Collegebrief inzake Resultaten Hilversum Monitor 2020
Tekst van het document
G EMEENTE HILVERSUM POSTBUS 9900 1201 GM HILVERSUM BEZOEKADRES:
Aan de gemeenteraad Cc College van B&W Cc Pers
RAADHUIS DUDOKPARK 1 TELE FOONNUMMER: 14 0 35 WWW.HILVERSUM.NL
20 juli 2021 782849 BEHANDELD DOOR H.J.K. Pronk TELEFOON (035) 629 2760 DATUM
ZAAKNUMMER
UW KENMERK BIJLAGEN BETREFT
2 Resultaten Hilversum Monitor 2020
Geachte raads- en commissieleden, Hierbij informeren wij u over de resultaten van de jaarlijkse Hilversum Monitor 2020 enquête. De resultaten zijn representatief en valide op wijk én totaal Hilversum niveau. In januari van dit jaar is de Monitor Hilversum 2020 enquête per brief uitgestuurd naar 10.500 inwoners van Hilversum (willekeurige steekproef uit het BRP op basis van bevolkingsopbouw). Inwoners hadden de keuze om deze enquête schriftelijk of online in te vullen. Er volgde ook een herinneringsbrief. In totaal werden er 108 vragen aan bewoners voorgelegd over uiteenlopende thema’s als: wonen, leefomgeving/buurt, sport en recreatie, cultuur, evenementen & uitgaan, duurzaamheid, groen, natuur & milieu, zorg, welzijn, sociale acceptatie, mantelzorg & vrijwilligerswerk, sociale contacten, jeugd &, onderwijs, bereikbaarheid, arbeid & werkgelegenheid, verkeersveiligheid & vervoersmiddelen, interactie gemeente & burgerparticipatie, dienstverlening, sociaal plein, communicatie en veiligheid. Dit jaar waren er ook vragen toegevoegd die samenhangen met de Coronapandemie en over cybercriminaliteit. De respons is uitgekomen op 31% en vormt bovendien een goede afspiegeling van de Hilversumse bevolking. Hierdoor zijn dit representatieve, geldige en betrouwbare uitkomsten op wijk- en totaal niveau.
Vanuit de resultaten van de Hilversum Monitor 2020 rapportage komen de 10 volgende belangrijke kernbevindingen naar voren: 1. De neveneffecten a.g.v. corona en de beperkende maatregelen zijn in 2020 erg groot geweest op het persoonlijk leven van vele inwoners van Hilversum. Veel inwoners geven aan dat als gevolg van de coronacrisis hun mentale en fysieke gezondheid achteruit is gegaan. Men beweegt en sport ook beduidend minder dan voor die tijd. De persoonlijke financiële positie verslechterde (aandeel met baan afgenomen) maar niet zo sterk als de sociale & welzijn van inwoners. 2. Eenzaamheid nam de afgelopen jaren al gestaag toe, maar in het coronajaar 2020 kwam daar nog een flinke toename erbovenop van 20% in 2016 naar 33% in 2020. Eenzaamheid is het grootst in het centrum.
3. Er zijn ook positieve effecten te melden in Hilversum als gevolg van de coronasituatie: Inwoners zijn vaker op pad gegaan in de eigen omgeving dan de voorgaande jaren. De verkeersbereikbaarheid van centrum per auto was in 2020 duidelijk beter dan voorgaande jaren en ‘t fietsgebruik nam al gestaag toe en in 2020 nog meer (83% van inwoners maakt dagelijks of wekelijks gebruik van de fiets). Toezicht en handhaving van de coronaregels, informatie en voorlichting vanuit de gemeente over corona en het optreden van de burgermeester in de coronacrisis werd door de bevolking duidelijk goed gewaardeerd. 4. De waardering van de kwaliteit van het cultureel aanbod nam verder af in 2020. In 2018 was 57% van inwoners nog (zeer) tevreden over het aanbod en daalde dit naar 49% in 2019. In 2020 is dit vervolgens nog verder gedaald naar 46%. 5. Cybercriminaliteit werd voor het eerst gemeten in deze Monitor editie. 18% van de inwoners van Hilversum gaf aan hiermee te maken gehad te hebben. Oplichting bij online aankopen van goederen en diensten werd het vaakst genoemd. Het is niet bekend in hoeverre dit percentage afwijkt van andere steden in Nederland. 6. Het percentage inwoners dat aangeeft dat er sociaal onveilige plekken in de wijk/buurt zijn is stabiel gebleven (dus niet afgenomen) In de wijken Zuidwest en Oost wordt dit het meest ervaren 7.
Sociale cohesie in de buurten en wijken is toegenomen in 2020 t.o.v. 2019 en ervoor (in hoeverre staan buurtbewoners voor elkaar klaar) gestegen van 6,5 naar een 6,7 8. De eigen fysieke leefomgeving (wijk of buurt) werd in 2020 ook wat beter gewaardeerd dan in 2019. Dit cijfer liep op van een 6,9 naar een 7,1. Een positieve ontwikkeling. 9. Bekendheid over aardgasvrij wonen en de energietransitie blijft toenemen en ook de bekendheid over de duurzaamheidslening vanuit de gemeente. 7 op de 10 inwoners is bereid te investeren in aardgasvrij wonen 10. Waardering dienstverlening Publiekszaken en Sociaal Plein blijft op stabiel niveau, zowel digitaal als voor fysieke afspraken. De volledige uitwerking is te vinden in bijlage 1 (Kernbevindingen Hilversum Monitor 2020 met duiding) en bijlage 2 (Eindrapportage Hilversum Monitor 2020) Binnenkort worden de eindrapportage en het tabellenboek op website van de gemeente geplaatst, zodat iedere inwoner het kan raadplegen. Er wordt ondertussen ook gekeken naar mogelijkheden om de resultaten van de Hilversum Monitor 2020 en ook vorige edities op aantrekkelijke een gebruiksvriendelijke wijze online te ontsluiten voor inwoners via dashboards/open data platform of kaartjes. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,
de burgemeester,
W. Groot, ls.
Ch.B. Aptroot, wnd.
HILVERSUM MONITOR 2020 KERNBEVINDINGEN & DUIDING Wat zijn de effecten van de Coronacrisis? Welke andere effecten zien we (niet-Corona)
Waardoor wordt het veroorzaakt?
HILVERSUM MONITOR IN TOTAALPAATJE
Hilversum Monitor = Check (+duiding) van resultaat uitvoering gemeentelijk beleid in de praktijk Daarna belangrijk: Act (korte termijn acties) & Plan (lange termijn acties of beleid wijziging) Do = de uitvoering van het beleid in de praktijk
Dashboard piloot: aan welke knoppen kan gemeente zelf draaien? > Geen / wel invloed op resultaat
Opzet Hilversum Monitor 2020 1. JANUARI 2020 ENQUÊTE PER BRIEF NAAR 10.500 ADRESSEN / PERSONEN 2. WILLEKEURIGE STEEKPROEF BEVOLKINGSREGISTER O.B.V. BEVOLKINGSOPBOUW HILVERSUM
3. +/- 110 VRAGEN VOORGELEGD OVER 20 THEMA’S 4. INGEVULD ANALOOG/DIGITAAL = 60%/40% 5. GEMIDDELDE INVULTIJD 1 UUR
6. INTEGRALE EINDRAPPORTAGE: TOTAAL EN WIJKNIVEAU & TRENDANALYSE 2020 T.O.V. 2019 EN/OF T.O.V. 2016 T/M 2019 7. AFZONDERLIJKE EXCEL BIJLAGE WIJKTABELLEN: NASLAGWERK VOOR ALLE VRAGEN TOTAAL EN WIJKNIVEAU (2016 T/M 2019) 8. RESPONS 32% (NA RAPPEL) EN AFSPIEGELING VAN BEVOLKINGSOPBOUW HILVERSUM – NA WEGING RESPONS – (GOEDE RESPONS!) 9. REPRESENTATIEVE ÉN BETROUWBARE UITKOMSTEN OP HILVERSUM TOTAALNIVEAU ÉN WIJKNIVEAU(8) 10. INDICATIEVE UITKOMSTEN VOOR LANDELIJK GEBIED (NU AL 3 JAAR TOEGEVOEGD) 11. SINDS 2016 ZOVEEL MOGELIJK IDENTIEKE SET AAN VRAGEN > TREND ANALYSE MOGELIJK 12. VRAGEN SET VOORAF VOORGELEGD AAN BELEIDSMEDEWERKERS VOOR UPDATE OF AANVULLING 13. IN 2020 NIEUWE THEMA’S: MEER OVER ENERGIE TRANSITIE, CORONA PERSOONLIJKE EFFECTEN EN BELEID, CYBERCRIMINALITEIT, AANPASSINGEN VOOR EVENEMENTEN EN VUURWERK 14. THEMA’S: WONEN & LEEFOMGEVING, PARTICIPATIE ZORG WELZIJN & ARBEID, JEUGD & ONDERWIJS, VERKEER & BEREIKBAARHEID, SPORT CULTUUR & UITGAAN , CORONA, DUURZAAMHEID, VEILIGHEID, BESTUUR & PUBLIEKE DIENSTVERLENING
2020 UITZONDERLIJK JAAR VANWEGE CORONA VIRUS EN CRISIS •
Eind 2019 nog economische voorspoed, andere setting, 2020 heel ander verhaal
•
Enorme effecten Corona 2020: wereldwijd, nationaal en lokaal
•
Cultuur, Economie, Evenementen, Welzijn, Sport, Dienstverlening, gezondheid, Horeca, Wonen, Welzijn, Verkeer, Sociaal Plein, sociaal
•
Veiligheid, Werk en Inkomen, Buurten
CORONA
Neveneffecten a.g.v. Corona & beperkende maatregels is in 2020 erg groot geweest op persoonlijk leven van vele inwoners van Hilversum (en dat effect gaat door in 2021) •
Veel inwoners geven aan dat als gevolg van de Coronacrisis hun mentale gezondheid en fysieke gezondheid achteruit is gegaan. Men beweegt en sport ook beduidend minder dan voor die tijd. De persoonlijke financiële positie verslechterde (aandeel met baan afgenomen) maar niet zo sterk als de sociale & welzijn aspect van inwoners.
