaan. Rioolheffing Rioolheffing wordt in de huidige situatie in Hilversum geheven van de gebruiker. Bij de Kadernota 2020 is als zoekrichting meegegeven om een eigenarenheffing Riool te onderzoeken. Bij de begrotingsbehandeling 2021 is besloten de eigenarenheffing in 2022 in te voeren. Belangrijkste voordelen hiervan zijn dat ook bij leegstand rioolheffing geheven kan worden en dat er geen kwijtschelding verleend hoeft te worden. De effecten hiervan zijn in de meer jaren berekening verwerkt. Woningcorporaties zijn eind 2020 geïnformeerd en eigenaren met meerdere panden in eigendom zijn begin 2021 schriftelijk geïnformeerd over deze wijziging. Uitgangspunten bij het berekenen van het tarief rioolheffing: • De invoering van de eigenarenheffing is verwerkt in de berekening. • De post kwijtschelding vervalt structureel door invoering van de eigenarenheffing. • Het tarief blijft ongewijzigd, met een kostendekking van 99%.

• Door de onttrekking ter grootte van € 324.000 uit de egalisatiereserve, ontstaan in tijden waarin de opbrengsten hoger lagen dan de toe te rekenen kosten, kiezen we voor het terugvloeien van gelden naar de burger en een gelijkblijvend tarief. • Elk jaar wordt rekening gehouden met een toename van 300 huishoudens. • Effecten gemeentelijk waterplan (GWP) (1,6 fte directe personeelskosten) zijn verwerkt.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 73 Kostendekkendheid rioolheffing

2021

2022

2023

2024

2025

- kosten exploitatie

1.337

1.363

- kapitaallasten

1.030

1.041

972

1.026

963

- investering ideaalcomplex

3.029

- directe personeels- en organisatiekosten

1.032

1.021

Netto kosten taakveld

6.428

6.454

6.385

6.439

6.376

- dubieuze debiteuren

150

- kwijtscheldingen

650

- heffing en inning

103

- straatreiniging

362

- waterwegen

257

388

445

443

- overhead

921

908

905

893

- BTW

382

406

Totale kosten

9.242

8.771

8.751

8.791

8.728

Dekkingspercentage

99%

Toe te rekenen kosten

9.150

8.683

8.663

8.703

8.641

Totale opbrengst

9.150

8.683

8.663

8.703

8.641

Opbrengst mutatie egalisatievoorziening

-1.200

-324

-170

-101

Opbrengst heffingen

7.950

8.359

8.493

8.602

8.641

595

271

101

€ 182,52

€ 184,25

€ 185,40

€ 185,03

0,46%

0,00%

1,72%

1,15%

-0,36%

Toe te rekenen kosten via andere taakvelden

Stand van voorziening 31 december Tarief % verandering (t-1)

Afvalstoffenheffing: Het verwijderen van ons afval is uitbesteed aan de Regio Gooi en Vechtstreek (GAD). De begroting van het GAD is bepalend voor de tarieven afvalstoffenheffing. In eerste instantie moet Hilversum via die begroting toezien op een efficiënte en effectieve afvalinzameling, om daarmee de tarieven afvalstoffenheffing voor de burger zo stabiel en laag mogelijk te houden. Uitgangspunten bij het berekenen van het tarief afvalstoffenheffing: • De bijdrage van Hilversum voor de GAD stijgt op basis van de oorspronkelijke begroting 2022 van de Regio met € 1.1 mln. naar € 9,9 mln. in 2022: een stijging van 12%. Het algemeen bestuur van de Regio heeft begin juli een aanvullend besluit genomen om een deel van de voorgenomen bezuinigingen op de dienstverlening te verzachten. Dit leidt tot een extra kostenstijging van € 163.000 voor Hilversum t.o.v. de Begroting 2022 van de Regio, die voor zienswijze aan de gemeenten was voorgelegd. Deze extra € 163.000 aan kosten is meegenomen in de kostentoerekening. • Voor Afval is in 2022 gekozen voor een lagere kostendekking namelijk 92%. De kosten van afval zijn fors gestegen door met name de verhoogde bijdrage aan de Regio. In verband met evenwichtige meerjaarlijkse spreiding van de woonlasten is gekozen om het afvaltarief in de meerjarenbegroting gefaseerd te laten stijgen om in 2025 uit te komen op een kostendekking van 99%.

• Het toepassen van amendement A21/99, aangenomen in de raadsvergadering 6 juli. Het amendement heeft met name als doel de bezuinigingsmaatregelen binnen het GAD uit te

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 74

• •

stellen. De met dit uitstel gepaard gaande kosten worden verhaald op de deelnemende gemeenten, die dit in hun begroting 2022 zullen moeten opnemen, maar dit mag voor Hilversum niet leiden tot een verhoging van de totale woonlasten. De extra lasten van (€ 163.000) zijn meegenomen in de kostentoerekening. Deze extra lasten worden pas met ingang van 2025 meegenomen in het tarief. Dit leidt tot een lagere kostendekking afval in 2022, 2023 en 2024. In 2025 is de kostendekking 99%. Op basis van de realisatie van de afgelopen 3 jaar en rekening houdend met de stijging van het tarief wordt de post kwijtschelding verhoogd met € 75.000 naar € 825.000. Elk jaar wordt rekening gehouden met een toename van 300 huishoudens.

Berekening heffingspercentage Afval

2021

2022

2023

2024

- bijdrage GAD (Regio G&V)

€ 8.856

€ 10.080

€ 9.977

€ 9.981

€ 9.873

- verwachte teruggave GAD (jaarresultaat)

-€ 250

-€ 50

- dubieuze debiteuren

€ 200

Netto kosten taakveld

€ 8.806

€ 10.230

€ 10.127

€ 10.131

€ 10.023

- kwijtscheldingen

€ 750

€ 825

- heffing en inning

€ 144

€ 156

€ 149

- straatreiniging

€ 362

- overhead

€ 87

€ 146

- BTW

€ 1.966

€ 2.189

€ 2.167

€ 2.168

€ 2.145

Totale kosten

€ 12.115

€ 13.908

€ 13.776

€ 13.781

€ 13.650

99%

92%

93%

97%

99%

Toe te rekenen kosten

€ 11.994

€ 12.739

€ 12.870

€ 13.411

€ 13.455

Totale opbrengst

€ 12.106

€ 12.739

€ 12.870

€ 13.411

€ 13.455

-€ 800

-€ 359

€0

Tarief 1 persoons hh

€ 208,20

€ 226,32

€ 233,62

€ 241,71

€ 240,76

Tarief 2 persoons hh

€ 277,20

€ 301,20

€ 310,90

€ 321,66

€ 320,40

Tarief meer persoons hh

€ 345,60

€ 375,60

€ 387,69

€ 401,10

€ 399,54

8,70%

3,20%

3,46%

-0.39%

bedragen x € 1.000

Toe te rekenen kosten via andere taakvelden

Dekkingspercentage

Opbrengst mutatie egalisatievoorziening

% verandering (t-1)

