Collegebrief inzake Resultaten Hilversum Monitor 2021

GEMEENTE HILVERSUM POSTBUS 9900 1201 GM HILVERSUM BEZOEKADRES:

Aan de gemeenteraad cc college van B en W cc pers

RAADHUIS DUDOKPARK 1 TELEFOONNUMMER: 14 035 WWW.HILVERSUM.NL

1 december 2022 ZAAKNUMM ER 1226906 BEHA NDELD DOOR Hiddo Pronk TELEFOON (035) 629 2760 UW KENMERK 1226906 BIJLAGEN 3 BETREFT Resultaten Hilversum Monitor 2021 DATUM

Geachte raad, De resultaten van de Hilversum Monitor 2021 zijn gereed. Zoals gebruikelijk informeren wij u - en natuurlijk de deelnemers aan de enquête - over de opbrengst van de Monitor. We noemen daarbij enkele zaken die ons zijn opgevallen en geven aan hoe we aan de slag gaan met de opbrengst. Hilversum Monitor In de periode december 2021 tot en met februari 2022 hebben 10.500 Hilversummers uit het bevolkingsregister onze jaarlijkse enquête ontvangen. 30% heeft de enquête ingevuld. De Monitor schetst zo een statistisch betrouwbaar beeld over hoe Hilversummers denken over een breed scala aan onderwerpen: van cultuur tot veiligheid en van dienstverlening tot welzijn. De Monitor heeft een signalerende functie en is de basis voor enkele indicatoren in de programmabegroting. Onze ervaring is dat cijfers zelden op zichzelf staan en het nodig is de ‘signalen’ te plaatsen in de context: de enquête is gehouden terwijl corona en daarbij horende beperkingen en onzekerheden nog aan de orde van de dag waren. Een half jaar later zijn andere onderwerpen aan de orde, zoals een energiecrisis en de opvang van vluchtelingen.

Enkele opvallende zaken In de enquêteresultaten zien we duidelijk de impact van de corona periode terug: meer inwoners geven aan dat hun fysieke en mentale gezondheid is verslechterd, meer mensen ervaren eenzaamheid, minder tevredenheid over (minder) cultureel aanbod en minder hoge waardering voor de dienstverlening van de gemeente. Tegelijk zijn er ook aspecten beter gewaardeerd, zoals diversiteit en inclusiviteit.

Doordat we de Monitor jaarlijks herhalen, zien we langzamerhand op onderdelen structurele veranderingen, zoals bij veiligheid (overlast van snelheidsovertredingen en foutparkeren worden steeds meer een ergernis, terwijl aangiftebereidheid afneemt), toenemend gevoel van eenzaamheid, afnemende waardering van het aanwezige groen in de buurt en toenemende tevredenheid over sportvoorzieningen. Het zijn veelal thema’s waarvoor we in de programmabegroting middelen en plannen hebben opgenomen om mee aan de slag te gaan. Aan de slag met de opbrengsten Zoals gebruikelijk betrekken we de monitor bij reeds geplande beleidsactualisaties uit de Programmabegroting 2023 en het voorbereiden van de volgende begroting (voorjaarsnota 2023). Bij de voorjaarsnota 2023 zullen we aangeven of de inzichten uit de monitor leiden tot nieuwe actualisaties of aanvullende inspanningen. De eindrapportage en overige bevindingen uit de monitor zijn opgenomen in bijlage 1 en 2. In bijlage 3 leest u meer over de statistische onderbouwing. De eindrapportage wordt in het vierde kwartaal 2022 op de website van de gemeente gepubliceerd.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top

Bijlage 1: De overige bevindingen per thema, Hilversum Monitor 2021

Deze bijlage bevat de overige bevindingen, die voortvloeien uit de Monitor Hilversum 2021 enquête. Bij het bepalen van deze bevindingen is o.a. gekeken naar de aanwezigheid van een trend, oftewel de ontwikkeling ten opzichte van het voorgaande jaar of voorgaande jaren. Als er een duidelijke positieve of negatieve trend in de tijd is waargenomen bij een vraag van de enquête, dan is deze in de lijst opgenomen. In 2016 is Hilversum gestart met deze vorm van monitoring, om deze reden wordt 2016 in veel gevallen als referentiejaar gebruikt. Bij sommige bevindingen is er geen sprake van een trend, maar wel van een plotselinge daling of stijging in 2021.

Wonen 1. De interesse in nieuwe woonconcepten of woonvormen bedraagt 29% van de inwoners. Het gaat hier om concepten als ‘tiny houses, flexwonen, deelwonen, co-living e.d.). 13% van inwoners zegt zeker hierin interesse te hebben en 16% misschien. 2. Het merendeel van de thuiswonende jongeren dat op zoek is naar een zelfstandige woonruimte geeft aan in Hilversum te willen blijven wonen (47%) , 10% geeft aan in ieder geval in de regio Gooi en Vechtstreek te willen blijven wonen en iets meer dan een 25% zoekt woonruimte buiten de regio Gooi en Vechtstreek. Leefomgeving 3. Het aantal Hilversummers dat vindt dat er voldoende groen aanwezig is in de buurt daalt. In 2016 vond nog 85% van de inwoners voldoende groen aanwezig in ten opzichte van 75% in 2021. Daarbij wel de kanttekening dat 56% positief staat over het toepassen van natuurlijk ogend en minder intensief beheerd openbaar groen. 4. De overlast en schade als gevolg hemelwater lijkt in 2021 behoorlijk te zijn geweest. Maar liefst 22% van alle inwoners geeft aan hier in min of meerdere mate overlast van te hebben ervaren in de woning of in de tuin. Daarnaast heeft ook nog 14% van inwoners aangegeven overlast hiervan te hebben ondervonden in de directe omgeving van hun huis. Zo’n 35% geeft ook aan daadwerkelijke schade te hebben ondervonden, waarvan 19% ook financieel. 5.

De fysieke leefbaarheid in de eigen buurt neemt enigszins af. In 2016 gaf nog 76% van de inwoners aan dat er in de buurt in de openbare ruimte weinig/geen zaken kapot zijn, maar dit daalde geleidelijk naar 71% van de inwoners in 2021. Ook vond 69% van de inwoners in 2016 dat zijn/haar buurt schoon was, maar inmiddels is dit percentage gedaald naar 65%. 6. De nabijheid van scholen wordt in 2021 een stuk beter gewaardeerd. 67% van de Hilversummers is van mening dat het basisonderwijs zich in de nabijheid bevind (2016: 58%, 2018: 55%) Ook de nabijheid van kinderopvang en peuterspeelzalen is verbeterd naar 45% (2016: 40%). 7. Slechts 21% van de bevolking vindt dat er voldoende voorzieningen zijn voor jongeren in de buurt. Dit relatief lage percentage is de afgelopen jaren ongewijzigd. 8. Het onderhoud van groen, straten en wegen in de buurt wordt sinds 2016 tamelijk goed gewaardeerd. Het onderhoud van het groen werd in 2016 al door 73% van de inwoners goed gewaardeerd en in 2021 ligt dit nog steeds hoog met 72% . Gemiddeld ligt dit bij middelgrote steden (50.000-100.000 inwoners) slechts op 56%. (bron: waarstaatjegemeente burgerpeiling) Over het onderhoud van de wegen en straten was in 2016 67% van de inwoner tevreden en op dit moment zelfs 70%. Gemiddeld ligt dit bij middelgrote steden in heel Nederland op 59%

9. Het percentage inwoners dat van mening is dat de speeltoestellen voor kinderen goed onderhouden wordt is toegenomen van 33% in 2016 naar 39% in 2021. 10. Het percentage inwoners dat zijn/haar auto niet goed kwijt kan in de buurt is toegenomen. Namelijk 27% van de autobezitters geeft aan deze niet goed kwijt te kunnen in de buurt of in de nabijheid van hun huis. In 2016 lag dit nog op 18%. 11. Het aandeel bewoners dat van mening is dat er bepaalde voorzieningen missen in de buurt is toegenomen sinds 2016. In 2016 gaf 67% van de inwoners aan één of meer voorzieningen in de buurt te missen, maar dit is toegenomen naar 74% in 2021. Het gemis zit met name in het ontbreken van een pinautomaat, brievenbus, prullenbakken en parkeergelegenheid. Daarnaast geeft 12% van de inwoners aan het ontbreken van een AED in de buurt als een gemis te ervaren. Sport & Recreatie 12. Het percentage inwoners dat aan sport doet is sinds 2016 gestegen van 63% naar 68% in 2021. Het sporten gebeurt steeds meer individueel (bijv. via de sportschool) en minder in verenigingsverband. In 2016 gaf 47% van de inwoners nog in verenigingsverband te sporten, maar dat is gedaald naar 42% in 2021. 13. Inmiddels is het merendeel de inwoners tevreden over de sportvoorzieningen in stad (60%). Dit is een forse verbetering ten opzichte van voorgaande jaren (2016: 48%). Cultuur, evenementen & uitgaan 14.

