Evaluatie cameratoezicht Hilversum 2023

EVALUATIE CAMERATOEZICHT HILVERSUM

DE GROEST EN DIRECTE OMGEVING

In opdracht van de gemeente Hilversum uitgevoerd door Henny Brunekreef (Brunekreef Consultants) april 2023

1

Voorwoord Aanleiding tot invoering cameratoezicht Medio 2000 heb ik, Henny Brunekreef (Brunekreef Consultants) de politiedienst als hoofdinspecteur van politie verlaten door gebruik te maken van een éénmalige uittreedregeling, de zogenaamde TORregeling. Zoals het rapport nader weergeeft, heb ik namens de gemeente Ede, onder andere in de Engelse stad Leeds, de argumenten verzameld voor de toepassing van cameratoezicht in de openbare ruimte in het kader van de handhaving van de openbare ruimte en veiligheid. In opdracht van de burgemeester van de gemeente Ede heb ik vervolgens de projectleiding gevoerd over het tot stand brengen van het in het rapport omschreven cameratoezicht op het openbare uitgaansgebied van het Museumplein te Ede. Het is een opendeur intrappen als ik vermeld dat zo’n eerste project cameratoezicht in de openbare ruimte veel discussie los maakte met betrekking tot onderwerpen als privacy en de ervaring met veel slechte private camerabeelden. Onder andere deze aspecten, en de vaste overtuiging van het grote belang van het kunnen toepassen van cameratoezicht voornamelijk in horeca uitgaansgebieden, heeft mij er toegebracht mijn eenmansbedrijf Brunekreef Consultants te beginnen.

Naast enkele bedrijventerreinen heb ik voornamelijk ten behoeve van horeca uitgaansgebieden (zoals de Groest) in meerdere gemeenten, waaronder Rotterdam, naast de rol van adviseur cameratoezicht het cameraplan ontworpen, de aanbesteding voorbereid en de projectleiding op de uitvoering gedaan. De beheersbaarheid van geweldsdelicten met enkel fysiek toezicht van politie en toezichthouders in horeca uitgaansgebieden is voor veel gemeenten onvoldoende gebleken en daardoor een grote zorg. Dit heeft inmiddels in een groot aantal steden geleid tot toepassing van cameratoezicht, als extra toezicht middel, in het kader van de handhaving van de openbare orde en veiligheid. Gemeente Ede eerste gemeente met invoering cameratoezicht Sinds 1998 maakt de gemeente Ede als eerste gemeente gebruik van camera’s om toezicht te houden op het uitgaansgebied het Museumplein en de directe omgeving in het centrum van Ede. De aanleiding voor de invoering van cameratoezicht was het toenemende uitgaansgeweld en vandalisme op dit Museumplein. Deze invoering van het publieke cameratoezicht in het kader van de handhaving van de openbare orde en veiligheid had veel landelijke publiciteit tot gevolg mede in relatie met het onderwerp privacy.

In opdracht van wijlen burgemeester Pim Blanken heb ik, vanuit mijn ruime politie ervaring, in Engeland de argumenten verzameld voor toepassing van publiek cameratoezicht, met bijzondere aandacht voor het privacy aspect. Een gericht werkbezoek aan de politie in het Engelse Leeds was daarbij zeer succesvol, dit vanwege de ruime ervaringen daar met de toepassing van het publieke cameratoezicht. In de cameratoezichtruimte van de politie aldaar zag ik live camerabeelden van het in elkaar schoppen en slaan van een willekeurige voetganger door een jongen, deel uitmakende van een voorbijkomende groep jongens. De dader sloot zich na zijn daad triomfantelijk weer aan bij zijn “vrienden” en maakte aanstalten om door de te lopen, zonder zich te bekommeren om het slachtoffer. Qua rechtvaardigheidsmotief en dadergerichte aanpak mooi om met eigen ogen waar te nemen dat de dader direct daarop, de door de cameraobservant gewaarschuwde politie op straat, uit het groepje jongens als de dader werd aangehouden. Deze dadergerichte praktijk aanpak was voor mij het belangrijkste argument voor toepassing van cameratoezicht. Tevens de ervaring van de politie aldaar dat de voetgangers in een straat met cameratoezicht veelvuldig aan die zijde van de straat op het trottoir gingen lopen waar een camera was geplaatst.

2

Vervolgens heb ik het belangrijke argument namens de gemeente Ede verwerkt in een totaal voorstel ‘invoering publiek cameratoezicht op het uitgaansgebied Museumplein te Ede’. Dit ter goedkeuring van de toenmalige Registratiekamer van Justitie. Na persoonlijke aanbieding van het voorstel en de toelichting hierop werd dit voorstel positief ontvangen. Onder brede landelijke belangstelling vond de start van dit cameratoezicht in Ede plaats. Op verzoek van de burgemeester is de aanpak van dit publieke cameratoezicht en de ervaringen hiermee breed beschikbaar gesteld voor andere gemeenten. Meerdere vertegenwoordigers van deze gemeenten zijn in Ede een “inkijk” komen nemen.

Inmiddels vindt de toepassing van publiek cameratoezicht met veel succes in veel gemeenten plaats en is dit bij met name horeca uitgaansgebieden niet meer weg te denken. Uit de ruime praktijkervaringen hiervan is de volgende belangrijke conclusie te rechtvaardigen: ‘Wat door middel van een goed uitgeruste en bemenste cameratoezichtruimte wordt waargenomen, is niet door extra inzet van politie te realiseren’

3

INHOUDSOPGAVE

1 INLEIDING 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23

Redenen tot invoering cameratoezicht in Hilversum Hoge pakkans beste preventie Opsomming onderwerpen die in het rapport behandeld worden Algemene doelstelling van cameratoezicht op de Groest en omgeving Wettelijke kaders Eisen van proportionaliteit en subsidiariteit Privacy Aanpassing artikel 151c Gemeentewet en APV Cameraposities Wijze van plaatsing en functionele mogelijkheden van de camera’s Consequenties herontwikkeling Stationsplein in verband met cameratoezicht Infrastructuur Cameratoezichtruimte Toekomstige regionale aanpak van het cameratoezicht Inzet operationele handhaving Horeca Verlichting Incidentgegevens en analyse hiervan Borging cameratoezicht binnen de gemeente en politie Cameratoezicht in verband met grootschalige evenementen Flexibel (tijdelijk) cameratoezicht Communicatie Conclusies en aanbevelingen

5 5 6 7 7 8 9 9 10 10 11 12 12 13 14 17 17 18 21 22 23 23 25

Bijlage 1 Gedeeltelijke weergave onderzoek uitgevoerd door Henny Brunekreef (Brunekreef Consultants februari 2013) Bijlage 2 Gedeeltelijke weergave onderzoek uitgevoerd door Henny Brunekreef (Brunekreef Consultants 2015) Bijlage 3 Gedeeltelijke weergave onderzoek uitgevoerd namens het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid, door Rodney Haan, Mariëlle Jansen, Iris Versprille en Joeri Vig (2017) Bijlage 4 Gedeeltelijke weergave onderzoek uitgevoerd door Sander Flight van het bureau Onderzoek en Advies (2019)

4

1.

Redenen tot invoering cameratoezicht in Hilversum

Begin 2012 vonden een aantal ernstige geweldsdelicten plaats op de Groest in Hilversum. Deze waren van dien aard dat de “roep” om daarop extra in actie te komen in sterke mate toenam. In overleg met de politie besloot de gemeente om een aantal extra maatregelen te nemen. Zowel extra politie als particuliere beveiligers werden tijdens de uitgaansavonden ingezet. Aansluitend hierop werd door de gemeentelijke handhavers de controle in de horeca opgevoerd op het schenken van alcohol aan jongeren. De mishandeling van twee jonge meisjes op de Groest in augustus 2012, in relatie met vorenbenoemde ernstige geweldsdelicten, was voor de gemeente het moment om over te gaan tot inzet van cameratoezicht. De raad van de gemeente Hilversum heeft op 26 september 2012 ingestemd met het voorstel van de burgemeester en wethouders om als pilot cameratoezicht in te voeren op de Groest voor de periode oktober 2012 tot mei 2013 door middel van aanschaf van zes camera’s en inzet van beveiligers. Dit gelet op artikel 151c lid 1 Gemeentewet en Artikel 2.8.1 (Cameratoezicht op openbare plaatsen) van de APV. Ter uitvoering van dit besluit werden in oktober 2012 zes camera’s geïnstalleerd op de Groest in Hilversum 2.