Voor 2022 stijgen de tarieven met 8,7%. De stijging is vooral het gevolg van een hogere bijdrage aan het GAD, en meer lasten voor kwijtschelding. Bij Afval kiezen we voor de inzet van de egalisatievoorziening (€ 359.000) om de stijging van het tarief verder te dempen. Overige ongebonden lokale heffingen Hondenbelasting In het tarief van de hondenbelasting is rekening gehouden met een inflatiepercentage van 1,8% voor 2022 (in de periode 2023-2025: 2%). De geraamde opbrengst voor het jaar 2022 bedraagt € 510.000. Precariobelasting In het tarief van de precariobelasting is rekening gehouden met een inflatiepercentage van 1,8% voor 2022 (in de periode 2023-2025: 2%). De geraamde opbrengst bedraagt voor het jaar 2022 € 312.000.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 75 Overige gebonden lokale heffingen Marktgelden In onderstaande tabel is aangegeven welke kosten wij toerekenen aan de markt, welk bedrag daar bij hoort en voor welk percentage wij deze doorbelasten in het tarief. Onder de tabel treft u een toelichting op een aantal kostensoorten. Soort bedragen x € 1.000

Bedrag 51

Kapitaallasten herinrichting Marktplein (1) Personeels- en organisatiekosten

165

Schoonmaak na afloop markt

101

Schoonspuiten Marktplein (2)

Divers kleine uitgaven (water, netbeheer etc.) Subtotaal kosten Dekkingspercentage Subtotaal kosten in tarief

Wijziging bouwfasering (3)

160

Totaal kosten in tarief Promotie (4) Energie (5)

2022

Apart tarief O.b.v. verbr uik

incl. BTW incl. BTW incl. BTW

2023

2024

2025

29%

100%

165

100%

101

29%

100%

290 85% 247

290 92% 267

290 100% 290

263

267

290

50% (verdeeld over 5 jaar)

(1) = Kapitaallasten gebaseerd op herinrichting o.b.v. een doelmatig plein, investering zou dan €1,5 miljoen bedragen. De markt maakt 2 van de 7 dagen per week gebruik van het plein en daarom de kapitaallasten voor 2/7e deel (29%) doorbelast. De omvang van de markt beslaat niet het gehele plein maar wegens doorlooppaden en aanlooproutes, parkeergelegenheid wordt wel het gehele plein gebruikt ten behoeve van de markt. (2) = Schoonspuiten gebeurt maandelijks maar is niet specifiek voor de markt, ook andere evenementen vervuilen het marktplein. De markt maakt 2 van de 7 dagen per week gebruik van het plein en daarom de kapitaallasten voor 2/7e deel (29%) doorbelast. (3) = Kosten van €160.000 zijn gemaakt n.a.v. vraag van de markt. Met de marktcommissie afgesproken dat deze kosten in 5 jaar worden doorbelast aan de markt. Om de markt tegemoet de komen draagt de gemeente 50% van de kosten en wordt 50% over 5 jaar verdeeld, 2022 is het laatste jaar. (4) = Promotiekosten kent een apart tarief van €0,05 per M2 per dag, het bedrag dat hiermee door de gemeente wordt ontvangen wordt niet door de gemeente besteed maar door de markt zelf. (5) = Dit betreft een inschatting van de energielasten. De werkelijk gemaakte energielasten wordt doorbelast op basis van verbruik.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 76 TARIEVEN ZATERDAG Basis tarief Opslag Wijziging Bouwfasering Promotie tarief WOENSDAG Basis tarief Opslag Wijziging Bouwfasering Promotie tarief Tarieven per m2

2022

2023

2024

2025

0,80 0,05 0,85 0,05

0,87 0,87 0,05

0,94 0,94 0,05

0,70 0,05 0,75 0,05

0,76 0,76 0,05

0,82 0,82 0,05

Veel standplaatshouders hebben in verband met Covid-19 in 2020 en 2021 lagere omzetten. De bezettingsgraad op de markt is door Covid-19 gedaald. Voor het belastingjaar 2022 blijven daarom de tarieven hetzelfde als de tarieven 2021 om de standplaatshouders te ontzien en de markt aantrekkelijk te houden voor huur van standplaatsen. De afspraak is dat voor de zomer van 2022 de kosten(dekking), in samenspraak met de marktcommissie, tegen het licht wordt gehouden voor het bepalen van de tarieven 2023 en in hoeverre de huidige kostentoedeling nog aansluit bij de werkelijkheid. Parkeerbelastingen Er is sprake van een tweetal parkeertarieven. De tarieven voor straat-parkeren en voor vergunningen. Deze kunnen los van de kosten van de parkeerexploitatie worden bepaald. Daarnaast kennen wij de naheffingsaanslag parkeerbelastingen, die wordt opgelegd als iemand niet of niet genoeg heeft betaald voor straat-parkeren of een vergunning. De inkomsten uit parkeercontroles worden voor 2022 geraamd op € 1.000.000. De inkomsten uit vergunningen worden geraamd op € 475.000. Het tarief voor de naheffingsaanslag is wettelijk gemaximeerd (wettelijke maximum tarief 2022 nog niet bekend). De gemeente mag dit bedrag alleen naheffen als de kosten die de gemeente moet maken voor de handhaving hoger zijn dan de opbrengst van de naheffingsaanslagen.

