Nota van zienswijzen Omgevingsvisie Hilversum

Nota van zienswijzen Omgevingsvisie Hilversum Inhoud 1. Inleiding ......................................................................................................................................................................................................................................... 9 Openbaarheid van zienswijzen en adviezen ............................................................................................................................................................................. 9 Opbouw van de zienswijzennota............................................................................................................................................................................................... 9 2. Algemene beschouwing op de zienswijzen en adviezen ............................................................................................................................................................. 10 3. Hoofdlijn van de zienswijzen en adviezen ................................................................................................................................................................................... 11 3a.

Algemene indruk ................................................................................................................................................................................................................... 11 Drie manieren om de Omgevingsvisie sterker te maken ........................................................................................................................................................ 12 3b. Hoofdlijn reactie op zienswijzen ........................................................................................................................................................................................... 17 3b1. Onderwerpen die vaak voorkomen..................................................................................................................................................................................... 17 Over de verwerking van de participatieopbrengst.................................................................................................................................................................. 17 Concretisering van doelen .......................................................................................................................................................................................................

19 Stad en dorp in relatie tot groei, hoogte en behoud van het illusielandschap ....................................................................................................................... 19 Buitengebied, water en bodem ............................................................................................................................................................................................... 21 Openbare ruimte: prioritering en normering groen ............................................................................................................................................................... 23 Mobiliteit ................................................................................................................................................................................................................................. 25 Energietransitie en circulariteit ............................................................................................................................................................................................... 29 3b2. Onderwerpen die minder vaak voorkomen ........................................................................................................................................................................

31 Cultuurhistorie......................................................................................................................................................................................................................... 31 Participatie .............................................................................................................................................................................................................................. 32 1

Wonen ..................................................................................................................................................................................................................................... 33 Voorzieningen.......................................................................................................................................................................................................................... 35 Gezondheid ............................................................................................................................................................................................................................. 36 Economie ................................................................................................................................................................................................................................. 37 Veiligheid ................................................................................................................................................................................................................................. 37 3c.

Hoofdlijn reactie advies Commissie MER .............................................................................................................................................................................. 39 3d. Hoofdlijn reactie advies Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Monumenten ........................................................................................................................ 43 Voor de Omgevingsvisie .......................................................................................................................................................................................................... 43 Voor aanscherping van de structuur en opbouw van de Omgevingsvisie .............................................................................................................................. 44 4. Reactie op ingediende zienswijzen (detail) ................................................................................................................................................................................. 47 Zienswijze 1 .............................................................................................................................................................................................................................

48 Zienswijze 2 ............................................................................................................................................................................................................................. 49 Zienswijze 3 ............................................................................................................................................................................................................................. 51 Zienswijze 4 ............................................................................................................................................................................................................................. 51 Zienswijze 5 ............................................................................................................................................................................................................................. 52 Zienswijze 6 .............................................................................................................................................................................................................................

54 Zienswijze 7 ............................................................................................................................................................................................................................. 54 Zienswijze 8 ............................................................................................................................................................................................................................. 55 Zienswijze 9 ............................................................................................................................................................................................................................. 60 Zienswijze 10 ........................................................................................................................................................................................................................... 62 Zienswijze 11 ...........................................................................................................................................................................................................................

64 Zienswijze 12 ........................................................................................................................................................................................................................... 66 Zienswijze 13 ........................................................................................................................................................................................................................... 67 2

Zienswijze 14 ........................................................................................................................................................................................................................... 70 Zienswijze 15 ........................................................................................................................................................................................................................... 71 Zienswijze 16 ........................................................................................................................................................................................................................... 71 Zienswijze 17 ........................................................................................................................................................................................................................... 72 Zienswijze 18 ...........................................................................................................................................................................................................................

73 Zienswijze 19 ........................................................................................................................................................................................................................... 74 Zienswijze 20 ........................................................................................................................................................................................................................... 76 Zienswijze 21 ........................................................................................................................................................................................................................... 77 Zienswijze 22 ........................................................................................................................................................................................................................... 79 Zienswijze 23 ...........................................................................................................................................................................................................................

81 Zienswijze 24 ........................................................................................................................................................................................................................... 81 Zienswijze 25 ........................................................................................................................................................................................................................... 82 Zienswijze 26 ........................................................................................................................................................................................................................... 84 Zienswijze 27 ........................................................................................................................................................................................................................... 86 Zienswijze 28 ...........................................................................................................................................................................................................................

87 Zienswijze 29 ........................................................................................................................................................................................................................... 90 Zienswijze 30 ........................................................................................................................................................................................................................... 92 Zienswijze 31 ........................................................................................................................................................................................................................... 92 Zienswijze 32 ........................................................................................................................................................................................................................... 93 Zienswijze 33 ...........................................................................................................................................................................................................................