Vrijwel alle culturele instellingen in Hilversum laten in 2021 dalende bezoekersaantallen zien, net als in 2020. De Vue bioscoop werd het meeste bezocht, gevolgd door het filmtheater en museum Hilversum. Als gevolg van de Corona pandemie was een groot deel van de culturele instellingen tijdelijk gesloten voor bezoekers. 15. Men is minder tevreden over het culturele aanbod in de stad. In 2016 was nog 51% (zeer) tevreden over het cultuur aanbod en dit daalde voor Corona al gestaag naar 48% . In 2021 is dit percentage gedaald naar 43%. De Corona situatie heeft hier ongetwijfeld een bijdrage aan geleverd, maar de daling zette zich al wel eerder in, dus spelen er vermoedelijk meer factoren een rol. 16. Maar liefst 60% van de inwoners boven de 18 jaar bezocht geen evenement in 2021. Uiteraard hing dit samen met de Corona situatie. In 2016 lag dit nog op 36% van de inwoners die geen evenement dat jaar had bezocht. Van de evenementen in het jaar 2021 die wel of in beperkte vorm konden plaatsvinden, werd de najaarskermis het meeste bezocht, gevolgd door het Gooisch Bier Festival en de Open Monumentendagen. 17. De tevredenheid over het evenementen aanbod was in 2021 een heel stuk lager dan de jaren voor Corona. In 2016 was nog 46% (zeer) tevreden over het evenementen aanbod, maar in 2021 gezakt tot 34%.

Het aanbod van culturele evenementen is in 2020 en 2021 sterk beïnvloed geweest door de coronapandemie. Als gevolg van deze pandemie is een groot deel van de culturele instellingen tijdelijk gesloten geweest. Het cultuur aanbod is daarmee tijdelijk komen te vervallen. 18. Het percentage inwoners dat ’s avond wel eens uitgaat in het centrum van Hilversum is toegenomen in de periode 2016-2019 (2016: 52%, 2019: 66%). Dit percentage is echter sinds 2019 afgenomen naar 47%. Het percentage inwoners dat een bezoek brengt aan een lokale bar of café neemt wel jaarlijks toe. Dit lag in 2016 nog op 39% , in 2019 al op 53% en in 2020 en 2021 verder gestegen naar 62%. 19. Social Media, vrienden/kennissen en huis-aan-huis bladen blijken ook in 2021 belangrijke informatiebronnen te zijn om te weten te komen wat er te doen is in de stad (uitgaan, evenementen, tentoonstellingen, etc.

Ook posters op straat blijken erg belangrijk te zijn en meer de aandacht te trekken dan bijvoorbeeld de papieren of online Uit-Agenda. Duurzaamheid, Natuur & Milieu, Energietransitie 20. Het aantal zonnepanelen op daken van huizen is toegenomen sinds 2016. In 2016 was op ongeveer 6% van de huizen in Hilversum zonnepanelen aanwezig. Anno 2021 ligt dit al op 21% van de huizen. Ook vloerisolatie is toegenomen van 28% in 2016 naar 33% in 2021. Tenslotte is elektrisch koken toegenomen. In 2019 gaf nog 23% van de huishoudens aan elektrisch te koken, maar dit is in 2021 gestegen naar 30%. 21. Het merendeel van de inwoners is zich ervan bewust dat groen de ruimte moet krijgen. Populaire natuur bevorderende acties zijn het planten van bomen, struiken, klimop of klimplanten in de eigen tuin. Minder populair zijn het plaatsen van een bijenhotel of een composthoop creëren in de hoek van je tuin. Slechts 1% van de inwoners van Hilversum geeft aan dat ze geen enkele natuur bevorderende maatregelen in hun tuin hebben genomen. 22. Slechts 14% van de inwoners is bekend met het begrip natuurinclusief bouwen, maar bijna 75% van de inwoners is zeker wel of misschien bereid om maatregelen te nemen in én om het huis, zodat dit gunstiger is voor dieren zoals de huismus, vleermuis of zwaluw. Sociale Acceptatie 23.

De sociale acceptatie van seksuele geaardheid is de afgelopen 3 jaar sterk verbeterd in Hilversum. De landelijke en lokale aandacht voor homoseksualiteit en inclusiviteit (o.a. de Rainbow week) lijken hieraan een belangrijke positieve bijdrage te leveren. Waar in 2019 nog 29% van de inwoners positief reageerde op 2 vrouwen die elkaar in het openbaar zoenen ligt dit percentage begin 2022 al op 38%. Twee mannen die elkaar in het openbaar zoenen, daar stond in 2019 27% van de inwoners positief tegenover, maar dat ligt anno 2021 op 36%. Corona 24. De mentale en fysieke gezondheid van inwoners van Hilversum staat onder druk en lijkt verslechterd. In 2021 gaf 44% van de inwoners aan dat zij/haar mentale gezondheid was verslechterd t.o.v. het jaar ervoor (In 2020 gaf ook al 41% van de inwoners aan dat zijn/haar mentale gezondheid slechter was dan het jaar ervoor (2019 pre-corona). Ongeveer 36% van de inwoners boven de 18 jaar geeft aan dat de fysieke gezondheid achteruit is gegaan ten opzichte van het voorgaande jaar. In 2020 betrof dit nog 35% van de inwoners. Slechts 5-7% van de inwoners gaf in 2021 aan een verbetering van de fysieke en/of mentale gezondheid te ervaren ten opzichte van het voorgaande jaar. 25. Net als in 2020 geeft 22% van de inwoners aan dat de eigen financiële situatie verslechterd was tegenover 13% die aangaf dat het beter was geworden dan de jaren ervoor. 26.

In 2021 zijn, mede als gevolg van de Corona maatregelen, de sociale contacten van inwoners van Hilversum verminderd. Rond de 80% van de inwoners heeft aangegeven minder sociale contacten te hebben als voor het uitbreken van de coronacrisis. 27. In 2021 bewogen inwoners van Hilversum nog minder vaak dan in 2020, toen er ook al beduidend minder werd bewogen dan de jaren ervoor. In 2020 gaf nog 54% van de inwoners aan minder te bewegen als het jaar ervoor, maar dit is in 2021 nog verder toegenomen naar 55%. Let wel, slechts 9% van de inwoners zegt in 2021 meer te hebben bewogen ten opzichte van het voorgaande jaar en voor de coronapandemie. 28. In 2021 gaven ook meer mensen aan dat ze wat minder gezond zijn gaan eten in vergelijking tot vorig jaar. Namelijk 16% van de inwoners gaf in 2021 aan minder gezond te eten in vergelijking met het jaar ervoor tegenover 13% die aangeeft beter te zijn gaan eten in 2021 dan eerder.

29. Net als in het jaar 2020 is in 2021 het merendeel van de inwoners positief over de handhaving van de Corona maatregels en de naleving. Een meerderheid van de inwoners is tevreden over het informeren over Corona en de maatregelen door de gemeente en men is tevreden over het optreden van de burgermeester in het 2e Coronajaar. Mantelzorg & vrijwilligerswerk 30. Het percentage inwoners dat mantelzorg verleende aan een naaste lag in de Coronajaren 2020 en 2021 lager dan de jaren ervoor. In 2016 gaf nog 39% van de inwoners vaak of incidenteel mantelzorg te verlenen aan een naaste of andere hulpbehoevende persoon. Dit lag in 2020 op 36% en in 2021 op 35%. Mogelijk hangt dit samen met de corona maatregelen en basisregels. 31. Het percentage inwoners dat zich incidenteel of intensief inzette als vrijwilliger daalde gedurende de Coronajaren duidelijk. In 2016 zette nog 36% van de inwoners zich in voor vrijwilligerswerk (in meer of mindere mate) maar in 2020 en 2021 lag dit op respectievelijk 26% en 28%.. 32. De aandacht en hulp voor buren, is toegenomen. In 2016 bood 59% van de inwoners hulp aan buren of buurtgenoten. In 2021 is dit gestegen naar 62%. 33. Aandacht voor buren/buurtgenoten, die echt in een zorgwekkende situatie verkeren lag in 2016 op 31%. Dit is gestegen in 2021 naar 39%. 34.