De gemeente mag dus geen winst maken op de naheffingsaanslagen. Voorgesteld wordt om voor 2022 net als in het huidige jaar het maximum tarief te hanteren. TARIEVEN bedragen x € 1.000 Kosten taakveld, incl. omslagrente Inkomsten taakveld, excl. heffingen Netto kosten taakveld

2022

2023

2024

2025

926 0 926

Toe te rekenen kosten via andere taakvelden - overige toe te rekenen kosten - BTW Totale kosten

41 203 1.170

Opbrengst heffingen Dekkingspercentage

-1.000 85,5%

nnb

Tarief naheffingsaanslag parkeren 2022 volgt

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 77 Leges De legesverordening bevat de tarieven voor een groot aantal gemeentelijke producten en diensten. Het gaat hierbij altijd om diensten waar mensen zelf om gevraagd hebben bij de gemeente. Voor de door de gemeente geleverde diensten kunnen leges in rekening worden gebracht. Bij de legesheffing worden de kosten die de gemeente maakt verhaald op de aanvrager. De verordening is opgedeeld in drie titels. In elke titel is een bepaalde categorie gemeentelijke producten ondergebracht. De wettelijke eis is dat kostendekking op het niveau van de verordening als geheel niet meer bedraagt dan 100%. De berekening per titel geeft inzicht in de mate van kostendekking per categorie producten en diensten. In enkele gevallen worden tarieven bij wet vastgesteld. Dit beperkt het aantal tarieven dat volledig kostendekkend kan zijn. Voor de Omgevingsvergunning blijft het huidige tarief van 3,4 % van de bouwsom gehandhaafd. Een deel van de tarieven is wettelijk vastgesteld. De overige tarieven stijgen met 1,8% inflatie. In verband met de grote hoeveelheid verschillende tarieven verwijzen wij hiervoor naar de legesverordening. Omschrijving

Lasten

Baten

Algemene dienstverlening Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/Omgevingsvergunning

1.288.138

1.030.492

80,0%

2.985.770

3.319.000

111,2%

146.237

60.784

41,6%

4.420.144

4.410.276

99,8%

Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn Totaal

Kostendekkenheid %

Bij de kostendekkendheid van de legesverordening wordt gekeken naar de verordening als geheel. Kruissubsidiering binnen de afzonderlijke onderdelen is toegestaan. De kostendekkendheid van de gehele verordening komt voor 2022 uit op afgerond 100%. Hierbij dient rekening te worden gehouden met het volgende: • Er zijn projecten doorgeschoven van 2021 naar 2022. Een project loopt altijd over meerdere kalenderjaren heen. Het project Lucent is bijvoorbeeld doorgeschoven in de fasering. • De kostentoerekening is onder meer gebaseerd op normtijden. Deze normtijden zijn gebaseerd op ambitieuze externe benchmarks. Het streven is om deze normtijden te behalen. De werkelijke tijden kunnen hoger zijn, wat leidt tot een lagere kostendekkendheid. • Voor de leges omgevingsvergunningen geldt dat de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen grote invloed zullen uitoefenen op de lasten en de baten. Beide wetten worden naar verwachting per 1 juli 2022 van kracht. Bij de dan noodzakelijke aanpassing van de legesverordening worden de tarieven en de bijbehorende raming van baten en lasten zorgvuldig heroverwogen. Havengelden De havengelden bestaan uit liggelden van woonboten en kadegelden voor vracht- en recreatievaart. Het overgrote deel is afkomstig van woonschepen. Van recreatievaart is nauwelijks meer sprake en ook het vrachtverkeer neemt af.

Kostendekkende tarieven zijn niet haalbaar. De gemeentelijke tarieven zijn nu al vergelijkbaar of hoger dan de commerciële tarieven van de particuliere havens in de omgeving. Daarnaast bieden particuliere havens meer faciliteiten en toezicht. In verband met de grote hoeveelheid verschillende tarieven verwijzen wij hiervoor naar de verordening havengelden.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 78 Kostendekkendheid havengelden bedragen x € 1.000

2022

Kosten taakveld, incl omslagrente Inkomsten taakveld, excl. heffingen Netto kosten taakveld

2023

2024

2025

385 -65 320

431 -65 366

501 -65 436

532 -65 467

Totale kosten

1 87 35 443

1 87 35 489

1 87 35 559

1 87 35 590

Opbrengst heffingen Dekkingspercentage

19 4,3%

19 3,9%

19 3,4%

19 3,2%

Toe te rekenen kosten via andere taakvelden - overige toe te rekenen kosten - overhead - BTW

Inkomsten uit lokale heffingen Omschrijving

Begroting

Jaarstukken 2020

2021

2022

2023

2024

2025

bedragen x € 1.000 Ongebonden heffingen Onroerendezaakbelastingen woningen

11.661

12.532

12.198

12.408

12.614

12.918

Onroerendezaakbelastingen niet woningen

9.648

10.225

10.269

10.474

10.684

10.897

Hondenbelasting

463

510

Precariobelasting

312

21.848

23.579

23.289

23.704

24.119

24.637

Rioolheffing

8.056

7.949

8.359

8.493

8.602

8.641

Afvalstoffenheffing

10.668

11.194

12.380

12.870

13.411

13.282

212

244

247

254

3.392

3.435

3.505

797

1.000

1.893

2.631

3.137

4.475

4.823

3.979

Leges burgerlijke stand

214

203

Leges rijbewijzen/paspoorten/identiteitskaart

658

892

755

620

1.196

Leges gemeentelijke basisregistratie

115

145

Overige leges en heffingen

145

253

259

Totaal gebonden heffingen

26.150

27.946

29.931

31.764

33.340

32.405

Totaal

47.998

51.525

53.220

55.468

57.459

57.042

Totaal niet gebonden heffingen Gebonden Heffingen

Marktgelden Opbrengsten parkeermeters en vergunningen Opbrengsten fiscale parkeerheffingen Leges omgevingsvergunningen

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 79

3.1.3 Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Hilversum biedt inwoners de gelegenheid kwijtschelding aan te vragen, als zij niet of met grote moeite in staat zijn om de lokale belastingen te betalen. Een inwoner komt niet zomaar in aanmerking voor kwijtschelding. Hiervoor geldt een aantal voorwaarden dat de gemeente toetst bij de behandeling van de aanvraag. De kwijtscheldingsverzoeken worden behandeld aan de hand van normen van de rijksoverheid en de relevante wet- en regelgeving voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. De door kwijtschelding misgelopen opbrengsten zijn verrekend in de tarieven. De gemeente Hilversum verleent kwijtschelding voor de afvalstoffenheffing en hondenbelasting. Bij de hondenbelasting geldt dit alleen voor de eerste hond binnen een huishouden. De belasting voor een tweede hond of meer komt nooit in aanmerking voor kwijtschelding. De begrote bedragen voor kwijtscheldingen zijn opnieuw beoordeeld. Voor afvalstoffenheffing is de stijging voor 2022 € 75.000. Per 2022 wordt rioolheffing een eigenarenheffing. Dit heeft erin geresulteerd dat in de begroting 2022 het totaalbedrag aan kwijtschelding is gedaald naar € 859.000 (was in 2021: € 1.434.000). Hilversum behandelt ook de kwijtscheldingsverzoeken voor de (waterschaps) heffingen van Waternet, wanneer het om inwoners van Hilversum gaat.