93 Zienswijze 34 ........................................................................................................................................................................................................................... 93 Zienswijze 35 ........................................................................................................................................................................................................................... 94 Zienswijze 36 ........................................................................................................................................................................................................................... 95 3

Zienswijze 37 ........................................................................................................................................................................................................................... 96 Zienswijze 38 ........................................................................................................................................................................................................................... 97 Zienswijze 39 ........................................................................................................................................................................................................................... 98 Zienswijze 40 ........................................................................................................................................................................................................................... 99 Zienswijze 41 .........................................................................................................................................................................................................................

101 Zienswijze 42 ......................................................................................................................................................................................................................... 101 Zienswijze 43 ......................................................................................................................................................................................................................... 102 Zienswijze 44 ......................................................................................................................................................................................................................... 103 Zienswijze 45 ......................................................................................................................................................................................................................... 103 Zienswijze 46 .........................................................................................................................................................................................................................

104 Zienswijze 47 ......................................................................................................................................................................................................................... 105 Zienswijze 48 ......................................................................................................................................................................................................................... 108 Zienswijze 49 ......................................................................................................................................................................................................................... 110 Zienswijze 50 ......................................................................................................................................................................................................................... 112 Zienswijze 51 .........................................................................................................................................................................................................................

112 Zienswijze 52 ......................................................................................................................................................................................................................... 113 Zienswijze 53 ......................................................................................................................................................................................................................... 115 Zienswijze 54 ......................................................................................................................................................................................................................... 115 Zienswijze 55 ......................................................................................................................................................................................................................... 115 Zienswijze 56 .........................................................................................................................................................................................................................

116 Zienswijze 57 ......................................................................................................................................................................................................................... 117 Zienswijze 58 ......................................................................................................................................................................................................................... 119 Zienswijze 59 ......................................................................................................................................................................................................................... 120 4

Zienswijze 60 ......................................................................................................................................................................................................................... 122 Zienswijze 61 ......................................................................................................................................................................................................................... 123 Zienswijze 62 ......................................................................................................................................................................................................................... 125 Zienswijze 63 ......................................................................................................................................................................................................................... 127 Zienswijze 64 .........................................................................................................................................................................................................................

129 Zienswijze 65 ......................................................................................................................................................................................................................... 129 Zienswijze 66 ......................................................................................................................................................................................................................... 130 Zienswijze 67 ......................................................................................................................................................................................................................... 132 Zienswijze 68 ......................................................................................................................................................................................................................... 132 Zienswijze 69 .........................................................................................................................................................................................................................

132 Zienswijze 70 ......................................................................................................................................................................................................................... 132 Zienswijze 71 ......................................................................................................................................................................................................................... 132 Zienswijze 72 ......................................................................................................................................................................................................................... 133 Zienswijze 73 ......................................................................................................................................................................................................................... 134 Zienswijze 74 .........................................................................................................................................................................................................................

135 Zienswijze 75 ......................................................................................................................................................................................................................... 135 Zienswijze 76 ......................................................................................................................................................................................................................... 136 Zienswijze 77 ......................................................................................................................................................................................................................... 137 Zienswijze 78 ......................................................................................................................................................................................................................... 138 Zienswijze 79 .........................................................................................................................................................................................................................

139 Zienswijze 80 ......................................................................................................................................................................................................................... 142 Zienswijze 81 ......................................................................................................................................................................................................................... 143 Zienswijze 82 ......................................................................................................................................................................................................................... 145 5

Zienswijze 83 ......................................................................................................................................................................................................................... 145 Zienswijze 84 ......................................................................................................................................................................................................................... 145 Zienswijze 85 ......................................................................................................................................................................................................................... 146 Zienswijze 86 ......................................................................................................................................................................................................................... 147 Zienswijze 87 .........................................................................................................................................................................................................................

148 Zienswijze 88 ......................................................................................................................................................................................................................... 150 Zienswijze 89 ......................................................................................................................................................................................................................... 151 Zienswijze 90 ......................................................................................................................................................................................................................... 154 Zienswijze 91 ......................................................................................................................................................................................................................... 154 Zienswijze 92 ......................................................................................................................................................................................................................... 155 5.

Voortschrijdend inzicht ............................................................................................................................................................................................................. 157 5a. voortschrijdend inzicht Omgevingsvisie .............................................................................................................................................................................. 157 Duurzaamheid ....................................................................................................................................................................................................................... 157 Visie Sociaal domein .............................................................................................................................................................................................................. 157 Voorzieningen: sport, cultuur, gezondheid, onderwijs ......................................................................................................................................................... 157 Onderwijs ..............................................................................................................................................................................................................................

158 Veiligheid ............................................................................................................................................................................................................................... 158 Wonen ................................................................................................................................................................................................................................... 159 Het Omgevingsplan ............................................................................................................................................................................................................... 159 Kostenverhaal ........................................................................................................................................................................................................................ 160 Omgevingsvisie tot 1 januari 2024 een Structuurvisie .......................................................................................................................................................... 160 Definities................................................................................................................................................................................................................................

