Collegebrief inzake Toezegging T21-062 MRA Duurzaamheid Top

G EMEENTE HILVERSUM POSTBUS 9900 1201 GM HILVERSUM BEZOEKADRES:

Aan de gemeenteraad Cc College van B&W Cc Pers

RAADHUIS DUDOKPARK 1 TELE FOONNUMMER: 14 0 35 WWW.HILVERSUM.NL

13 juli 2021 780276 BEHANDELD DOOR M. van Dongen TELEFOON (035) 629 2883 UW KENMERK 780276 BIJLAGEN 7 BETREFT Toezegging T21-062 MRA Duurzaamheid Top DATUM

ZAAKNUMMER

Geachte raads- en commisieleden, In het Vragenuurtje van uw commissie op 19 mei 2021 heeft de wethouder duurzaamheid aan u een toezegging gedaan over de MRA Duurzaamheid Top, die op 15 oktober dit jaar zal plaatsvinden. Deze toezegging T21-062 luidt “alle openbare stukken betreffende de voorlopige zienswijze en datgene wat in portefeuillehoudersoverleggen is besproken, zo spoedig mogelijk met de raad te delen, naar aanleiding van vragen over de brief MRA/duurzaamheid top 2021.” Voorafgaand aan de MRA Duurzaamheid Top heeft de MRA vijf conceptafspraken ter consultatie voorgelegd aan de mogelijke deelnemers, zodat duidelijk wordt of afspraken verder uitgewerkt moeten worden en welke partijen willen ondertekenen. Deze conceptafspraken staan in een brief van de MRA van 6 mei aan de colleges van alle gemeenten en Gedeputeerde Staten met de Concept-afspraken voor de MRA Duurzaamheid Top van 15 oktober (bijlage 3). Vervolgens is er een Memo met een procedurele toelichting op de voorbereiding van deze top van de MRA, van 26 mei (bijlage 2). De portefeuillehouders duurzaamheid in de regio Gooi en Vechtstreek hebben een voorlopige reactie opgesteld en per e-mail afgesproken om deze op 17 juni te versturen aan de MRA (bijlage 1). Dit betreft een voorlopige reactie, met voorlopige standpunten, op de concept-afspraken in MRA-verband.

De MRA heeft op 9 juli de definitieve versie verstuurd van de te maken afspraken de MRA Duurzaamheid Top (bijlagen 4 t/m 7). Wij zullen hierover half september een besluit nemen. We zijn voornemens om dan te besluiten om ons aan te melden voor dezelfde onderdelen als in de huidige concept-reactie vanuit de regio. We ondersteunen de ambitie die de MRA toont om de transitie naar een duurzame samenleving te versnellen en hun werkwijze om hierover samenwerkingsafspraken voor te bereiden tussen overheden en externe partijen. We zijn dan ook voornemens om mee te gaan doen aan de MRA Duurzaamheid Top op 15 oktober. We maken echter wel keuzes wat betreft de specifieke onderdelen waar we voor zullen tekenen. We wegen de praktische uitvoerbaarheid en meerwaarde om onze beleidsdoelen te bereiken en blijven binnen de door de raad vastgestelde kaders. Deze kaders zijn uiteraard zowel beleidsmatig als financieel. Indien financiële ruimte ontstaat voor meer inzet (capaciteit) op de MRA Duurzaamheidsdeals

zal het college dit afwegen en hier zo nodig bij de raad op terug komen. Samengevat is de uitkomst van onze afweging:  Green deal houtbouw; niet meedoen omdat houtbouw geen prioriteit heeft in het bestaande beleid en hier thans geen inzet op wordt gepleegd.  Green deal textiel, deels meedoen, te weten het onderdeel gericht op het stimuleren van lokale werkgelegenheid aan de circulaire economie. Niet meedoen aan het onderdeel om meer textiel in te zamelen, omdat focus op kwantiteit ook veel niet-herbruikbaar materiaal oplevert dat niet bijdraagt aan de circulaire economie. Dat is conform de richting van het nieuwe grondstoffenbeleid.  Green deal MRA fietsmetropool, wel meedoen, omdat dit aansluit bij onze bestaande regionale samenwerking aan het fietsnetwerk, ons lokaal vastgestelde fietsnetwerk versterkt en we verwachten dat de nieuwe Mobiliteitsvisie aanknopingspunten biedt, bijvoorbeeld rondom innovatie.  Afspraken plastics, deels meedoen, te weten aan een verbod op single use plastics bij evenementen omdat dit bijdraagt aan de transitie naar een circulaire economie en minder zwerfafval oplevert. Niet meedoen aan afspraken over het verwerken van plastic afval in straatmeubilair omdat we kiezen voor duurzame materialen.  Afspraken circulair inkoop herbevestigen, niet meedoen omdat we weinig in herbevestiging zien. Er zijn immers al afspraken over in MRA verband.

Hier werken we actief aan mee, bijvoorbeeld door MRA handleidingen circulair inkopen te gebruiken. Dit ondersteunt ons om de ambitie voor circulair inkopen uit ons coalitieakkoord te realiseren. Als alternatief voor herbevestiging raden we de MRA aan om tijdens de top meer bekendheid te geven aan de handreikingen en het gebruik daarvan te stimuleren. Voor een uitgebreidere toelichting verwijzen wij u naar de voorlopige reactie vanuit de regio in de bijlage. We beschouwen toezegging T21-062 hiermee als afgedaan.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

W. Groot, ls.

Ch.B. Aptroot, wnd.

MEMO

Voorlopige reactie van de gemeenten in Gooi en Vechtstreek op de concept-afspraken MRA Duurzaamheid Top 15 oktober 2021 Nr. 21.0004443

Hieronder de reactie op elk van de vijf afspraken ‘houtbouw’, ‘circulair textiel’, ‘fietsmetropool’, ‘niet herbruikbaar plastic’ en ‘circulair inkopen’. Het is een gebundelde reactie van de gemeenten Blaricum, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren en Wijdemeren. De gemeenten delen op hoofdlijn de voorlopige standpunten ten aanzien van de verschillende concept-afspraken. Green deal houtbouw Het betreft hier de ondertekening in oktober van een jaarlijks te actualiseren Uitvoeringsconvenant (‘Green Deal’) Houtbouw MRA 2021-2025. Daarin wordt het uitgangspunt om vanaf 2025 van alle nieuwbouw in de MRA minimaal 20% uit te voeren in circulaire houtbouw/ bio-based bouw. Deze doelstelling wordt vertaald in afspraken, voorwaarden en planning, waar alle ondertekenende partijen zich aan zullen committeren. Het college stemt er daarnaast mee in dat dit uitgangspunt wordt opgenomen in de (komende) omgevingsvisie en het omgevingsplannen en dat dit doel inzet vormt van onderhandelingen en besprekingen met woningcorporaties, institutionele beleggers en ontwikkelaars over alle nieuwbouwplannen. Voorlopige reactie gemeenten: De gemeenten in Gooi en Vechtstreek vinden duurzaam bouwen en het maken van afspraken daarover belangrijk. Er spelen meerdere duurzaamheidsthema’s bij bouwen, waar de gemeenten op dit moment aandacht aan besteden, zoals natuur-inclusief, klimaat-adaptief, energieneutraal.

In het Woonakkoord Gooi en Vechtstreek hebben gemeenten en de provincie houtbouw opgenomen als mogelijke pilot. Partijen in de regio Gooi en Vechtstreek hebben al ervaring opgedaan met circulariteit in bouw- en woonprojecten en blijven verder onderzoeken welke mogelijkheden er zijn. De partijen volgen daarbij ook ontwikkelingen bij de provincie en MRA (C-creators). Houtbouw is voorbeeld van een ontwikkeling die in samenwerking met MRA nader kan worden uitgewerkt. In Gooi en Vechtstreek loopt een experiment gericht op het hergebruik van hout. Het concept uitvoeringsconvenant vraagt van gemeenten om de gemeentelijke regelgeving (stedenbouwkundige-, welstandskaders, grondbeleid, vergunningen en handhaving) op houtbouw aan te passen. Om deze afspraken goed organisatorisch te borgen en vervolgens consequent uit te dragen aan marktpartijen is in meerdere van de gemeenten in Gooi en Vechtstreek op dit moment onvoldoende kennis en capaciteit voorhanden. Omdat bovendien nieuwbouwontwikkelingen in deze gemeenten beperkt zijn, neigen de gemeenten vooralsnog naar het niet ondertekenen van dit convenant in oktober, omdat er beperkt / geen uitvoering aan kan worden gegeven. Ook willen de gemeenten als het gaat om duurzaam bouwen zich nu nog niet vastleggen op één stroom/ materiaal.