Waternet vergoedt de kosten die de gemeente Hilversum hiervoor maakt. Ook de kwijtscheldingsverzoeken van Wijdemeren worden door Hilversum behandeld. Voor administratieve beroepen wordt ingeschat dat 95% daarvan ongegrond is. Dit in de verwachting dat de beoordeling van de kwijtscheldingsverzoeken correct heeft plaatsgevonden en dat het administratief beroep daarom kan worden afgewezen (ongegrond verklaard). In de fase van administratief beroep kunnen alsnog opgevraagde stukken worden verstrekt waardoor het administratief beroep alsnog wordt toegewezen. Het is dus niet zo dat het kwijtscheldingsverzoek onterecht is afgewezen, maar wel dat het administratief beroep wordt toegekend waardoor het percentage ongegrond verklaarde beroepschriften lager kan uitvallen dan begroot zoals in het onderstaande overzicht is aangegeven bij de jaarstukken 2020. Omschrijving

JS 2020

B 2021

B2022

3.688

3.500

3.600

2.448

2.650

2.500

Gedeeltelijk toegekend

150

100

Afgewezen

980

700

1.000

Per 31 december in behandeling

217

Verzoeken afgehandeld binnen 6 mnd

80%

100%

€ 1.261.000 € 1.434.000

€ 859.000

Aantal kwijtscheldingsverzoeken (inclusief Waternet) waarvan: Geheel toegekend

Totaalbedrag kwijtschelding Aantal beroepschriften

100

100%

95%

wettelijke termijn van 8 weken

78%

100%

Aantal herzieningen

171

175

% ongegronde herzieningen

28%

30%

% herzieningen afgehandeld <6 maanden

100%

% ongegronde beroepschriften % afgehandelde beroepschriften binnen

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 80

3.1.4 Landelijke woonlastenvergelijking Het COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) van de Rijksuniversiteit van Groningen vergelijkt periodiek onder andere de diverse lokale lasten met elkaar. Het COELO brengt hierover jaarlijks de 'Atlas van lokale lasten' uit, met daarin informatie over alle gemeenten in Nederland. In 2021 neemt Hilversum een vergelijkbare positie in ten opzichte van 2020. De gemiddelde woonlasten voor woningeigenaren liggen in veel gemeenten rond het gemiddelde van € 811. In het merendeel van de gemeenten liggen de woonlasten tussen de € 700 en € 900. Voor Hilversum is dit voor 2021 € 827. Het overzicht van de gemeenten (nummer 1 heeft de laagste gemiddelde woonlasten) voor een meerpersoonshuishouden met daarin opgenomen de positie van Hilversum, ziet er als volgt uit. Overzicht woonlasten voor woningeigenaren meerpersoonshuishouden (eigenaar-bewoner) 2019 Omschrijving

rangorde

2020

bedrag

rangorde

2021

bedrag

rangorde

bedrag

Coelo Atlas overzicht van alle gemeenten Gemeente met de laagste lasten

511

Gemiddelde van alle gemeenten

573

740

598

776

811

Gemeente met de hoogste lasten

372

1.446

372

1.440

370

1.517

Gemeente Hilversum

208

767

170

784

183

827

De gemiddelde woonlasten voor huurders (riool- en afvalstoffenheffing) in Nederland bedraagt € 411 in 2021. Onze tarieven voor huurders voor 2021 liggen boven het gemiddelde. Dit komt doordat 38% van de gemeenten rioolheffing alleen van de eigenaar heft en daarmee alleen afvalstoffenheffing als gebruikersheffing heeft. Het overzicht van de gemeenten voor huurders met daarin opgenomen de positie van Hilversum, geeft het volgende beeld. Overzicht woonlasten voor huurders meerpersoonshuishouden 2019 Omschrijving

2020

rangorde

bedrag

2021

rangorde

bedrag

rangorde

bedrag

Coelo Atlas overzicht van alle gemeenten Gemeente met de laagste lasten

Gemiddelde van alle gemeenten

368

389

38 411

Gemeente met de hoogste lasten

372

644

372

660

370

666

Gemeente Hilversum

328

499

301

506

294

528

Door de overgang naar rioolheffing van de eigenaar zullen de tarieven voor huurders in 2022 sterk dalen. Huurders betalen dan alleen nog maar afvalstoffenheffing. De tarieven voor huurders in Hilversum zullen daarmee voor 2022 uitkomen onder het landelijk gemiddelde. In onderstaande tabellen is een overzicht weergegeven van de woonlasten 2021 binnen de provincie Noord-Holland, van regio gemeenten en gemeenten met een vergelijkbare omvang.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 81

De doorgetrokken rode lijn in bovenstaande kolom geeft in beide onderdelen het landelijk gemiddelde weer, de gestippelde rode lijn het provinciale gemiddelde. Hilversum is terug te vinden rond het gemiddelde.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 82

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 83

3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.2.1 Inleiding Deze paragraaf beschrijft, naast de wettelijk verplichte financiële kengetallen, de voor de gemeente Hilversum relevante financiële risico’s. Door inzicht in de individuele risico's en het risicoprofiel als geheel wordt de gemeente in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Zo kan worden geborgd dat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Om actueel inzicht in de risico’s van de gemeente te krijgen, worden er risico-inventarisaties uitgevoerd. Het totaal van geïnventariseerde risico’s vormt het risicoprofiel, waarover in deze paragraaf verslag wordt gedaan. Op basis van het risicoprofiel is tevens het weerstandsvermogen berekend: de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. In deze paragraaf wordt ook teruggekeken op het meest recent gepresenteerde weerstandsvermogen, in dit geval de jaarstukken 2020, om bijzonderheden met betrekking tot de ontwikkeling van het weerstandsvermogen eruit te lichten. Doorontwikkeling Risicomanagement Eind 2019 is de gemeente gestart met het verder professionaliseren van het risicomanagement. Het doel is om risicomanagement als integraal onderdeel in de gemeente in te bedden.