160 5b. Voortschrijdend inzicht PlanMER ........................................................................................................................................................................................ 161 6

6. Totaaloverzicht wijzigingen in omgevingsvisie en opzet nieuwe omgevingsvisie .................................................................................................................... 162 6.1 Totaaloverzicht wijzigingen Omgevingsvisie ....................................................................................................................................................................... 162 Over de verwerking van de participatieopbrengst................................................................................................................................................................ 162 Concretisering van doelen ..................................................................................................................................................................................................... 162 Stad en dorp in relatie tot groei, hoogte en behoud van het illusielandschap ..................................................................................................................... 162 Buitengebied, water en bodem .............................................................................................................................................................................................

162 Openbare ruimte: prioritering en normering groen ............................................................................................................................................................. 163 Mobiliteit ............................................................................................................................................................................................................................... 163 Energietransitie en circulariteit ............................................................................................................................................................................................. 166 Cultuurhistorie....................................................................................................................................................................................................................... 167 Participatie ............................................................................................................................................................................................................................ 167 Wonen ...................................................................................................................................................................................................................................

167 Voorzieningen........................................................................................................................................................................................................................ 167 Gezondheid ........................................................................................................................................................................................................................... 167 Economie ............................................................................................................................................................................................................................... 168 Veiligheid ............................................................................................................................................................................................................................... 168 Advies Commissie MER ......................................................................................................................................................................................................... 169 Advies Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Monumenten ...................................................................................................................................................

169 Specifieke zienswijzen ........................................................................................................................................................................................................... 170 Voortschrijdend inzicht ......................................................................................................................................................................................................... 171 6.2 Opbouw definitieve Omgevingsvisie ................................................................................................................................................................................... 173 Kaarten mobiliteit en parkeren ................................................................................................................................................................................................. 176

7

Bijlagen A – geanonimiseerde zienswijzen B – advies Commissie MER C – advies CRK+M D – concretisering doelen en toetsingskader E – uitwerking ruimtelijke kwaliteit F – aanzet tot gebiedsagenda’s G – ontwerp Omgevingsvisie (naslag) H – PlanMER (naslag) I – passende beoordeling bij PlanMER (naslag)

8

1. Inleiding Voor u ligt de nota van zienswijzen van de Omgevingsvisie en PlanMER van Hilversum. De ontwerp Omgevingsvisie Hilversum heeft met ingang van maandag 6 maart 2023 tot en met 16 april 2023 gedurende 6 weken ter inzage gelegen. De ontwerp Omgevingsvisie bestond uit de Omgevingsvisie zelf en de bij de Omgevingsvisie behorende bijlagen waaronder het Milieueffectrapport (planMER). Deze documenten zijn als naslagwerk opgenomen als bijlagen F (ontwerp Omgevingsvisie), G (PlanMER) en H (passende beoordeling bij PlanMER). Bij de ter inzagelegging werd de mogelijkheid geboden om een zienswijze in te dienen. In totaal hebben 92 bewoners en organisaties zienswijzen ingediend, zowel schriftelijk (per e-mail) als via de website www.bouwenaanhilversum.nl. Daarnaast zijn door het college adviezen gevraagd aan en ontvangen van de commissie voor de Milieu Effect Rapportage (MER) en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Monumenten (CRK+M). Deze zijn ook onderdeel van deze nota van zienswijzen.

Openbaarheid van zienswijzen en adviezen Alle zienswijzen en adviezen zijn openbaar. In het kader van de privacywetgeving (AVG) zijn persoonsgegevens in deze zienswijzennota en bijlagen geanonimiseerd, zowel van inwoners als van organisaties. Alle zienswijzen staan in zijn geheel in bijlage A. Het advies van de commissie MER is opgenomen als bijlage B en is door de commissie zelf ook gepubliceerd op https://www.commissiemer.nl/adviezen/3416. Het advies van de CRK+M is opgenomen als bijlage C.

Opbouw van de zienswijzennota Deze nota is opgebouwd van hoofdlijn naar detail. In hoofdstuk 2 van deze nota staat een algemene beschouwing van het college op de zienswijzen en adviezen. Hoofdstuk 3 bevat een reactie op hoofdlijnen op de meest voorkomende zienswijzen en de adviezen. In hoofdstuk 4 zijn alle ingediende zienswijzen beknopt samengevat en in detail voorzien van een reactie. Per reactie op de zienswijzen is aangegeven in hoeverre de reactie leidt tot een aanpassing van de Omgevingsvisie, in tekst, beeld of kaartmateriaal. Voor veel zienswijzen in hoofdstuk 4 is de tekst uit hoofdstuk 3 leidend voor de beantwoording. Daar wordt dan naar verwezen. Hoofdstuk 5 bevat enkele voorstellen voor aanpassing die zijn ontstaan uit voortschrijdend inzicht van de gemeente. Tot slot is in hoofdstuk 6 een totaaloverzicht opgenomen van de door te voeren wijzigingen in de definitieve Omgevingsvisie en opzet van de definitieve Omgevingsvisie. De gemeenteraad wordt gevraagd kennis te nemen van alle zienswijzen en adviezen en gevraagd de voorgestelde wijzigingen uit hoofdstuk 6 in de definitieve Omgevingsvisie te verwerken.