Hoge pakkans beste preventie

Hoogleraar strafrecht Jan Naeyé deed in een artikel van Binnenlandsbestuur de navolgende belangrijke uitspraak: “Een hoge pakkans is nog steeds de beste preventie”. Vanuit de praktijk weergegeven ervaringen die invulling geven aan deze uitspraak. Cameratoezicht biedt bij uitstek de mogelijkheid tot een dadergerichte aanpak. Hierdoor wordt de pakkans van de feitelijke daders aanzienlijk vergroot en worden zij uit de anonimiteit gehaald. Dat verschaft vooral bij jonge daders de mogelijkheid om in een vroeg stadium op de persoon gerichte maatregelen te treffen (hierbij kan een simpel huisbezoek al doeltreffend zijn). Verder is een hoge pakkans nog steeds de beste preventie. Cameratoezicht laat in de beginfase altijd een verhoging van het incidentenpatroon zien. Dit laat zich uiteraard logisch verklaren omdat meer wordt waargenomen door middel van het cameratoezicht. Het preventief surveilleren door middel van de camera’s, en het registreren van de van belang zijnde feiten in het cameragebied, hebben een duidelijke toegevoegde waarde voor de vorming van een adequaat beleid op toezicht en handhaving. Cameratoezicht is zeer effectief bij de aanpak van overlast- en vernielgedrag. Het verhoogt aanzienlijk de effectiviteit van het optreden van de politie, overige handhavers en justitie.

Tevens de effectiviteit van een vervolg onderzoek van de politie en de vervolging door justitie met het beschikbaar hebben van de camerabeelden. Ook hier geldt dat tijd (onderzoekuren) geld kost. Het sneller en gerichter kunnen optreden van de politie en overige handhavers laat een duidelijke daling van de zware geweldsdelicten zien. Cameratoezicht scoort qua effectiviteit in relatie met een horeca uitgaansgebied zeer hoog. Juist vanwege het veelvuldig voorkomen van escalaties. Bij drugs gerelateerde delicten is cameratoezicht een effectief toezichtmiddel in directe relatie met de gewenste bewijsvoering. In algemene zin kan vastgesteld worden dat het verplaatsingseffect van de incidenten ten gevolge van het cameratoezicht naar omliggende gebieden zonder cameratoezicht niet noemenswaardig is.

5

Aanhouding verdachte na incident op de Groest 3.

Opsomming onderwerpen die in het rapport behandeld worden • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Doelstelling; Wettelijke kaders; Wettelijke grondslag cameratoezicht in openbare ruimte in het kader van de handhaving van de openbare orde en veiligheid; Proportionaliteit en subsidiariteit; Privacy; Algemene plaatselijke verordening (APV) Hilversum; Weergave cameragebied: aantal, soort, posities en functies van de camera’s; Aanwezige, soort en specifieke multifunctionele voordelen van de aangelegde infrastructuur; Camerasysteem; In functie zijnde cameratoezichtruimte; Weergave en analyse incidentgegevens; Borging cameratoezicht binnen de gemeente en politie; Toekomstig regionaal beleid; Verlichting; Evenementen; Flexibel cameratoezicht; Aanduiding cameragebied; Consequenties ontwikkeling Stationsgebied; Flexibel cameratoezicht; Weergave samenhang van de reeds gedane evaluaties; Slot conclusie en aanbevelingen.

6

4. Algemene doelstelling van cameratoezicht op de Groest en omgeving Het doel van de invoering van cameratoezicht op de Groest is het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid door: • • •

Het vergroten van de mogelijkheden voor de handhaving van de openbare orde; Het voorkomen en terugdringen van overlast en vandalisme; Het verhogen van de veiligheid en het veiligheidsgevoel van bewoners en bezoekers van het horecacentrum in de gemeente door het voorkomen en terugdringen van criminaliteit.

Opmerking: Zowel misdrijven als overtredingen zoals vechtpartijen (openlijke geweldplegingen), bedreigingen, mishandelingen, ordeverstoringen, openbaar alcohol gebruik, drugsgebruik en vervuiling van de openbare ruimte zijn veel voorkomende problemen in het horeca uitgaansgebied van de Groest en directe omgeving, welke in eerste instantie om gerichte handhaving van de politie en overige toezichthouders en Boa’s vragen. Cameratoezicht vergroot aanzienlijk de pakkans van de overtreders van genoemde delicten en verhoging van het oplossingspercentage. Cameratoezicht is het ultieme middel om bij voornoemde overtredingen een duidelijk dadergericht inzicht te krijgen. Door middel van de live en of opgenomen camerabeelden kan op efficiënte wijze een heldere reconstructie van een overtreding dan wel incident worden gemaakt. Dit biedt een gerichte ondersteuning aan de politie en het Openbaar Ministerie bij de opsporing en vervolging van de daders van strafbare feiten. Een zeer belangrijk neveneffect van de toepassing van het cameratoezicht in het openbare gebied betreft de verhoging van de veiligheid en veiligheidsgevoel van politie en overige toezichthouders. 5.

Wettelijke kaders

De Wet Cameratoezicht op Openbare Plaatsen is door de wijziging van de Gemeentewet vanaf 1 februari 2006 in werking getreden. Hiervoor is in de Gemeentewet het artikel 151c toegevoegd. Tevens werd gelijktijdig artikel 13 van de Wet Politieregisters gewijzigd. Per 1 januari 2008 is de Wet Politieregisters overgegaan in de Wet Politiegegevens. Camerabeelden op basis van artikel 151c van de Gemeentewet vallen onder de Wet Politiegegevens, hetgeen inhoudt dat deze beelden onder bepaalde voorwaarden beschikbaar zijn voor opsporingsdoeleinden. Artikel 151c luidt als volgt: a. De raad kan bij verordening de burgemeester de bevoegdheid verlenen om, indien dat in het belang van de handhaving van de openbare orde noodzakelijk is, te besluiten tot plaatsing van vaste camera’s voor een bepaalde duur ten behoeve van het toezicht op een openbare plaats als bedoeld in artikel 1 van de Wet openbare manifestaties en andere bij verordening aan te wijzen plaatsen die voor een ieder toegankelijk zijn. De burgemeester bepaalt de duur van de plaatsing en wijst de openbare plaats of plaatsen aan, met inachtneming van hetgeen daaromtrent in de verordening is bepaald; b.

De burgemeester stelt, na overleg met de officier van justitie, bedoeld in artikel 14 van de Politiewet 1993, de periode vast waarin in het belang van de handhaving van de openbare orde daadwerkelijk gebruik van de camera’s plaatsvindt en de met de camera’s gemaakte beelden in elk geval rechtstreeks worden bekeken;

7

c. De burgemeester bedient zich bij de uitvoering van het in het eerste lid bedoelde besluit van de onder zijn gezag staande politie; d. De aanwezigheid van camera’s als bedoeld in het eerste lid is op duidelijke wijze kenbaar voor een ieder die de desbetreffende openbare plaats betreedt; e. Met de camera’s worden uitsluitend beelden gemaakt van een openbare plaats als bedoeld in artikel 1 van de Wet Openbare Manifestaties en andere bij verordening aan te wijzen plaatsen die voor een ieder toegankelijk zijn; f. De met de camera’s gemaakte beelden mogen in het belang van de handhaving van de openbare orde worden vastgelegd en gedurende ten hoogste vier weken worden bewaard; g. De vastgelegde beelden, bedoeld in het zesde lid, vormen een tijdelijk register in de zin van de Wet politieregisters. Met inachtneming van artikel 13, zevende lid, van de Wet Politieregisters kunnen uit dat register gegevens worden verstrekt ten behoeve van de opsporing van een gepleegd strafbaar feit; h.

Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden met het oog op de goede uitvoering van het toezicht, bedoeld in het eerste lid, regels gesteld omtrent: o De vaste camera’s en andere technische hulpmiddelen benodigd voor het toezicht, bedoeld in het eerste lid, en de wijze waarop deze hulpmiddelen worden aangebracht; o De personen belast met of anderszins direct betrokken bij de uitvoering van het toezicht; o De ruimten waarin de waarneming of verwerking van door het toezicht vastgelegde beelden plaatsvindt. 6.

Eisen van proportionaliteit en subsidiariteit

De dringende maatschappelijke behoefte om onveiligheid en of gevoelens van onveiligheid te voorkomen en te verminderen, kan beschouwd worden als een dermate belangrijk doel dat het belang daarvan voorgaat op de privacybelangen van de individuele bezoeker van met name in een horeca uitgaansgebied. Desalniettemin zal in technische zin de plaatsing en reikwijdte van de camera’s zodanig moeten zijn dat de mate van inbreuk op de privacy tot een minimum beperkt blijft en privé ruimten van binnen het cameragebied woonachtig zijnde personen buiten beeld blijven. De daadwerkelijke toepassing van het cameratoezicht dient noodzakelijk te zijn in het belang van de handhaving van de openbare orde. Dit vereiste impliceert dat cameratoezicht in de eerste plaats een proportioneel instrument is in relatie tot het beoogde doel en dat dit doel niet op een andere, minder ingrijpende wijze, kan worden gerealiseerd (subsidiariteit) . De totale probleemstelling in het horeca uitgaansgebied van de Groest en directe omgeving geeft ruim voldoende aan dat daar, in het belang van de openbare orde en veiligheid, tot invoering van cameratoezicht kan worden overgegaan. Deze probleemstelling geeft hierbij aan dat het cameratoezicht op de Groest en directe omgeving een proportioneel instrument is in relatie tot de beoogde doelstelling.

Tevens is eenvoudig vast te stellen dat het integraal veiligheidsbeleid, specifiek ten behoeve van het uitgaansgebied de Groest en directe omgeving, een hoge prioriteit heeft bij zowel gemeente, politie als justitie. Naar aanleiding van de voortduring van het plegen van geweldsdelicten binnen het uitgaansgebied de Groest werd door de gemeente, in overleg met de politie, besloten. tot inzet van particuliere beveiligers en extra politie. Het totaal aan maatregelen is vastgelegd in de Nota Veilig Uitgaan 2013. De conclusie is daarmede duidelijk, dat de toepassing van cameratoezicht op de Groest en directe omgeving van de gemeente Hilversum aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit voldoet.

8

7.

Privacy

De wettelijk voorgeschreven privacy eisen zijn bij het ingestelde cameratoezicht op de Groest en directe omgeving in acht genomen. Zo zijn bij de toegangen tot het cameragebied camerabordjes geplaatst, zoals onderstaande foto. Waar binnen het cameragebied sprake is van intimiteit, is dit ongedaan gemaakt door de daarvoor in aanmerking komende gedeelten (zoals ramen van woningen) softwarematig van een grijsvlak te voorzien. Het zogenaamde blanken van bepaalde camerabeelden. Het camerabord geeft duidelijk weer dat er sprake is van cameratoezicht en welke verantwoordelijke instanties van toepassing van het cameratoezicht er zijn.

In Hilversum toegepast camerabordje 8.

Aanpassing artikel 151c Gemeentewet en APV

In 2016 is artikel 151c Gemeentewet aangepast in verband met verruiming van de bevoegdheid van de burgemeester tot de inzet van cameratoezicht. De aanpassing betreft de belangrijke mogelijkheid om zowel vaste als verplaatsbare (flexibele) camera’s bij de toepassing van cameratoezicht te gebruiken. Raadsbesluit tot wijziging APV gemeente Hilversum Bij Raadbesluit van 11 juli 2017 is artikel 2.8.1 van de Algemene Plaatselijke Verordening gewijzigd in de volgende tekst: a. De burgemeester kan overeenkomstig artikel 151 c van de Gemeentewet, na instemming van de gemeenteraad, besluiten tot plaatsing van vaste camera’s voor een bepaalde duur ten behoeve van het toezicht op een openbare plaats; b. De burgemeester is bevoegd, overeenkomstig artikel 151 c van de Gemeentewet, te besluiten tot plaatsing van flexibel cameratoezicht voor een bepaalde duur ten behoeve van het toezicht op een openbare plaats. De inzet van drones is daarbij niet toegestaan; c. De burgemeester heeft de bevoegdheid, als bedoeld in het eerste en tweede lid, eveneens ten aanzien van andere voor een ieder toegankelijke plaatsen.

9

9. Aanpassing artikel 151c Gemeentewet en APV 1. Dome camera Langestraat/Schering 2. Dome camera Groest tegenover Veerstraat 3. Dome camera Groest/Herenstraat 4. Dome camera Groest/Spuisteeg 5. Dome camera Groest tegenover G.Spot 6. Dome camera Groest/Biersteeg 7. Dome camera Groest/Spoorstraat 8. Dome camera Groest/Leeuwenstraat 9. Dome camera Groest/Stationsstraat/Naarderstraat 10. Dome camera Oude Doelen/Wagenmakerssteeg 11. Vaste camera Oude Doelen 12. Vaste camera Oude Doelen 13. Dome camera Spoorstraat/Kampstraat 14. Dome camera Leeuwenstraat/Kampstraat 15. Dome camera Stationsplein t.h.v. Hoofdingang station 16. Vaste camera Spoortunnel zijde Stationsplein 17. Dome camera Spoortunnel t.h.v. fietsenstalling 18. Vaste camera Spoortunnel t.h.v. Oosterspoorplein 19. Dome camera Oosterspoorplein/Spoortunnel 20. Dome camera Langgewenst t.h.v. Vue bioscoop 21. Dome camera Paardenplein/Paardengang (achterzijde bioscoop) 22. Dome camera Koninginneweg/Huizerstraat 23. Dome camera Langgewenst/Naarderstraat 24. Dome camera Langgewenst/Honingstraat 25. Dome camera Kerkstraat/Zeedijk 26. Dome camera Kerkstraat/Kerkbrink 10.

Wijze van plaatsing en functionele mogelijkheden van de camera’s Met uitzondering van de dome camera (10) en de twee vaste camera’s ( 11 en 12) in de Oude Doelen en de dome camera (17) en de twee vaste camera’s (16 en 18) in de Spoortunnel, zijn de overige dome camera’s gemonteerd aan cameramasten van 4 respectievelijk 6 meter hoog. Zowel de camera’s als de cameramasten zijn volgens gemeentevoorschrift donkergroen van kleur. Het resultaat hiervan is uiteraard dat de camera’s hierdoor minder zichtbaar in beeld zijn. Dome camera’s zijn beweegbare camera’s waarmee gedetailleerde camerabeelden kunnen worden gemaakt op de gewenste plaatsen en personen in vrijwel het totaal omvattende cameragebied. Dit vanwege het zoombereik en het 360 graden rond kunnen draaien van deze dome camera’s. Binnen de mogelijkheden van een dome camera zijn zogenaamde presets in te stellen. Dit houdt in dat zo’n dome camera in een bepaalde richting ingesteld kan worden, om zo het effect en de efficiency van de camera te verhogen. Indien deze camera op een moment nodig is voor een bewegend toezicht gebruik, dan gaat deze na dit gebruik terug naar zijn presetstand.

10

De soort, het aantal camera’s en de posities daarvan zijn bij aanvang in nauwe afstemming met de coördinator van het Horeca Interventie Team van de politie en de coördinator cameratoezicht van de gemeente vastgesteld. Bij de uitbreidingen van het aantal camera’s zijn tevens de observanten van de cameratoezichtruimte hierbij betrokken. Zowel de politie, gemeente, observant en overige toezichthouders geven unaniem aan dat er op dit moment geen overbodige camera’s geplaats zijn en alle camera’s aan de uitgangspositie qua plaats voldoen. Vastgesteld kan worden dat het uitgaansgebied, Stationsplein, Stationstunnel, Oosterspoorplein en de belangrijke toegangs- en vluchtwegen voldoende qua cameratoezicht zijn afgedekt. Voorgesteld wordt de vaste camera 11, geplaatst tegen de gevel op de Oude Doelen, te vervangen door een dome camera. De situatie daar qua omgevingsvorm en het aanwezige incidentenpatroon vragen om een inzoom mogelijkheid.