•
Duiding: Dit is het effect en reactie en patroon van inwoners op de Coronacrisis
CORONA VERVOLG: EENZAAMHEID •
Eenzaamheid nam de afgelopen jaren al gestaag toe, maar in Coronajaar
nog een flink toename erbovenop (let op: werkelijke eenzaamheid hoger RIVM/GGD)
van 20% in 2016 naar 33% in 2020. Eenzaamheid probleem het hoogst
in het Centrum Duiding: effecten lockdown social distancing, regels voor thuisbezoek tijdelijke sluiting sport, reisbeperkingen beperkte mogelijkheden voor cultuur en uitgaan & horeca, etc.
POSITIEVE EFFECTEN CORONACRISIS •
Inwoners zijn vaker op pad gegaan in de eigen omgeving dan de voorgaande jaren
•
Verkeersbereikbaarheid van centrum per auto dit jaar duidelijk beter dan ervoor
•
Fietsgebruik nam al toe en in 2020 nog meer
•
Veiligheidsgevoel nam toe en veiligheidsincidenten namen af (o.a. woninginbraak)
•
Toezicht en handhaving van de Coronaregels werd in algemene zin goed gewaardeerd
•
Informatie en voorlichting vanuit de gemeente over Corona en de lokale maatregelen en communicatie werd goed gewaardeerd
•
Het optreden van de burgermeester tijdens de Corona crisis werd goed gewaardeerd
Duiding: naast negatieve effecten op de samenleving van de Coronacrisis en de maatregelen is het belangrijk om te realiseren dat er ook positieve effecten en cijfers te melden zijn. Johan Cruyff redenatie: alle nadeel heb een voordeel en andersom.
CULTUUR •
Afname waardering kwaliteit cultureel aanbod zette zich door in 2020.
In 2018 was 57% van inwoners nog (zeer) tevreden over het aanbod, gedaald naar 49% in 2019 maar in 2020 is dit verder gedaald naar 46%.
Duiding: Dit hangt samen met beperkte opening en aanbod in Coronajaar 2020, een zeer zwaar jaar voor de culturele sector. Maar al in de jaren ervoor was de afname zichtbaar, ondanks toename bezoekersaantallen. Er is meer aan de hand: in de Burgerpeilingen City Marketing en Cultuur, uitgevoerd in 2020 & 2021, komt een zekere ontevredenheid over het aanbod, de locaties en ook de kwaliteit van programmering podiumkunsten wel naar voren. Cultuurbeleid / visie wordt momenteel herijkt o.a. op basis van begin 2021 uitgevoerde Burgerpeiling, en extra onderzoek door Hilversum City Marketing. Jongeren worden ook nauw betrokken bij de totstandkoming van de nieuwe cultuurvisie Hilversum.
BUURT EN LEEFOMGEVING •
Sociale cohesie in de buurten en wijken is toegenomen in 2020 t.o.v 2019 en ervoor (in hoeverre staan buurtbewoners voor elkaar klaar) gestegen van 6,5 naar een 6,7
Duiding: er zijn signalen dat in Coronacrisis de saamhorigheid en gevoel was toegenomen en mensen meer op elkaar letten in de buurten/buren etc.
•
De fysieke leefomgeving werd in 2020 ook wat wat beter gewaardeerd dan in 2019. Dit cijfer liep op van een 6,9 naar een 7,1
Duiding: in Coronatijd is men meer aangewezen op eigen buurt en omgeving dan ervoor, vakanties in eigen land, meer aandacht voor de eigen wijk, huis en omgeving.
VEILIGHEID SPECIFIEK •
Ondanks toename algeheel veiligheidsgevoel bestaan er nog wel aandachtspunten m.b.t. veiligheid
•
Bijv. Het percentage inwoners dat aangeeft dat er sociaal onveilige plekken in de wijk/buurt zijn is stabiel gebleven. In de wijken Zuidwest en Oost wordt dit het meest ervaren.
Duiding: Het is natuurlijk ook lastig om alle onveilige en donkere plekken aan te pakken. Mogelijk zijn er bepaalde hot-spots die aangepakt moeten worden. •
Nog steeds vrij grote onbekendheid met het begrip ondermijnende criminaliteit en inwoners hebben er meestal onvoldoende zicht op of dat plaatsvindt in hun eigen buurt
Duiding: mensen zijn over het algemeen positief ingesteld, goed van vertrouwen en gaan niet alles controleren of uit zichzelf melden bij gemeente/handhaving of politie. •
Cybercriminaliteit werd voor het eerst gemeten in deze Monitor editie. 18% van de inwoners van Hilversum gaven aan hier mee te maken gehad te hebben. Oplichting bij online aankopen van goederen en diensten werd het vaakst genoemd.
Duiding: het is lastig om in te schatten of deze 18% nu hoger is dan elders, wel is landelijk bekend dat tijdens de Coronacrisis de fysieke vormen van criminaliteit afname als gevolg van meer thuis zijn of toezicht op straat: woninginbraken, overvallen, geweld, maar dat digitale vormen toenamen.
DUURZAAMHEID EN DIENSTVERLENING •
Steeds meer inwoners investeren in vloerisolatie en gaan over op elektrisch koken
•
Bekendheid over aardgasvrij wonen en de energietransitie blijft toenemen en ook de bekendheid over de duurzaamheidslening vanuit de gemeente. 7 op de 10 inwoners is bereid te investeren in aardgasvrij wonen
Duiding: Er zijn veel acties en inspanning verricht vanuit de gemeente om de bekendheid hierover te vergroten. Recent is een Burgerpeiling uitgevoerd en naast de resultaten willen ook veel mensen meedenken (bijna 740 inwoners). De betrokkenheid en interesse is dus erg hoog bij de inwoners in algemene zin. Erg hoopvol. •
Waardering dienstverlening Publiekszaken en Sociaal Plein blijft op stabiel niveau, zowel digitaal als fysieke afspraken.
Duiding: In de coronacrsis kwam er bij Sociaal Plein voor de TOZO en andere regelingen een nieuwe doelgroep bij: ondernemers, horeca, cultuur. Het is goed om te beseffen dat de waardering in algemeenheid hetzelfde is gebleven.
Rapport
Monitor Hilversum 2020
Peiling januari 2021 - februari 2021
www.ioresearch.nl
Colofon Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede
Rapportnummer 2021/107
Datum april 2021
Opdrachtgever Gemeente Hilversum
Auteurs Liselot Marée Wouter Andringa
Bestellingen Exemplaren zijn verkrijgbaar bij de opdrachtgever. Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.