Green deal circulair textiel Het college wordt gevraagd in te stemmen met:  toe te werken naar meer hoogwaardige inzameling van textiel met minimaal 7 kilogram per inwoner per jaar in 2025 en/of inzet op inzameling van specifieke textielstromen;  zich bij toekomstige inkoop van kleding en textiel te committeren aan de handreiking klimaatneutrale en circulaire inkoop bedrijfskleding;

Pagina 1 van 4



de contracten voor textielsortering en verwerking af te stemmen op een model van lokale sortering en regionale verwerking.

Voorlopige reactie gemeenten: In Gooi en Vechtstreek zetten we in de transitie naar een circulaire en toekomstbestendige economie in op duurzaam ontwerp en duurzaam (her)gebruik van producten en materialen. In het beheer van de huishoudelijke afvalstoffen richt onze aanpak zich op de inzameling en het hergebruiken van waardevolle en toekomstbestendige materialen en producten en werkgelegenheid, waaronder textiel uit huishoudens. Gemeenten zijn positief op dat deel van de Green Deal dat erop gericht is om de lokale bedrijvigheid en werkgelegenheid te versterken en waar dit toekomstbestendig en waardevol materiaal betreft. We investeren op dit moment niet in ‘nog meer inzamelen’ van afvalstromen (waaronder laagwaardige ondersoorten textiel), waar producentenverantwoordelijkheid op van toepassing is, in voorbereiding is of verder wordt uitgebreid en de milieuprestaties onduidelijk zijn. Hier is meer duidelijkheid gewenst vanuit het Rijk over de toekomstige inrichting en financiering van de textielketen en producenten verantwoordelijkheid (PV) en ten aanzien van de milieuprestaties.* Gemeenten trekken hier ook graag met MRA samen in op. Voor textiel liggen er kansen voor het bedrijfsleven en innovatie om toekomstbestendige circulaire producten van textiel te gaan produceren.

In G&V staan we open voor initiatieven die leiden tot het terugdringen van de op de markt gebrachte hoeveelheid (schadelijke en/of niet herbruikbare) textiel, het ontwerp en de productie van toekomstbestendige textielproducten en de lokale inzameling en verwerking van toekomstbestendige textiel, samen met de daarvoor verantwoordelijke ketenpartners. Bij de inkoop van toekomstbestendige en duurzaam geproduceerde kleding gebruiken we de vanuit MRA ontwikkelde handleiding. Lokale sortering en verwerking vormt al het vertrekpunt bij de aanbesteding van de Textiel afkomstig van de huishoudens in Gooi en Vechtstreek en sluit aan op hetgeen in de Green Deal is opgenomen. *In Gooi en Vechtreek zijn we terughoudend t.a.v. het investeren in ’nog meer’ textiel inzamelen ‘in kilogrammen’. Textiel is een verzamelterm voor vele ondersoorten/ materialen, waarvan een aanzienlijk deel niet circulair is, en/of schadelijke stoffen bevat en/of (dientengevolge) geen waarde heeft. Voor het circulair maken van textiel is een inspanning nodig van de producent (duurzaam ontwerp) en het bedrijfsleven dat textiel op de markt brengt (verwijdering). Veel waardevolle textiel wordt steeds vaker buiten de gemeentelijke afvalinzameling om ingezameld, bijvoorbeeld door bedrijfsleven dat textiel producten op de markt brengt zelf.

Gemeenten in G&V ondersteunen initiatieven waarbij het bedrijfsleven zelf het initiatief en de verantwoordelijkheid neemt voor de door hen op de markt gebrachte textiel (of andere producten zoals plastics en luiers, die onder PV vallen, (of gaan vallen).

Green deal MRA als fietsmetropool De gemeenten wordt gevraagd actief betrokken en (mede)verantwoordelijkheid te zijn voor het aanjagen van en het meebouwen aan de software en orgware van de fietsinfrastructuur en daarmee voor het verder stimuleren van het fietsgebruik. Dit betreft:  De ondertekening in oktober van het daarop gerichte overkoepelende convenant en  Het actief verkennen van de raakvlakken tussen de eigen beleidsprioriteiten en de onder dat convenant in uitwerking zijnde specifieke afspraken (gericht op resp. het openen van fietsservicepunten, op het stimuleren van werknemers om de fiets te gebruiken, op de vorming van een regionaal fiets kenniscluster en op het stimuleren van het fietsgebruik van kinderen) en en van de mogelijkheden om daarop aan te sluiten. Voorlopige reactie gemeenten: De Green deal ‘MRA als fietsmetropool’, sluit veelal aan op wat de gemeenten in Gooi en Vechtstreek al doen, zo hebben - gemeenten in G&V de intentieverklaring voor het MRA fietsnetwerk getekend

Pagina 2 van 4

- is in G&V er een regionale samenwerkingsovereenkomst voor een fietsnetwerk getekend - is duurzame mobiliteit speerpunt in de RSA (regionale samenwerkingsagenda) en - dragen draagt e.e.a. bij aan de afgesproken maatregelen voor het MIRT onderzoek Oostkant Amsterdam. Gemeenten staan in het algemeen positief tegenover deze afspraak en men ziet aanknopingspunten om mee te kunnen gaan werken aan deze green deal. Deze nieuwe green deal hangt sterk samen met het regionale fietsnetwerk in G&V, wat deels overlap heeft met het metropolitane netwerk in Gooise Meren en Hilversum. Als het gaat om het tekenen van een convenant en het leveren van inzet en middelen, richten gemeenten in G&V zich vooral op het regionale fietsnetwerk. Daarvoor is tot nog toe inzet geleverd, maar er zijn nog geen middelen beschikbaar. Dat volgt pas na nadere uitwerking van de routes en op basis van ambities van de nieuwe colleges. Een eerste financiële inzet zou pas kunnen landen in de begroting 2023.

Niet herbruikbaar plastic De gemeenten wordt gevraagd:  opnemen van een stop op het gebruik van single use plastics bij evenementen als voorwaarde in het eigen evenementenbeleid;  bevorderen van recycling van moeilijk recyclebaar plastics door vanaf 2025 ten minste voor 1 aanbesteding in de openbare ruimte als eis te hanteren dat het straatmeubilair dat wordt toegepast is samengesteld uit niet direct recyclebaar plastic;  NB: Dit punt vervalt/ is geen deel meer van Afspraak! “met de afvalwerkende bedrijven (eigen afvalverwerkers) erop inzetten dat vanaf 2023 contracten voor de plastic verwerking zijn gebaseerd op de MRA-brede handreiking 'circulaire plastic verwerking'”.

Voorlopige reactie gemeenten: De gemeenten in Gooi en Vechtstreek staan positief t.a.v. voorkomen eenmalige plastics en willen daar in MRA verband samen optrekken. In Gooi en Vechtstreek zijn we terughoudend als het gaat om investeren in of via inkoop stimuleren van verwerking van laagwaardige afvalstromen (zoals niet recyclebare plastics) en het aanschaffen van laagwaardige producten gemaakt hiervan. Het is de opgave om te stoppen met de lineaire economie en we zijn terughoudend ten opzichte van projecten die het leven van de lineaire economie verlengen. Het ‘eigendom en de verantwoordelijkheid’ van niet-recyclebare plastics overnemen van de producent sluit niet aan op onze visie. Gemeenten in G&V willen wel graag samenwerken aan het sturen aan de voorkant op het circulair en toekomstbestendig ontwerp van producten, zodat niet herbruikbare materialen worden voorkomen. Gevolg van het voorschrijven van specifieke materialen is dat dit de keuze binnen een aanbesteding sterk beperkt, en mogelijk leidt tot producten met een slechtere MKI-waarde dan beschikbaar. Anderzijds beperkt dit ook innovatie in de markt om nog duurzamere oplossingen te ontwikkelen. Het Rijk/ Pianoo heeft bij de handreiking voor straatmeubilair geen rekening gehouden met specifieke materialen, maar streeft naar zo laag mogelijke milieukosten.