9

2. Algemene beschouwing op de zienswijzen en adviezen 92 inwoners en organisaties hebben een zienswijze ingediend op de ontwerp Omgevingsvisie en de PlanMER. Daarnaast zijn adviezen gevraagd aan en ontvangen van de Commissie MER (over de PlanMER) en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Monumenten. Er is duidelijk veel tijd en energie gestoken in de inspraakreacties en adviezen; de inbreng is alleen al in aantallen pagina’s indrukwekkend. Als eerste willen wij alle insprekers en adviescommissies hartelijk danken voor hun inbreng. De inbreng biedt goede mogelijkheden de Omgevingsvisie te verbeteren en aan te vullen. Deze zienswijzennota doet daar voorstellen voor. Om alle inbreng recht te doen, stellen wij de gemeenteraad voor hier eerst een politiek debat over te voeren en te besluiten op welke wijze de zienswijzen en adviezen in de definitieve Omgevingsvisie worden verwerkt. Zo blijven we een transparant proces voeren, krijgen de zienswijzen en adviezen de politieke tijd en aandacht die ze verdienen en ligt er een heldere opdracht van de gemeenteraad voor het opstellen van de definitieve Omgevingsvisie. Op basis daarvan maakt het college in de zomer van 2023 de definitieve Omgevingsvisie. De gemeenteraad kan daar vervolgens na de zomer over besluiten.

Er zijn verschillende standpunten en visies ingebracht, vooral over onderwerpen waarover de meningen tijdens de participatie uiteenliepen (dorp en stad, de rol van de auto, etc). Aan het begin van deze zienswijzennota vestigen wij graag de aandacht op zienswijze 74. Deze zienswijze roept op om van de Omgevingsvisie een visie te maken “die de stad in de komende jaren helpt vormgeven op een manier die zichtbaar aan alle relevante belangen, behoeften en beperkingen recht doet, en die de belanghebbenden samenbindt”. Het college herkent de observatie van de inspreker dat in het Omgevingsvisieproces veel ‘voor-of-tegen’ discussies zijn gevoerd. En dat het gevolg van het spreken in tegenstellingen compromissen kunnen zijn, waar uiteindelijk geen van de belanghebbenden tevreden mee is. Het college ondersteunt de oproep van de inspreker om niet te focussen op het beslechten van (op het eerste gezicht) strijdige belangen, maar ruimte te bieden voor creativiteit en oplossingen die de belangen verenigen: win-wins, die op groot draagvlak kunnen rekenen. Dat was aan het begin van het proces en in het Plan van Aanpak ook de wens van alle betrokkenen. Het is goed die wens nu aan het einde van het proces nog een keer naar voren te halen. Bij het opstellen van deze zienswijzennota hebben wij die wens voortdurend in het achterhoofd gehouden.

10

3. Hoofdlijn van de zienswijzen en adviezen 3a. Algemene indruk Circa 20 indieners van zienswijzen uiten zich duidelijk positief over de ontwerp Omgevingsvisie, vanwege goede voornemens/denkrichtingen, de gebiedsagenda’s die worden opgesteld, de herkenbaarheid/ondersteuning van de visie of specifieke onderdelen of door het uiten van complimenten in het algemeen. Ongeveer evenveel indieners uiten zich duidelijk negatief over de ontwerp Omgevingsvisie. Veel van die zienswijzen vinden dat de participatieopbrengst niet wordt herkend, de visie concreter moet en toetsbaarder normen bevatten, of dat ‘de visie een onmogelijk wensenlijstje is dat duidelijker keuzes vraagt’. Andere zienswijzen bevatten een mengeling aan visies, overwegingen, verbeterpunten en suggesties. Ze zijn op sommige onderdelen kritisch en op andere onderdelen positief, waarbij de kritische kant de boventoon voert. Het advies van de Commissie MER toetst niet de Omgevingsvisie, maar de PlanMER die voor de Omgevingsvisie is opgesteld. Daarbij is vooral gekeken hoe de adviezen van de commissie over de Nota Reikwijdte en Detailniveau uit 2019 in het PlanMER verwerkt zijn en op welke onderdelen het PlanMER nog verbeterd zou kunnen worden. Omdat het instrument PlanMER voor omgevingsvisies relatief nieuw is, is dit een hele zoektocht voor alle betrokkenen.