Monitor Hilversum 2020
2 van 83
Inhoudsopgave Samenvatting _________________________________________________________________________________ 6 1 Inleiding ____________________________________________________________________________ 16 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7
2
Wonen en leefomgeving ____________________________________________________________ 20 2.1 2.2 2.3
3
Duurzaamheid en energietransitie _______________________ 59 Milieuklachten ___________________________________ 62
Veiligheid __________________________________________________________________________ 65 7.1 7.2 7.3 7.4
8
Sport en recreatie __________________________________53 Cultuur, evenementen en uitgaan ________________________ 55
Duurzaamheid ______________________________________________________________________ 59 6.1 6.2
7
Verkeersveiligheid _________________________________ 47 Vervoersmiddelen _________________________________ 48 Bereikbaarheid ____________________________________ 51
Recreatie ___________________________________________________________________________ 53 5.1 5.2
6
Zorg en welzijn en sociale acceptatie _______________________ 33 Mantelzorg en vrijwilligerswerk _________________________ 36 Sociale contacten _________________________________ 38 Arbeid en werkgelegenheid ____________________________ 41 Jeugd en onderwijs ________________________________ 43 Corona _______________________________________ 44
Verkeer en bereikbaarheid __________________________________________________________ 47 4.1 4.2 4.3
5
Wonen _______________________________________ 20 Leefomgeving ____________________________________ 21 Gemeente Hilversum in het algemeen _____________________ 29
Participatie, zorg, welzijn en arbeid _________________________________________________ 33 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6
4
Uitvoering onderzoek ________________________________ 16 Steekproef en respons _______________________________ 16 Representativiteit __________________________________ 16 Vragenlijst ______________________________________ 17 Analyse ________________________________________ 17 Presentatie en cijfers ________________________________ 17 Leeswijzer ______________________________________ 18
Veiligheid algemeen ________________________________ 65 Veiligheidsgevoel in de buurt __________________________ 67 Veiligheidsgevoel buiten de eigen buurt ____________________ 70 Vuurwerkoverlast __________________________________ 71
Bestuur en publieke dienstverlening ________________________________________________ 73 8.1
Interactie gemeente burger & participatie ____________________73
Monitor Hilversum 2020
3 van 83
8.2 8.3 8.4
A
Dienstverlening __________________________________ 75 Communicatie ____________________________________77 Sociaal Plein ____________________________________ 79
Tabellen ____________________________________________________________________________ 82
Monitor Hilversum 2020
4 van 83
Samenvatting
Monitor Hilversum 2020
5 van 83
Samenvatting De gemeente Hilversum voert jaarlijks de Hilversum Monitor uit. De vragenlijst is een omnibusenquête, waar verschillende thema’s, waaronder kwaliteit van wonen en leefomgeving, veiligheid en bereikbaarheid aan bod komen. Dit jaar is hier het thema corona aan toegevoegd. Voor dit onderzoek is door de gemeente Hilversum een aselecte steekproef getrokken van 10.508 inwoners uit de Basis Registratie Personen (BRP). In totaal hebben 3.248 van de 10.508 geselecteerde inwoners een geldige vragenlijst ingevuld. Dit komt neer op een respons van 30,9 procent. Op de uitkomsten van het onderzoek is een weging toegepast, waarmee wordt gecorrigeerd voor verschillen in geslacht, leeftijd en wijk. Hierdoor is de data op deze kenmerken gelijk aan de Hilversumse bevolking.
Wonen en leefomgeving in de gemeente Hilversum •
•
• •
•
•
•
De beoordeling van de kwaliteit van de woning in Hilversum is in 2020 weer iets gestegen na een daling in 2019 ten opzichte van de jaren 2016, 2017 en 2018. In 2020 is 71 procent van de inwoners tevreden over de kwaliteit van de woning, in 2019 was 67 procent hierover tevreden. Het meest tevreden over hun woning is men in Noord-West, hier is 84 procent tevreden over de kwaliteit van de eigen woning. De enige wijk die een minder hoge beoordeling krijgt ten opzichte van 2019 is het centrum, van 67 procent in 2019 naar 64 procent in 2020. De sociale cohesie (onder andere in hoeverre buurtbewoners voor elkaar klaar staan en de mate van samenhorigheid in de buurt) krijgt van inwoners een 6,7. Dit is hoger dan in 2019, toen dit een 6,5 bedroeg. Inwoners beoordelen de fysieke omgeving met een 7,1. Dit is een toename ten opzichte van 2019 (6,9). Een op de vier inwoners ervaart geen problemen in de woonbuurt, waarbij de grootste problemen te hard rijdend verkeer, zwerfvuil of parkeerproblemen zijn. Dit aandeel ligt hoger dan in voorgaande metingen: 2016 (18%), 2017 (17%), en 2019 (21%). Bijna een tiende van de inwoners heeft het idee dat de buurt vooruit is gegaan, zeven op de tien van de inwoners geeft aan dat de wijk gelijk is gebleven. Inwoners van Noord-West hebben het positiefste beeld, een op de acht inwoners vindt dat de buurt er het afgelopen jaar op vooruit is gegaan.
Inwoners van Zuid-West ervaren de minste vooruitgang, een vijfde geeft aan dat hun wijk is achteruitgegaan. Inwoners van Hilversum geven de gemeente, net zoals in 2018 en 2019, een rapportcijfer van een 7,5. De sfeer en uitstraling van het centrum van Hilversum wordt door de inwoners met een 6,8 beoordeeld. Ook dit cijfer wijkt niet af van 2018 en 2019. Inwoners zijn minder positief over ontwikkeling Hilversum, in 2019 gaf nog 24 procent aan dat Hilversum was vooruitgegaan, in 2020 is dit nog maar 14 procent.
Monitor Hilversum 2020
6 van 83
Participatie, zorg, welzijn en arbeid in de gemeente Hilversum •
•
•
•
•
•
• •
• •
Driekwart van de inwoners beoordeelt de eigen gezondheid als zeer goed of goed. Inwoners van Noord-West beoordelen de eigen gezondheid het positiefst, 85 procent geeft aan een zeer goede of goede gezondheid te ervaren. In Zuid-West ervaart het kleinste deel van de inwoners de eigen gezondheid als (zeer) goed (73%). Meer dan acht op de tien inwoners hebben geen behoefte aan zorg of hulp. Dit is ten opzichte van de andere jaren (2016 tot en met 2018) niet veranderd. Een zesde van de inwoners ontvangt wel een vorm van hulp. Een op de tien inwoners heeft ervaring met discriminatie, dit is in vergelijking met voorgaande jaren (2016 t/m 2019) niet veranderd. In de Hilversumse Meent (3%) ervaren de minste bewoners dat ze gediscrimineerd worden. De discriminatie is het hoogste in NoordOost (14%). Hilversummers zijn neutraal over uiting seksuele geaardheid in openbaar. De sociale acceptatie van een zoenende man en vrouw, of twee zoenende vrouwen in het openbaar is hoger dan wanneer twee mannen elkaar zoenen. Hilversummers verlenen vooral hulp aan buren, zes op de tien inwoners doet dit, maar vooral incidenteel (54%). Het aandeel dat zich inzet voor anderen is gedaald ten opzichte van 2019, zo zette in 2019 17 procent zich in als vrijwilliger, in 2020 is dat nog negen procent.
Ook is het aantal mensen die twijfelt of zij in de toekomst zich willen blijven inzetten significant gestegen en het aandeel dat zich zeker wil inzetten gedaald (van 24% in 2019, naar 19% in 2020). Een derde van de inwoners geeft aan zich eenzaam te voelen. Het grootste deel hiervan, 28 procent, voelt zich soms eenzaam. Vooral in het Centrum voelt men zich eenzaam, 44 procent geeft aan zich soms tot vaak eenzaam te voelen. Zeven op de tien inwoners geeft aan voldoende contacten te hebben, dit is iets minder geworden in vergelijking met 2019 (79%). Het aandeel inwoners met een betaalde baan is afgenomen ten opzichte van 2019 (van 63% in 2019, naar 60% in 2020). De belangrijkste sector waarin inwoners van Hilversum werkzaam zijn is de gezondheids- en welzijnszorg (16%). Ongeveer de helft van de inwoners met een betaalde baan werkt in Hilversum of in de Gooi en Vechtstreek. Van alle inwoners, ongeacht of men een baan heeft of niet, is iets meer dan een tiende op zoek naar een baan. In het centrum is het grootste deel van de inwoners op zoek naar een (andere) betaalde baan, namelijk een vijfde van de inwoners. Het aandeel inwoners zonder betaalde baan is hier ook toegenomen ten opzichte van 2019, van 25 naar 27 procent.
Jeugd in de gemeente Hilversum •
Het grootste deel van de ouders maakt gebruik van naschoolse opvang (43%) of van een kinderdagverblijf (36%). In vergelijking met 2019 is het gebruik van een kinderdagverblijf of van opvang via familie en/of kennissen toegenomen.
Monitor Hilversum 2020
7 van 83
Corona • •
• •
Een op de acht inwoners geeft aan dat hun aantal sociale contacten sterk is achteruit gegaan. Twee vijfde geeft aan er wat betreft hun mentale gezondheid op achteruit te zijn gegaan, wat betreft fysieke gezondheid is dit aandeel iets lager, namelijk 35 procent. Inwoners in het Centrum geven aan het meest achteruit te zijn gegaan wat betreft hun mentale gezondheid (47%), hun fysieke gezondheid (45%) en hun gezond eetpatroon (25%). De meeste inwoners zijn tevreden over de handhaving van de coronamaatregelen, een op de vijf is niet tevreden. Hilversummers gaan vaker (52%) op pad in hun eigen omgeving vergeleken met de periode voor corona, 14 procent gaat minder vaak op pad in de directe woonomgeving.