We sluiten niet uit dat in bepaalde situaties straatmeubilair uit niet direct recyclebaar plastic een goede keuze is, maar denken dat specifieke materialen voorschrijven niet bijdraagt aan verduurzaming op langere termijn. De gemeenten in Gooi en Vechtstreek zijn geen voorstander van het voorschrijven van straatmeubilair gemaakt van specifieke materialen, zoals niet-direct recyclebaar plastic. Gooi en Vechtstreek staat open voor initiatieven rondom het ontwikkelen van duurzame alternatieven voor niet recyclebare plastics en preventie binnen MRA samen met het bedrijfsleven/ de producent. (Zie ook textiel) In Gooi en Vechtstreek zetten we in de transitie naar een circulaire en toekomstbestendige economie in op duurzaam ontwerp en gebruik van producten en hoogwaardige verwerking daarvan .

Pagina 3 van 4

In het beheer van de huishoudelijke afvalstoffen richt onze aanpak zich op de inzameling en het hergebruiken van waardevolle en toekomstbestendige materialen en producten en werkgelegenheid. We investeren niet in recycling van laagwaardige restromen waar producentenverantwoordelijkheid op van toepassing is, in voorbereiding is of verder wordt uitgebreid. Circulair inkopen Het college wordt gevraagd de eerder in 2018 vastgelegde intentie (om tot circulair opdrachtgeven en inkopen in de MRA te komen) te herbevestigen, door aan te geven dat in 2022 over de voortgang op de klimaatneutrale circulaire inkoop aan de MRA wordt gerapporteerd en door te bevestigen dat met actieve inzet wordt bereikt dat in 2025 50% van alle inkoop door de eigen organisatie klimaatneutraal en circulair plaats heeft zoals in 2018 al is voorgenomen. Het college stemt er daarnaast mee in dat de handreikingen op de tien inkooppakketten die er eind 2022 liggen, alsmede handreikingen die op inkooppakketten die in de komende jaren worden opgeleverd, worden verspreid binnen de eigen organisatie, zodat de opdrachtgevers binnen de eigen organisatie deze kunnen gebruiken bij inkoop- en aanbestedingstrajecten binnen dat inkooppakket of om samenwerking te zoeken met andere MRA-partijen die met soortgelijke trajecten bezig zijn.

Voorlopige reactie gemeenten: In Gooi en Vechtstreek zien de gemeenten inkoop als belangrijk middel om de transitie naar een toekomstbestendige en circulaire economie te versnellen. In 2018 is dat via de MRA inkoop intentie al aangeven en in de afzonderlijke colleges behandeld. We zien op dit moment geen aanleiding om deze intentie te herbevestigen. Zoals al eerder is aangegeven middels de door de gemeenten in Gooi en Vechtstreek gezamenlijk opgestelde reactie op het MRA programma CE eind februari, zijn al onze gemeenten ieder op eigen tempo bezig met hetgeen in 2018 is ingezet. Op dit moment zijn we in Gooi en Vechtstreek bezig met de aanscherping van het inkoopbeleid via een actieplan. Gooise Meren en Hilversum hebben hierin het voortouw genomen. In het actieplan worden oude en nieuwe afspraken uitgewerkt. Het actieplan zal ook de intentie-afspraken verder brengen in onze regio. Wel zien we de DZH Top in oktober als gelegenheid om op te roepen de handreikingen meer te gebruiken. Daar is echter ook (lokaal) capaciteit voor nodig. Financiën De afspraken worden binnen de ‘huidige kaders’ gefinancierd. Het is in deze fase nog onduidelijk wat dit voor de gemeenten betekent. De gemeenten zouden graag meer achtergrond en doorkijk ontvangen ten aanzien van de wijze van financiering,

Contact opnemen over deze memo: Dhr. M. Maassen m.maassen@regiogv.nl

Pagina 4 van 4

Bezoekadres WTC Amsterdam I-tower, second floor Strawinskylaan 1779 1077 XX Amsterdam info@metropoolregioamsterdam.nl

Voorbereiding MRA Duurzaamheid Top Aan Van Datum

PHO Duurzaamheid Lex Hendriksen, Edwin Oskam, 26 mei 2021

Gevraagde beslissingen: 1. Kennis nemen van de stand van zaken voorbereiding Duurzaamheid Top 2021. 2. Uitwisselen hoe voor de eigen deelregio de voorbereiding van de besluitvorming over de afspraken ervoor staat. Stand van zaken voorbereiding Duurzaamheid Top 15 oktober 2021 Op 6 mei zijn de concept-afspraken die door de Stuurgroep Duurzaamheid Top zijn geselecteerd voorgelegd aan de colleges van de gemeenten, de provincies en de Vervoerregio, met het verzoek daarover een (voorbereidend) besluit te nemen en dit uiterlijk op 17 juni kenbaar te maken. Deze reacties vormen de input voor de Stuurgroep MRA Duurzaamheid Top die op 23 juni:

  

de stand van zaken m.b.t. de afspraken zal bespreken, zal bezien of, en zo ja welke, aanpassingen nodig zijn en een definitieve keuze zal maken over welke afspraken op 15 oktober ter ondertekening zullen worden voorgelegd. Begin juli worden de definitieve afspraken verzonden aan alle MRA overheden. Dit creëert de ruimte voor colleges om daarover in de aanloop naar de Top van 15 oktober een formeel besluit te nemen, zodat bestuurders met een expliciet mandaat van het college hun handtekening kunnen zetten tijdens de Top. Parallel aan het traject van de positiebepaling door MRA-overheden loopt een traject waarin de andere stakeholders die betrokken zijn bij de concept-afspraken hun posities gaan bepalen. Behalve over de concept-afspraken wordt uiteraard ook nagedacht over de vorm, de setting en het programma voor de MRA Duurzaamheid Top 2021. Ook hierbij is de Stuurgroep Duurzaamheid Top in de lead. Vooralsnog wordt er gedacht aan een bijeenkomst:  op een fysieke locatie die aansluit op de thema’s die aan de orde komen (wellicht in combinatie met een mogelijkheid om digitaal mee te luisteren bijv. door ambtenaren);  waar zowel de te ondertekenen afspraken aan de orde komen als de ontwikkelingen rond de Uitvoeringsagenda Human Capital Agenda Klimaatopgave.

 waarvoor behalve relevante MRA-bestuurders ook vertegenwoordigers van andere organisaties die betrokken zijn bij de voorbereiding en uitvoering van de afspraken zullen worden uitgenodigd.

Metropool regio Amsterdam Pagina 2 van 2





die een aansprekende invulling krijgt en die vooral moet laten zien dat partijen in de MRA (overheden en andere organisaties) aan de slag zijn of zullen gaan met de verschillende afspraken. waarop wellicht ook al kort wordt vooruitgekeken naar onderwerpen waarover in de nabije toekomst nadere afspraken op MRA niveau noodzakelijk en wenselijk zijn (zoals toekomstbestendig bouwen).

De voorlopige posities van de MRA-partners Om de tijd tot het uitsturen van de definitieve afspraken (begin juli) optimaal te kunnen gebruiken, is het belangrijk dat MRA-partners hun reacties tijdig en zo expliciet mogelijk doorgeven aan de programmamanagers of aan de trekkers van de afzonderlijke afspraken. Deze reacties geven hen de mogelijkheid om te bekijken of – en zo ja welke – aanpassingen daarin nodig zijn. Deze reacties zijn daarnaast nuttige input voor de leden van de Stuurgroep MRA Duurzaamheid Top die op 17 juni moeten beslissen welke afspraken feitelijk aan de MRA-partners zullen worden voorgelegd.