Dome camera

Vaste camera

11. Consequenties herontwikkeling Stationsplein in verband met cameratoezicht De dome camera 15, geplaatst op het Stationsplein rechts naast de hoofdingang van het NS station, is op dit moment voldoende om het vereiste cameratoezicht op het Stationsplein uit te voeren. Dit mede gezien de openheid van het betreffende gebied met het busstation en taxistandplaats. Ten gevolge van de totale herontwikkeling van het Stationsplein zijn er belangrijke aspecten aanwezig die uitbreiding van een aantal camera’s en daarbij behorende infrastructuur zoals glasvezel- en stroom verbinding noodzakelijk maken .

Plattegrond nieuwe situatie busstation 11

Op en rondom het busstation worden namelijk bomen geplaatst en komt er een kleine overkapping op 4 meter hoogte op het middenterrein. Tussen de Schapenkamp en het busstation komt een appartementencomplex (derhalve directe omwonenden) op de plaats van het voormalige GAK gebouw. De overige geplande ontwikkelingen behelzen horeca, hotel en appartementen. Op dit moment is er vanuit de gemeente al extra aandacht van de toezichthouders gevraagd in verband met overlast op het busstation en taxi standplaats. Ten behoeve van het nieuw aan te leggen busstation zijn reeds de belangrijkste maatregelen voor dit moment qua aanleg loze mantelbuizen en stroomkabel genomen. Deze aanpak dient ook vroegtijdig plaats te vinden ten behoeve van de overige geplande ontwikkelingen, zoals horeca, hotel en appartementen accommodatie op het Stationsplein. Verder dient op dit moment een definitief cameraplan en een plan ten behoeve van uitbreiding van een boven- c.q. ondergrondse sectiekast gemaakt te worden ten behoeve van het busstation. 12. Infrastructuur De speciaal voor het cameratoezicht op de Groest en directe omgeving aangelegde glasvezel verbinding heeft gezorgd voor een stabiele en kwaliteitsvolle verbinding. Een verbinding die garant staat voor snelle camerabeelden. De totale aanleg bestaat uit een kabel beschermbuis van 40 mm. In deze buis zijn 10 geleide buisjes ingebracht van ieder 7mm.

In ieder buisje kan glasvezel worden ingeblazen. Ten behoeve van het cameratoezicht zijn hiervoor een paar buisjes gebruikt. Dit houdt in dat er voor andere gemeentelijke functies buisjes beschikbaar bleven. Inmiddels zijn van enkele pollerts (beweegbare palen) in het centrum de aanwezige ondersteunende camera’s qua verbinding, door gebruik te maken van één geleide buisje, op glasvezel aangesloten. Het gevolg hiervan was dat de aanwezige huurlijnen qua verbinding konden vervallen. Het gebruik van één geleide buisje geldt eveneens te behoeve van het project “druktemeter” op de Groest en Marktplein. Deze wijze van multifunctioneel gebruik van de geleide buisjes zullen altijd aparte gescheiden glasvezelverbindingen betreffen, hetgeen noodzakelijk is voor het privacy aspect van het cameratoezicht. Deze wijze van aanpak voorkomt onnodige graaf- en straatwerkzaamheden. 13. Cameratoezichtruimte Vanaf 2013 tot de sloop van het politiebureau aan de Groest bevond zich de cameratoezichtruimte in een daarvoor geschikte aparte kamer in het politiebureau. De belangrijke opslagruimte voor de centrale benodigde apparatuur ten behoeve van de opgeslagen camerabeelden bevond zich in die periode eveneens in een daarvoor geschikte ruimte in het politiebureau.

Ten behoeve van het nieuw te bouwen politiebureau zijn zowel de meldtafel met bijbehorende apparatuur en opslag apparatuur tijdelijk in zijn geheel verplaatst naar het naast het oude politiebureau aanwezige pand op de hoek Kampstraat/Prins Bernhardstraat. Op de normale tijdstippen van het uitkijken van de camerabeelden is dit pand alleen ten behoeve van het cameratoezicht in gebruik. Dit in tegenstelling tot het hiervoor 24-uurs bemande politiebureau. Dit cameratoezicht wordt op dit moment door één observant uitgekeken. Dit volledig alleen functioneren tijdens de avond- en nachtelijke uren vraagt qua veiligheidsbeleving en objectieve veiligheid om alsnog tijdelijke maatregelen, zoals het installeren van een noodknop en een vaste camera bij de toegangsdeur met verbinding naar de cameratoezichtruimte. Verder zijn de totale voorzieningen qua meubilair en apparatuur echter van dien aard dat er op een kwaliteitsvolle wijze cameratoezicht kan plaatsvinden. Dit is mede te danken aan het deskundig uitkijken van de camerabeelden. De functionaliteit en effectiviteit van het cameratoezicht wordt echter negatief beïnvloed door de aanwezige bomen, parasols en overig straatmeubilair. 12

Cameratoezichtruimte Hilversum 14. Toekomstige regionale aanpak van het cameratoezicht Zoals nu de verwachting is, zal medio 2025 het nieuwe Regionale Politiebureau inclusief de daarin opgenomen regionale cameratoezichtruimte, in gebruik worden genomen. Vanuit deze regionale cameratoezichtruimte worden voor verschillende steden binnen de regio met cameratoezicht in de openbare ruimte de camerabeelden uitgekeken. Over de wijze waarop in deze nieuwe situatie dient nog afstemming plaats te vinden met de verschillende burgemeesters. Het is aan te bevelen om hierbij de ervaringen van de reeds op de centrale cameratoezichtruimte van de regio Utrecht aangesloten gemeenten mee te nemen. De praktijk leert namelijk dat voor publiek cameratoezicht het meeste rendement oplevert indien dit uitgevoerd wordt vanuit een organisatie die het meeste belang en zicht heeft op de actuele gebeurtenissen binnen het cameragebied. Hierbij behoren zeker de zogenaamde zich in tijd vormende gebeurtenissen. Je zou deze aanpak kunnen benoemen als de zogenaamde "wijkagent" van het cameratoezicht. Bij de actieve toepassing (live uitkijken) van het cameratoezicht is het actief preventief observeren een belangrijk uitgangspunt. Hiervoor dien je elk facet van het cameragebied te kennen, waaronder de definitieve en tijdelijke veranderingen van de omgevingsfactoren binnen zo'n gebied.

Verder is het van essentieel belang dat je op de hoogte bent van het actuele incidentenpatroon en de veroorzakers hiervan binnen het cameragebied. Zodanig dat je weet welke individuele personen of groepen jongeren binnen het cameragebied een risico vormen voor niet gewenste feitelijkheden. Om aan deze belangrijke uitgangspunten te voldoen is het in eerste instantie van groot belang dat het observeren plaatsvindt door een vaste, aan de Groest gerelateerde observant, met de “eigen” aanwezige camera's in het cameragebied. Deze situatie is op dit moment met veel succes in Hilversum aanwezig. De observant behoeft alleen het observeren uit te voeren met de op de Groest en directe omgeving aanwezige camera's. De praktijk laat zien dat bij een regionale uitvoering van het cameratoezicht deze camera's veelal in een pool met niet “eigen” camera’s worden ondergebracht. Het spreekt voor zich dat hierdoor de tijdsduur van het feitelijk observeren van de op de Groest aanwezige camera's wordt bekort. Bij een dergelijke uitvoering van het cameratoezicht binnen een cameragebied met een hoge intensiteit aan horecagelegenheden (waaronder nachthoreca), de aan horeca gerelateerde incidenten, waaronder incidenten die behoorlijk kunnen escaleren, is zo’n aanpak sterk af te raden. Het financiële aspect is tevens een aandachtspunt daar een regionale aanpak veelal duurder uit zal vallen.