Verkeer en bereikbaarheid •
•
•
•
De helft van de inwoners van Hilversum kent plekken waar de verkeersveiligheid verbeterd kan worden. In Zuid vindt het grootste deel van de inwoners dat er plekken zijn waar de verkeersveiligheid moet worden verbeterd, meer dan de helft van de inwoners (56%) in deze wijk vindt dit belangrijk. In Hilversumse Meent is men het positiefst over de verkeersveiligheid, twee derde van de inwoners stelt dat er geen plekken zijn waar de verkeersveiligheid moet worden verbeterd. Inwoners gebruiken vooral de (elektrische) fiets om zichzelf dagelijks te verplaatsen. Negen op de tien inwoners zijn tevreden over fietsen en wandelen in Hilversum. Over het gebruik van de auto voor reizen binnen Hilversum is men minder tevreden, bijna een op de vier inwoners (36%) is hier tevreden over. De bereikbaarheid van het centrum per auto waarderen inwoners met een 5,6. Ten opzichte van 2019 is deze waardering toegenomen. De bereikbaarheid van het centrum per fiets waarderen inwoners met een hoger cijfer, namelijk een 8,3. 58 procent geeft aan dat er voldoende faciliteiten zijn in het centrum om de fiets te stallen, een derde is het hier niet mee eens.
Recreatie •
•
•
•
Zeven op de tien inwoners doen aan sport. In vergelijking met voorgaande jaren is de sportiviteit in Hilversum toegenomen, in 2016 gaf nog 36 procent aan nooit of zelfden te sporten, in 2020 is dit maar 29 procent. Van de inwoners die sporten, doen de meeste mensen dat buiten verenigingsverband (60%) en 15 procent in verenigingsverband. In voorgaande jaren was het aandeel sport in verenigingsverband steeds 20 procent of hoger. Bijna twee derde van de sportende inwoners is tevreden over de sportvoorzieningen en -mogelijkheden in Hilversum. Dit is iets afgenomen ten opzichte van 2019, van 64 procent naar 59 procent. Driekwart van de inwoners is (enigszins) bekend met het culturele aanbod in Hilversum. Van deze inwoners is iets minder dan de helft tevreden over het culturele aanbod. Dit is een afname ten opzichte van 2019.
Monitor Hilversum 2020
8 van 83
Duurzaamheid •
•
•
•
• •
De meest voorkomende duurzaamheidsmaatregelen die inwoners in hun huis nemen is het plaatsen van dubbel glas, gevolgd door het isoleren van het dak en muren. Ten opzichte van eerdere jaren zijn de belangrijkste ontwikkelingen meer vloerisolatie en elektrisch koken. Elementen in de eigen tuin om de natuur en biodiversiteit te stimuleren zijn vooral groene elementen zoals struiken, bomen en een vogelhuisje. Hilversummers zijn daarnaast voorstander van meer natuurlijk ogend openbaar groen, 58 procent is hier positief over. De bekendheid met de duurzaamheidslening van de gemeente Hilversum is in 2020 opnieuw iets toegenomen ten opzichte van de andere jaren. In 2016 kende een kwart van de inwoners de lening. In 2020 kent iets meer dan een derde van de inwoners deze voorziening. Meer dan de helft van de inwoners kent, of heeft wel eens gehoord van de ontwikkelingen omtrent aardgas en energietransitie in de gemeente Hilversum. Ook dit is iets hoger in vergelijking met 2019. Bijna zeven op de tien inwoners zijn (misschien) bereid om te investeren in een aardgasvrije woning. Een derde van de inwoners geeft aan niet te willen investeren. Iets minder dan de helft van de inwoners uit Hilversum ervaart milieuklachten (43%). Dit is vrijwel gelijk aan 2019 (45%). De meest voorkomende milieuklacht die inwoners van Hilversum ervaren is geluidsoverlast veroorzaakt door (auto)verkeer.
Veiligheid •
•
•
•
•
•
•
Ongeveer een derde van de inwoners van Hilversum is in 2020 slachtoffer geworden van een delict of voorval. Dit is vergelijkbaar met 2019. Onbeschoft gedrag, vernieling auto, fietsdiefstal en lastig vallen door jongeren komen het meeste voor. In de wijken Oost en Noord-Oost is het slachtofferschap het hoogst, bijna vier op de tien inwoners van deze wijken zijn in 2020 slachtoffer geworden van een delict of voorval. In Noord-West en Hilversumse Meent ligt het slachtofferschap van een delict of voorval het laagst. Een vijfde van de inwoners uit deze wijken is in 2020 slachtoffer geworden. Meer dan acht op de tien inwoners voelen zich meestal of altijd veilig in de eigen buurt. Dit is iets hoger dan in 2019. De buurten waar men zich het veiligst voelt zijn Hilversumse Meent, Noord-West en Zuid, negen op de tien inwoners van deze wijken voelen zich meestal of altijd veilig in de buurt. In Oost, Noord-Oost, Centrum en Zuid-West voelen inwoners zich het onveiligst, twee op de tien inwoners voelen zich in deze wijken wel eens onveilig. Iets minder dan drie op de tien inwoners in Hilversum vinden dat er sociaal onveilige plekken zijn in de eigen buurt, dit is niet verschillende met voorgaande jaren.
In Zuid-West en Oost is een groter deel van de inwoners van mening dat er sociaal onveilige plekken in de buurt zijn, iets minder dan vier op de tien van deze inwoners hebben het idee dat er sociaal onveilige plekken in hun buurt zijn. Een derde van de inwoners denkt zeker te weten dat inbraak in hun buurt voorkomt. Inwoners vinden het moeilijk om een inschatting te maken van andere verdachte situaties, meer dan de helft heeft geen beeld bij verdachte situaties die kunnen duiden op ondermijnende criminaliteit. Inwoners voelen zich veiliger in andere wijken dan tijdens het uitgaan in het centrum. 70 procent voelt zich veilig in andere wijken en 61 procent voelt zich veilig tijdens het uitgaan in het centrum. Er is een flinke daling in ervaren overlast van particulier vuurwerk. In 2019 ervaarde 34 procent overlast, in 2020 nog maar 18 procent.
Monitor Hilversum 2020
9 van 83
Bestuur en publieke dienstverlening •
•
• •
•
•
Een derde van de inwoners heeft veel vertrouwen in de manier waarop de gemeente Hilversum bestuurd wordt. Dit vertrouwen is toegenomen in vergelijking met 2019 toen een kwart aan gaf (heel)veel vertrouwen te hebben. Een kwart van de inwoners zetten zich in voor de leefbaarheid in de eigen buurt. Dit is een daling ten opzichte van 2019 toen dit nog vier op de tien inwoners betrof. In Hilversumse Meent zet het grootste deel van de inwoners zich in (34%). In Zuid-West en Oost zet het kleinste deel van de inwoners zich in voor de buurt (22%). Iets meer dan de helft van de inwoners (55%) geeft aan zich mogelijk in de toekomst in te willen (blijven) zetten voor de eigen buurt. Inwoners – die in het afgelopen jaar contact hebben gehad met de gemeente - geven de dienstverlening van de gemeente Hilversum een ruime 7,3 dit is tussen 2016 en 2020 gelijk gebleven. In 2020 zijn bijna zes op de tien inwoners (56%) bekend met Sociaal Plein, dit is gedaald ten opzichte van 2019 (62%). Het gebruik van de diensten van het sociaal plein is ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van voorgaande jaren. De inwoners van Hilversum waarderen de dienstverlening van het Sociaal Plein met een 6,9.
Wijken vergeleken Hilversum bestaat uit negen aparte wijken, deze zijn opgenomen in deze rapportage (zie kader). De uitkomsten behorende bij het Landelijk gebied zijn, vanwege de lage respons, indicatief. Om deze reden is het landelijke gebied ook niet vermeld in de voorgaande samenvatting. • • •
Centrum Zuid-Oost Zuid
• • •
Zuid-West Noord-West Hilversumse Meent
• • •
Oost Noord-Oost Landelijk gebied
Centrum Het Centrum is een wijk waar de coronasituatie goed voelbaar is. Het centrum staat altijd bekend als een wijk vol activiteiten, vanwege corona zijn deze echter veelal komen te vervallen. Veel bewoners werken in sectoren, zoals horeca en detailhandel, die hard worden geraakt. Dit heeft zijn weerslag op verschillende vlakken. In vergelijking tot de rest van Hilversum is in het Centrum: • de kwaliteit van de woning een van de laagste en gedaald ten opzichte van 2019; • een lagere sociale cohesie; • de laagste score op de aspecten van fysieke omgeving; • het gevoel van eenzaamheid het grootst, daarbij worden inwoners harder geraakt door corona wat betreft mentale- en fysieke gezondheid en gezond eten; • het aantal inwoners dat buurtproblemen ervaart het grootst; • een groter deel van inwoners dat discriminatie ervaart; • meer milieuklachten (waaronder geluidsoverlast); • meer sociaal onveilige plekken.