Retouradres: Strawinskylaan 1779, 1077 XX Amsterdam

De colleges van B&W van de MRA-gemeenten De colleges van GS van de provincies Flevoland en Noord-Holland Het DB van de Vervoerregio Amsterdam Afschrift aan bestuurders duurzaamheid van provincies en gemeenten

Datum

6 mei 2021

Kenmerk Behandeld door

Edwin Oskam, 06 13546510, e.oskam@amsterdam.nl Lex Hendriksen, 06 46215266, ahendriksen@haarlem.nl

Onderwerp

Concept-afspraken voor de MRA Duurzaamheid Top van 15 oktober 2021

Geacht college, In mijn brief aan u van 3 maart (en het daarbij gevoegde spoorboekje) verzocht ik u om er rekening mee te houden dat in de periode mei / juni concrete voorstellen voor de MRA Duurzaamheid Top van 15 oktober 2021 aan u zullen worden voorgelegd, met het verzoek daarop uw standpunt te bepalen. Als bijlage bij deze brief treft u deze voorstellen aan. Drie van deze afspraken zijn zogenoemde Green Deals (over circulaire houtbouw1, circulair textiel en de MRA als fietsmetropool) en deze zijn een direct gevolg van een op 15 juni 2020 gehouden MRA-breed bestuurlijk overleg. Daarin spraken de 1

De Green Deal over circulaire houtbouw kwam ook aan de orde tijdens de MRA Ochtend van de Duurzaamheid op 22 april jl. Daar werd door MRA-bestuurders de intentie uitgesproken om in aanvulling en als vervolg op deze Green Deal ook MRA-brede afspraken voor te bereiden over toekomstbestendig bouwen.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

bestuurders de wens uit om samen met het bedrijfsleven en kennisinstellingen te komen tot Green Deals met als doel om op die manier gezamenlijk een impuls te geven aan een duurzaam economisch herstel uit de coronacrisis. Behalve deze Green Deals zijn voor de Duurzaamheid Top 2021 ook twee afspraken uitgewerkt vanuit het MRA-programma circulaire economie. De eerste richt zich op een MRA-brede inzet op de toepassing van circulaire plastics, de tweede op de concretisering van de in 2018 MRA-breed uitgesproken intenties rond circulair inkopen. De Green Deal duurzaam talent heeft een speciale positie. De activiteiten die in dit kader de afgelopen tijd zijn ontplooid, worden namelijk ondergebracht in de uitvoeringsagenda van de Human Capital Agenda Klimaatopgave. De activiteiten die op dit terrein in gang zijn gezet, zullen wel worden belicht tijdens de Top, maar hierover zal geen aparte afspraak worden voorgelegd. Dit betekent dat vooralsnog vijf concept-afspraken worden voorgelegd om te worden besproken en ondertekend tijdens de Duurzaamheid Top. Uiteraard hoop ik dat deze direct op brede steun kunnen rekenen.

De uitkomst van dit consultatietraject kan echter ook zijn dat één of meerdere afspraken nog niet voldoende uitgewerkt worden geacht, of tijdens de Top in eerste instantie slechts worden ondertekend door een beperkt aantal MRA-overheden (coalitions of the willing) die daarmee wellicht de weg bereiden voor andere MRA-overleden om in een later stadium alsnog aan te sluiten. Parallel aan het traject van de positiebepaling door MRA-overheden loopt een traject waarin de andere stakeholders die betrokken zijn bij de conceptafspraken hun posities gaan bepalen. Dit geldt in het bijzonder voor de Green Deals die er expliciet op zijn gericht om de samenwerking tussen overheden, bedrijfsleven en andere stakeholders te stimuleren. De uitkomsten van deze beide trajecten worden aan het begin van het zomerreces samengevoegd en vertaald in definitieve afspraken die op de Duurzaamheid Top van 15 oktober worden voorgelegd.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Met nadruk wijs ik u er dus op dat het in dit stadium nog niet gaat om definitieve afspraken. Met alle betrokken partijen wordt er hard aan gewerkt om ze nog verder aan te scherpen en het draagvlak ervoor (bij overheden en bij niet-overheden) te vergroten. Desondanks ga ik er vanuit dat deze afspraken voldoende richtinggevend zijn en voldoende duidelijk maken wat van MRA-overheden wordt verwacht om daarover een (voorbereidend) besluit te nemen. Ik hoop dan ook dat u de periode van begin mei tot medio juni hiervoor wilt benutten. Uiterlijk op 17 juni hoor ik graag uw reactie. De reacties vormen de input voor de Stuurgroep MRA Duurzaamheid Top die op 23 juni:  de stand van zaken m.b.t. de afspraken zal bespreken,  zal bezien of, en zo ja welke, aanpassingen nodig zijn en  een definitieve keuze zal maken over welke afspraken op 15 oktober ter ondertekening zullen worden voorgelegd. Begin juli worden de definitieve afspraken verzonden aan alle MRA overheden. Dit creëert de ruimte voor colleges om daarover in de aanloop naar de Top van 15 oktober een formeel besluit te nemen, zodat bestuurders met een expliciet mandaat van het college hun handtekening kunnen zetten tijdens de Top. Het is uiteraard niet aan mij om te bepalen hoe u in uw organisatie tot een voorlopige standpuntbepaling komt m.b.t. de concept-afspraken.

Wel wijs ik u erop dat een succesvolle uitvoering van deze afspraken vraagt om brede(re) afstemming binnen overheidsorganisaties. De afspraken hebben immers steeds betrekking op thema’s die op het snijvlak liggen van duurzaamheid en onderwerpen als mobiliteit, economie, bouwen en wonen. Om dit proces van afstemming in uw organisatie te faciliteren is op verzoek van ambtenaren uit uw organisaties een bijlage toegevoegd met bouwstenen die gebruikt kunnen worden om de standpuntbepaling in staven en colleges voor te bereiden. Ik hoop u via deze brief voor dit moment voldoende te hebben bericht. Indien u vragen heeft of aandachtspunten wilt meegeven kunt u contact opnemen met Lex Hendriksen of Edwin Oskam, beiden verbonden aan de MRA-

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

programma’s Duurzaamheid. Hun contactgegevens treft u in de aanhef van deze brief. Met vriendelijke groet,

Cora Smelik, Voorzitter PHO Duurzaamheid MRA

Bijlage 1: Bouwstenen voor een collegebesluit Bijlage 2: Concept-afspraken MRA Duurzaamheid Top 2021

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Bijlage 1: Bouwstenen voor een collegebesluit Toelichting: onderstaande tekstpassages zijn toegevoegd op verzoek van ambtenaren van MRA-overheden en zijn bedoeld als input voor een evt. collegebesluit over de standpuntbepaling m.b.t. de concept-afspraken voor de MRA Duurzaamheid Top van 15 oktober. Het is uiteraard geheel aan u/uw college om te bepalen op welke wijze u de concept-afspraken agendeert en of u deze teksten al dan niet wenst te gebruiken.

Inleiding De MRA organiseert op 15 oktober een Duurzaamheid Top. Deze zal op een andere manier worden voorbereid dan de Duurzaamheid Top-pen die in 2019 en 2020 werden gehouden. Op de voorgaande bijeenkomsten werden MRAbreed intenties uitgesproken, die daarna nog moesten worden geformaliseerd door individuele MRA overheden. Voor de komende Duurzaamheid Top is het de bedoeling om – op (maximaal) vijf vooraf uitgewerkte onderwerpen – op de dag van de Duurzaamheid Top zelf, tot concrete besluitvorming te komen. Daarmee wordt de kans op een succesvolle follow up vergroot. Dat vraagt er uiteraard om dat colleges hierover vooraf een expliciet standpunt innemen, zodat de bestuurders die aan de Top deelnemen, namens hun college een standpunt kunnen innemen. De afspraken die op de Duurzaamheid Top zullen worden voorgelegd zijn de de afgelopen maanden voorbereid. Drie van deze afspraken zijn Green Deals en deze zijn een direct gevolg van een op 15 juni 2020 gehouden MRA-breed bestuurlijk overleg. Daarin spraken de bestuurders de wens uit om samen met het bedrijfsleven en kennisinstellingen te komen tot Green Deals met als doel om op die manier gezamenlijk een impuls te geven aan een duurzaam economisch herstel uit de coronacrisis.