Het percentage mantelzorgers dat hulp kreeg van vrijwilligers (via een vrijwilligersorganisatie) ligt relatief laag met 4%. Daarbij heeft 6% van de mantelzorgers wel aangegeven dat ze behoefte hebben aan extra steun van vrijwilligers. 35. Bijna 10% van de mantelzorgers kreeg ondersteuning vanuit de gemeente (in verschillende vormen). Een andere 6% van de mantelzorgers geeft aan dat ze hier ook behoefte aan hebben, maar een meerderheid van 85% niet. 36. Op de vraag of men in de toekomst vrijwilligerswerk wil blijven doen of mee zou willen starten in de laat een wisselend beeld zien. Ongeveer de helft van de inwoners wil dat niet of weet het niet, terwijl de andere helft dit misschien of zeker wil doen.

Sociale contacten 37. Eenzaamheid is een belangrijk aandachtspunt. Waar in 2016 nog 20% van de inwoners aangaf zich soms, regelmatig of vaak eenzaam te voelen stijgt dit percentage hedendaags al naar 32%. Reeds voor de Coronajaren steeg het percentage eenzaamheid gestaag in Hilversum. Eenzaamheid is een gemoedstoestand en niet iedereen herkent eenzaamheid bij zichzelf of durft hiervoor uit te komen. Het percentage van Hilversummers dat eenzaam is ligt daarom in werkelijkheid nog hoger. Dit blijkt ook uit de vierjaarlijkse gezondheidsmonitor van GGD G&V uitgevoerd in 2020. Hier werd en set aan diagnostische vragen over (de mate) van eenzaamheid uitgevraagd aan inwoners van Hilversum en dit resulteerde in 42% van de volwassenen die in min of meerdere mate eenzaam zijn. 38. In 2016 gaf slechts zo’n 11% van de inwoners behoefte te hebben aan meer sociale contacten. In het 1e Corona jaar was dit gestegen naar 22% en in 2021 lag dit nog steeds hoog met 19%. Bereikbaarheid 39. De bereikbaarheid van het centrum per auto scoort een lage 5,4 en is ook gedaald t.o.v. 2020 en de jaren ervoor (5,6)

40. De bereikbaarheid van het centrum per fiets scoort een 8,4. Dit is een verbetering ten opzichte van 2018 (7,9). De stallingsmogelijkheden van de fiets in het centrum blijft de aandacht vragen (ondanks de reeds gerealiseerde faciliteiten voor het stallen en plaatsen van fietsen). Zo’n 32% van de inwoners gaf in 2021 aan dat er niet voldoende faciliteiten zijn om de fiets te stallen in het centrum (2020; 30%). 41. Het stallen van scooters of brommers lijkt een groter probleem voor bezitters dan het stallen van fietsen. Bijna de helft van de scooterrijders in Hilversum geeft zijn scooter/brommers niet goed kwijt te kunnen in het centrum door onvoldoende stallingsmogelijkheden. Arbeid en Werkgelegenheid 42. Het hybride werken neemt een toevlucht. Het percentage inwoners dat vanuit huis werkt is sinds 2017 gestegen. In 2017 werkte nog slechts 3% van de inwoners vanuit huis. In 2020 is dit gestegen naar 8,2% en in 2021 naar 10%. Er is hierdoor ook een verschuiving te zien in het percentage inwoners dat met de auto naar het werk ging. In 2016 was dat nog 48%, maar dit is in 2021 gedaald naar 41%. Verkeersveiligheid 43. Inwoners geven in 2021 aan dat er steeds minder plekken zijn in de buurt in Hilversum waar de verkeersveiligheid verbeterd kan of moet worden.

In 2019 zei nog 44% van de inwoners dat zij geen plek kennen in de eigen buurt waar de verkeersveiligheid verbeterd mag of kan worden, maar dit is in 2020 en 2021 gestegen naar 49%. In de eigen buurt lijkt het gevoel van verkeersveiligheid dus wat verbeterd. Wel met de kanttekening dat in deze 2 jaren als gevolg van het toegenomen thuiswerken er minder woon-werk verkeer was, waardoor bepaalde plekken mogelijk veiliger overkwamen dan in de voorgaande jaren. 44. De overlast als gevolg van snelheidsovertredingen en foutief parkeren neemt de laatste jaren toe. Het te hard rijden van auto’s is voor 39% van de inwoners een ergernis In 2016 lag dit nog op 29%. Het foutief parkeren wordt nu door 19% van de inwoners als storend ervaren (2016: 13%). Vervoersmiddelen 45. Het gebruik van het openbaar vervoer is afgenomen in de coronajaren 2020 en 2021. In 2018 gaf 25% van de inwoners aan dagelijks of wekelijks met de trein te reizen ten opzichte van 20% in 2020 en 2021. 46. Bijna 30% van de inwoners kent de mogelijkheden van deelauto’s in de buurt, maar slechts 2% maakt er ook daadwerkelijk gebruik van. Een andere 2% van de inwoners is niet bekend met het gebruik van deelauto’s, maar geeft aan hier misschien wel gebruik van te willen maken.

Interactie gemeente-burger & Burgerparticipatie 47. Het aandeel inwoners dat aangeeft zich actief te willen inzetten voor de leefbaarheid van de buurt is gestegen. In 2016 gaf nog 46% van de inwoners aan dit misschien of zeker te willen doen, maar in 2021 is dit percentage gestegen naar 53%. Dienstverlening 48. De tevredenheid over bepaalde aspecten van de dienstverlening Burgerzaken is afgenomen in 2021. Zo vond in 2021 76% van de inwoners het aanvragen van een product van Publiekszaken makkelijk verlopen terwijl dit in 2020 nog op 83% lag. De doorlooptijd van aanvragen, de communicatie omtrent de aanvragen en de klantvriendelijkheid wordt als minder acceptabel/prettig ervaren. In 2020 vond nog 80% de afhandelingstijd acceptabel, maar dat is in 2021 gedaald naar 72%. In 2020 vond 73% nog dat men voldoende tussentijds op

de hoogte werd gebracht van de afhandeling en stand van zaken, maar dit is in 2021 gedaald naar 67%. In 2021 vond 77% van de mensen die in dat jaar in contact is geweest met Burgerzaken dat ze op een prettige manier geholpen werden, maar dat lag in 2019 hoger op 83%. Waar in 2020 er nog veel begrip was onder de bevolking voor aangepaste dienstverlening als gevolg van Corona, was dat in 2021 een stuk minder geworden. In 2021 ontstond bovendien in het najaar een ‘run’ op paspoorten toen het kabinet de maatregelen versoepelde en mensen weer konden reizen. Hierdoor liep de wachttijd om een afspraak te kunnen maken aan het loket van burgerzaken, op tot enkele weken. Sociaal Plein 49. De bekendheid van het Sociaal Plein in algemene zin (of men er wel eens van gehoord heeft) is afgenomen. In 2018 kende 60% van de bevolking het Sociaal Plein van de gemeente, maar in 2021 iets gedaald naar 57%. 50. De telefonische bereikbaarheid van het Sociaal Plein is afgenomen. In 2018 gaf nog 54% van de inwoners, die te maken heeft gehad met Sociaal Plein, dat het telefonisch goed bereikbaar was, maar dit daalde geleidelijk naar 46% tevredenheid over telefonische bereikbaarheid in 2021.

Communicatie gemeente 51. Ongeveer 30% van alle inwoners heeft wel eens iets gehoord over digitale toegankelijkheid. 25% van de inwoners vindt de website en andere gemeentelijke websites digitaal toegankelijk genoeg. De andere 25% vindt dat niet. 50% van de inwoners heeft er geen mening over of heeft onvoldoende ervaring hiermee. Toen de Monitor Hilversum 2021 werd uitgevoerd was de nieuwe website van de gemeente nog niet gelanceerd. De nieuwe website heeft o.a. als doelstelling om de digitale toegankelijkheid te vergroten.