Monitor Hilversum 2020
10 van 83
De belangrijkste buurtproblemen die inwoners ervaren zijn: • te hard rijdend verkeer; • overlast van rondhangende jongeren; • overlast van drugsgebruikers/dealers; • een gebrek aan openbaar groen. Ook inwoners van andere wijken weten aspecten te noemen waar zij tevreden of minder tevreden over zijn in het centrum. Zo zijn inwoners positief over het opknappen van het marktplein en het stationsplein, de leegstand van veel winkels wordt als een achteruitgang gezien. In 2020 is, net zoals in 2019, het Centrum de wijk met de hoogste arbeidsparticipatie, maar tegelijkertijd is ook het percentage inwoners dat op zoek is naar een (andere) betaalde baan hier het hoogst. Het is kenmerkend voor het dynamische karakter van het Centrum.
Zuid-Oost Zuid-Oost is een wijk die op veel aspecten overeenkomt met het Hilversums gemiddelde: • inwoners wonen prettig in de buurt, en beoordelen dit met een 8,1; • de sociale cohesie in de wijk krijgt van de inwoners een 6,9 en is gestegen ten opzichte van 2019 (6,6); • de helft van de inwoners voelt zich verbonden met de woonbuurt. Zuid-Oost onderscheidt zich op een aantal aspecten positief, ten opzichte van het gemiddelde: • inwoners zijn erg positief over de kwaliteit van hun woning; • 84 procent beoordeelt zijn/haar gezondheid als (zeer)goed; • een kwart van de inwoners ervaart geen problemen in de eigen buurt en het gevoel van veiligheid is gegroeid; • de fysieke omgeving krijgt een cijfer 7,4, dit is hoger dan het Hilversums gemiddelde en een verbetering van de 7,1 in 2019; • inwoners in Zuid-Oost ervaren de minste vuurwerkoverlast.
Zuid Volgens de inwoners is Zuid een prettige wijk om te wonen. In vergelijking tot andere wijken, zijn alleen de inwoners van Hilversumse Meent en Noord-West over het algemeen positiever over hun wijk. Zuid is, in vergelijking tot het Hilversums gemiddelde, een wijk: • waar inwoners (zeer) gehecht zijn aan de buurt; • met een sterke sociale cohesie in de buurten; • waar een groot deel van de inwoners zich onderdeel voelt van de woonbuurt; • met een goede fysieke omgeving; • waar de inwoners minder problemen in de woonbuurt ervaren; • waar inwoners een goede gezondheid ervaren; • waar relatief weinig milieuklachten door de inwoners worden ervaren; • waar inwoners zich relatief veilig voelen. Verder valt op dat het gevoel van vooruitgang is gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. In 2019 gaf slechts vier procent aan gevoel te hebben dat de wijk vooruitging, nu is dat gestegen naar 11 procent.
Monitor Hilversum 2020
11 van 83
Zuid-West Zuid-West is een wijk waar de binding met de buurt en sociale interactie tussen buurtbewoners op sommige vlakken lager is dan gemiddeld in Hilversum. Dit uit zich in de volgende eigenschappen en ontwikkelingen in de wijk: • inwoners van Zuid-West hebben het negatiefste beeld over de ontwikkeling van de wijk, dit gold ook in 2019. Een op de vijf inwoners geeft aan dat de wijk in de afgelopen 12 maanden is achteruitgegaan. Ook is het deel inwoners dat wel vooruitgang ervaart lager dan gemiddeld; • vergeleken met 2019 is in de wijk Zuid-West een significante stijging te zien in de mate dat inwoners zich gediscrimineerd voelen; • in Zuid-West voelt een relatief groot deel van de inwoners zich eenzaam. Het gevoel van eenzaamheid is sinds 2018 onder de inwoners toegenomen; • in Zuid-West is het aandeel inwoners dat zich veilig voelt in de buurt lager dan gemiddeld en is een groter deel van de inwoners van mening dat er sociaal onveilige plekken zijn in de buurt; • het aandeel inwoners die problemen ervaart is toegenomen. Ondanks de beperkte mate van sociaal contact, inzet voor de buurt en het relatief kleine deel inwoners dat zich veilig voelt is de sociale cohesie afgelopen jaar wel iets toegenomen: in 2019 was dit nog onder het gemiddelde, nu is de score gelijk aan het Hilversums gemiddelde (6,7).
Noord-West Inwoners van Noord-West zijn zeer positief over hun wijk, en op sommige vlakken zijn inwoners zelfs het positiefst in vergelijking met de andere wijken en het gemiddelde. Op de volgende aspecten scoort de wijk positiever dan de rest van de wijken: • inwoners van Noord-West zijn het positiefste over de kwaliteit van hun woning, wonen het prettigst in hun buurt en zijn het meeste gehecht aan de eigen buurt; • de fysieke omgeving en het onderhoud van de openbare ruimte worden het best beoordeeld door de inwoners; • in de wijk wordt de meeste vooruitgang in combinatie met weinig achteruitgang in de buurt in de afgelopen twaalf maanden ervaren; • in Noord-West voelt het kleinste deel van de inwoners zich eenzaam; • in Noord-West wonen de gezondste bewoners; • de diensten van het Sociaal Plein worden in Noord-West het minst gebruikt.
Hilversumse Meent Inwoners van Hilversumse Meent zijn zeer tevreden met de buurt waarin ze wonen. Over een aantal onderdelen zijn de inwoners van Hilversumse Meent positiever dan de rest van Hilversum: • de inwoners zijn het positiefst over de sociale cohesie in de buurt; • inwoners geven een rapportcijfer van 8,5 op de mate waarin men prettig woont in de buurt; • in Hilversumse Meent is de binding met de woonbuurt het grootst en zet een groter deel van de inwoners zich in voor de leefbaarheid van de buurt; • in Hilversumse Meent voelen inwoners zich het minst eenzaam; • in Hilversumse Meent ervaart men de beste verkeersveiligheid; • in Hilversumse Meent heeft het kleinste deel van de inwoners last van milieuklachten; • inwoners van Hilversumse Meent voelen zich het veiligst in de buurt.
Monitor Hilversum 2020
12 van 83
In Hilversumse Meent is het kleinste deel van de inwoners op zoek naar een (andere) betaalde baan, terwijl hier de helft geen betaalde baan heeft. Dit komt omdat het ook de wijk is met het hoogste aandeel 65-plussers in de gemeente.
Oost Oost is een van de wijken, naast Noord-Oost en het Centrum, waar het minder goed mee gaat in vergelijking met andere wijken en heel Hilversum. Inwoners van de wijk ervaren dit voornamelijk op het gebied van leefomgeving en veiligheid: • een kleiner deel van de inwoners, in vergelijking met de andere wijken is verbonden met de eigen buurt; • de fysieke omgeving krijgt een lager cijfer dan het Hilversums gemiddelde, namelijk een 6,7; • in Oost ervaart men, net zoals de inwoners van het Centrum, de meeste problemen in de woonbuurt; • in Oost zijn, volgens inwoners de meeste plekken (naast Zuid) waar de verkeersveiligheid verbeterd moet worden; • in Oost heeft bijna de helft van de inwoners (45%) last van milieuklachten, alleen in het Centrum ervaart men meer milieuklachten. Ten opzichte van 2019 zijn de milieuklachten wel afgenomen; • het slachtofferschap van een delict of voorval ligt in Oost het hoogst (38%).
Noord-Oost Noord-Oost is, naast het Centrum en Oost, een wijk waar het op sommige punten, in vergelijking tot de andere wijken en Hilversum, minder goed mee gaat: • inwoners zijn het minst positief over de kwaliteit van hun woning; • inwoners zijn het minst positief over de mate waarin ze prettig wonen in de buurt; • het kleinste deel inwoners is verbonden met de woonbuurt; • de sociale cohesie is in Noord-Oost het laagst van de wijken; • in Noord-Oost (en het Centrum) ervaart het grootste deel van de inwoners zelf discriminatie; • het slachtofferschap van een delict of voorval ligt in Noord-Oost relatief hoog, alleen in Oost ligt het slachtofferschap iets hoger; • bijna de helft van de inwoners uit Noord-Oost (44%) ervaart milieuklachten, alleen in het Centrum ervaart een groter deel van de inwoners milieuklachten. Er is wel sprake van een aantal positieve ontwikkelingen in de wijk ten opzichte van 2019: • De beoordeling over de kwaliteit van hun woning, de mate waarin ze prettig wonen in de buurt en de sociale cohesie zijn in vergelijking met 2019 toegenomen; Opvallend is dat, naast twee derde die neutraal is, in Noord-Oost een groot deel (15%) aangeeft dat de wijk afgelopen jaar er op vooruit is gegaan, maar daar tegenover staat ook een groot deel (11%) die vindt dat de wijk juist is achteruitgegaan. Wisselende ervaringen dus in Noord-Oost.