De Green Deals over circulaire houtbouw, circulair textiel en de MRA als fietsmetropool die vanuit dit overleg zijn geconcretiseerd vormen nu onderdeel van de besluitvorming van de Duurzaamheid Top op 15 oktober as. (zie de beslispunten 3.1 -3.3). Behalve deze Green Deals zijn er voor de Duurzaamheid Top 2021 ook twee afspraken

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

uitgewerkt vanuit het programma circulaire economie. De eerste richt zich op de MRA-brede inzet op de toepassing van circulaire plastics, de tweede op de concretisering van de in 2018 MRA-breed uitgesproken intenties rond circulair inkopen (zie de beslispunten 3.4 en 3.5). Deze vijf afspraken zijn in de aanloop naar de Top uitgewerkt en worden nu in de vorm van concept afspraken aan MRA-overheden voorgelegd. Dit met de bedoeling om – ruim voor de Top van 15 oktober – antwoord te krijgen op de vraag of de vijf afspraken die zijn voorbereid op voldoende draagvlak kunnen rekenen om deze op de Top ook daadwerkelijk te worden ondertekend. Aan het college wordt gevraagd op de vijf onderwerpen (bijlage 2) voor 17 juni een (voorlopig) standpunt in te nemen, zodat de MRA op basis daarvan vervolgens kan komen tot definitieve afspraken voor de Duurzaamheid Top. De definitieve voorstellen worden op basis van de reacties begin juli (opnieuw) voorgelegd waarna formele besluitvorming daarover in de colleges kan plaatsvinden. Beslispunten college 1. Het college onderschrijft de ambitie om op de Duurzaamheid Top van 15 oktober samen met MRA overheden, bedrijven en andere relevante stakeholders op de vijf voorgelegde onderwerpen tot richtinggevende afspraken te komen om op die manier een impuls te geven aan een duurzaam herstel uit de coronacrisis. 2.

Het college zal er zich de komende maanden voor inzetten om in afstemming met de MRA-partners te komen tot definitieve afspraken op de vijf – nu als concept voorgelegde – onderwerpen en onderschrijft in principe de inzet en denkrichting die hiervoor nu wordt aangegeven; 3. Onder het voorbehoud dat:  definitieve instemming door het college pas plaats heeft op basis van de definitieve afspraken die na de nu lopende MRA consultatie begin juli

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

worden voorgelegd;  ook andere MRA overheden (en waar relevant de rijksoverheid en andere stakeholders zoals vastgoedpartijen en kennisinstellingen) de concept afspraken onderschrijven en er dus voldoende draagvlak is om tot uitvoering over te gaan;  de uitwerking van afspraken op alle vijf de onderwerpen moet kunnen plaatshebben binnen beschikbare financiele middelen; spreekt het college uit positief te staan t.o.v. de nu voorgelegde conceptafspraken. Dit betekent dat het college – met de gemaakte voorbehouden - in principe bereid is de navolgende afspraken in oktober te ondertekenen. Green deal houtbouw 3.1. Het college spreekt uit een postieve grondhouding te hebben t.a.v. de ondertekening in oktober van het jaarlijks te actualiseren Uitvoeringsconvenant (‘Green Deal’) Houtbouw MRA 2021-2025. Daarin wordt het uitgangspunt om vanaf 2025 van alle nieuwbouw in de MRA minimaal 20% uit te voeren in circulaire houtbouw/ biobased bouw. Deze doelstelling wordt vertaald in afspraken, voorwaarden en planning, waar alle ondertekenende partijen zich aan zullen committeren. Het college stemt er daarnaast mee in dat dit uitgangspunt wordt opgenomen in de (komende) omgevingsvisie en het omgevingsplannen en dat dit doel inzet vormt van onderhandelingen en besprekingen met woningcorporaties, institutionele beleggers en ontwikkelaars over alle nieuwbouwplannen.

Green deal circulair textiel 3.2. Het college stemt er mee in:  toe te werken naar meer hoogwaardige inzameling van textiel met minimaal 7 kilogram per inwoner per jaar in 2025 en/of inzet op inzameling van specifieke textielstromen;  zich bij toekomstige inkoop van kleding en textiel te commiteren aan de handreiking klimaatneutrale en circulaire inkoop bedrijfskleding;

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl



de contracten voor textielsortering en verwerking af te stemmen op een model van lokale sortering en regionale verwerking.

Green deal MRA als fietsmetropool 3.3. Het college onderschrijft dat het actief betrokken en (mede)verantwoordelijkheid wil zijn voor het aanjagen van en het meebouwen aan de software en orgware van de fietsinfrastructuur en daarmee voor het verder stimuleren van het fietsgebruik. Het college staat positief t.a.v.:  de ondertekening in oktober van het daarop gerichte overkoepelende convenant en  het actief verkennen van de raakvlakken tussen de eigen beleidsprioriteiten en de onder dat convenant in uitwerking zijnde specifieke afspraken (gericht op resp. het openen van fietsservicepunten, op het stimuleren van werknemers om de fiets te gebruiken, op de vorming van een regionaal fiets kenniscluster en op het stimuleren van het fietsgebruik van kinderen) en en van de mogelijkheden om daarop aan te sluiten. Niet herbruikbaar plastic 3.4.

Het college stemt in met het:  opnemen van een stop op het gebruik van single use plastics bij evenementen als voorwaarde in het eigen evenementenbeleid;  bevorderen van recycling van moeilijk recyclebaar plastics door vanaf 2025 ten minste voor 1 aanbesteding in de openbare ruimte als eis te hanteren dat het straatmeubilair dat wordt toegepast is samengesteld uit niet direct recyclebaar plastic;  met de afvalwerkende bedrijven (eigen afvalverwerkers) erop inzetten dat vanaf 2023 contracten voor de plastic verwerking zijn gebaseerd op de MRA-brede handreiking 'circulaire plastic verwerking'. Afspraak over circulair inkopen

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

3.5. Het college herbevestigt de eerder in 2018 vastgelegde intentie om tot circulair opdrachtgeven en inkopen in de MRA te komen (collegebesluit xxxx) door aan te geven dat in 2022 over de voortgang op de klimaatneutrale circulaire inkoop aan de MRA wordt gerapporteerd en door te bevestigen dat met actieve inzet wordt bereikt dat in 2025 50% van alle inkoop door de eigen organsiatie klimaatneutraal en circulair plaats heeft zoals in 2018 al is voorgenomen. Het college stemt er daarnaast mee in dat de handreikingen op de tien inkooppakketten die er eind 2022 liggen, alsmede handreikingen die op inkooppakketten die in de komende jaren worden opgeleverd, worden verspreid binnen de eigen organisatie, zodat de opdrachtgevers binnen de eigen organisatie deze kunnen gebruiken bij inkoop- en aanbestedingstrajecten binnen dat inkooppakket of om samenwerking te zoeken met andere MRA-partijen die met soortgelijke trajecten bezig zijn. 4. Het besluit van het college wordt ter bespreking voorgelegd aan de commissie (beheer). Beoogd resultaat / onderbouwing gevraagde beslissingen Standpuntbepaling m.b.t. de concept afspraken over houtbouw, circulair textiel, fietsmetropool, niet herbruikbaar plastic en circulair inkopen.