Zo wordt het mogelijk om bij besluitvorming eventuele risico’s tijdig te signaleren en op een juiste wijze te wegen. Met het toeslaan van de coronacrisis is begin 2020 versneld overgegaan op het inventariseren, simuleren en analyseren van risico’s aan de hand van de strategisch risicomanagement software van Naris. Met deze overgang van de voorheen analoge naar digitaal gesimuleerde analyse van de risico’s is ook de opzet en inhoud van deze paragraaf vanaf de begroting 2021 gewijzigd. Per paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing worden de eventuele wijzigingen ten opzichte van de vorige paragraaf (in dit geval de jaarstukken 2020) hier specifiek toegelicht. De doorontwikkeling van het risicomanagement en deze paragraaf is een continu proces. Berekening beschikbare weerstandscapaciteit In 2020 heeft de coronacrisis geleid tot een versnelde doorontwikkeling van het risicomanagement binnen de gemeente. De nadruk heeft daarin gelegen op het professionaliseren van het proces omtrent de benodigde weerstandscapaciteit (het risicoprofiel). De berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit (hoeveel middelen er beschikbaar zijn om risico’s op te kunnen vangen) is de andere helft van het weerstandsvermogen.

Op de doorontwikkeling van de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit zijn eerste stappen gezet in de paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing van de begroting 2021 en de jaarstukken 2020. Deze doorontwikkeling behoeft nog verdere aandacht. In het kader van de richtlijn in het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader Gemeenten (GTK) 2020 heeft de Provincie in haar brief van 2 april 2021 aandacht gevraagd voor de berekenwijze van het weerstandsvermogen. In het licht van deze richtlijn, waarin de algemene reserve sterker als hoofdmoot van de beschikbare weerstandscapaciteit naar voren komt, zal met name de behandeling van bestemmingsreserves en de onbenutte belastingcapaciteit kritisch worden overwogen. In de huidige paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit echter nog niet gewijzigd. In het kader van de nieuwe Financiële verordening 2022 wordt in het najaar van 2021 namelijk het nieuwe Financieel uitvoeringsbeleid uitgewerkt. Daarin zal ook het risicomanagement, en de beschikbare weerstandscapaciteit als onderdeel daarvan, een plaats krijgen. In afwachting van dit nieuwe Financieel uitvoeringsbeleid wordt in de huidige paragraaf de bestendige lijn, de geldende berekening van de beschikbare

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 84 weerstandscapaciteit, gevolgd. Uitgaande van een inwerkingtreding van het nieuwe Financieel uitvoeringsbeleid vanaf 1 januari 2022 zullen de uiteindelijke wijzigingen vanaf de volgende paragraaf (in de jaarstukken 2021) ingaan. Vervallen risico’s en technische wijzigingen In de vorige paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing waren voor het eerst stijgers (toegenomen risico’s), nieuwe risico’s en dalers (afgenomen risico’s) overzichtelijk opgenomen. Deze zijn ondersteunend aan de analyse van de ontwikkelingen in het risicoprofiel en geven compact weer wat de veranderingen zijn ten opzichte van het vorige risicoprofiel. In de huidige paragraaf is ook een overzicht met vervallen risico’s toegevoegd. Daarnaast is in 6.3 Toelichting weerstandsvermogen en risicobeheersing aanvullend op de risicobeschrijvingen een overzicht van technische wijzigingen opgenomen. Deze dragen verder bij aan het inzicht in de samenstelling van en wijzigingen in het risicoprofiel. De technische wijzigingen van dit moment hebben te maken met hoe er wordt omgegaan met geconsolideerde risico’s. Een geconsolideerd risico is een overkoepelende risico inschatting over een verzameling losse risico’s die inhoudelijk bij elkaar horen.

Door deze samen te vatten in een geconsolideerd risico wordt voorkomen dat ze als losse risico’s een onevenredig grote invloed uitoefenen op het risicoprofiel. In het huidige risicoprofiel zijn twee voorheen geconsolideerde risico’s komen te vervallen omdat de samenvoeging van de betreffende onderliggende risico’s niet meer van inhoudelijk toegevoegde waarde is. Actualiteit De berekening van het weerstandsvermogen is te allen tijde een momentopname. Zowel de onderliggende benodigde weerstandscapaciteit (het risicoprofiel) als de beschikbare weerstandscapaciteit zijn namelijk gebaseerd op en afhankelijk van de omstandigheden en feiten zoals bekend op het moment van berekenen. Ook het weerstandsvermogen kan om die reden fluctueren. Om een weerstandsvermogen toets te kunnen doen, moet er een concreet meetmoment worden geprikt. De inhoud van deze paragraaf beslaat de stand van zaken zoals per 28 juli 2021 bekend. De inhoud van de paragraaf zal daarin achterlopen op eventuele nieuwe feiten, zoals afgeronde besluitvorming, die zich tussen 28 juli 2021 en publicatie van de begroting 2022 hebben voorgedaan. Covid-19 Risico’s die betrekking hebben op directe gevolgen van de coronacrisis zijn niet opgenomen in dit ‘reguliere’ risicoprofiel. De Covid-19 risico’s tellen dus niet mee in de hier gepresenteerde benodigde weerstandscapaciteit.

Vanaf de vorige paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (jaarstukken 2020) maakt ook de stand van de reserve Covid-19 geen onderdeel meer uit van de beschikbare weerstandscapaciteit voor het reguliere risicoprofiel. De Covid-19 risico’s en de reserve Covid-19 worden buiten de berekening van het gemeentebrede weerstandsvermogen gehouden. De reserve Covid-19 dekt specifiek de Covid-19 risico’s af. Er wordt regelmatig getoetst of de hoogte van deze reserve daar nog toereikend voor is. De weerstandsvermogen toets van de reserve Covid-19 bestaat zodoende naast die van het hier gepresenteerde reguliere risicoprofiel en wordt regelmatig aan de hand van de Financiële impactanalyses Covid-19 beoordeeld.