Tot slot is het goed om de aandacht te vestigen op het belangrijke gegeven dat de plaatselijke burgemeester verantwoordelijk is voor de openbare orde en veiligheid binnen zijn gemeente. Derhalve ook voor de uitvoering van het belangrijke toezicht middel cameratoezicht! 13

Op dit moment gaat men binnen de regio Utrecht uit van max 32 camera’s in een pool gekoppeld aan één observant. De observanten worden vanuit studenten van de Hogeschool Utrecht Integrale Veiligheidskunde geselecteerd en intern opgeleid voor observant cameratoezicht. Indien het cameratoezicht in Hilversum binnen de regionale aanpak wordt opgenomen zijn op dit moment enkele punten die bijzondere aandacht vragen. Ten eerste de 26 camera’s in één zogenaamde Hilversum pool onder te brengen en serieuze stappen te ondernemen om de ervaren zittende cameraobservant van Hilversum te koppelen aan de zogenaamde pool Hilversum. Deze observant is gelijk aan de toezichthouders van PPS gediplomeerd beveiliger met de nodige praktijkervaring in een horeca uitgaansgebied. Als gevolg van een knieblessure is hij de observantenrol op een gedegen wijze gaan vervullen. Bij de inzet van een student is de wisseling van persoon een belangrijk aandachtspunt. Opmerking De toekomstige totale inrichting van het Stationsplein zal een uitbreiding van het aantal camera’s noodzakelijk maken. Voor een gedegen dekking van het cameratoezicht zal dit ten behoeve van het aangepaste busstation vermoedelijk een tweetal camera’s zijn en voor de overige veranderingen zullen dit bij globale inschatting minimaal een drietal camera’s zijn. Dit benadert het genoemde uitgangspunt van max 32 camera’s in een pool. 15.

Inzet operationele handhaving Politie Bij de politie werd het voormalige zogenaamde Horeca Interventie Team (HIT team) gevormd door vier politiemensen afkomstig uit een gering daarvoor gevormde groep politiemensen, waardoor na verloop van tijd een goed zicht werd verkregen op de bezoekers van de Groest en directe omgeving. Juist ook op de doelgroep bezoekers, meestal jongeren, van waaruit de meeste overlast wordt veroorzaakt. Na verloop van tijd was deze vrij vaste groep politiemensen qua persoonlijke weekenddiensten en overige algemene roosteraspecten niet te handhaven.

Briefing door de politie voorafgaande aan de gezamenlijke inzet, met de officier van justitie als gast.

14

Wel is het aantal van vier politiemensen, waarvan altijd één de algehele leiding heeft, intact gebleven. Belangrijk om te vermelden is dat naast het algemeen belang qua handhaving van de openbare orde en veiligheid op de Groest en omgeving, juist ook de inzet van politie van essentieel belang is in verband met de Wettelijke regie functie op de toepassing van het cameratoezicht. Deze regievoering begint iedere vrijdag- en zaterdagavond met het houden van een briefing met de toezichthouders, boa’s en observant en krijgt zijn vervolg in het cameragebied en overige afhandelingszaken het cameratoezicht betreffende. Vastgesteld kan worden dat mede door een zeer adequate regievoering van de leiding van het politieteam op de Groest er een optimale samenwerking en kwaliteit van het complete handhavingsteam is ontstaan. Beveiligers PPS De toezichthouders van PPS Security zijn gediplomeerd conform de Wet Particuliere Beveiligingsorganisaties en Recherchebureaus. Op de vrijdagavond en zaterdagavond houden twee medewerkers van PPS vanaf 21.00 uur tot 06.00 uur toezicht op de Groest en omgeving. Zij verrichten hun toezichttaken op fietsen. Mede door het takenpakket van deze toezichthouders en de wijze van samenwerking met politie, boa’s en observant cameratoezicht, leveren zij een actieve bijdrage aan een veilige omgeving tijdens de uitgangsuren.

Zij fungeren als een belangrijk aangeefpunt van situaties die om politieoptreden en/of cameratoezicht vragen. Zij houden regelmatig contact met portiers en beveiligers van de horecagelegenheden. Dit komt zeker de onderlinge samenwerking ten goede. Zij verlenen specifiek assistentie aan de politie bij onveilige situaties, zoals: • Het beschermen en/of afschermen van de politie; • Het observeren van de situatie; • Het rapporteren aan de politie; • Assisteren bij aanhouding en overdragen. Boa’s Sinds de coronacrisis zijn de boa’s betrokken bij de gezamenlijke handhaving van de openbare orde en veiligheid met de politie, PPS toezichthouders en observant cameratoezicht, op het uitgaansgebied van de Groest en directe omgeving. Deze toezichttaak voeren zij wekelijks uit op de vrijdagavond en zaterdagavond van 17.00-02.00 uur. Binnen deze dagen worden regelmatig toezichtacties gehouden specifiek op de handhaving op wildplassen en alcohol in het openbare gebied, op de tijdstippen vanaf 19.00 tot 04.00 uur. De werkzaamheden van de boa’s hebben een directe relatie met de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Voor het uitgaansgebied op de Groest en omgeving zijn dit de overtredingen: • Openbare dronkenschap; • Openbaar alcoholgebruik ; • Wildplassen. Daarnaast hebben zij een doorgeeffunctie van zaken waar politieoptreden en/of gericht cameratoezicht nodig is.

Zij geven aan dat na de coronaperiode de jeugd weer moest wennen aan de toezicht taak van de politie en boa’s. Ook was er een toename van agressie voornamelijk richting politie. De inzet van de boa’s ten behoeve van specifieke en locatie gerichte APV overtredingen past geheel in deze tijd van inzet van politie en handhavers. Hierdoor krijgen de APV overtredingen de gewenste aandacht en kan de politie zich specifiek richten op de feitelijke politietaak die een dergelijk uitgaansgebied vraagt van de overheid.

15

Observant

Inzet boa duo

Binnen de totale aanpak van de handhaving van de openbare orde en veiligheid binnen een horeca uitgaansgebied zoals op de Groest en directe omgeving vervult heden ten dage de observant cameratoezicht een zeer belangrijke rol. Zijn kwaliteit van observeren en interactie met de politie, overige toezichthouders en boa’s op straat beïnvloedt voor een belangrijk deel de resultaten van de toepassing van het cameratoezicht en de daaruit voortvloeiende aanpak van de openbare orde en veiligheid in zo’n gebied. De politie speelt binnen de toepassing van cameratoezicht in de openbare ruimte de belangrijke verantwoordelijke rol van regievoering. Mede uit de gesprekken met de politie, toezichthouders en boa’s kan vastgesteld worden dat de kwaliteit van observeren en interactie met de politie, overige toezichthouders en boa’s op straat prima wordt uitgevoerd door de observant. Op dit moment wordt deze functie door één persoon uitgevoerd, in tegenstelling tot een bezetting van twee personen in de begin jaren van het cameratoezicht op de Groest. Bij een gedegen beoordeling omtrent de juiste bezetting qua aantal van observanten voor het cameratoezicht op de Groest en directe omgeving zijn de gevoeligheid en weerbaarheid van de functie van observant in relatie met de aanwezige problematiek en grootte van het gebied belangrijke aandachtspunten.

Gevoelig- en weerbaarheid De gevoeligheid ligt hem in het gegeven dat zijn uitvoerende werkzaamheden invloed hebben op handhaving van de openbare orde binnen het cameragebied. Vervolgens dat dit breed binnen het publieke aandachtsveld valt. Positief wanneer het cameratoezicht heeft bijgedragen aan het voorkomen van incidenten en negatief bij het niet of onvoldoende hebben van camerabeelden van een in de brede publieke belangstelling staand incident (zoals openlijke geweldpleging tegen personen). Verder is zeer aannemelijk dat de scherpte van het observeren van cameratoezicht in een horeca uitgaangebied afneemt na enkele uren van intensief observeren. Soort, grootte en problematiek van het gebied Het betreft hier een uitgaansgebied met ruim aanwezige horecagelegenheden waaronder nachthoreca. Zeker in relatie met een kwaliteitsvol cameratoezicht kan vastgesteld worden dat het een vrij omvangrijk en intensief toezichtgebied is. Naast het feitelijke gebied van de Groest moeten bij de beoordeling uiteraard de daarbij in aanmerking komende zijstraten, het Marktplein en Stationsplein betrokken worden. Voor de aanwezige problematiek geldt dat dit een duidelijk aan een horeca uitgaansgebied gerelateerde problematiek is en blijft. Voor de beteugeling hiervan is en blijft het cameratoezicht een zeer belangrijke rol vervullen.