Landelijk gebied De uitkomsten voor het landelijk gebied zijn indicatief, aangezien deze gebaseerd zijn op de antwoorden van slechts 22 respondenten. Hierdoor is de bandbreedte van de waarden groter bij het landelijk gebied en daardoor minder stellig. Bij de andere wijken is er wel sprake van meer stelligheid en weinig bandbreedte.
Monitor Hilversum 2020
13 van 83
De werkelijke waarden van het landelijk gebied kan inderdaad de waarde zijn zoals weergegeven, maar er is een grotere kans dat het wat hoger of lager ligt dan bij de andere wijken. Toch kunnen er wel een aantal zaken geconstateerd worden: • inwoners van het landelijk gebied zijn positief over wonen en leefomgeving, op meerdere punten staat het landelijk gebied bovenaan in de vergelijking: prettig wonen in de buurt, onderdeel voelen woonbuurt, score fysieke omgeving en het ervaren van geen problemen in de woonbuurt; • de mening over de kwaliteit van hun woning was in 2019 wel beduidend hoger en is gedaald van 90 procent naar 71 procent (gelijk aan gemiddelde Hilversum); • inwoners van het landelijk gebied zetten zich bovengemiddeld veel in voor het verbeteren van de leefbaarheid van de woonbuurt.
Monitor Hilversum 2020
14 van 83
Inleiding
Monitor Hilversum 2020
15 van 83
1
Inleiding De gemeente Hilversum voert jaarlijks de Hilversum Monitor uit. Deze monitor is een omnibusenquête waarin verschillende thema’s zoals jeugd, onderwijs, veiligheid en bereikbaarheid aan bod komen.
1.1
Uitvoering onderzoek
Voor de uitvoering van het onderzoek heeft de gemeente Hilversum in 2019 onderzoeksbureau I&O Research ingeschakeld. Dit is de tweede editie van de monitor die door I&O is uitgevoerd.
1.2
Steekproef en respons
Voor dit onderzoek is door de gemeente Hilversum een aselecte steekproef getrokken van 10.500 inwoners1 uit de Basis Registratie Personen (BRP). Per adres is er maximaal één persoon geselecteerd. De steekproefomvang is zo gekozen dat er per wijk voldoende deelnemers zijn voor het doen van betrouwbare uitspraken op wijkniveau. De geselecteerde inwoners kregen januari 2021 een brief thuis met een persoonlijke uitnodiging voor deelname aan het onderzoek en konden vervolgens tot en met medio februari 2021 de vragenlijst invullen. Aan non-responders is een herinnering per post gestuurd. In totaal hebben 3.248 van de 10.508 geselecteerde inwoners een geldige2 vragenlijst ingevuld. Dit komt neer op een respons van 30,9 procent. Van de deelnemers heeft 47,5 procent de vragenlijst online ingevuld en 52,5 procent schriftelijk. In de tabellen achterin het rapport zijn de achtergrondkenmerken van de respondenten samengevat.
1.3
Representativiteit
De gekozen methode van steekproeftrekking: aselect en gestratificeerd per wijk, zorgt ervoor dat de deelnemers een goede afspiegeling zijn van de bevolking van Hilversum. Door gebruik te maken van verschillende methoden van onderzoek (digitaal en schriftelijk) wordt geprobeerd om een zo breed mogelijke doelgroep te bereiken. Het is ook dezelfde methode die in vorige edities is gebruikt, om de vergelijkbaarheid met voorgaande jaren zo hoog mogelijk te maken. In de praktijk zijn sommige doelgroepen echter ondervertegenwoordigd. Soms is dit omdat een groep minder vaak in de steekproef terecht is gekomen (minder vrouwen dan mannen), of omdat een doelgroep vaker meedoet met onderzoek (ouderen in vergelijking met jongeren). Op de uitkomsten van het onderzoek is daarom een weging toegepast, waarbij er wordt gecorrigeerd voor verschillen tussen de samenstelling van de netto-steekproef en de bevolking van Hilversum. Met deze weging wordt de representativiteit van de uitkomsten verder verhoogd.
1
Het betreft inwoners van 18 jaar en ouder in particuliere huishoudens. Dit is exclusief inwoners die verblijven in instellingen, inrichtingen en tehuizen. De inwoners moeten minimaal 12 maanden woonachtig in Hilversum zijn en er is maximaal 1 persoon per huishouden geselecteerd. 2 Vragenlijsten die zijn ingevuld tot en met het onderdeel ‘Hilversum in het algemeen’ zijn aangemerkt als geldig.
Monitor Hilversum 2020
16 van 83
1.4
Vragenlijst
De vragenlijst van het onderzoek bestaat uit acht overkoepelende thema’s, waar verschillende onderwerpen aan bod komen, onder andere op het gebied van wonen, leefomgeving en veiligheid. De volledige vragenlijst is beschikbaar als losstaande bijlage. Overzicht van vraagblokken in de Hilversum monitor • • • •
1.5
Wonen en leefomgeving Participatie, zorg en welzijn Jeugd en onderwijs Verkeer en bereikbaarheid
• • • •
Sport, cultuur en recreatie Duurzaamheid, natuur en milieu Veiligheid Bestuur en publieke dienstverlening
Analyse
De uitkomsten van de Hilversum Monitor 2020 zijn in dit rapport, waar mogelijk, vergeleken met de resultaten van 2019 en eerdere jaren. De verschillen tussen de resultaten van 2019 en 2020 worden beschreven als deze significant zijn. Dat wil zeggen dat als het minimaal 95 procent zeker is dat de resultaten ook daadwerkelijk van elkaar verschillen en het gevonden verschil niet te wijten is aan toeval. Verschillen tussen de wijken worden beschreven aan de hand van het stadsgemiddelde. Met behulp van standaard betrouwbaarheidsmarges is berekend welke wijken hoger of lager scoren dan gemiddeld. Bij percentages wordt zes procentpunt verschil gehanteerd als marge, bij rapportcijfers en schaalscores 0,3 punt.
1.6
Presentatie en cijfers
In dit rapport worden de resultaten voornamelijk op drie wijzen gepresenteerd: • een deel van de resultaten wordt gepresenteerd in de vorm van percentages, bijvoorbeeld het percentage personen dat ergens tevreden over is. Bij de berekening van de percentages zijn de ‘weigert’- en ‘weet niet’, niet buiten beschouwing gelaten; • in dit rapport wordt ook gebruik gemaakt van zogenoemde schaalscores. Dit zijn cijfermatige samenvattingen van meerdere met elkaar samenhangende vragen die met een antwoordschaal worden beantwoord (bv. 'helemaal mee eens' tot 'helemaal mee oneens'). De antwoorden krijgen een waarde en vervolgens wordt de score berekend als een schaal van 0 tot 10. Bij de berekening van de schaalscores zijn de ‘weigert’- en ‘weet niet’-antwoorden, wel buiten beschouwing gelaten; • het rapport bevat ook rapportcijfers. Hier zijn deelnemers gevraagd om een cijfer van 1 tot 10 te geven over een onderwerp, bv. 'veiligheid'. Bij de berekening van het gemiddelde rapportcijfer zijn de ‘weigert’- en ‘weet niet’-antwoorden, wel buiten beschouwing gelaten. Let op! Een schaalscore staat niet gelijk aan een rapportcijfer, omdat de indicatoren zijn samengesteld op basis van percentages en niet op basis van rapportcijfers.
Monitor Hilversum 2020
17 van 83
1.7
Leeswijzer
In de hoofdstukken 2 tot en met 4 worden de resultaten gepresenteerd over achtereenvolgens wonen en leefomgeving; participatie, zorg, welzijn en arbeid; en verkeer en bereikbaarheid. De hoofdstukken 5 en 6 geven een beeld van recreatie en duurzaamheid in de gemeente Hilversum. In hoofdstuk 7 en 8 wordt ingegaan op veiligheid en bestuur en publieke dienstverlening. Achterin het rapport in bijlage A staat een responsverantwoording met de respons uitgesplitst naar achtergrondkenmerken. Er horen daarnaast drie losstaande bijlagen bij het rapport. Bijlage 1 bevat de vragenlijst van de enquête. Bijlage 2 is een Excel document met alle uitkomsten (tabellenboek). De antwoorden op open vragen uit de enquête staan in bijlage 3.