Met het uitspreken van steun voor de door de MRA ten behoeve van de Duurzaamheid Top voorgelegde concept-afspraken wordt bereikt dat een forse impuls aan de duurzaamheidsambities op deze vijf onderweren kan worden gerealiseerd. Via deze afspraken over genoemde onderwerpen wordt een concrete bijdrage geleverd aan de ambities m.b.t. circulaire economie en innovatie door niet te blijven steken in intenties, maar gezamenlijk concrete richtinggevende besluiten te nemen. Het college laat de MRA weten op de genoemde onderdelen gezamenlijk met mede-overheden tot de genoemde uitwerkingsbesluiten te willen komen. Argumenten Samenwerking (Triple Helix) is een voorwaarde om te komen tot innovaties en

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

nieuwe economische proposities De concept-afspraken die op de vijf onderwerpen voorliggen zijn in samenwerking met het bedrijfsleven en andere stakeholders uitgewerkt. Bijvoorbeeld bij houtbouw met ontwikkelaars, institutionele beleggers, woningcorporaties, de bouwsector en kennisinstellingen. Bij textiel met samenwerkende textielbedrijven, of in het geval van de inzet van circulaire plastics ten behoeve van straatmeubilair met het innovatieve plasticbedrijf dat in Almere is gevestigd. Om tot werkbare proposities te komen is het van belang dat overheden op MRA-schaal gelijke voorwaarden aan het bedrijfsleven stellen of via samenwerking een markt creëren met een omvang waarop bedrijven met een zekere schaalgrootte rendabel kunnen opereren. Kansen kunnen niet of vooralsnog niet worden benut, als alle overheden op de vijf onderwerpen steeds de eigen inkoopvoorwaarden blijven hanteren. Overheden en bedrijfsleven versterken elkaar in de transitie naar een duurzame economie De inzet van de voorgelegde afspraken is dat overheid en bedrijfsleven elkaar aanvullen en versterken. Bijvoorbeeld doordat, zoals bij circulair textiel wordt voorgesteld, overheden via de eigen circulaire inkoop aan het bedrijfsleven voldoende massa bieden om nieuwe duurzame activiteiten te ontplooien.

Bij houtbouw draagt de voorgestelde inzet zowel bij aan forse vermindering van de CO2- en stikstofuitstoot als aan versnelling van de woningproductie. Door die verbreding en innovaties kunnen door het bedrijfsleven vervolgens nieuwe afzetmarkten worden gegenereerd, kan marktexpansie plaatsvinden en ontstaan nieuwe vormen van (circulaire) werkgelegenheid. Op deze manier versterken overheid en bedrijfsleven elkaar en wordt direct bijgedragen aan de beoogde duurzame verbetering als antwoord op de coronacrisis. Er wordt een bijdrage gegeven aan innovaties en de omslag naar een circulaire economie De voorgelegde afspraken sluiten aan op de MRA-Agenda waarin de omslag naar vormen van nieuwe duurzame en circulaire economie en nieuwe vormen

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

van duurzame werkgelegenheid doorsnijdend uitgangspunt is. De gemeente heeft in 2020 met de MRA Agenda ingestemd (besluit nr. xxxx). De afspraken voor de Duurzaamheid Top sluiten inhoudelijk aan op het duurzaamheidsprogramma van de gemeente /provincie Dit is per MRA overheid verschillend en kan in de nota voor de eigen situatie op maat ingevuld worden. Risico’s en kanttekeningen Aan het uitgangspunt dat afspraken moeten passen binnen financiële kaders wordt na toepassing toch niet voldaan De afspraken hebben betrekking op nieuwe vormen van inkoop (textiel, plastic, circulair opdrachtgeven), nieuwe vormen van verwerkingscontracten (textiel, plastics), nieuwe vormen van kaders en contracten bij woningbouwprojecten (houtbouw) en op nieuwe vormen van samenwerking. Juist doordat nog geen ervaringsgegevens bekend zijn, is het mogelijk dat in de praktijk op onderdelen toch een kostenverhoging voor de gemeente /provincie gaat optreden als gevolg van de nieuwe contracten en inkoopafspraken /overeenkomsten. Mocht hiervan sprake zijn, dan zal de betreffende afspraak in de uitvoering moeten worden gestopt of moeten overheden en bedrijfsleven opnieuw met elkaar in gesprek om te bezien hoe deze toename in kosten alsnog opgevangen kan worden.

Mogelijk is een langere termijn alsmede een meer integrale aanpak in het terugverdienen van aanvangskosten en het redeneren vanuit waarde(behoud) daarvoor nodig. Soms kan via een analyse van de kosten over de gehele gebruiksperiode worden aangetoond dat hogere aanvangskosten niet leiden tot hogere kosten overall. Eigen gemeente / provincie staat buiten ontwikkelingen Met de MRA overheden die de MRA-brede afspraken onderschrijven, kan gezamenlijk een gunstige uitgangspositie bij het aangaan van contracten met leveranciers of afvalverwerkende instanties worden gecreëerd. Ook profiteren zij direct van de innovaties en leereffecten die optreden. Hoe meer MRA

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

overheden meedoen, hoe gunstiger beide effecten. Vandaar het belang om te bereiken dat zoveel mogelijk MRA overheden tot overeenstemming komen tijdens de Duurzaamheid Top. Uitvoering Op basis van de reactie van het college op de voorliggende concept afspraken, komt de MRA tot definitieve afspraken. Dan wordt ook duidelijk of de afspraken op alle vijf onderwerpen op de Duurzaamheid Top zullen worden voorgelegd. Die duidelijkheid wordt begin juli gegeven en dan worden de definitieve afspraken aan de MRA overheden voorgelegd. Op basis van besluitvorming door de colleges (het college) zullen de afspraken vervolgens op de Duurzaamheid Top (15 oktober 2021) door alle afzonderlijke MRA-overheden en de vertegenwoordigers van de betrokken bedrijven worden ondertekend. Uiteraard voor zover hierover voorafgaand in de eigen gemeente / provincie instemmende besluitvorming heeft plaats gehad. Na de Duurzaamheid Top zullen vervolgens de afspraken verder worden uitgewerkt en heeft voorbereiding plaats om op de aangegeven data de implementatie te starten. Hierover wordt op dat moment voor zover nodig en indien gewenst per afzonderlijke afspraak en per afzonderlijk onderwerp een implementatieplan aan het college voorgelegd.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Bijlage 2: Concept-afspraken MRA Duurzaamheid Top 2021 Thema Wat is de ambitie? (voor de komende jaren?)

Waarom is die belangrijk?

Houtbouw 2021-2025 De MRA streeft ernaar dat in samenwerking met alle betrokken publieke en private partners vanaf 2025 minimaal 20% van alle jaarlijks te starten MRA nieuwbouwwoningen in houtbouw/biobased bouw gerealiseerd worden. Dit betreft minimaal 3000 woningen per jaar. Houtbouw is daarbij belangrijk als symbool en aanjager voor duurzame en natuurinclusieve gebiedsontwikkeling, zoveel mogelijk biobased en circulair. Bovendien wil de MRA de komende jaren forse stappen maken naar een goed werkende gezamenlijke kennisagenda houtbouw/biobased bouwen om het kennisdelen binnen de MRA te bevorderen. Bovendien beoogt de MRA afspraken te maken over benodigde opleidingstrajecten en over te realiseren productie- en assemblagefaciliteiten in de MRA voor houtbouw en biobased bouwen, waaronder CLT, LVL, HSB, vlas, lisdodde en hennep. De MRA beoogt met houtbouw bij te dragen aan een meer integrale wijze van ontwikkelen van steden en landschappen door een impuls te geven aan de landelijke bossenstrategie en aan het verbouwen van gewassen voor biobased bouwen. Duurzaam herstel uit de huidige crisis is primair de prikkel.

De afgesproken doelstelling draagt bij aan het behalen van klimaatdoelen doordat we met houtbouw veel meer circulair bouwen met hernieuwbare grondstoffen en daarmee de enorme CO2- en stikstofuitstoot van de traditionele bouw fors reduceren door het opslaan van CO2 in houten constructies: een vermindering per houten woning t.o.v. een traditionele woning van minimaal 70% over de gehele keten is zo mogelijk. Zie ook de recente presentatie van Prof. Schnellhuber over NEW EU BAUHAUS2 Daarnaast draagt deze doelstelling bij aan een versnelling van de woningproductie door industrialisatie van het productieproces en daarmee aan de gewenste innovatie van het huidige traditionele proces van projectontwikkeling en bouwproductie. Dit zorgt tevens

2 https://vimeo.com/534612036.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Wat willen we afspreken in oktober 2021?