Veiligheid algemeen 52. Inwoners hebben aangegeven welke delicten of criminele voorvallen zij slachtoffer van zijn geworden in het afgelopen jaar. Het vaakst wordt ‘vernieling aan auto’ genoemd (8%) gevolgd door lastiggevallen door persoon met verward gedrag (6%), en als derde diefstal van de eigen fiets. Cybercrime is gestegen van 3,3% in 2020 naar 5,6% in 2021. Mogelijk is het ook beter bespreekbaar geworden of schamen mensen zich er ook minder voor als het hen is overkomen. 53. De aangiftebereidheid is voor verbetering vatbaar. De aangiftebereidheid bedraagt bij vrijwel alle door burgers ondervonden delicten minder dan 50%. Slechts 41% van de Hilversummers meldt de diefstal van een fiets, 27% de diefstal van een scooter en 50% maakt een melding bij diefstal uit de eigen auto. Een kleine meerderheid van de Hilversummers (53%) meldt een inbraak in de eigen woning, maar een poging tot inbraak wordt door slechts 34% van de inwoners gemeld. Overlast door drugsverslaafden of mensen met verward gedrag wordt in slechts 15% van de gevallen gemeld bij de politie of een andere (zorg) instantie. Slechts 30% meldt dreiging met lichamelijk geweld en 35% meldt huiselijk geweld. Het merendeel van de slachtoffers van delicten op het gebied van cybercriminaliteit doet hiervan wel aangifte bij de politie (55%). Dit is een toename ten opzichte van voorgaande jaren.

De meest aangegeven redenen om geen aangifte te doen bij de politie van een (potentieel) delict zijn: Het helpt toch niet (42%), het was niet zo belangrijk (27%) en als derde wordt genoemd dat men het geen zaak voor de politie vond (14%) 54. Het onveiligheidsgevoel als men in andere wijken op straat is , is in Hilversum sinds 2016 licht gestegen. In 2016 gaf nog 6% van de inwoners zich onveilig te voelen in andere wijken, en dat ligt anno 2021 op 8%.

Men voelt zich het minst veilig in de wijk Oost, gevolgd door Noordoost. Het veiligste voelt men zich in de Hilversumse Meent en de wijk Zuid. 55. Slechts een kwart van de inwoners weet wat ondermijnende criminaliteit inhoudt. Inwoners geven in grote mate aan ze niet denken dat bepaalde ondermijnende criminaliteit voorkomt in hun eigen buurt, zoals dekmantel winkels, drugshandel, wietplantages, uitbuiting van arbeiders of illegale prostitutie. Dat aandeel zit steeds lager dan 25%. Een meerderheid van de inwoners zou wel, als ze dit vermoeden of zelf zien, dit melden bij de politie (70%). Gemeente Hilversum algemeen 56. De gehechtheid aan Hilversum is gestegen. In 2016 gaf 51% van de inwoners zich gehecht te voelen aan Hilversum. In 2021 ligt dit op 57%. Een mooie ontwikkeling. 57. Uit de enquête blijkt dat inwoners Hilversum er eerder op achteruit vinden gaan dan op vooruit. 16% van de inwoners geeft in 2021 aan dat Hilversum achteruit is gegaan, tegen 12% vooruit. Het resterende deel geeft aan dat het gelijk gebleven is. Let wel in het jaar 2017 gaf nog 34% aan dat Hilversum vooruit was gegaan tegen 7% achteruit. In dat jaar bleek dit samen te hangen met een aantal grote projecten zoals o.a. Marktplein & Mout en de vernieuwing van winkelcentrum Hilvertshof.

Monitor Hilversum 2021

Peiling december 2021 – februari 2022

www.ioresearch.nl

Colofon Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam

Rapportnummer 2022/093

Datum juni 2022

Opdrachtgever Gemeente Hilversum

Auteurs Jente Wolberink Wouter Andringa Frank ten Doeschot

Bestellingen Exemplaren zijn verkrijgbaar bij de opdrachtgever.

Copyright Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.

Monitor Hilversum 2021

2 van 96

Inhoudsopgave Samenvatting _________________________________________________________________________________ 6 Uitkomsten per thema _____________________________________ 6 Wonen en leefomgeving ____________________________________ 6 Participatie, zorg, welzijn en arbeid _____________________________ 8 Verkeer en bereikbaarheid___________________________________ 9 Recreatie _____________________________________________ 10 Duurzaamheid _________________________________________ 10 Veiligheid ____________________________________________ 11 Bestuur en publieke dienstverlening _____________________________ 12 Wijken vergeleken _______________________________________ 13 Centrum _____________________________________________ 13 Zuid-Oost ____________________________________________ 14 Zuid _______________________________________________ 14 Zuid-West ____________________________________________ 14 Noord-West ___________________________________________ 15 Hilversumse Meent ______________________________________ 15 Oost _______________________________________________ 16 Noord-Oost ___________________________________________ 16 Landelijk gebied ________________________________________ 17

1

Inleiding ____________________________________________________________________________ 19 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7

2

Wonen en leefomgeving ____________________________________________________________ 23 2.1 2.2 2.3

3

Uitvoering onderzoek ________________________________ 19 Steekproef en respons _______________________________ 19 Representativiteit __________________________________ 19 Vragenlijst _____________________________________ 20 Analyse _______________________________________ 20 Presentatie en cijfers ________________________________ 21 Leeswijzer ______________________________________ 21

Wonen _______________________________________ 24 Leefomgeving ___________________________________ 27 Gemeente Hilversum in het algemeen ______________________ 33

Participatie, zorg, welzijn en arbeid _________________________________________________ 37 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

Zorg en welzijn en sociale acceptatie ______________________ 38 Mantelzorg en vrijwilligerswerk _________________________ 40 Sociale contacten _________________________________ 43 Arbeid en werkgelegenheid ___________________________ 46 Jeugd en onderwijs ________________________________ 49 Corona _______________________________________ 50

Monitor Hilversum 2021

3 van 96

4

Verkeer en bereikbaarheid __________________________________________________________ 54 4.1 4.2 4.3

5

Verkeersveiligheid _________________________________ 54 Vervoersmiddelen _________________________________ 55 Bereikbaarheid ___________________________________ 58

Recreatie ___________________________________________________________________________ 61 5.1 5.2

6

Sport en recreatie __________________________________ 61 Cultuur, evenementen en uitgaan ________________________ 64

Duurzaamheid ______________________________________________________________________ 68 6.1 6.2

7

Duurzaamheid en energietransitie _______________________ 68 Milieuklachten ___________________________________ 72

Veiligheid __________________________________________________________________________ 76 7.1 7.2 7.3 7.4

8

Veiligheid algemeen ________________________________ 76 Veiligheidsgevoel in de buurt __________________________ 78 Veiligheidsgevoel buiten de eigen buurt _____________________ 81 Vuurwerkoverlast _________________________________ 82

Bestuur en publieke dienstverlening ________________________________________________ 84 8.1 8.2 8.3 8.4

Bijlage 1

Interactie gemeente burger & participatie ___________________ 86 Dienstverlening __________________________________ 88 Communicatie ___________________________________ 89 Sociaal Plein ____________________________________ 90

Responssamenstelling ____________________________________________________ 94

Monitor Hilversum 2021

4 van 96

Samenvatting

Monitor Hilversum 2021

5 van 96

Samenvatting De gemeente Hilversum voert jaarlijks de Hilversum Monitor uit. De monitor is een zogenaamde omnibusenquête waarin verschillende thema’s aan bod komen, zoals de kwaliteit van wonen en leefomgeving, veiligheid en bereikbaarheid. Voor dit onderzoek is door de gemeente Hilversum een aselecte steekproef getrokken van 10.464 inwoners uit de Basis Registratie Personen (BRP). In totaal hebben 3.118 van de 10.464 geselecteerde inwoners een geldige vragenlijst ingevuld. Dit komt neer op een respons van 30 procent. Op de uitkomsten is een weging toegepast, waarmee wordt gecorrigeerd voor verschillen in geslacht, leeftijd en wijk. Hierdoor zijn de verhoudingen in de steekproef gelijk aan de Hilversumse bevolking en zijn de resultaten representatief.