Immers: gebruikelijk is in Nederland om een MER te maken voor concrete plannen, bijvoorbeeld voor natuurontwikkeling, woningbouw of grote infrastructuurmaatregelen op specifieke plekken. De kritische boventoon in het advies is vooral terug te voeren op de keuze van de gemeenteraad in 2021 voor een bijstelling van het bestuurlijk plan van aanpak; om de Omgevingsvisie met name te baseren op de opbrengst van een ongekaderd participatieproces. De commissie MER adviseerde in de Nota Reikwijdte en Detailniveau het participatiegesprek juist gekaderd te voeren, op basis van meer kwantitatieve gegevens en vooraf ingerichte scenario’s, waarin ruimteclaims op verschillende manieren botsen. Hier is in Hilversum echter niet voor gekozen. Het advies doet verder aanbevelingen hoe om te gaan met leemtes in het PlanMER. De commissie concludeert in het advies dat nu een zwaartepunt komt te liggen op de te ontwikkelen thematische programma’s en gebiedsagenda’s. Het PlanMER biedt vanuit methodologisch oogpunt goede aanknopingspunten om de toetsing van zulke programma’s en agenda’s goed in te richten. In paragraaf 3c gaan we hier verder op in.

11

Drie manieren om de Omgevingsvisie sterker te maken Wij denken dat de Omgevingsvisie op drie manieren sterk aan kracht kan winnen. Door (1) doelen te concretiseren, (2) normering van een aantal onderwerpen en (3) het opnemen van een duidelijker ruimtelijke vertaling van doelen en maatregelen. Concretiseren van doelen De eerste verbetering is het concretiseren van de doelen uit hoofdstuk 4, door indicatoren op te nemen. Zo worden ambities toetsbaar. Dit is een oproep die in veel zienswijzen en in het advies van de commissie MER terugkomt. Zienswijze 74 noemt dat ‘het beschrijven van concrete, verifieerbare outputs (doelen en streefwaarden), waarvan niemand de zin kan betwisten’. Bijlage D bevat een uitgewerkt voorstel hiervoor. De Omgevingsvisie bevat 15 doelen. Eén indicator per doel blijkt bij samengestelde doelen (bijvoorbeeld: voldoen aan normen voor lucht, water en bodem) niet goed mogelijk. Om het aantal indicatoren beheersbaar te houden, zijn per doel maximaal 4 indicatoren gekozen. Als eerste is gekeken of het PlanMER een geschikte indicator bevatte. In het PlanMER is echter veel gewerkt met kwalitatieve informatie. Daarom is voor veel doelen verder gezocht naar kwantitatieve indicatoren en zoveel mogelijk aangesloten bij de programmabegrotingindicatoren of indicatoren uit bestaand beleid.

Voor sommige doelen is het nodig om een indicator te ontwikkelen, bijvoorbeeld door landelijk onderzoek te volgen. Naast indicatoren voor thematische doelen willen we indicatoren gebruiken die integraliteit en cultuurhistorische, landschappelijke en architectonische waarden benadrukken. We noemen hieronder de beoogde indicatoren en verwijzen voor meer detail naar bijlage D. Opgave

Doel hoofdstuk 4 Omgevingsvisie

Indicatoren

Duurzaam

Lucht, water en bodem voldoen in 2040 aan de milieunormen

Waterkwaliteit voldoet aan wettelijke normen

% van het oppervlaktewater dat voldoet aan de Kaderrichtlijn Water

Geluidsnormen

Te onderzoeken

Drinkwaterbeschikbaarheid

Te onderzoeken

Bodem voldoet aan wettelijke normen

Te onderzoeken

Grotere kwaliteit en soortenrijkdom buitengebied

Te onderzoeken

Tegengaan van hittestress en overlast door te veel/te weinig water Aantal m² op locaties met wateroverlast tijdens piekbuien

Uit te werken

Tegengaan van hittestress

% van Hilversum dat voldoet aan de Europese norm ‘maximale loopafstand naar een openbare koele plek is maximaal 300 meter’ Afname energiegebruik van gebouwen en voertuigen, waaronder het aantal aardgasvrije woningen Toename duurzame energie in GWh. Dit is vooral zonne-energie.

Verbeteren van de diversiteit van planten en dieren in het buitengebied en verbindingen met het groen in de stad Verminderen wateroverlast/tekort

Iedereen heeft toegang tot een duurzaam energiesysteem

Hilversum is CO2 neutraal en aardgasvrij Hoeveelheid duurzaam opgewekte energie in Hilversum Toegankelijke duurzame energie Meer deelmobiliteit

Uit te werken

Aantal energiezuinige sociale huurwoningen (A- of B-label), ook als % van het totale aantal sociale huurwoningen Aantal deelauto’s per 100.000 inwoners

12

Een overgang naar duurzamere vormen van mobiliteit Materialen (her-)gebruiken we verantwoord en toekomstbestendig De kwaliteit van de openbare ruimte verbetert

Meer fietsgebruik

Fietsgebruik bij afstanden tot 7,5 kilometer

Hergebruik van materialen

Te onderzoeken

Hoge gebruikskwaliteit van de openbare ruimte

Waardering van het onderhoud van de openbare ruimte Beweegvriendelijke openbare ruimte Vierkante meters parkeerplaatsen in de openbare ruimte