3.2.2 Weerstandsvermogen en risicomanagement Risicomanagement is het geheel aan activiteiten en maatregelen gericht op het expliciet en systematisch omgaan met en het beheersen van risico’s. Een risico is een onzekere gebeurtenis met mogelijke (positieve of negatieve) gevolgen voor de gemeente. Risicogevolgen kunnen van diverse aard zijn, bijvoorbeeld: beleidsmatig, imago-gerelateerd of financieel. Met betrekking tot het weerstandsvermogen ligt de focus op de financiële gevolgen van risico’s. Het weerstandsvermogen is

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 85 een indicator voor de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering ervan in gevaar komt. Beleidskader Het beleidskader bestaat uit de door de Raad vastgestelde Financiële verordening gemeente Hilversum 2022. Het beleidskader is op dit onderwerp ongewijzigd ten opzichte van de Financiële verordening gemeente Hilversum 2018 die tot deze begroting van kracht was. Doel van de gemeente Hilversum op het gebied van risico’s is om te voorkomen dat elke tegenvaller invloed heeft op de voortzetting van taken op het geldende niveau. Omdat tegenvallers leiden tot hogere lasten of lagere baten dan waarmee vooraf rekening is gehouden, rust het beleid op twee pijlers: 1. Uitgaven die onvermijdelijk op de gemeente afkomen worden in de begroting opgenomen. In dit kader worden jaarlijks gemeentebreed autonome ontwikkelingen geïnventariseerd en beoordeeld op ‘vermijdelijkheid’. Met algemene kostenontwikkelingen zoals loon- en prijsstijgingen wordt – in relatie tot de verwachte ontwikkeling van de algemene uitkering – in de meerjarenraming rekening gehouden via stelposten. Zo wordt voorkomen dat voorspelbare ontwikkelingen leiden tot overschrijdingen van de begroting. 2.

Risico’s – onzekere gebeurtenissen met gevolgen voor de gemeente – worden in beeld gebracht en gekwantificeerd. Het risicoprofiel wordt opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen & risicobeheersing van de begroting of de jaarrekening. Financiële tegenvallers kunnen leiden tot rekeningtekorten. Deze worden in eerste instantie opgevangen door de algemene reserve. Door onvermijdelijke ontwikkelingen op te nemen in de begroting in plaats van in het risicoprofiel (pijler 1), wordt het mogelijke beroep op de algemene reserve verkleind. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit twee componenten: - de beschikbare weerstandscapaciteit – hoeveel middelen zijn er beschikbaar om risico’s op te vangen en -

de benodigde weerstandscapaciteit – hoeveel middelen zijn er nodig om de geïdentificeerde risico’s op te kunnen vangen

Voordat we uitvoeriger ingaan op de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit presenteren we hieronder het weerstandsvermogen zoals berekend voor de begroting 2022: bedragen x 1.000 Weerstandsvermogen is

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

84.112 3.928

21,4

Hieruit blijkt dat de weerstandsfactor uitkomt op 21,4 en krijgt daarmee de classificatie “uitstekend”. In de jaarstukken 2020 kwam de factor uit op 22,2. De lichte afname van het weerstandsvermogen wordt veroorzaakt door de licht gestegen benodigde weerstandscapaciteit ten opzichte van het vorige risicoprofiel.

3.2.3 Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen er beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De huidige beschikbare weerstandscapaciteit, met de peildatum van de begrote balans van 01-01-2022, inclusief het verloop vanaf begroting 2021 ziet er als volgt uit:

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 86 bedragen x 1.000 jaarstukken begroting Beschikbare weerstandscapaciteit 2020 2022 73.228 69.523 Totaal reserves Uitgezonderd: reserve Covid-19* -3.663 -1.200 Onvoorzien 100 100 100 Onbenutte belastingcapaciteit 12.493 12.518 15.689 Totaal 82.168 82.183 84.112 * Vanaf de jaarstukken 2020 wordt in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing de bestemmingsreserve Covid-19 niet meer meegerekend tot de beschikbare weerstandscapaciteit. begroting 2021 69.575

Ten opzichte van de jaarstukken 2020 is de totale beschikbare weerstandscapaciteit zo'n € 2 miljoen toegenomen. De voornaamste wijziging is zichtbaar in de onbenutte belastingcapaciteit. Deze is gestegen als gevolg van het verlagen van de OZB-tarieven zoals toegelicht in 3.1 paragraaf lokale heffingen. De daling in de reserves, als gevolg van de resultaatbestemming van de jaarstukken 2020, wordt in de beschikbare weerstandscapaciteit ruim gecompenseerd door die toegenomen onbenutte belastingcapaciteit.

3.2.4 Benodigde weerstandscapaciteit - risicoprofiel De benodigde weerstandscapaciteit heeft betrekking op het bedrag dat nodig is om de geïdentificeerde risico’s financieel af te dekken. Aan de hand van de individuele kwantificering van de risico’s die uit de risicogesprekken zijn voortgekomen, zijn de risico’s 100.000x gesimuleerd. Om het bedrag voor de benodigde weerstandscapaciteit op basis van het risicoprofiel vast te stellen, houden we de in Nederland gebruikelijke norm aan van het in 90% van de scenario’s kunnen afdekken van de risico’s. In het huidige risicoprofiel komt dat neer op € 4 miljoen: Zekerheidspercentage 10% 25% 50% 75% 80% 90% 95% 99%

Bedrag € 950.357 € 1.427.447 € 2.155.502 € 3.051.761 € 3.286.664 € 3.927.400 € 4.519.794 € 5.787.049

Statistieken Minimum Maximum Gemiddeld Standaarddeviatie Absolute maximum Trekkingen

Waarde €0 € 10.203.379 € 2.331.411 € 1.196.509 € 20.798.000 100.000

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 87 In de onderstaande tabel wordt het verloop van de benodigde weerstandscapaciteit geschetst. Ten opzichte van het vorige risicoprofiel is de benodigde weerstandscapaciteit met € 221.000 gestegen (zie 3.2.6 Toelichting risicoprofiel). begroting 2021 2.965

Benodigde weerstandscapaciteit Totaal

bedragen x 1.000 jaarstukken begroting 2020 2022 3.702 3.928

3.2.5 Top 10 risico's De afzonderlijke risico’s maken ieder een specifiek deel uit van de totaal benodigde weerstandscapaciteit: het ene risico heeft een grotere invloed dan het andere. Het onderstaande overzicht toont de tien grootste risico’s van het huidige risicoprofiel met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit (van grootste naar kleinste invloed). Veranderingen in de top 10 ten opzichte van het vorige risicoprofiel kunnen zowel het gevolg zijn van een gewijzigde individuele risico kwantificering, als van de veranderde totaal samenstelling van het risicoprofiel. Top 1

Risico Nr. R100

R257

12%

Minder inkomsten lokale belastingen - uitstel betaaltermijnen en faillissementen

R99

8,6%

Meer gebruik van voorzieningen WMO

R184

8,6%

Het niet halen van taakstellende bezuinigingen Welzijn en Zorg (vervangt R204)

R103

7,6%

Tegenvallende uitkering gemeentefonds (AU)

R206

7,1%

Minder dan begrote ontwikkelingen Grex (geconsolideerd risico)