Het is een combinatie van beide redenen dat de inzet van één observant zeer kwetsbaar is en de totale kwaliteit van de observantenrol onder druk staat. Voor alle duidelijkheid zijn rol is actief blijven signaleren en duidelijk / gedegen doorgeven van de waargenomen feiten met tot slot het per feitcode registreren. Ook dit registreren van de daarvoor bestemde acties kan onder druk komen te staan. Dit is zeker op dit moment een belangrijk aandachtspunt. 16

16. Horeca Uit evaluatiegesprekken blijkt dat de “horeca” positief is aangaande het handhaven van de openbare orde en veiligheid in het horeca uitgaansgebied van de Groest en directe omgeving. De samenwerking met politie, toezichthouders en boa’s wordt als goed ervaren. Tevens de bereikbaar van hen middels de gezamenlijke horecatelefoon (korte lijnen). Cameratoezicht wordt als een zeer belangrijk signaleringsmiddel gezien. De ervaring is dat er gedoceerd gemonitord wordt. 17. Verlichting Binnen de toepassing van cameratoezicht in de openbare ruimte speelt de kwaliteit van de aanwezige verlichting een essentiële rol voor het verkrijgen van kwaliteitsvolle camerabeelden. Dit houdt zeker niet in dat er een soort “stadionverlichting” vereist is, juist niet. Een mooie gelijkmatige heldere witte verlichting is hierbij het belangrijkste uitgangspunt. Op het belangrijkste deel van het totale cameragebied, namelijk de Groest, voldoet de verlichting aan deze uitgangspunten. In zijn totaliteit biedt de verlichting, met uitzondering van het Marktterrein, in het totale cameragebied voldoende kwaliteit camerabeelden. De oorzaak op het Markterrein ligt hem in het feit dat er naast heldere witte verlichting, gekleurde feestverlichting rondom de fontein aanwezig is. Een camera focust zich snel op dergelijke verlichting.

De mogelijkheid is aanwezig om per direct de gekleurde verlichting uit te schakelen. Bij calamiteiten kan de politie namelijk per direct deze feestverlichting uitschakelen.

Goede verlichting op de Groest

17

18. Incidentgegevens en analyse hiervan Algemene incidentengegevens

18

Analyse van de incidentgegevens Analyse algemeen De grafiek geregistreerde incidenten cameratoezicht geeft duidelijk weer dat de incidenten wildplassen, verkeersdelict, alcohol nuttigen in openbaar gebied en ruzie en twist zonder gevolgen buiten een negatief beeld geven. Tevens blijven de incidenten bezit harddrugs (zie 2022), ongeval/onwel persoon, vandalisme en baldadigheid (zie 2022) en vechtpartij (zonder gevolgen buiten) zie 2022, de nodige aandacht vragen. Tijdens de coronaperiode springen de incidenten verkeersdelict en alcohol nuttigen in openbaar gebied er in het bijzonder uit (zie verder de analyse gewelddelicten). Opmerking Gezien deze cijfers blijft dit voor de gemeentelijke buitengewone opsporingsambtenaren (boa’s) een belangrijk aandachtspunt. Analyse specifiek op openlijke geweld tegen personen (artikel 141 Strafrecht) Het aantal feiten van openlijke geweld gericht tegen personen zijn hoofdbepalend voor de situatie van de openbare orde en veiligheid ten aanzien van een horeca uitgaansgebied. In directe relatie hiermee met het zogenaamde “veiligheidslabel” binnen zo’n gebied en anderszins de negatieve uitstraling daarvan naar buiten uit. Politieregistraties openlijke geweld tegen personen over de jaren 2010-2018 Jaar 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Aantallen

67

37

27

19

25

25

24

2017

2018

16

13

Openlijke geweldpleging tegen personen is in aantal gedaald van 67 in 2010 naar 13 in 2018. Dit komt neer op een daling van 81%. Kortom: uitgaansgeweld in Hilversum is afgenomen. Bron: Onderzoek Sander Flight (bijlage 4) Aanvullende actuele politieregistraties openlijke geweld tegen personen over de jaren 2019-2022 Jaar

2019

2020

2021

2022

Aantallen

2

3

1

9

Openlijke geweldpleging tegen personen is in aantal gedaald van 13 in 2018 naar 1 in 2021. Vervolgens weer gestegen naar 9 in 2022. In feite een prachtige daling naar een opmerkelijke stijging naar 9 in 2022. Specifieke analyse hiervan Vastgesteld kan worden dat in de jaren 2019, 2020 en 2021 het “schrikbeeld” van openlijke geweldpleging tegen personen in het horeca uitgaansgebied, binnen het cameragebied tot een minimum van 1 keer en maximaal 3 keer per jaar is gedaald. 19

De stijging naar 9 keer in 2022 ( echter lager dan 13 keer in 2018) vraagt dan ook om een nadere analyse of hier een verklaring voor te geven is. Als eerste is daar de politie naar gevraagd. Deze gaf een zeer aannemelijke reden hiervoor. Namelijk de leeftijdsgroep jongeren van rond 16 jaar heeft zich tijdens de coronaperiode 2 jaar niet kunnen verpozen in een horeca uitgaangebied, terwijl voor de coronaperiode vele groepjes jongeren uit meerdere omliggende plaatsen dit wel konden en deden. Op het moment dat voor hen als rond 18 jarigen de “poort” naar het uitgaansgebied van de Groest weer open ging, viel het de politie meteen op dat bij hen de zogenaamde etiquette van het verblijven in het nachtleven ontbrak. Zij gingen als het ware dwars tegen de zogenaamde “gevestigde orde” in. Hoe spreek je bijvoorbeeld meisjes aan zonder risico te lopen dat er ruzie ontstaat met haar vriend. Het respect hiervoor was er even niet. Eveneens gold dit richting van de politie, van een toename van agressief gedrag. Het geschetste beeld van de politie, samengevat in het ontbreken van de etiquette van het nachtleven, wordt onderschreven door de overige toezichthouders en boa’s. Gelijk vanaf het eerste weekend na de coronaperiode zijn over een periode van vier weken de navolgende openlijke geweldplegingen tegen personen gepleegd: Plaats

Dag en datum

Tijdstip

Groest

Za. 17-12-2022

03.30 uur

Naarderweg

Za. 17-12-2022

02.30 uur

Stationsstraat

Za. 19-11-2022

01.17 uur

Stationsstraat

Vr. 16-09-2022

01.00 uur

Stationsplein

Za. 30-07-2022

03.30 uur

Groest

Zon. 24-07-2022

02.53 uur

Groest

Zon. 29-05-2022

05.20 uur

Groest

Zon. 29-05-2022

05.05 uur

Groest

Zon. 29-05-2022

05.00 uur

Gerichte aanpak naar aanleiding van deze openlijke geweldplegingen tegen personen De politie heeft in samenwerking met de boa’s meerdere gesprekken gevoerd met de daarvoor in aanmerking komende jongeren en daaropvolgend huisbezoeken gedaan. De betreffende wijkagent in de buurt waar de jongeren wonen, werd hiervan op de hoogte gesteld. Dit totale proces loopt door! Situatie van dit moment op vrijdag en zaterdag avond en nacht uren Buiten het incident openlijke geweldpleging tegen personen op 12 maart 2023 dat begon op de Groest en een vervolg kreeg op de Heerenstraat, waarbij de observant in de cameratoezichtruimte vanaf het begin de situatie op de Groest in beeld had, is het openbare orde en veiligheidsbeeld weer in zijn oude vorm van goede beheersbaarheid voor de coronaperiode teruggekeerd. Zie de bevestiging hiervan in voorgaande overzichten. 20

Actuele politieregistraties aanhouding verdachte Jaar

2020

2021

2022

Aantal

30

32

104

De verklaring voor de sterke stijging in 2022 naar de 104 aanhoudingen wordt in algemene zin verwezen naar de verklaring in relatie met de stijging in dat jaar van de openlijke geweldplegingen tegen personen na de corona periode. Verder in specifieke zin naar de noodzakelijke gerichte handhaving van de verstoring van de openbare orde en belediging in deze periode na corona. Hierbij werden aanhoudingen verricht zonder overbrenging naar het tijdelijke bureau van politie. Dit geeft een vertekend beeld weer in vergelijking met het incidentenoverzicht van cameraobservatie. Situatie op de donderdagavonden vraagt ineens veel aandacht van de politie en marechaussee Een groep militairen in opleiding in Hilversum bezoeken sinds kort op de donderdagavonden de horeca op de Groest. Dit ging gepaard met vechtpartijen. De politie heeft daarop meteen geacteerd door gerichte inzet van politie en werd hier snel mee geassisteerd door de marechaussee. Om de feitelijke daders snel in beeld te krijgen, vindt daarop tijdelijk extra cameratoezicht plaats. Voor dit horecabezoek van de groep militairen was er geen directe aanleiding om het cameratoezicht op de donderdagavonden te hervatten. 19.