Uitkomsten per thema Wonen en leefomgeving •

•

•

•

•

•

•

Bijna zeven op de tien Hilversummers beoordelen de kwaliteit van hun woning als ‘goed’. Dit is vergelijkbaar met de mate van tevredenheid in 2020. De overall beoordeling in Hilversum van de kwaliteit van de woning is dus gestabiliseerd na de dalende trend tussen 2016 en 2019. In Noord-West zijn de inwoners het meest positief over de kwaliteit van de eigen woning, en in Noord-Oost zijn de inwoners hierover - net zoals vorig jaar - het minst positief. Bijna een van de vijf Hilversummers (18%) is momenteel op zoek naar (andere) zelfstandige woonruimte, 75 procent heeft geen verhuisplannen en 7 procent weet het nog niet. Het aandeel inwoners met verhuisplannen is vergelijkbaar met vorig jaar. Van de inwoners die op zoek zijn naar een andere woning, wil ruim de helft (56%) binnen de gemeente verhuizen; iets minder dan vorig jaar (60%). Bijna een kwart (23%) van de inwoners met verhuisplannen zoekt een woning buiten Hilversum maar wel binnen de regio Gooi en Vechtstreek. Vier van de tien woningzoekers (41%) die in Hilversum of de regio willen blijven wonen, geven aan dat hun zoektocht naar een nieuwe woonruimte tot nu toe minder dan een jaar in beslag neemt. Ruim een op de acht (13%) geeft aan dat hun zoektocht inmiddels al 5 jaar of langer duurt. Dit is een nieuwe vraag in de monitor.

Van de thuiswonende kinderen die op zoek zijn naar een eigen woonruimte, wil 58 procent binnen Hilversum of binnen de regio Gooi & Vechtstreek blijven, 26 procent zoekt buiten de regio. Het resterende deel weet nog niet precies waar ze een woonruimte zoeken. Hilversummers beoordelen het wonen in hun buurt met een gemiddeld rapportcijfer 8,0. Dit is hetzelfde rapportcijfer als in 2020, en ook nagenoeg onveranderd ten opzichte van 2016 (8,1). In geen enkele wijk is de beoordeling van het wonen in de buurt significant veranderd ten opzichte van 2020. Het aandeel Hilversummers dat zich zeer verbonden voelt met de woonbuurt is toegenomen van 6 procent in 2020 naar 8 procent in 2021. In totaal voelt 50 procent van de inwoners van Hilversum zich verbonden of zeer verbonden met de woonbuurt. Inwoners uit Hilversumse Meent voelen zich het sterkst verbonden met de buurt (70% (zeer) verbonden), inwoners van Centrum het minst sterk (40% (zeer) verbonden). De schaalscore voor sociale cohesie (samengesteld op basis van vier stellingen over omgang en saamhorigheid) is een 6,8 op een schaal van 0 tot 10. De sociale cohesie in Hilversum is vergelijkbaar met 2020 (6,7) maar hoger dan in 2016, 2017 en 2019 (6,6). Inwoners uit de Hilversumse Meent vinden dat er sprake is van de meeste sociale cohesie in de buurt (7,2). In Noord-Oost is de sociale cohesie het laagst van alle wijken.

Monitor Hilversum 2021

6 van 96

•

•

•

•

•

•

•

De schaalscore voor fysieke omgeving (op basis van drie stellingen over fysieke voorzieningen) bedraagt in 2021 een 7,0. Dat is een lichte afname ten opzichte van 2020 (7,1). In 2016 was de score voor de kwaliteit van de fysieke omgeving nog een 7,3. De tevredenheid over de fysieke omgeving is het grootst in Noord-West (7,1) en het laagst in Centrum (6,2). In Centrum was sprake van een lichte afname in vergelijking met een jaar eerder (6,4). Het gemiddelde rapportcijfer voor het onderhoud van de openbare ruimte in de eigen buurt is sinds 2016 ongeveer hetzelfde (7,2). De beoordeling voor het onderhoud in de openbare ruimte varieert van een 6,9 (Noord-Oost) tot een 7,6 (Hilversumse Meent). In Noord-Oost is het rapportcijfer significant afgenomen (van een 7,2 naar een 6,9). Respondenten kregen een lijst met 25 mogelijke problemen in de buurt voorgelegd, met de vraag of deze in de buurt voorkomen. Bijna acht op de tien inwoners (78%) ervaren een of meer problemen in de woonbuurt. Dit is een lichte toename ten opzichte van 2020 (76%), maar minder dan in 2016 (82%). Het aandeel Hilversummers die problemen ervaren in de woonbuurt is over langere periode dus afgenomen. De top 3 van buurtproblemen (hard rijdende auto’s, vervuiling en te weinig parkeermogelijkheden) is hetzelfde gebleven als vorig jaar. In Centrum ervaart een bovengemiddeld aandeel van de inwoners (91%) buurtproblemen.

Ruim een kwart van de inwoners (26%) geeft in 2021 aan geen voorzieningen in de buurt te missen. Dit is gelijk aan het aandeel in 2020. Inwoners voor wie wel voorzieningen ontbreken, geven aan vooral parkeergelegenheid, een brievenbus of een pinautomaat te missen. Een pinautomaat is nieuw in de top 3, een bak voor het inleveren of opruimen van oud papier is uit de top 3 gezakt. Negen procent van de Hilversummers vindt dat de woonbuurt in het afgelopen jaar vooruit is gegaan, een iets groter deel spreekt van achteruitgang (10%). Deze verhoudingen zijn ongeveer hetzelfde als in 2020. De meeste inwoners (74%) vinden dat de buurt gelijk is gebleven. In Centrum en Zuid is het bewonersperspectief op de buurtontwikkeling verslechterd ten opzichte van 2020. In deze wijken geeft een groter aandeel van de bevolking aan dat de wijk is achteruitgegaan. In Zuid-West was er juist sprake van verbetering van het bewonersperspectief op de buurtontwikkeling. Hilversummers beoordelen de sfeer en uitstraling van het centrum met een 6,7, dat is vrijwel gelijk aan 2020 (6,8). In 2016 bedroeg het rapportcijfer nog een 6,4. In Centrum en NoordOost is de beoordeling voor de sfeer en uitstraling van het centrum significant afgenomen ten opzichte van 2020 (respectievelijk van 7,0 naar 6,7 en van 6,9 naar 6,7). In Noord-Oost is ook de beoordeling van Hilversum als geheel gedaald.

Het gemiddelde rapportcijfer dat Hilversummers geven voor Hilversum is al jaren stabiel op 7,5. Er zijn meer Hilversummers die vinden dat Hilversum in het afgelopen jaar achteruit (16%) is gedaan, dan inwoners die vooruitgang (12%) hebben gezien. De meeste inwoners (57%) vinden dat Hilversum gelijk is gebleven. De algemene tendens over de laatste jaren wat betreft de vooruitgang van Hilversum is negatief. In de jaren tussen 2016 en 2019 vonden veel meer inwoners dat Hilversum het afgelopen jaar vooruit is gegaan, variërend tussen ruim een derde (2017) en een kwart (2019) van de inwoners.

Monitor Hilversum 2021

7 van 96

Participatie, zorg, welzijn en arbeid •

•

•

•

•

•

•

• •

•

Ruim driekwart van de Hilversummers beoordeelt de eigen gezondheid als (zeer) goed, dit is iets meer dan in 2020. In Noord-West zijn inwoners het positiefst over hun gezondheid (85%). In Oost geeft men het vaakst aan ‘gaat wel’ (22%) of ‘(zeer) slecht’ (4%) wat betreft hun gezondheid. Ongeveer een zesde van de inwoners (16%) heeft behoefte aan hulp. Het aandeel inwoners dat behoefte heeft aan hulp of zorg is toegenomen ten opzichte van 2020 (14%), en ligt op nagenoeg hetzelfde niveau als in 2016. Net als vorig jaar wordt het grootste deel van de hulp gegeven door familie, vrienden of kennissen. Meer Hilversummers krijgen in 2021 hulp van familie, vrienden of kennissen of van een thuiszorginstelling dan in 2020. Het aandeel inwoners dat in het afgelopen jaar een ervaring heeft gehad met discriminatie is stabiel gebleven ten opzichte van 2020 (10%). Maar in vergelijking met 2016 (7%) heeft een groter deel van de bevolking te maken met discriminatie. In Noord-Oost en Centrum heeft een bovengemiddeld deel van de inwoners in 2021 een ervaring met discriminatie gehad (beide 13%). Meer mensen staan positief tegenover uitingen van seksuele geaardheid in het openbaar dan vorig jaar. Er is wel nog steeds de meeste sociale acceptatie voor een zoenende man en vrouw in een openbare ruimte (42%) en de minste acceptatie voor twee zoenende mannen (36%).