R98

6,5%

Meer gebruik van voorziening Jeugdzorg

R106

5,4%

Extra heffingen VPB over reclame-inkomsten (Vennootschapsbelasting)

R205

R259

4,8%

Niet voldoen aan activeringscriteria van SaaS-oplossingen (Software as a Service)

15,5%

Diverse

Overige

Invloed (%) 18,9%

Risico BUIG - Negatief saldo inkomsten-uitgaven bijstand

Verbonden partijen (geconsolideerd risico)

3.2.6 Toelichting risicoprofiel Om het verloop van het risicoprofiel te analyseren, wordt de kwantificering van de huidige risico’s (“BG2022”) in tabelvorm afgezet tegen die in het vorige risicoprofiel (“JR2020”). Ten opzichte van het vorige risicoprofiel is de benodigde weerstandscapaciteit met € 221.000 gestegen. Omdat de reeds bekende risico’s niet sterk zijn in kans of omvang zijn toegenomen, wordt die stijging hoofdzakelijk veroorzaakt door de nieuw geïdentificeerde risico’s. De individuele risicobeschrijvingen zijn terug te vinden in “6.3 Toelichting weerstandsvermogen en risicobeheersing” van deze begroting. Stijgers Risico Risicogebeurtenis Nr.

Kans JR2020

Financieel JR2020

Kans Financieel BG2022 BG2022

R100

BUIG - Negatief saldo inkomsten-uitgaven bijstand

40% € 2.000.000

40% € 2.200.000

R205

Verbonden partijen (geconsolideerd risico)

60%

€ 500.000

70%

€ 500.000

R209

Datalekken en informatieveiligheid (analoog en digitaal)

€ 150.000

25%

€ 150.000

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 88 De huidige stijgers hebben geen grote mutaties in de Top 10 risico’s tot gevolg. De veranderingen in de onderliggende risico’s van R205 Verbonden partijen zijn toegelicht in de risicobeschrijving (zie 6.3 Toelichting Weerstandsvermogen en risicobeheersing). Alles bij elkaar genomen hebben die veranderingen geleid tot een lichte stijging van dit overkoepelende geconsolideerde risico inzake verbonden partijen. Door voortschrijdend inzicht is de kwantificering van het risico R209 Datalekken en informatieveiligheid gestegen. Cybercriminaliteit is continu in ontwikkeling waardoor de kans op een datalek altijd blijft bestaan, al leidt niet elk datalek tot schade en is er niet altijd externe expertise nodig om een datalek te herstellen. De beschermingsmaatregelen die daar tegenover staan, de beheersmaatregelen van dit risico, zijn echter net zo goed continu in ontwikkeling om voldoende weerstand te kunnen bieden tegen mogelijke digitale aanvallen. Er wordt bijvoorbeeld ingezet op het verhogen van de kennis over informatieveiligheid in de organisatie. Naast technische beveiligingsmogelijkheden wordt daarmee ook de weerbaarheid en alertheid op dit onderwerp binnen de organisatie verder verhoogd. Dit draagt allemaal bij aan de beheersbaarheid van het risico. Nieuwe risico’s Risico Risicogebeurtenis Nr.

Kans JR2020

Financieel JR2020

Kans Financieel BG2022 BG2022

R257

Minder inkomsten lokale belastingen - uitstel betaaltermijnen en faillissementen

70%

€ 600.000

R259

Niet voldoen aan activeringscriteria van SaaS-oplossingen (Software as a Service)

50%

€ 450.000

R258

Lokale belastingen - meer bezwaarschriften OZB a.g.v. wettelijke omzetting m3 naar m2

50%

€ 120.000

R252

Heffen en innen - Niet tijdig klaar zijn met het omzetten van objecten van m3 naar m2, hetgeen een verplichting is vanaf 2022

90%

€ 100.000

R250

Niet spoedeisende bodemsaneringen via de OFGV

50%

€ 81.000

R256

Kostenstijging door nieuwe aanbesteding beheer en exploitatie gemeentelijke sporthallen en zwembad per 1 januari 2022

€0

Van de zes nieuwe risico’s zijn er twee in de top 10 risico’s terecht gekomen: R257 Minder inkomsten lokale belastingen op de derde plek en R259 Niet voldoen aan activeringscriteria van SaaSoplossingen op de tiende. De overige vier nieuwe risico’s hebben een beperkte invloed op het huidige risicoprofiel. Het risico op minder inkomsten lokale belastingen (R257) is tot de vijfde Financiële impactanalyse als Covid-19 risico opgenomen. De verwachting is echter dat dit risico op zijn vroegst pas vanaf 2022 als een naijlend gevolg van de coronacrisis zal optreden in plaats van als een direct gevolg in 2021. Zolang er steunpakketten zijn vanuit het Rijk zullen bedrijven het inkomstenverlies namelijk langer kunnen rekken. Er wordt jaarlijks een dotatie gedaan aan de voorziening dubieuze debiteuren belastingen die dergelijke nadelen opvangt. Omdat niet duidelijk is of het mogelijke effect van dit risico meerjarig binnen die dotaties zal passen, is het als risico opgenomen. Zowel de ontwikkelingen van betalingsachterstanden van gemeentelijke belastingen als de (begrote dotaties aan de) voorziening dubieuze debiteuren belastingen worden nauw gemonitord. Risico R259 Niet voldoen aan activeringscriteria van SaaS-oplossingen (Software as a Service) is het gevolg van de BBV notitie materiële vaste activa.

In de jaarrekening 2020 zijn ten onrechte SaaSoplossingen geactiveerd terwijl deze niet voldoen aan de activeringscriteria. Bij een SaaS-oplossing worden namelijk diensten afgenomen in plaats van zaken in-eigendom-genomen en om die reden mogen ze niet geactiveerd worden. Kort samengevat leidt dit tot een hogere last op één moment (alle implementatiekosten op het moment van implementeren) waar tegenover staat dat de begrote

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 89 meerjarige kapitaallasten, voor de looptijd van de afschrijvingstermijn, wegvallen. De totale lasten verschuiven dus in de jaren en zijn uiteindelijk kostenneutraal. In het najaar van 2021 wordt de raad hierover middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Omdat dit ten tijde van het opstellen van de begroting 2022 in onderzoek is, is het nog niet meerjarig verwerkt in deze begroting. Afhankelijk van de nieuwe software aanbestedingen in 2022 zou dit dus mogelijk tot incidentele meerkosten kunnen leiden die een effect kunnen hebben op het weerstandsvermogen. Uiterlijk vanaf de begroting 2023 moeten de gevolgen van de activeringscriteria uit de BBV notitie materiële vaste activa zijn verwerkt. Op dat moment komt dit risico te vervallen. Er zijn twee nieuwe risico’s aan te wijzen als gevolg van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Uiterlijk in 2022 moeten alle WOZ-taxaties van woningen gebaseerd zijn op de gebruiksoppervlakte, oftewel op vierkante meters. Omdat de WOZ-taxaties op dit moment nog zijn gebaseerd op inhoud, oftewel kubieke meters, vindt momenteel de omzetting van kubieke naar vierkante meters plaats. Om deze omzetting tijdig af te ronden (voor 1 januari 2022) is naar verwachting tijdelijk extra inzet nodig (R252).