Wat wordt van MRA-overheden gevraagd?

voor vergroting van de concurrentiekracht en leefbaarheid en daarmee aan de economische aantrekkelijkheid van de MRA. Vermindering van de enorme berg bouwafval (met minimaal 75%) is daarbij een mooi neveneffect, evenals de aanzienlijke beperking van de faalkosten, zeker bij laag- en middelhoge woningbouw tot en met 7 lagen. De MRA wil met alle 32 gemeenten en de 2 provincies, maar juist ook met zoveel mogelijk vastgoedpartijen en kennisinstellingen – op het niveau van te bereiken doelen – afspraken maken over de gezamenlijke stappen om de geschetste ambitie haalbaar te maken. In het jaarlijks te actualiseren Uitvoeringsconvenant (‘Green Deal’) Houtbouw MRA 2021-2025 staan de belangrijkste afspraken, voorwaarden en planning daartoe beschreven, waar alle ondertekenende partijen zich aan zullen committeren. De verantwoordelijkheden vanuit verschillende invalshoeken zullen helder neergezet worden: wat doen het rijk, de provincies en gemeenten enerzijds, wat doen de vastgoedpartijen, woningcorporaties en kennisinstellingen anderzijds. De MRA-overheden vullen vooralsnog de coördinerende rol in vanuit het programma Bouwen en Wonen. De gemeenten leveren in goed overleg met private grondeigenaren een inspanning om locaties voor het minimaal gewenste aantal van 3000 woningen in de MRA per jaar voor houtbouw/biobased bouw aan te wijzen voor de periode 2021-2030.

Tevens zetten zij zich in om actief kennis te delen en om een gezamenlijke publiek-private communicatiestrategie rond houtbouw te ontwikkelen en uit te voeren, zowel gericht op professionals als op de woningzoeker en koper. De MRA-overheden zorgen ervoor dat wettelijke en beleids- en uitvoeringsregels beter op houtbouw afgestemd worden. Dit geldt bijvoorbeeld voor vergunningentrajecten, stedenbouwkundige en financiële kaders, grondbeleid, beleid anterieure overeenkomsten, welstandskaders en bouwenveloppen. De MRA kan en zal hierin een faciliterende en coördinerende rol spelen om meer gezamenlijke standaards te ontwikkelen, waarmee de transitieinspanningen van elke afzonderlijke gemeente beperkt kunnen worden.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Wat zijn de risico’s / nadelen?

De kosten van realisatie van houtbouw kunnen mogelijk op korte termijn enigszins hoger zijn -vooral bij bouw hoger dan 7 lagen- , hetgeen in grondexploitaties voor gemeenten meegenomen zou moeten worden. Er wordt bij het ministerie BZK nagedacht over stimuleringsbijdragen voor houtbouw uit bestaande of nieuwe fondsen, afhankelijk van het te formeren kabinet. De dekking van de MRA proceskosten zal voor de komende jaren wellicht van publieke en private partijen enige (geringe) bijdragen vergen. Al staat houtbouw momenteel enorm in de publieke belangstelling en is de professionele woningbouwsector ervan overtuigd dat houtbouw in korte tijd een mainstream segment moet worden, er zijn risico’s die gezamenlijk door de partners beheerst moeten worden. De mogelijk hogere kosten van houtbouw bij binnenstedelijke bouw, zeker als gebouwen hoger zijn dan 7 lagen, zullen in een volgend stadium beheersbaar moeten worden doordat houtbouw gemeengoed wordt als gevolg van bijgestelde beleidsregels, industrialisatie van de bouw en een level playing field op terreinen als vergunningen, brandweereisen, verzekeringsstandaards, garantie- en certificeringseisen en financiering door banken. Met de verwachte komst van een CO2heffing voor vervuilend beton en staal zal houtbouw uiteindelijk goedkoper in de aanbouw en duurzamer in beheer worden en daarmee veel meer concurrerend worden.

Versnelling van de woningproductie door houtbouw is goed mogelijk. Dit vraagt echter wel om een adaptieve bestuurlijke en ambtelijke houding om aan de voorkant van de keten vanuit houtbouw het ontwikkelproces vorm te geven. Vanuit de marktpartijen en woningcorporaties gezien is aanpassing aan de vraag naar houtbouw redelijk snel op te pakken. Voor assemblage is daarbij vrijwel geen nieuw type arbeidscapaciteit nodig. Het gebruik van hout uit duurzaam beheerde Europese bossen is uitgangspunt. Er is geen gebrek aan dit type hout, o.a uit Oostenrijk en Scandinavië. De geplande uitbreiding van multi-functionele bossen (ook in Nederland) draagt bij aan een flinke CO2-opname, beperking van stikstof en aan het vergroten van biodiversiteit en recreatiemogelijkheden.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Waarom is het belangrijk dat MRA overheden hiertoe besluiten?

Zijn er kansen om hiervoor nationale of Europese middelen? Welke partijen (niet overheden) zijn betrokken?

Waartoe verplichten zij zich?

Om forse stappen te kunnen zetten wat betreft klimaatdoelen en circulariteit, om de woningbouw te versnellen (zeker waar stikstof nu tot vertraging leidt), om innovatie van de projectontwikkeling en bouw te stimuleren en om – daarmee samenhangend – impuls te geven aan economisch herstel en een technologische stap voorwaarts met bijbehorende moderne en schonere werkgelegenheid. Verder wijzen onderzoeken uit dat houtbouw een positief effect heeft op de gezondheid van bewoners. Bovendien gaat bouwen in hout en biobased materialen werken als aanjager voor duurzame gebiedsontwikkeling in bredere zin. Er wordt momenteel verkend of een bijdrage mogelijk is vanuit nationale fondsen (Groeifonds, Stikstoffonds) en vanuit Europese middelen (Resilience and Recovery Fund, Bauhaus).

Een groot aantal vastgoedpartijen (ontwikkelaars, institutionele beleggers, bouwers, startups), hun koepelorganisaties (zoals NEPROM en IVBN), de MRA-woningcorporaties, alsmede kennisinstellingen zoals TU Delft, AMS (inclusief Universiteit Wageningen en MIT) en Academie van Bouwkunst. Tevens producenten van houten panelen/producten en Staatsbosbeheer. Alle partijen, niet overheden zijnde, die het Uitvoeringsconvenant Houtbouw MRA 2021-2025 (Green Deal Houtbouw) ondertekenenen verplichten zich tot een forse inspanning om voldoende locaties en te ontwikkelen projecten aan te wijzen voor de minimaal gewenste 3000 woningen per jaar in houtbouw/biobased-bouw in de MRA vanaf 2025, alsmede om tot een actieve bijdrage aan de gezamenlijk op te zetten Kennisagenda Houtbouw te komen waarin het delen van kennis in een open source context plaats zal vinden. Zij verplichten zich tot het faciliteren en mede investeren (door afname) in productie- en assemblagefaciliteiten, waarmee de benodigde schaalsprong naar 20% in houtbouw (3.000 a 4.000 woningen per jaar) daadwerkelijk behaald kan worden. Zij dragen bovendien bij aan de continuïteit in een groeiende vraag en aanbod in projecten om te bereiken dat deze faciliteiten kunnen rekenen op een vaste afzet. Verder committeren partijen zich om op

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Welke partijen zouden betrokken moeten zijn / worden?

Thema Wat is de ambitie (voor de komende jaren?)