Monitor Hilversum 2020
18 van 83
Wonen en leefomgeving
Monitor Hilversum 2020
19 van 83
2
Wonen en leefomgeving
In dit hoofdstuk komen verschillende aspecten op het gebied van wonen en leefomgeving aan bod. In paragraaf 2.1 wordt ingegaan op het type woningen waarin Hilversummers wonen en wat het oordeel van hen is over de kwaliteit van de woning. In paragraaf 2.2 wordt weergegeven hoe Hilversummers het leven in hun buurt, op verschillende aspecten, ervaren. In paragraaf 2.3 wordt op verschillende punten de beoordeling die Hilversummers van de gemeente hebben beschreven. •
Hilversummers vinden het prettig wonen in hun buurt, ongeveer de helft van de inwoners is gehecht aan de eigen buurt. 60 procent van de inwoners is ook gehecht aan Hilversum.
•
De sociale cohesie krijgt een ruime voldoende van de inwoners (6,7), de fysieke omgeving scoort nog hoger, namelijk een 7,1. Beide aspecten zijn verbeterd ten opzichte van 2019.
•
Inwoners vinden dat hun eigen buurt en Hilversum het afgelopen jaar gelijk is gebleven, ze zien geen vooruitgang dan wel achteruitgang in de eigen buurt of in Hilversum als geheel.
•
Hilversum is qua ontwikkeling volgens inwoners niet veranderd, meer dan de helft vindt dat er geen ontwikkeling is geweest in Hilversum en de aandelen vooruitgang en achteruitgang zijn in balans. In 2019 waren er nog duidelijk meer inwoners van mening dat Hilversum vooruitging.
2.1
Wonen
Hilversummers over het algemeen tevreden over kwaliteit woning Over het algemeen zijn inwoners van Hilversum tevreden over de kwaliteit van hun woning (Figuur 2.1). Zeven op de tien inwoners beoordelen de kwaliteit van de woning als goed. In ZuidOost en Noord-West is de kwaliteit van de woningen volgens inwoners het hoogst en scoren zij beter dan gemiddeld. De wijken Noord-Oost en Centrum krijgen de laagste beoordelingen van hun inwoners. Over het algemeen is in vergelijking met 2019 een positieve ontwikkeling te zien, de enige wijk die minder goed wordt beoordeeld is het Centrum. Figuur 2.1 - Mening over kwaliteit woning per wijk (percentage ‘goed’), vergelijking met 2019 84% 84%
Noord-West 75% 78%
Zuid-Oost Zuid-West
65%
Hilversumse Meent
65%
Landelijk gebied
75% 74% 71%
Oost
65%
Zuid
64%
90%
2019
70%
2020
69% 67% 64%
Centrum 57%
Noord-Oost Gemeente Hilversum 0%
Monitor Hilversum 2020
20%
40%
60%
64% 67% 71%
80%
100%
20 van 83
Er is een lichte stijging te zien in de tevredenheid over de kwaliteit van de woningen, waar deze afgelopen vier jaar daalde (Figuur 2.2). Het grootste deel van de inwoners geeft aan op zijn plek te zitten en niet van plan te zijn om nieuwe woonruimte te zoeken. Dit aandeel is gestegen ten opzichte van het jaar daarvoor. Ongeveer een kwart van de inwoners is wel op zoek naar een nieuwe woning (Figuur 2.3). Onder inwoners die op zoek zijn naar een andere woning gaat de voorkeur uit naar een koopwoning, gevolgd door een sociale huurwoning (corporatie). Ook is er een duidelijke voorkeur voor een woning binnen Hilversum (69%), of anders binnen de regio (24%). Slechts een klein deel van de bewoners met verhuisplannen wil vertrekken uit de regio (13%). Figuur 2.2 - Mening over kwaliteit woningen per jaar 100%
2%
90%
21%
80%
3%
4%
3%
3%
25%
25%
30%
26%
70% 60%
Slecht
50% 40%
Redelijk
77%
72%
71%
67%
71%
2016
2017
2018
2019
2020
30%
Goed
20% 10% 0%
Figuur 2.3 - Op zoek naar een nieuwe woning in Hilversum
2016
12%
2017
16%
2018
17%
2019
18%
2020
24%
0%
2.2
5%
10%
15%
20%
25%
30%
Leefomgeving
Hilversummers vinden het erg prettig wonen in de buurt Men vindt het prettig wonen in Hilversum, dit wordt beoordeeld met een rapportcijfer 8,0. De inwoners van Noord-West zijn het positiefst over hun leefomgeving, deze inwoners beoordelen de leefomgeving met een 8,6 (Figuur 2.4).
Monitor Hilversum 2020
21 van 83
De inwoners van Noord-Oost geven relatief het laagste cijfer. Dit cijfer is echter nog steeds een ruime voldoende, namelijk een 7,7. Ten opzichte van 2019 is het cijfer significant gestegen in Oost en Noord-Oost. Figuur 2.4 - Mate waarin men prettig woont in de buurt (rapportcijfer) 8,7 8,6
Noord-West Hilversumse Meent
8,5 8,5
Landelijk gebied
8,5
8,9
8,2 8,3
Zuid Zuid-Oost
8,0 8,1
Zuid-West
8,0 7,9
2019 2020
7,6 7,8
Oost
8,0 7,8
Centrum
7,4 7,7
Noord-Oost
8,0 8,0
Gemeente Hilversum 0
2
4
6
8
10
Ongeveer de helft van de Hilversummers voelt zich (zeer) verbonden met de buurt Ongeveer de helft van de inwoners voelt zich (zeer) verbonden met de eigen buurt. Tussen de wijken zijn er grote verschillen in de mate dat men verbonden is met de eigen buurt (Figuur 2.5). De inwoners van Hilversumse Meent zijn het meest verbonden met de eigen buurt, ruim meer dan de helft van de inwoners is (zeer) verbonden met deze buurt. Inwoners uit Noord-Oost zijn het minst verbonden met hun eigen woonbuurt, bijna twee vijfde is (zeer) verbonden met de woonbuurt.
Monitor Hilversum 2020
22 van 83
Figuur 2.5 – Verbondenheid met woonbuurt per wijk Hilversumse Meent
63%
28%
8%
Noord-West
58%
30%
12%
Landelijk gebied
57%
32%
11%
Zuid
56%
35%
9%
Zuid-Oost
50%
Oost
46%
Zuid-West
46%
Centrum
41%
Noord-Oost
33% 37%
49%
0%
20%
16%
43%
38%
Gemeente Hilversum
16%
10%
31%
18%
47%
14%
37%
40%
60%
(Zeer) verbonden Neutraal (Helemaal) niet verbonden Geen mening
13%
80%
100%
Sociale cohesie in de buurt Hilversummers konden hun oordeel geven over verschillende aspecten van sociale cohesie in de buurt, waaronder of buurtbewoners voor elkaar klaar staan en de mate van saamhorigheid in de buurt. Uit de antwoorden op deze stellingen zijn schaalscores berekend. De schaalscores voor sociale cohesie zijn berekend op basis van een viertal stellingen: ‘de mensen gaan in deze manier op een prettige manier met elkaar om’, ‘ik voel me thuis bij de mensen die in deze buurt wonen’, ‘ik woon in een gezellige buurt waar veel saamhorigheid is’ en ‘de mensen kennen elkaar in deze buurt nauwelijks’. De schaalscore kan variëren tussen de 0 en 10. Hoe hoger de score, des te positiever men is over de sociale cohesie in de eigen buurt.
De schaalscore van sociale cohesie in Hilversum ligt op 6,7, dit is hoger dan in 2019 (6,5). Er zijn verschillen tussen wijken en de score op sociale cohesie (Figuur 2.6). In de Hilversumse Meent zijn de inwoners het positiefst over de sociale cohesie in de buurt, deze krijgt van de inwoners uit dit gebied een 7,1. De sociale cohesie in Noord-Oost wordt het laagst beoordeeld door de inwoners, namelijk met een 6,4. Het oordeel in Noord-Oost is wel toegenomen sinds 2019, net als in Oost, Zuid-West en Zuid-Oost. De sociale cohesie is nergens gedaald.