Borging cameratoezicht binnen de gemeente en politie Een belangrijke voorwaarde voor het verkrijgen van de te verwachten effecten van het cameratoezicht is, dat het cameratoezicht als product gedegen geborgd dient te zijn binnen de bij de uitvoering van het cameratoezicht direct betrokken verantwoordelijke partijen. Deze borging is wat betreft het cameratoezicht op de Groest en directe omgeving schriftelijk vastgelegd in het ‘protocol cameratoezicht op de Groest en omgeving’. Afspraken en verantwoordelijkheden van de direct betrokkenen als gemeente, politie en beveiliging zijn hierin omschreven. Vanaf de start van het cameratoezicht op de Groest en directe omgeving is een voortgangsoverleg omtrent het cameratoezicht ingesteld. Aan dit overleg namen bij aanvang deel de gemeente, politie, Gooiland beveiliging ten behoeve van de observatie van het cameratoezicht, PPS Security voor de beveiligers op straat en Brunekreef Consultants als adviseur en het voorzitten van dit overleg. Sinds 2019 is PPS Security eveneens verantwoordelijk voor de bezetting van de cameratoezichtruimte en de uitvoering van het cameratoezicht. Er vinden op dit moment structureel vanuit de gemeente in verschillende samenstellingen overleggen plaats met de horeca, portiers, politie, toezichthouders en boa’s.

Uit het onderzoek komt naar voren dat er specifiek, gericht op de toepassing van het cameratoezicht, het bovengenoemde voortgangsoverleg in dezelfde vorm ontbreekt. Dit wordt door betrokken partijen als een gemis ervaren. Vanuit de politie wordt aanbevolen dit bijvoorbeeld driemaandelijks weer te hervatten. Indien het observeren van het cameratoezicht regionaal wordt uitgevoerd is een voortgangsoverleg, gericht op de toepassing van het cameratoezicht, zeker aan te bevelen.

21

20. Cameratoezicht in relatie met grootschalige evenementen De handhaving van de openbare orde en veiligheid is jaarlijks een belangrijk aandachtspunt bij het organiseren van grootschalige evenementen zoals de kermis binnen het cameragebied. Uit ervaring blijkt dat de kermisorganisatie voldoende oog heeft voor het openbare veiligheidsaspect. Dit neemt niet weg dat de grootschaligheid qua totale oppervlakte en omvang (zeker de hoogte) van de toestellen een probleem oplevert voor het toepassen van cameratoezicht. Tijdens de kermis op de Groest heeft dit geleid tot de plaatsing van een extra dome camera op een cameramast. De praktische uitvoering van toepassing cameratoezicht, in relatie met de kermis op het Marktterrein, geeft het navolgende beeld te zien. Rondom het Marktterrein zijn, met de camera op de Groest/Stationsstraat meegerekend, een viertal dome camera’s geplaatst. De overige drie dome camera’s zijn op cameramasten geplaatst, waarvan twee op 6 meter cameramasten en een op een 4 meter cameramast. De posities en de daarbij behorende hoogtes van de masten zijn als volgt: a. Langgewenst Vue bioscoop (6 meter cameramast); b. Langgewenst/Honingstraat (4 meter cameramast); c. Langgewenst/Naarderstraat (6 meter cameramast). Vervolgens vindt er vanuit de kermisorganisatie zichtbaar toezicht plaats door 4 tot 6 door hen ingehuurde beveiligers.

De politie is bij incidenten uiteraard beschikbaar, maar vervult niet een ter plaatse toezichthoudende rol. De praktische uitvoering van de kermis laat zien dat er 2 looppaden zijn tussen de toestellen, gezien vanaf de Stationsstraat naar de overzijde van het Markterrein. De totale opstelling van de toestellen maakt het onmogelijk om cameratoezicht toe te passen met de aanwezige camera’s op juist deze belangrijke looppaden. In feite dient de handhaving van de openbare orde en veiligheid hier gezien te worden als die op de Groest. Er is feitelijk zichtbaar toezicht door de beveiligers maar ter voorkoming van en bij incidenten ontbreekt het belangrijke toezichtmiddel van cameraondersteuning.

Overzicht vanaf de Stationsstraat van de genoemde twee looppaden op de kermis 2023 22

Naast het ontbreken van een dadergerichte aanpak en het risico lopen van extra inzet- en onderzoekuren van de politie, is er ook een groot risico aanwezig van imago schade door aanwezigheid van de kermis. De aanwezige glasvezelverbinding ten behoeve van het cameratoezicht op het Marktterrein, met uiteraard een rechtstreekse verbinding met de cameratoezichtruimte, biedt de mogelijkheden om op een redelijke wijze flexibel cameratoezicht toe te passen, specifiek voor de twee benoemde looppaden (zie verder volgend hoofdstuk toepassing flexibel cameratoezicht). 21. Toepassing flexibel (tijdelijk) cameratoezicht Zoals reeds is weergegeven heeft de burgemeester sinds 2016 de bevoegdheid om flexibel (tijdelijk) cameratoezicht toe te passen. De omschreven situatie op en rondom het Marktterrein ten tijde van de kermis, geeft een goede onderbouwing voor de toepassing van flexibel cameratoezicht op de benoemde looppaden tijdens de kermisdagen. Bij de aanschaf van de benodigde camera’s en overige apparatuur is de aanbeveling om breder te kijken naar de behoeften en consequenties van de toepassing van flexibel cameratoezicht. De ervaring van flexibel cameratoezicht medio 2014 op het Ooievaarplein te Hilversum kan hierbij een stimulans zijn. 22.

Communicatie Bij de start van het cameratoezicht op Groest zijn er de verplichte camerabordjes geplaatst vanaf de toegangswegen naar de Groest (zie onderstaande foto). Tevens is er een flyer verspreid onder het uitgaanspubliek. Op de flyer was gerichte informatie omtrent het cameratoezicht en de locaties van de camera’s vermeld (zie onderstaande weergave hiervan). De omwonenden hebben van de gemeente een informatie brief ontvangen over de toepassing van het cameratoezicht op de Groest. In 2015 is met een tijdelijke proefopstelling op de Groest een beeldscherm geplaatst, met specifieke beelden en teksten in relatie met de toepassing van het cameratoezicht. Dit communicatiemiddel werd positief ontvangen door zowel passanten als politie, beveiliging en horeca. Echter het gebruik hiervan is tijdelijk gebleven. Opvallend is dat hierna een drietal vrij grote commerciële beeldschermen zijn geplaatst, respectievelijk op de Groest, Kerkstraat en Stationsplein. Het is aan te bevelen om een drietal klein formaat beeldschermen te plaatsen op de drie belangrijke toegangen naar het uitgaansgebied op de Groest, namelijk op de Leeuwenstraat/Schapenkamp, Groest/Stationsstraat en Groest/Herenstraat. Hierop gemeentelijke doelgerichte informatie te plaatsen, specifiek op de toepassing van het cameratoezicht. Een positieve bijkomstigheid is dat de benodigde glasvezelverbinding aanwezig is.

Het is aan te bevelen de communicatie in brede zin een hoge prioriteit te geven in relatie met de aanwezigheid van het cameratoezicht op de Groest en directe omgeving. Ik verwijs hier tevens naar de onderstaande weergave van één van de aanbevelingen uit het rapport van het CCV (bijlage 3): “Meer communiceren Mogelijke verbeteringen zitten met name nog in de communicatie over het cameratoezicht. Voor bepaalde vormen van overlast, zoals wildplassen, kan het feit dat men wordt gezien, en dus risico loopt op een boete, volgens sommige professionals preventief werken. In dit verband noemt men het wildplassen, waarvan men inschat dat het zal verminderen wanneer bezoekers op de aanwezigheid van camera’s worden gewezen.