Meedoen

Actief

Integraal

Meer groen in wijken en buurten

Streefcijfer groen

Voldoende woningen

Toevoegen van 6.000 woningen

Goed benutten van woningen (woningen passend bij doelgroep) Juiste voorzieningen bereikbaar

Verhuizingen

Verkleinen van economische en gezondheidsverschillen binnen en tussen buurten

Verkleinen gezondheidsverschillen

Gezonde levensverwachting in goed ervaren gezondheid

Verkleinen economische verschillen

Verhouding mensen met een laag en hoog inkomen

Versterken van de sociale samenhang in de buurten

Versterken van sociale samenhang

Waardering van inwoners over sociale cohesie in hun wijk

Waarborgen en versterken van veiligheid in buurten

Verbeteren van veiligheid in buurten

% inwoners dat zich veilig voelt in de eigen buurt

Verkeersveiligheid

Aantal geregistreerde verkeersongevallen per 100.000 inwoners

Meer ruimte voor werk op werklocaties, in het centrum en de wijken

Extra ruimte voor werk

M2 werk

Groei aantal banen

Aantal banen

Realiseren van voldoende geschikte en betaalbare woningen en goede voorzieningen

Te onderzoeken % inwoners van 18+ dat voldoet aan de beweegrichtlijn

% volwassen dat zich soms tot vaak eenzaam voelt

Balans arbeidsmarkt en beroepsbevolking

Verhoudingsgetal werkenden versus niet werkenden

Innovatie en een sterkere relatie tussen bedrijven en onderwijs

Groei stuwende werkgelegenheid

Aantal banen in topsectoren

Binden en boeien van jongeren en middengroepen Compact en aantrekkelijk centrum voor Hilversum en de regio

Binden en boeien

Aansluiting talent onderwijs (curriculum) op vraag vanuit bedrijven (banen) Groene druk

Aantrekkelijk centrum

Beoordeling van het centrum door inwoners (verhogen)

Compact centrum

Leegstandspercentage

Ruimtelijke hoofdkeuzes

Duurzaam, actief en met kansen voor iedereen

Woonaantrekkelijkheidsindex Sociaal economische index

Cultuurhistorische, landschappelijke en architectonische waarden

Te onderzoeken

13

Aanvullende normeringen Een tweede verbetering is het opnemen van normen voor enkele onderwerpen. Zo worden grenzen duidelijker. In de zienwijzen zijn normen geopperd voor groen, duurzame energie, woningen, hoogte, het terugdringen van de rol van de auto in relatie tot meer ruimte voor de fiets en voorzieningen. In deze zienswijzennota doen we daarvoor verschillende voorstellen: -

-

-

Normen voor groen, duurzame energie en woningen niet als norm (als grens), maar als geconcretiseerde ambitie opnemen. Voor duurzame energie in gebiedsontwikkelingen de norm BENG (bijna energieneutrale gebouwen) opnemen. Normen voor fietsparkeren verder onderzoeken, maar geen fietsparkeernormen (en autoparkeernormen) in de Omgevingsvisie op te nemen. Elke aanpassing daarvan zou immers een actualisatie van de hele Omgevingsvisie betekenen. Zulke normen horen eerder thuis in een nota over parkeernormen, zoals de parkeernormennota die parallel aan de Omgevingsvisie aan de gemeenteraad wordt aangeboden. In de Omgevingsvisie beschrijven we al de gewenste richting. In deze zienswijzennota zijn de voorgestelde beleidswijzigingen uit de parkeernormennota opgenomen de reactie op mobiliteit. Verder concretiseren we de reeds opgenomen normering van STOMP (prioritering van mobiliteit) in de Omgevingsvisie, wat betreft de mogelijke toepassing ervan. Denk daarbij aan het toepassen van de norm bij verkeersregelinstallaties en bij het bepalen van parkeernormen. Voor hoogte de normering uit de ontwerp Omgevingsvisie vooralsnog handhaven. In de praktijk zijn we al kritisch op hoogte en benutten we de mogelijkheden zelden. Meer of minder hoogte is een kwestie van maatwerk.

We willen graag bij de gebiedsagenda’s en op basis van goede analyses (cultuurhistorie, architectuur, landschap) bezien wat passend is: zorgvuldigheid boven snelheid. Voor voorzieningen zoeken we geen ‘normering’, maar eerder een indicatie van wat in de toekomst nodig zal zijn. Het onderzoek daarnaar is al in de ontwerp Omgevingsvisie opgenomen.