Daarnaast zou deze omzetting in 2022 mogelijk tot een toename van het aantal bezwaarschriften kunnen leiden (R258). Ook R250 Niet spoedeisende bodemsaneringen via de OFGV is het gevolg van een wetswijziging. Op dit moment is de provincie Noord-Holland het bevoegd gezag bij niet spoedeisende bodemsaneringen, maar met de invoering van de Omgevingswet komt dat gezag bij de gemeente te liggen. De OFGV blijft ook na deze overgang de uitvoerende partij. Hoe de huidige taken van de provincie precies worden verdeeld tussen de OFGV en de gemeente, en de financiële gevolgen van die verdeling, is echter nog niet duidelijk. Dit zal voor de inwerkingtreding van de omgevingswet (op dit moment gesteld op 1 juli 2022) moeten zijn uitgewerkt en vanaf dat moment worden opgenomen in de begroting. Het zesde nieuwe risico, R256 Kostenstijging door nieuwe aanbesteding beheer en exploitatie gemeentelijke sporthallen en zwembad per 1 januari 2022, kan op dit moment nog niet worden gekwantificeerd. Dalers Risico Risicogebeurtenis Nr.

Kans JR2020

Financieel JR2020

Kans Financieel BG2022 BG2022

R99

Meer gebruik van voorzieningen WMO

50%

€ 750.000

40%

€ 750.000

R98

Meer gebruik van voorziening Jeugdzorg

50%

€ 750.000

40%

€ 750.000

R106

Extra heffingen VPB over reclame-inkomsten (Vennootschapsbelasting)

50%

€ 302.500

50%

€ 250.000

De gedaalde risico’s ten opzichte van het vorige risicoprofiel zijn op dit moment beperkt. Van de risico’s R99 en R98 inzake meer gebruik van voorzieningen WMO en Jeugdzorg zijn de kans percentages naar beneden bijgesteld. Daarnaast is de maximale omvang van R106 extra heffingen VPB over reclame-inkomsten verlaagd. In het vorige risicoprofiel waren de kosten over 2020 nog opgenomen in de kwantificering van dit risico. Vanaf 2020 wordt de fiscale winst van buitenreclame activiteiten echter al in de aangifte VPB opgenomen, waardoor dit risico zich beperkt tot de jaren voor 2020.

PROGRAMMABEGROTING 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 90 Vervallen risico’s Risico Risicogebeurtenis Nr.

Kans JR2020

Financieel JR2020

Kans Financieel BG2022 BG2022

R188

Faillissement/ surseance/ financiële tegenvallers bij contractpartijen (leveranciers, afnemers) (fysiek domein)

€ 60.000

€0

R241

Proces Omgevingsvisie i.c.m. uitstel dan wel gefaseerd invoeren omgevingswet

90%

€ 250.000

€0

R212

Facilitaire inrichting kantoorpanden - het "hybride werken" van de nieuwe normaal (2021 e.v.)

€0

Van de vervallen risico’s zijn er twee uit te lichten. Zoals verwacht is risico R241, welke in het vorige risicoprofiel als nieuw risico op plek 4 in de top 10 binnenkwam, komen te vervallen. In de raadsvergadering van 3 maart 2021 heeft de raad ingestemd met het herzien bestuurlijk plan van aanpak Omgevingsvisie en daarmee met het verlenen van het gevraagde budget. De tijdelijke pauzering van het participatieproces in juni 2021 heeft niet geleid tot een aanvullend risico. Tot slot is het risico inzake de facilitaire inrichting kantoorpanden (R212) ook komen te vervallen, maar een nuancering is hier op zijn plek. Het risico dat de wensen en behoeften wat betreft de facilitaire inrichting als gevolg van het “hybride werken” het huidige investeringsbudget van € 175.000 overstijgen, is wel degelijk aanwezig. In dat geval zou er mogelijk tot zo’n € 500.000 extra investeringsbudget nodig zijn. Omdat het echter om een investeringsbudget gaat, beperkt de financiële last in de begroting zich enkel tot de bijbehorende kapitaallasten van zo’n € 50.000 per jaar. Daarnaast start de afschrijvingstermijn pas in het jaar na het afsluiten van de kredieten, wat op zijn vroegst in 2023 zou zijn.

Omdat we nu nog aan de ‘voorkant’ van dit financiële risico zitten, kan en moet daar in het opstellen van de begroting 2023 (en verder) rekening mee worden gehouden als inderdaad blijkt dat het huidige investeringsbudget onvoldoende is. Omdat de lasten niet incidenteel gedekt hoeven te worden uit het weerstandsvermogen vervalt het als risico. Hierbij moet de kanttekening gemaakt worden dat risico's die verbonden zijn aan de grondexploitatie van het Stationsgebied nog niet zijn opgenomen omdat tijdens het opstellen van de begroting de uitwerking nog niet volledig was.

3.2.7 Financiële Kengetallen Het BBV schrijft sinds 2015 voor dat in de paragraaf Weerstandsvermogen zes kengetallen worden opgenomen. De kengetallen zullen in samenhang worden beoordeeld, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie van de gemeente. De financiële positie is geen doel op zich maar moet altijd worden bekeken in samenhang met de totale maatschappelijke opgave van de stad. Het te bereiken maatschappelijke rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen zijn hierbij van evident belang. De financiële positie is ondersteunend aan het afwegingsproces en moet het bestuur helpen verantwoorde keuzes te kunnen maken voor de (middel)lange termijn. Van de Provincie Noord-Holland is een handreiking ontvangen om de kengetallen te kwalificeren aan de hand van signaleringswaarden die afkomstig zijn van de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De signaleringswaarden hebben de volgende indeling:

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hilversum&id=b1be36fc-ca67-4b90-82aa-a39707b227fb