23

Ook naar de bewoners en de bezoekers die geen overlast veroorzaken, is extra communicatie een te overwegen optie. De meeste bewoners voelen zich door de aanwezigheid van camera’s niet veiliger of onveiliger. Maar voor ongeveer een derde van de bewoners en bezoekers lijken de camera’s wel degelijk een positief effect te hebben op het veiligheidsgevoel. Mogelijk dat de gemeente met extra aandacht voor de aanwezigheid van camera’s ook het veiligheidsgevoel van bezoekers en bewoners die zich nog niet bewust zijn van de camera’s nog sterker positief kan beïnvloeden. Het risico dat men zich hier juist onveiliger door gaat voelen, lijkt gezien de kleine groep waarvoor dit momenteel geldt gering, maar de ‘tone of voice’ van de communicatie en een analyse van de doelgroep zijn hierbij cruciale factoren.”

Voorbeeld communicatievorm op de Groest

24

23. Conclusie en aanbevelingen Conclusies •

•

•

•

•

•

In algemene zin is de conclusie gerechtvaardigd dat de toepassing van het cameratoezicht op de Groest en directe omgeving (cameragebied) vanaf de start van het cameratoezicht in 2012 tot en met heden in 2023 in zijn totaliteit ruimschoots voldoet aan de doelstelling genoemd in hoofdstuk 4; Het belangrijkste resultaat binnen deze doelstelling namelijk het verminderen van openlijke geweldpleging tegen personen is gehaald en zelfs tot een minimum teruggebracht. Dit verdient aan allen die hiertoe hebben bijgedragen een groot compliment. Met name heeft het cameratoezicht qua toezichtmiddel hierbij een essentiële rol vervuld door vroegtijdig ruzie en twist situaties door te kunnen spelen naar het handhavingsteam; Alle uitgevoerde evaluatie onderzoeken laten verder zien dat de aspecten binnen de doelstelling, het verminderen van de overlast en het verbeteren van de opsporing en vervolging van de daders, een positief resultaat geven. Juist een resultaat waarbij de hoge pakkans ten gevolge van een dadergerichte aanpak, met name binnen de groep jongeren, de kans biedt de feitelijke dader uit de anonimiteit te halen.

Dat verschaft vooral bij jonge daders de mogelijkheid om in een vroeg stadium op de persoon gerichte maatregelen te treffen (hierbij kan een simpel huisbezoek al doeltreffend zijn); Een zeer belangrijke conclusie is dat de genoemde resultaten zijn bereikt door een actief en bekwaam operationeel handhavingsteam bestaande uit politie, toezichthouders en boa’s die worden ondersteund door een zeer actieve observant met de kwaliteiten die nodig zijn voor een gedegen cameratoezicht observatie. In zijn totaliteit een compleet team dat op een gedegen wijze samenwerkt. Een mooi actueel voorbeeld hiervan is de manier waarop het gehele handhavingsteam de geschetste situatie in 2022 qua toename aanwezige openlijke geweldpleging tegen personen heeft aangepakt en deze heeft teruggebracht naar het normale positieve beeld. Bij dit punt over goede samenwerking dient ook genoemd te worden de wijze waarop de horeca hierin staat; Een belangrijke conclusie komt uit de mond van de politie die aangeeft dat de toepassing van cameratoezicht niet te vervangen is door meer politie. Ik onderschrijf deze conclusie volledig vanwege het veelvuldig kunnen voorkomen van escalaties door het vroegtijdig signaleren van ruzie en twist situaties.

Tevens speelt hierbij de intensiteit en soort aanwezige horeca en de omvang van het totale horeca uitgaan- en toezichtgebied een belangrijke rol; De praktijk laat zien dat de inzet van de boa’s een zeer positief effect heeft. Ten eerste krijgen de APV overtredingen, zoals wildplassen en alcohol gebruik in het openbare gebied, specifieke aandacht en kan de politie zich meer concentreren op hun politietaak. Ook een positief aspect is dat zij reeds in de vooravond contacten proberen te leggen met groepjes jongeren met het doel van de aanwezige sfeer te proeven.

25

Aanbevelingen •

•

• • • • • • • •

Bij 10 jaar cameratoezicht op de Groest en directe omgeving heeft als aanpak vanaf het begin specifiek de focus gelegen op het terugdringen van openlijke geweldpleging tegen personen. Dit heeft in deze gehele periode tot succes geleid, zelfs zo dat op dit moment vastgesteld kan worden dat dit zware incident tot een minimum is teruggebracht. Op dit moment ligt de belangrijke opgave om dit succes vast te houden. Een belangrijke aanbeveling is om het in de eerste jaren ingestelde voortgangsoverleg tussen gemeente, politie, beveiligers en boa’s weer in te stellen. Het is duidelijk dat de gemeente hier de leidende rol in vervuld. Binnen de overige partners is een breed draagvlak voor dit overleg; Aanbevolen wordt een cameraplan te ontwikkelen die invulling geeft aan flexibel cameratoezicht in relatie tot het grootschalige evenement van de kermis.

Tevens een globaal onderzoek te doen naar waar binnen de gemeente zich situaties voordoen die voor flexibel cameratoezicht in aanmerking komen en waar zich reeds jaarlijks situaties voordoen waar flexibel cameratoezicht aanvullend toezichtrol zou kunnen vervullen; De voorstellen zoals omschreven in hoofdstuk 13 (ontwikkelingen Stationsplein) over te nemen; De vaste camera 11 op de Oude Doelen te vervangen door een dome camera; Aandacht te geven aan het gestelde in hoofdstuk 16 in relatie met de positie van de observant; Om de communicatie, zoals verwoord is in hoofdstuk 24) een hoge prioriteit te geven; Om het registratiesysteem van het cameratoezicht te vereenvoudigen en nader op het systeem van de politie af te stemmen; De observantenrol qua bezetting zodanig in te richten dat de cameratoezichtruimte continue bezet is tijdens de geplande observatie uren; Een blijvende hoge prioriteit te geven aan noodzakelijke vervangingen en onderhoud (waaronder reinigen camera’s) van de camera’s en overige apparatuur ten behoeve van het behouden van een kwaliteitsvol cameratoezicht; Indien het cameratoezicht in Hilversum binnen de regionale aanpak wordt opgenomen, vagen de volgende punten de volle aandacht: - De 26 camera’s van Hilversum in één pool onderbrengen zonder aanvulling van elders; - De ervaren zittende cameraobservant van Hilversum te koppelen aan de “eigen” pool Hilversum.

26

Bijlage 1 Eerste evaluatie: Rapport “ Evaluatie cameratoezicht de Groest en directe omgeving Hilversum” Uitgevoerd door Henny Brunekreef (Brunekreef Consultants februari 2013) Algemeen In de korte periode van de toepassing van het cameratoezicht op de Groest, is de conclusie reeds gerechtvaardigd, dat ook hier is aangetoond dat cameratoezicht een hedendaags aanvullend effectief toezichtmiddel is voor de politie en overige toezichthouders in het kader van de handhaving van de openbare orde en veiligheid. De uitkomsten van deze evaluatie geven onder andere een behoorlijk aantal ruzie/twist situaties in het cameragebied weer, waarbij juist de preventieve ondersteuning van het cameratoezicht een zeer nuttig ondersteund hulpmiddel is gebleken. Bij dergelijke situaties, waarbij veelal meerdere personen zijn betrokken en opstootjes daardoor behoorlijk uit de hand kunnen lopen, zijn een belangrijk onderdeel hiervan. Vooral in een horeca uitgaansgebied waarin zich veel horeca gerelateerde gebeurtenissen voordoen, die in een vroeg stadium om politieoptreden vragen om escalaties te voorkomen. De totale evaluatie uitkomsten geven eveneens aan, dat de Groest en directe omgeving, zowel qua intensiteit van de aanwezige horecagelegenheden als het aanwezige incidentenpatroon meer dan voldoen, aan de criteria van blijvend vast cameratoezicht.