Het aandeel inwoners dat positief tegenover twee zoenende mannen in het openbaar staat is wel toegenomen van 31 procent naar 36 procent. Het aandeel inwoners dat hulp biedt aan buren is toegenomen ten opzichte van 2020 (van 58% naar 62%). Bij de andere vormen van maatschappelijke hulp (waaronder vrijwilligerswerk) zijn geen duidelijke veranderingen opgetreden. Het aandeel Hilversummers met de intentie om vrijwilligerswerk te gaan of blijven doen, steeg wel (van 27 procent naar 32 procent). Het aandeel mantelzorgers dat zich (een beetje) overbelast voelde in het afgelopen jaar is afgenomen van 30 naar 26 procent. De mate van eenzaamheid onder Hilversummers is in vergelijking met 2020 stabiel gebleven. Daarom is het opvallend dat het aandeel inwoners met behoefte aan meer sociale contacten is afgenomen in 2021(van 22% naar 19%). Vergeleken met 2016 is de mate van eenzaamheid echter wel significant toegenomen (van 20% naar 32%). In Centrum liggen de eenzaamheidscijfers het hoogst (39% voelt zich soms, regelmatig of vaak eenzaam), in 2020 was dit ook al zo. Jongeren voelen zich aanzienlijk vaker eenzaam (54% soms, regelmatig of vaak) dan inwoners uit andere leeftijdsgroepen. Het aandeel Hilversummers met een vaste baan (63%) is in vergelijking met 2020 (64%) nauwelijks veranderd. In 2016 bedroeg dit aandeel nog maar 48 procent, en vanaf 2017 stijgt dit sterk.

Nog steeds zijn de meeste inwoners werkzaam in de gezondheids- en welzijnszorg. Het aandeel werkenden in loondienst nam in 2021 licht toe, iets minder Hilversummers waren ten opzichte van 2020 ZZP’er. In 2021 zijn meer Hilversummers buiten Hilversum gaan werken (van 61% naar 65%), 35 procent van de werkenden werkt binnen de gemeentegrenzen. Net als het voorgaande jaar gaat in 2021 de grootse groep inwoners met de auto naar het werk (41%). Hier is wel een dalende trend zichtbaar: in 2016 ging nog 48 procent met de auto. Het aandeel inwoners dat thuis werkt is verder toegenomen, van 8 procent in 2020 naar 10 procent in 2021. In de periode 2016-2019 lag het aandeel thuiswerkers tussen 3 en 4 procent. Een van de tien Hilversummers (10%) is op zoek naar een (andere) betaalde baan, in 2020 en ook in 2016 was dit een hoger aandeel in de bevolking (13%). In Centrum en Zuid zijn de meeste inwoners op zoek naar een andere baan (12%).

Monitor Hilversum 2021

8 van 96

•

•

•

Van de inwoners voor wie kinderopvang van toepassing is, maakt het grootste deel gebruik van naschoolse opvang (45%), gevolgd door een kinderdagverblijf (37%). Ongeveer een op de zes ouders (15%) heeft geen behoefte aan kinderopvang. Er zijn geen ontwikkelingen in het gebruik van verschillende vormen van kinderopvang. Corona heeft voor de meeste Hilversummers hun sociale contacten en hoeveelheid sport en beweging verminderd. Inwoners van Centrum zijn significant minder vaak van mening dat de coronacrisis voor hen grote persoonlijke gevolgen heeft (gehad). De fysieke gezondheid, sociale contacten, gezond eten en de financiële positie zijn minder vaak (sterk) achteruit gegaan. Er zijn meer Hilversummers (43%) tevreden over de handhaving van de coronamatregelen dan inwoners die hier ontevreden (19%) over zijn. Er is ook een aanzienlijk groep (28%) die hierover niet genoeg weet om een oordeel te geven. In enkele wijken zijn inwoners in 2021 minder tevreden over de handhaving dan een jaar eerder: Zuid-West, Noord-West en NoordOost.

Verkeer en bereikbaarheid •

•

• •

•

•

Iets meer dan de helft van de Hilversummers vindt dat er plekken zijn waar de verkeersveiligheid toe is aan verbetering (51%). Dit is gelijk aan 2020. In Hilversumse Meent is het aandeel inwoners dat vindt dat verbetering nodig is, afgenomen; de verkeersveiligheid is hier dus verbeterd. In Centrum is het aandeel inwoners dat vindt dat verbetering van de verkeersveiligheid urgent is, aanzienlijk toegenomen (van 17% naar 23%). De (elektrische) fiets is net zoals in 2020 het favoriete vervoersmiddel voor Hilversummers om zich mee te verplaatsen In 2021 zijn inwoners minder vaak dagelijks gebruik gaan maken van de trein en vaker wekelijks. Er is dus een daling opgetreden in de reisfrequentie met de trein. In 2021 is het aandeel Hilversummers met een hybride auto toegenomen ten koste van auto’s met alleen een verbrandingsmotor (benzine, LPG, diesel). In Centrum geeft een groter deel van de inwoners aan dat ze hun auto vaak verder van huis moeten parkeren dan het voorgaande jaar (26 procent tegenover 19 procent). In 2016 gaf ook een kwart van de bewoners aan de auto vaak verder van huis te moeten parkeren. Ruim driekwart van de Hilversummers (77%) is tevreden over het gebruik van de fiets als vervoermiddel binnen de woonplaats, dit is minder dan vorig jaar (82%). De tevredenheid over het gebruik van de auto is ook afgenomen ten opzichte van 2020 (van 36% naar 30%).

In 2016 lag de tevredenheid op ongeveer 31 procent. Hilversummers geven de bereikbaarheid van het centrum met de auto een onvoldoende (5,4). Het cijfer van 2021 is een daling ten opzichte van 2020 (5,6) en hetzelfde cijfer als in 2016. De waardering voor de bereikbaarheid van het centrum met de auto is dus traditioneel laag in Hilversum. De waardering voor de bereikbaarheid van het centrum per fiets is gestegen van een 8,3 in 2020 naar een 8,4 in 2021. Dit jaar is aan Hilversummers ook voor het eerst gevraagd hoe zij de bereikbaarheid van het centrum met het openbaar vervoer beoordelen. Gemiddeld geven inwoners een 6,8.

Monitor Hilversum 2021

9 van 96

Recreatie •

•

•

•

•

Ruim twee derde van de Hilversummers (68%) sport minimaal een keer per maand. Het aandeel Hilversummers dat minimaal een keer per maand sport is significant lager dan in 2020 (van 71% naar 68%). In 2016 gaf 64 procent van de Hilversummers aan minimaal een keer per maand te sporten. Het aandeel fanatieke sporters (minimaal 10 keer per maand) is ook duidelijk afgenomen ten opzichte van 2020. Inwoners die sporten doen dit weer vaker binnen verenigingsverband dan in 2020. Ongeveer zes op de tien sportende inwoners zijn tevreden over de sportvoorzieningen en mogelijkheden in Hilversum. In de tevredenheid van inwoners over de sportvoorzieningen in Hilversum zijn geen veranderingen opgetreden. Driekwart van de Hilversummers is (enigszins) bekend met het culturele aanbod in de gemeente. Hiervan is 43 procent tevreden over het aanbod. De tevredenheid van Hilversummers over het culturele aanbod laat al een aantal jaar op rij een dalende trend zien: 2018 (57%), 2019 (49%), 2020 (46%). In 2021 hebben wel weer meer mensen een culturele voorziening in Hilversum bezocht dan in 2020. Net als het voorgaande jaar zijn de Vue Bioscoop, het Filmtheater en Museum Hilversum de meest bezochte culturele voorzieningen. In 2021 is 47 procent van de inwoners uitgegaan in het centrum, een jaar eerder lag dit aandeel nog duidelijk hoger (57%).

Zowel het theater als podia met livemuziek werden dit jaar minder vaak bezocht door het Hilversumse uitgaanspubliek. Tussen 2016 en 2019, vóór de coronacrisis, was er sprake van een stijgende trend in het aandeel Hilversummers dat uitgaat in het centrum (van 52 procent in 2016 naar 66 procent in 2019). Informatie over culturele activiteiten komt voornamelijk binnen via sociale media, en vrienden en buurtgenoten. Hilversummers gebruikten sociale media, websites van de verschillende culturele instellingen en hun sociale contacten minder vaak dan in 2020 als informatiebron voor culturele activiteiten.