Een duidelijker ruimtelijke vertaling Een derde verbetering is duidelijker beschrijven hoe de doelen en maatregelen fysiek een plek in Hilversum kunnen krijgen en hoe we daarbij rekening kunnen houden met de bestaande ruimtelijke kwaliteiten. Over de ontwerp Omgevingsvisie en de vraag hoe de ruimtelijke vertaling/kwaliteiten beter in de Omgevingsvisie op te nemen, hebben wij advies gevraagd aan de Commissie Ruimtelijk Kwaliteit en Monumenten. Het advies van de commissie is bijlage C. In bijlage E (uitwerking ruimtelijke kwaliteit) doen wij een voorstel hoe dat advies te verwerken in de definitieve Omgevingsvisie. Onderdelen daarvan zijn het opnemen van een heldere kaart met ‘gebiedstypen’ en het uitwerken van een methodiek voor het in beeld brengen van ruimtelijke kwaliteiten en een zorgvuldige inpassing van veranderingen. Die zullen in de praktijk toegepast kunnen worden bij het opstellen van gebiedsagenda’s. Drie afbeeldingen uit dat voorstel zijn hieronder opgenomen, om te illustreren hoe die methodiek in de Omgevingsvisie verbeeld kan worden. Paragraaf 3d gaat hier verder op in.

14

Figuur 1 Kaart met gebiedstypen

15

Het is station Hilversum Media Park (niet Mediapark)

16 Figuur 2 Mogelijke visualisaties van een bestaande situatie (boven) en mogelijkheden voor verandering (onder)

3b. Hoofdlijn reactie op zienswijzen We maken onderscheid in onderwerpen die vaak (3b1) en minder vaak (3b2) voorkomen. Per onderwerp is aangegeven welke aanpassingen van de Omgevingsvisie worden voorgesteld. In de beantwoording van zienswijzen in hoofdstuk 4 wordt vaak naar deze reactie op hoofdlijnen verwezen door middel van links. Hoofdstuk 6 geeft een totaaloverzicht van alle voorgestelde wijzigingen.

3b1. Onderwerpen die vaak voorkomen De meest genoemde onderwerpen in de zienswijzen gaan over de verwerking van de participatieopbrengst in de Omgevingsvisie en het concretiseren van doelen. Inhoudelijk gaat het het meest om het vraagstuk ‘stad en dorp’ in relatie tot groei, hoogte en behoud van het illusielandschap. Verder zijn er relatief veel zienswijzen over openbare ruimte en groen, mobiliteit en duurzaamheid/energietransitie.

Over de verwerking van de participatieopbrengst Er zijn relatief veel zienswijzen die de participatieopbrengst uit fase 2 beschrijven in termen van ‘behoud van het dorpse karakter, meer openbaar groen, geringe groei, geen hoogbouw, behoud van illusielandschap en meer ruimte voor de fiets’. De stelling in deze zienswijzen is dat deze participatieopbrengst niet goed in de Omgevingsvisie is verwerkt. De opbrengst van de participatie is helder geformuleerd in de zogenaamde ‘denkrichting’: 17 principes die de gemeenteraad in juli 2022 heeft vastgesteld als basis voor de op te stellen Omgevingsvisie. In de beschrijving van indieners lezen we onderdelen van enkele principes. • •

•

‘Behoud van het dorpse karakter’. In de denkrichting staat daarover principe 5: Dorp én stad: Hilversum is een regionale centrumgemeente in balans die het beste van twee werelden biedt: dorps karakter (voorzieningen dichtbij in de wijken) en stadse voorzieningen (cultuur, ziekenhuis, centrum, sport). Hilversum is een woon- én een werkgemeente. ‘Meer openbaar groen’. Dit is onderdeel van principe 10: Natuur in en om de stad beschermen en versterken. We nemen maatregelen om de kwetsbare natuur om Hilversum heen te beschermen. Bijvoorbeeld door delen van het buitengebied (periodiek) rust te geven om te laten herstellen. Meer groen in de stad kan zorgen voor een lagere belasting van de natuurgebieden. We onderzoeken een bomennorm bij nieuwbouwplannen. Zowel binnen als buiten de stad vergroten we de biodiversiteit. ‘Geringe groei’ gaat over principe 7. Gematigde groei voor vitaliteit. Een zekere mate van groei is wenselijk met oog op een vitale toekomst van Hilversum. Door te ontwikkelen blijft de stad levendig en de wijken en buurten gezond. Het bevordert doorstroming op de woningmarkt en houdt voorzieningen in buurten levensvatbaar. Uit de participatie blijkt geen draagvlak voor een fors groeiscenario, opgelegd van bovenaf. Er is net zo weinig draagvlak voor een ‘stand-still’ scenario. Wat dan resteert is een scenario van gematigde groei. Dat past bij Hilversum.