Waarom is die belangrijk?

relevante plaatsen te investeren in nieuwe leertrajecten rond houtbouw alsmede in leerstoelen aan universiteiten en hogescholen. Leren van reeds uitgevoerde houtbouwprojecten en de daarbij overwonnen belemmeringen biedt kansen voor een forse versnelling van de MRA woningbouw. Naast de 10 grootste bouwgemeenten, de twee provincies en het ministerie BZK zijn momenteel diverse adviseurs/ experts, koepelorganisaties, individuele vastgoedpartijen, woningcorporaties en kennisinstellingen betrokken: zij nemen reeds deel aan verschillende MRA-houtbouw overlegvormen. Daarnaast wil de MRA aan de publieke kant alle 32 gemeenten actief betrekken bij deze houtbouw doelstelling. In de sfeer van regelgeving zal de MRA de gemeentelijke stedenbouwers, brandweer, vergunningverleners, verzekeraars, garantie- en certificeringsinstituten en banken betrekken om te zorgen dat houtbouw snel gemeengoed kan worden.

Circulair textiel De afspraken richten zich op verschillende ambities van de MRA: (1) Geen textiel meer in het huishoudelijk restafval in 2025 (Visie Circulair Textiel) (2) 25% circulaire inkoop in 2025 en 50% in 2030 (Intentieverklaring circulaire inkoop) (3) 25% hoogwaardiger gebruik en verwerking van textiel in 2025 in de MRA ten opzichte van 2020 (MRA-programma circulaire economie) Met het oog op covid-19 en de behoefte aan nieuwe economische bedrijvigheid zal het versneld toewerken naar een circulaire textielindustrie zowel banen creëren, de uitstoot van CO2 in de regio versneld verminderen als de reputatie van de MRA op het gebied van circulair textiel versterken. Dit is uitgewerkt in de volgende punten: (1) In het kader van duurzaam herstel is de inzet op circulair textiel als kansrijk aangemerkt en daarom wordt dit thema op dit moment uitgewerkt in 10 afspraken die tezamen de Green Deal

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Wat willen we afspreken in oktober 2021?

Circulair Textiel vormen. Daarbij gaat het om 3 ‘overheids’afspraken die op de Duurzaamheid Top 2021 voorliggen en om 7 afspraken met bedrijven, startups, onderwijsinstellingen en andere partners in de MRA. De afspraken op de Duurzaamheid Top 2021 vormen dus een onderdeel van een breder kader aan afspraken die de hele breedte van de textielketen omvatten. (2) Circulair textiel is een economisch belangrijke activiteit: een kwart van de Nederlandse textielindustrie zit binnen de MRA, het gaat om ca. 2.200 vestigingen, 10.000 werknemers, € 4,5 miljard omzet/jaar. En het is een groeiende sector: 7% groei aantal vestigingen, 15% groei banen sinds 2014 (onderzoek MODINT). In combinatie met het Innovatie Centrum Circulair Textiel in Zaanstad wordt bovendien gewerkt aan industriële en digitale innovaties om van afgedankt textiel, circulaire grondstoffen te maken. Het inzamel- en sorteerproces hangt samen met deze innovaties. (3) Textiel is één van de meest schadelijke afvalstromen in termen van CO2- uitstoot, watergebruik en recycling. Er wordt steeds meer textiel gebruikt, voor kortere tijd (fast fashion), terwijl ook duidelijk is dat de productie gepaard gaat met slechte arbeidsomstandigheden (kinderarbeid, onveilige werkvloeren en lage lonen). Tegelijkertijd wordt slechts een derde van alle textitel apart ingezameld en dus het meeste verbrand. Er is dus werk aan de winkel.

(4) De gemeenten hebben door hun wettelijke zorgplicht voor huishoudelijk afval een verplichting om te werken aan het scheiden van afval. Zij hebben daarmee dus ook invloed op het totale textielsysteem en kunnen een verschil maken. Door de inzet van de overheden af te stemmen met de inzet van bedrijven, onderwijs en andere instellingen in de MRA, ontstaat een vliegwiel voor verdere duurzame innovatie en ontwikkeling van economische activiteit vanuit samenwerking. Drie afspraken als gezamenlijke overheidsinzet voor de Green Deal Circulair Textiel in te brengen in het najaar 2021: (1) Meer hoogwaardige inzameling van textiel in de MRA, minimaal 7 kilogram textiel per inwoner per jaar in 2025 en/of

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Wat wordt van MRA-overheden gevraagd?

inzet op inzameling van specifieke textielstromen, door gebruik te maken van de handreiking. (2) MRA overheden commiteren zich aan de handreiking klimaatneutrale en circulaire inkoop bedrijfskleding bij inkoop van bedrijfskleding en textiel. (3) Uitwerking samenwerking sorteren en verwerken MRAoverheden via contractering Ad 1: In de handreiking meer hoogwaardige inzameling van textiel worden de landelijk bekende strategieën om meer textiel in te zamelen toegelicht. Door deze toe te passen in het bestaande beleid op gebied van afvalscheiding/ afvalinzameling, werken de MRA-overheden gezamenlijk toe naar meer gescheiden textiel en minder textiel in het restafval. Op dit moment wordt ongeveer 8,5 Kton textiel jaarlijks ingezameld, door het volgen van deze afspraak wordt jaarlijks 16,9 Kton textiel apart ingezameld (bijna een verdubbeling). Anderzijds kan ook ingezet worden op hoogwaardige inzameling door specifieke grondstoffen in te zamelen (katoen, wol, linnen) of door juist de kwaliteit van de inzameling te verbeteren. Ook daar geeft de handreiking ondersteuning bij. Ad 2: Bij toekomstige inkooptrajecten van bedrijfskleding en textiel de handreiking circulair textiel te gebruiken. Daardoor wordt én de markt voor circulair textiel gestimuleerd én een concrete bijdrage geleverd aan de reductie van de negatieve effecten van textiel èn d.m.v.

van inkoop aan het bereiken van de doelstellingen op circulaire inkoop. Ad 3: Een actieve bijdrage aan de verkenning naar het afstemmen van een model van lokale sortering van al het ingezamelde textiel (per gemeente of per groep van gemeenten) op herdraagbaar en niet-herdraagbaar, en regionale verwerking van het niethedraagbare textiel. De afzonderlijke MRA-gemeenten hebben contracten voor de inzameling, sortering en verwerking van het huishoudelijk textiel. Met een andere inrichting van deze contracten kunnen de MRA-overheden actief bijdragen aan het ontwikkelen van schaalgrootte voor de rendabele verwerking van niet hedraagbaar textiel. Waar knelpunten ontstaan wordt samenwerking met de provincies gezocht om deze op te lossen.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Waarom is het belangrijk dat MRA overheden hiertoe besluiten?

Zijn er kansen om hiervoor nationale of Europese middelen?

Tenslotte vormen de afspraken een onderdeel van de bredere strategie op textiel, waarbij ook door middel van lobby en subsidies de overheden de condities voor hoogwaardiger gebruik van textiel zo optimaal mogelijk willen krijgen. Er zijn verschillende invalshoeken: 1. Door inzet van deze afspraken laten de MRA-overheden hun commitment en inzet zien richting de Green Deal Circulair Textiel, waarbinnen meer dan 50 bedrijven, onderwijsinstellingen, provincies, gemeenten en andere partijen actief zijn. Het aannemen van deze drie afspraken draagt in belangrijke mate bij aan de ketensamenwerking in de MRA op circulair textiel. 2. Het apart inzamelen van textiel levert een positieve business case op waarmee investeringen gedaan kunnen worden. Doordat er minder restafval komt (8,4 Kton) en meer textiel (8,4 Kton) snijdt dit mes aan twee kanten: € 840.000 minder kosten voor verbranding (uitgaande van verwerkingtarief van 100 inclusief verbrandingsbelasting) en eventuele opbrengsten vanuit het apart ingezamelde textiel. 3. Er zijn kansen voor social return door kwaliteit centraal te zetten bij inzameling door handlossen en bij de sortering van ingezameld textiel naar herdraagbaar en niet-herdraagbaar textiel op lokaal niveau. Daarnaast biedt circulaire inzet van werkkleding kansen voor activiteiten op het gebied van reparatie en onderhoud. 4.