Duurzaamheid •

•

•

•

•

De meest toegepaste duurzaamheidsmaatregel onder Hilversummers is het plaatsen van dubbel glas (80%). Ten opzichte van vorig jaar hebben meer inwoners zonnepanelen, PVT panelen, Lage Temperatuur Verwarming en minder verharding in de tuin. Van elementen in de eigen tuin om natuur en biodiversiteit te stimuleren, komen een bijenhotel (van 16% naar 18%) en een rommelhoekje met takken (van 23% naar 26%) dit jaar vaker voor dan in 2020. Bijna zes op de tien Hilversummers staan positief tegenover minder intensief beheerd openbaar groen, waarbij meer ruimte wordt gegeven aan de natuur. Ruim een kwart is neutraal en een op de tien inwoners is het niet eens met een minder intensief beheerbeleid. Deze verhoudingen zijn vergelijkbaar met 2020. Het aandeel Hilversummers dat weleens heeft gehoord van de duurzaamheidslening van de gemeente Hilversum neemt steeds verder toe; 2018 (20%), 2019 (24%), 2020 (26%), 2021 (28%). Hilversum heeft de ambitie om op termijn aardgasvrij te zijn. Ruim een kwart van de Hilversummers geeft aan bereid te zijn om te investeren in het aardgasvrij maken van hun woning, zoals isoleren of hun verwarmingssysteem aanpassen. Dit is een significante toename ten opzichte van 2020, toen twee op de tien inwoners hier nog toe bereid was. De grootste groep inwoners zegt misschien bereid te zijn om investeringen te doen (44%).

In 2021 zijn er meer inwoners die al eens van de website (www.hilversum.nl/aardgasvrij) hebben gehoord (van 20% naar 26%).

Monitor Hilversum 2021

10 van 96

•

•

•

•

Vier op de tien Hilversummers ervaren weleens milieuklachten, dit is minder dan in 2020 (43%), maar meer dan in 2016 (38%). Geluidoverlast door verkeer komt het vaakst voor (21%). Geluidsoverlast door buren kwam in 2021 (9%) minder vaak voor dan in 2020 (12%). In Centrum komen milieuklachten het vaakst voor (53%), in Hilversumse Meent het minst vaak (21%). In Hilversumse Meent ervaren inwoners in 2021 significant minder milieuklachten dan in 2020. Een klein deel van de Hilversummers, namelijk ongeveer tien procent, is bekend met het onderwerp ‘Natuurinclusief Bouwen’. Het is mogelijk om maatregelen te nemen aan en om huizen voor dieren die in gebouwen wonen, zoals de huismus, vleermuis en gierzwaluw. Ruim een derde van de Hilversummers (35%) geeft aan bereid te zijn hier maatregelen voor te nemen. Afgelopen jaar heeft de gemeente Hilversum een communicatiecampagne gevoerd over diffuus bodemlood, die onder andere informatie bevatte over het gezondheidseffect van lood in de bodem. Voor 81 procent van de inwoners is de communicatiecampagne diffuus bodemlood nog onbekend. Ruim drie op de tien inwoners hebben in 2021 last gehad van hemelwateroverlast in hun woning, tuin of directe omgeving. Ongeveer 35 procent van de bewoners heeft hier ook schade door ondervonden, waaronder 13 procent met financiële consequenties.

Hemelwateroverlast kwam het meest voor in Noord-Oost (39%) en het minst in Hilversumse Meent (26%).

Veiligheid •

•

•

•

•

Drie van de tien Hilversummers was in 2021 slachtoffer van een delict of voorval. Dit aandeel is significant afgenomen ten opzichte van 2020 (33%). Waarbij moet worden opgemerkt dat de wijze van vraagstelling is gewijzigd, waardoor de resultaten niet 1-op-1 zijn te vergelijken. ‘Lastig gevallen door personen met verward gedrag’ is toegevoegd en enkele delicten (zoals ‘onbeschoft gedrag’) zijn verwijderd. Vernieling van auto (8%) kwam het vaakst voor, daarna komt het lastigvallen door personen met verward gedrag (7%) en fietsdiefstal (6%). In Oost was het slachtofferschap van delicten of voorvallen het hoogst (34%), de minste slachtoffers zien we in Hilversumse Meent (21%). Veel voorvallen en delicten worden niet aangegeven of gemeld bij de politie of een andere instantie. Slachtoffers die geen aangifte of melding doen, geven als belangrijkste redenen dat het toch niets helpt (42%) en dat het niet zo belangrijk was (28%). In 2021 voelde 87 procent van de Hilversummers zich meestal of altijd veilig in de eigen buurt. Centrum is de wijk met de laagste mate van veiligheidsgevoel (80%) en Zuid heeft het hoogste percentage inwoners dat zich meestal of altijd veilig voelt (95%). In Zuid-West zijn inwoners zich veiliger gaan voelen dan in 2020. Ruim een kwart van de Hilversummers zegt dat er sociaal onveilige plekken zijn in de eigen buurt.

Dit is niet veranderd in vergelijking met vorig jaar. In Zuid-Oost en Hilversumse Meent is het aandeel inwoners dat sociaal onveilige plekken in de buurt ziet, afgenomen. Centrum, Zuid-West en Oost behoren net zoals vorig jaar tot de wijken met de meeste sociaal onveilige plekken in de buurt. Ruim zes op de tien (62%) inwoners stellen ondermijnende criminaliteit te herkennen, waaronder een kwart die het zeker denkt te herkennen en 37 procent die aangeeft dat ze het vermoedelijk herkennen. De meeste inwoners zouden deze signalen melden bij de politie. Het aandeel inwoners dat voor een melding naar Meld Misdaad Anoniem zou gaan, is significant afgenomen.

Monitor Hilversum 2021

11 van 96

•

•

Minder mensen dan in 2020 hebben aangegeven zich tijdens het uitgaan veilig te voelen in het centrum (57 procent t.o.v. 62 procent in 2020), maar dit komt ook omdat er minder mensen zijn uitgegaan dan in het vorige jaar. Het percentage van bewoners dat zich onveilig voelt is namelijk gelijk gebleven (13%) en het aandeel ‘niet van toepassing’ is toegenomen (van 25% naar 30%). In het algemeen bleef het veiligheidsgevoel van Hilversummers buiten de eigen wijk (dus in andere wijken van Hilversum) stabiel ten opzichte van 2020. In 2021 gaf een meerderheid van de Hilversummers (56%) aan overlast te ervaren van particulier vuurwerk. Dit aandeel is vrijwel onveranderd in vergelijking met 2020. In 2019 ervaarde 66 procent van de bewoners nog overlast door vuurwerk.

Bestuur en publieke dienstverlening •

•

•

•

•

•

Drie op de tien Hilversummers (31%) hebben (heel) veel vertrouwen in het bestuur van Hilversum. Dit is iets minder dan vorig jaar, toen het 33 procent was. Ook in 2016 lag het vertrouwen al rond dit niveau (32%). Al met al is het vertrouwen stabiel gebleven. Net zoals in voorgaande jaren beantwoordt een relatief groot aandeel van de Hilversummers (31%) deze vraag met ‘weet ik niet’. In vergelijking met 2020 vinden meer Hilversummers dat de gemeente inwoners voldoende betrekt bij plannen en hen tijdig informeert. Een kwart van de inwoners zet zich een beetje of intensief in voor de leefbaarheid in de eigen buurt. In Noord-West zetten inwoners zich het vaakst in voor leefbaarheid in de buurt, namelijk vier op de tien. De minst actieve burgers op het gebied van leefbaarheid zien we in Centrum (19%). Hier is sprake van een afname ten opzichte van 2020, toen ruim een kwart zich hier nog inzette voor leefbaarheid in de buurt. Het aandeel Hilversummers dat zich (misschien) in de toekomst actief gaat inzetten voor de leefbaarheid in de buurt is gedaald (van 42 procent naar 39 procent). Hilversummers beoordelen de dienstverlening van de gemeente met een 7,2; dit is vergelijkbaar met 2020 (7,3) en ook met de trend vanaf 2016 (7,3). In Noord-Oost gaven inwoners de laagste beoordeling (6,8).

De waardering voor de digitale dienstverlening in de gemeente is afgenomen (van rapportcijfer 7,2 naar 7,0). Inwoners zijn minder tevreden over het gemak van het voorleggen van aanvragen, de tijd die de afhandeling in beslag nam en het op de hoogte gesteld worden van het verloop. Hilversummers zijn, in vergelijking met 2020, minder positief over verschillende aspecten omtrent de communicatie van de gemeente. Hilversummers zijn nog het meest te spreken over de begrijpelijkheid van de gemeentelijke informatie (56%), maar de tevredenheid op dit punt is wel afgenomen ten opzichte van 2020. Net zoals vorig jaar is de kwaliteit van de informatie op de gemeentelijke website het aspect met de laagste tevredenheid. In 2016 was dit beeld ook al zichtbaar. Drie op de tien inwoners hebben weleens gehoord van het begrip ‘digitale toegankelijkheid’. Een kwart (24%) vindt dat de website van de gemeente digitaal toegankelijk genoeg is, maar de meeste inwoners weten hier onvoldoende vanaf om het te kunnen beoordelen (50%). Zowel de bekendheid (55%) als het gebruik (28%) van het Sociaal Plein onder Hilversummers is gelijk gebleven in vergelijking met 2020. In Hilversumse Meent maken inwoners het minst (19%) gebruik van het Sociaal Plein. Ook de waardering van het Sociaal Plein onder gebruikers is niet significant veranderd en ligt al sinds 2018 rond de 7,0.