17

• •

Het woord ‘illusielandschap’ komt in de denkrichting niet voor. ‘Behoud van illusielandschap’ past bij principe 6 Ontwikkelen binnen de bestaande stad. We koesteren de natuur en het idee van de compacte tuinstad. Daarom vernieuwen en ontwikkelen we alleen binnen de bestaande stadsgrenzen en niet daarbuiten. ‘Meer ruimte voor de fiets’ is onderdeel van principe 14 De mobiliteitstransitie doorzetten. We zetten de ingezette transitie van vervoermiddelbezit naar -gebruik door. Dit is een transitie van de lange adem. Fiets, OV en deelmobiliteit komen steeds centraler te staan: die krijgen letterlijk meer ruimte. De ruimte voor de auto wordt geleidelijk beperkter. We leggen geen nieuwe grootschalige infrastructuur voor de auto aan, maar kijken wel kritisch naar het verkeerscirculatieplan. We leggen waar nodig beperkingen op aan auto- en vrachtverkeer.

Wij menen dat de participatieopbrengst uitgebreider en diverser is dan hoe insprekers die beschrijven. Daarom nemen we die niet 1-op-1 over. In de zienswijzen zien we de spanning bij enkele onderwerpen in de participatie (bijvoorbeeld over ontwikkeling van Hilversum, hoogte en automobiliteit) terugkeren. Wij stellen voor hier de denkrichting uit de participatie te blijven volgen, als aanzet voor doelen en maatregelen in hoofdstuk 4. Voorgestelde aanpassing in de Omgevingsvisie: ‘illusielandschap’ opnemen in principe 6 (‘we koesteren de natuur, het illusielandschap en het idee van de compacte tuinstad’)

In vervolg op het vorige punt verzoeken indieners de raad opdracht te geven tot het herschrijven van de Omgevingsvisie en die opnieuw in de inspraak te brengen, alvorens te starten met gebiedsagenda’s. Wij adviseren hier negatief op. De keuzes in de Omgevingsvisie volgen uit de participatieopbrengst (denkrichting). In de ontwerp Omgevingsvisie staat uitgebreid beschreven hoe de denkrichting is vertaald naar doelen en aanzetten voor maatregelen. Er zijn veel zienswijzen die oproepen tot concretisering en meer objectivering van de Omgevingsvisie. Wij stellen voor met die zienswijzen de Omgevingsvisie verder te verbeteren. Hoofdstuk 6 doet ook een voorstel voor een verbeterde opzet van de Omgevingsvisie. Mocht de raad de zienswijze wel overnemen, dan doet het college de gemeenteraad eerst een voorstel over de kosten en tijdsbeslag die met een extra inspraakronde samenhangen. Voorgestelde aanpassing in de Omgevingsvisie: geen. Dezelfde indieners roepen de politiek op zich langjarig aan de Omgevingsvisie te verbinden. Die oproep ondersteunen wij. Het was naar ons idee ook de intentie in het Plan van Aanpak dat door de gemeenteraad is vastgesteld. Voorgestelde aanpassing in de Omgevingsvisie: geen.

18

Concretisering van doelen Veel zienswijzen roepen op tot concretere en meer toetsbare normen. Dit is ook een belangrijk advies van de commissie MER. We volgen het advies van de commissie MER om voor alle doelen van de ontwerp Omgevingsvisie indicatoren te benoemen. De indicatoren concretiseren de ambities en maken ze volg- en toetsbaar. Dit hebben wij uitgewerkt in bijlage D: concretisering van doelen en toetsingskader. Wanneer de gemeenteraad de indicatoren heeft vastgesteld, kunnen we het toetsingskader verder uitwerken. Voorgestelde aanpassing in de Omgevingsvisie: alle indicatoren uit bijlage D in de Omgevingsvisie verwerken bij de bijbehorende doelen in hoofdstuk 4. Na

vaststelling van indicatoren het toetsingskader verder uitwerken zoals beschreven in bijlage D.

Stad en dorp in relatie tot groei, hoogte en behoud van het illusielandschap Een relatief groot aantal zienswijzen roept op tot het beperken van de mogelijkheden voor groei in de Omgevingsvisie en het behouden van het dorp: minder ruimte voor werk, niet 6.000 woningen maar 3.000 woningen bouwen en geen hoogbouw. Dit wordt in een aantal zienswijzen beargumenteerd vanuit de wens het illusielandschap te behouden. Minder zienswijzen roepen op tot behoud van de stad, de noodzaak tot economische ontwikkeling en de bouw van 6.000 woningen als antwoord op bijvoorbeeld de vergrijzing en mogelijkheden voor specifieke doelgroepen. Er zijn enkele zienswijzen die onderschrijven dat Hilversum stad én dorp is. Een enkele zienswijze hecht geen belang aan behoud van het illusielandschap. Die zienswijzen die oproepen tot het beperken van de mogelijkheden, doen concrete voorstellen voor lagere hoogtenormen voor gebouwen in Hilversum: rondom OV-knooppunten 30 meter, in de spoorzone 30 meter, op campussen 25 meter, Media Park 25 meter, Arenapark 25 meter, Kerkelanden 25 meter en dan alleen in de directe nabijheid van bestaande hoogbouw. En dat er aan geen enkele rand van Hilversum boven de boomgrens (=20 meter=5 bouwlagen) gebouwd mag worden.