Men is het meest te spreken over de klantvriendelijkheid van de medewerkers. Relatief minder tevreden is men over de bereikbaarheid en het meedenken met oplossingen.

Monitor Hilversum 2021

12 van 96

Wijken vergeleken Hilversum bestaat uit acht aparte wijken en het Landelijk gebied (zie kader). In dit rapport worden de resultaten hiernaar uitgesplitst. De uitkomsten van Landelijk gebied zijn, vanwege de lage respons, indicatief. Om deze reden is Landelijk gebied ook niet vermeld in de voorgaande samenvatting.

Centrum Zuid-Oost Zuid Zuid-West Noord-West Hilversumse Meent Oost Noord-Oost Landelijk gebied

Centrum Centrum staat bekend als een dynamische wijk waar vaak activiteiten plaatsvinden, zoals uitgaan, winkelen en het gebruik van culturele voorzieningen. Er zijn echter ook diverse punten waarop het wat minder gaat met de wijk. In vergelijking tot de rest van Hilversum geldt voor het Centrum: • de mate waarin het prettig wonen is in de buurt is het laagst van alle wijken, al is het rapportcijfer nog steeds (ruim) voldoende; • de verbondenheid van inwoners met de woonbuurt is lager; • de tevredenheid over de fysieke omgeving is het laagst; • er zijn meer problemen in de woonbuurt, en ook meer dan in 2020; • het bewonersperspectief op de ontwikkeling van de woonbuurt is het negatiefst; • het gevoel van eenzaamheid is het grootst; • de behoefte tot verbetering van de verkeersveiligheid is het grootst; • er zijn meer milieuklachten (waaronder geluidsoverlast); • er is de minste bereidheid voor ‘Natuurinclusief Bouwen’; • er zijn meer sociaal onveilige plekken en onveiligheidsgevoelens onder inwoners; • de inwoners zijn het minst vaak actief voor het verbeteren van de leefbaarheid.

Op enkele andere punten gaat het in het Centrum juist beter dan in andere wijken: • minder inwoners zijn van mening dat hun fysieke gezondheid, sociale contacten, gezond eetpatroon en financiële positie (sterk) achteruit zijn gegaan door corona; • de beoordeling voor bereikbaarheid van het centrum met het OV is het hoogst. De belangrijkste buurtproblemen die inwoners ervaren zijn: • te weinig parkeermogelijkheden; • te hard rijden door auto’s; • vervuiling (bijvoorbeeld door zwerfvuil of hondenpoep); • geluidoverlast van verkeer; • overlast van jongeren (lawaai, vervelend gedrag, rondhangen). In vergelijking met andere wijken staat ‘te weinig parkeermogelijkheden’ in Centrum hoger in de top 3 van problemen in de woonbuurt. Net als voorgaande jaren is de arbeidsparticipatie het hoogst in het Centrum, maar vind je hier ook het grootste aandeel Hilversummers dat op zoek is naar een andere baan. Het aandeel werkzoekenden is wel afgenomen in vergelijking met 2020.

Monitor Hilversum 2021

13 van 96

Zuid-Oost Op de volgende thema’s komt Zuid-Oost overeen met het gemiddelde van de gemeente: • de helft van de inwoners vindt dat er plekken in de buurt zijn waar verbetering van de verkeersveiligheid nodig is; • vier op de tien inwoners ervaren milieuklachten; • de bereidheid voor ‘Natuurinclusief Bouwen’ ligt rond de 35 procent; • bijna negen op de tien inwoners voelen zich veilig in de eigen buurt. De wijk Zuid-Oost onderscheidt zich bovendien op een aantal aspecten positief van het Hilversumse gemiddelde: • inwoners zijn positiever over de kwaliteit van hun woning; • de sociale cohesie in de buurt is hoger; • er zijn minder sociaal onveilige plekken, en hierin is een verbetering ten opzichte van 2020; • inwoners ervaren minder vaak problemen in de woonbuurt; • inwoners zijn het positiefst over hun eigen gezondheid; • eenzaamheid komt minder vaak voor; • overlast door afsteken van particulier vuurwerk wordt hier het minst ervaren.

Zuid Inwoners van Zuid zijn positiever dan gemiddeld over de kwaliteit van hun woning, ook wat betreft de mate van prettig wonen scoort de wijk boven het gemiddelde. Verder is Zuid, in vergelijking met de andere wijken, een wijk waar: • er meer sociale cohesie is; • meer eenzaamheidsgevoelens heersen onder inwoners; • veel inwoners zoeken naar een nieuwe baan, al is dit minder dan in 2020; • men het positiefst is over de stallingsmogelijkheden van fietsen; • inwoners zich het meest veilig voelen in de eigen buurt. Tenslotte is het opvallend dat het bewonersperspectief op de buurtontwikkeling is verslechterd. Waar er in 2020 in Zuid meer inwoners waren die die vonden dat er sprake was van vooruitgang van de buurt in plaats van achteruitgang in de buurt, is dat in 2021 omgekeerd.

Zuid-West Van alle wijken geven de inwoners van Zuid-West het vaakst aan dat zij (zeer) gehecht zijn aan de gemeente. Op sommige thema’s scoort Zuid-West beter dan het gemiddelde, op andere thema’s juist weer wat lager. Voor Zuid-West geldt dat in vergelijking met andere wijken; • de tevredenheid over de kwaliteit van de woning hoger is dan gemiddeld; • inwoners positiever zijn over de ontwikkeling van hun buurt, en dit is verbeterd ten opzichte van 2020; • inwoners vaker stellen dat er sociaal onveilige plekken zijn in de buurt.

Monitor Hilversum 2021

14 van 96

Noord-West De wijk Noord-West scoort op verschillende vlakken beter dan het Hilversumse gemiddelde en veel van de andere wijken. Onder andere geldt het volgende voor Noord-West in vergelijking met de andere wijken: • inwoners geven het hoogste cijfer aan de leefomgeving (8,6); • Noord-West heeft één van de hoogste scores op fysieke kwaliteit; • men is positiever over de ontwikkeling van de buurt dan gemiddeld; • inwoners zijn, samen met de inwoners van Zuid-Oost het positiefst over de eigen gezondheid; • er zijn weinig eenzaamheidsgevoelens en die komen ook minder voor dan in 2020; • inwoners hebben minder behoefte aan verbetering van de verkeersveiligheid; • men is het positiefst over bereikbaarheid van het centrum per fiets; • de bereidheid voor het aardgasvrij maken van woningen is het grootst; • inwoners zetten zich het vaakst actief in voor de leefbaarheid van de buurt. Inwoners van Noord-West zijn in 2021 wel minder tevreden over de handhaving van de coronamaatregelen dan een jaar eerder.

Hilversumse Meent De verbondenheid van inwoners met de woonbuurt is van alle wijken het grootst in Hilversumse Meent. Dat de schaalscore voor sociale cohesie ook het hoogst is voor deze wijk (7,2), hangt hiermee samen. Ook op andere punten scoort Hilversumse Meent hoger dan het gemeentelijke gemiddelde en de andere wijken: • het onderhoud van de openbare ruimte wordt het best beoordeeld; • inwoners ervaren het minst vaak problemen in de woonbuurt; • men is positiever over de ontwikkeling van de buurt; • inwoners vinden het minst vaak dat verbetering van de verkeersveiligheid nodig is, en dit is ook afgenomen ten opzichte van 2020; • beste beoordeling voor de bereikbaarheid van het centrum per auto; • de minste milieuklachten; • inwoners hadden het minst vaak last van hemelwateroverlast; • de wijk heeft het laagste percentage inwoners dat slachtoffer was van delicten of voorvallen in het afgelopen jaar. In Hilversumse Meent is de verbondenheid met de woonbuurt bijzonder hoog. Daar staat tegenover dat de inwoners hier (samen met het landelijk gebied) het minst vaak hechting voelen met de gemeente Hilversum.