Monitor Hilversum 2020
23 van 83
Figuur 2.6 - Schaalscore sociale cohesie 7,1 7,1
Hilversumse Meent Noord-West
6,8 6,8
Zuid
6,8 6,9
Landelijk gebied
6,7 6,9
Zuid-Oost
6,6 6,9
2019
6,5 6,7
Oost Zuid-West
6,3
Centrum
6,3 6,5 6,0
Noord-Oost
2020
6,7
6,4 6,5 6,7
Gemeente Hilversum 0
2
4
6
8
10
Fysieke omgeving en onderhoud openbare ruimte De inwoners van Hilversum konden in de vragenlijst aangeven wat hun mening is over verschillende aspecten met betrekking tot de fysieke omgeving in de wijk. Deze aspecten hebben onder andere betrekking op een schone en groene omgeving en de aanwezigheid van voorzieningen. Van deze aspecten is een schaalscore berekend. De schaalscore voor fysieke kwaliteit is berekend op basis van de drie stellingen over fysieke voorzieningen. De schaalscore kan variëren tussen 0 en 10. Hoe hoger de score, des te meer inwoners de kwaliteit van de aanwezige fysieke voorzieningen waarderen. De score die men aan de fysieke omgeving geeft is een 7,1. Dit is een toename ten opzichte van 2019 (6,9). Er is een verschil tussen de wijken en de mate waarin de fysieke omgeving positief wordt beoordeeld door de inwoners (Figuur 2.7). De fysieke omgeving wordt door inwoners uit Noord-West het positiefst beoordeeld. In het Centrum krijgen aspecten met betrekking tot de fysieke omgeving de laagste beoordeling. Er zijn positieve ontwikkelingen in de schaalscore fysieke kwaliteit in Centrum; Zuid-Oost; Noord-West en Oost. Figuur 2.7 - Schaalscore fysieke omgeving
Monitor Hilversum 2020
24 van 83
Noord-West
7,8 8,0
Landelijk gebied
8,0 7,7 7,5 7,6
Hilversumse Meent Zuid-Oost
7,1 7,4
Zuid-West
7,0 7,2
Zuid
7,0 7,1
Noord-Oost
6,7 6,8
Oost
6,5 6,7
2019 2020
6,1 6,4
Centrum
6,9 7,1
Gemeente Hilversum 0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Inwoners geven het onderhoud in de openbare ruimte in de eigen buurt een 7,2 als rapportcijfer. Dit cijfer is een toename ten opzichte van 2019 (7,1). De wijken verschillen niet veel naar rapportcijfer voor het onderhoud in de openbare ruimte. De rapportcijfers liggen tussen de 7,1 en 7,5. De inwoners van Noord-West geven met een 7,5 de hoogste beoordeling aan het onderhoud, in Oost en het Centrum wordt het onderhoud het laagst beoordeeld, met een 7,1. Noord-Oost is de enige wijk met een significante toename ten opzichte van 2019.
Een op de vier ervaart geen problemen in de woonbuurt Een op de vier (24%) inwoners van Hilversum ervaart geen problemen in de woonbuurt (Figuur 2.8). Dit aandeel ligt hoger dan in eerdere jaren (afgezien van 2018). In het landelijk gebied en in Noord-West ervaart men de minste problemen in de woonbuurt, de inwoners van het Centrum ervaren juist de meeste problemen (Figuur 2.9).
Figuur 2.8 - Problemen woonbuurt naar jaar (geen problemen) 30% 25% 20%
23% 18%
24% 21%
17%
15% 10% 5% 0% 2016
Monitor Hilversum 2020
2017
2018
2019
2020
25 van 83
Figuur 2.9 - Problemen woonbuurt per wijk (geen problemen) 17%
Landelijk gebied
36%
Noord-West
26%
Hilversumse Meent
26% 23%
Zuid
21%
Noord-Oost Zuid-West
28%
15%
Centrum
15% 15% 21%
5%
10%
15%
2020
28%
18%
Gemeente Hilversum 0%
2019
27%
22%
Oost
28% 28%
24%
Zuid-Oost
30%
20%
24%
25%
30%
35%
40%
De buurtproblemen die door de meeste inwoners genoemd worden zijn te hard rijdende auto’s, vervuiling en te weinig parkeermogelijkheden (Figuur 2.10). Dit beeld is in de meeste wijken hetzelfde, hoewel de volgorde van deze top 3 nog wel eens wisselt.
Figuur 2.10 - Top 3 problemen in de woonbuurt 45% 40%
39% 33%
35%
29%
30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Hard rijden door auto's
Vervuiling (b.v. door zwerfvuil, hondenpoep)
Te weinig parkeermogelijkheden
Figuur 2.11 - Overige problemen woonbuurt
Monitor Hilversum 2020
26 van 83
14%
Foutparkeren
19% 16%
Overlast van jongeren
15%
Slecht onderhoud bestrating 13%
Te weinig surveillance door politie
8%
15% 9%
(Sluip)verkeer
13%
7%
Weinig speelgelegenheden
11% 8%
Overlast van drugsgebruikers/dealers 5%
Vandalisme
6%
Verkeersdrempels
6%
Burengerucht/burenruzies 4%
Slecht busverbindingen met/in onze buurt 3% 2%
Overlast van alcoholverslaafden 0%
2020
10% 7% 7% 7%
6% 6%
Slechte openbare verlichting
2019
11% 10%
Weinig openbare groenvoorzieningen
Slecht onderhoud groenvoorzieningen
18%
16% 16% 16%
Ander probleem Geluidsoverlast verkeer
19%
7%
4%
3%
5%
10%
15%
20%
Parkeergelegenheid nog steeds meest gemiste voorziening Een kwart van de inwoners geeft aan geen voorzieningen in de buurt te missen. Inwoners die wel voorzieningen missen geven aan vooral parkeergelegenheid, een bak voor oud papier en/of een brievenbus te missen. Ook in 2019 werd parkeergelegenheid het vaakst genoemd. Bij de ‘anders’ optie wordt geopperd om speciale hondenpoep-prullenbakken inclusief zakjes aan te bieden.
Figuur 2.12 - Top 3 gemiste voorzieningen 20% 18%
17%
16%
16%
15%
14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% Parkeergelegenheid
Monitor Hilversum 2020
Bak voor oud papier
Brievenbus
27 van 83
Figuur 2.13 - Overige gemiste voorzieningen (enkele opties zijn in 2020 toegevoegd) Bak voor oud papier
12%
Bak voor klein chemisch afval
12% 9%
Prullenbakken
9%
Groenvoorzieningen
9% 8%
Glasbak
8%
Speeltuin 6%
Bibliotheek
8%
Hondenuitlaatplaats 6%
Bak voor plastic afval
7%
6%
(meer/andere) winkels/winkelcentrum
6% 6% 6%
Verkeersdrempel(s) 4%
Bankfiliaal 3% 3%
Buurtcentrum
3%
0%
2%
4%
9%
2019 11%
2020
8%
7%
6%
Deelauto's/fietsen Bushalte
10%
7% 7%
Anders
10%
9%
Elektrische laadpalen Postkantoor
11%
9%
5%
Ruimte/ontmoetingsplaats voor jongeren
13%
10%
6%
Voetbalveldje/trapveldje/basketbalveld
15% 14%
AED Pinautomaat
16%
6%
6%
8% 10% 12% 14% 16% 18%
Buurt het afgelopen jaar gelijk gebleven Het grootste deel van de inwoners van Hilversum vindt dat de woonbuurt het afgelopen jaar niet vooruit of achteruit is gegaan, zeven op de tien inwoners delen deze mening. Een op de tien vindt dat de buurt vooruit is gegaan (Figuur 2.14). De inwoners van Noord-West hebben het positiefste beeld bij de ontwikkeling van hun buurt, een op de acht inwoners ziet vooruitgang en vijf procent achteruitgang. Inwoners van Zuid-West hebben het negatiefste beeld, een vijfde (21%) van de inwoners geeft aan dat hun woonbuurt in het afgelopen jaar er op achteruit is gegaan. Figuur 2.14 - Ontwikkeling woonbuurt afgelopen 12 maanden
Monitor Hilversum 2020
28 van 83
Noord-Oost
11%
Noord-West
15% 5%
12%
Centrum
8%
12%
Zuid
7%
11%
Oost
12%
Hilversumse Meent
10% 7%
Landelijk gebied Zuid-West
3% 21% 7%
Gemeente Hilversum
10%
10%
Vooruitgegaan
8% 7%
Zuid-Oost
25% 20% 15%
Achteruitgegaan
9%
5%
6% 11%
0%
5%
10%
15% 20%
Vooruitgang is volgens de inwoners onder andere te zien in de aanpak van wegdek, opknappen van huizen en nieuwbouw. Bij achteruitgegaan wordt vooral verwezen naar zwerfvuil, parkeerproblemen en buurtbewoners die hun eigen omgeving slecht onderhouden.
Corona vaak genoemd: positief en negatief De corona-omstandigheden komen in de open antwoorden over waarom voor- of achteruitgang dikwijls naar voren, zowel in positieve en negatieve zin. De een geeft aan vanwege corona meer rust in de buurt te ervaren en sociale cohesie, terwijl een ander juist het gebrek aan sociale cohesie opmerkt en overlast van bijvoorbeeld buurtbewoners die rondhangen. In paragraaf 3.6 wordt verder ingegaan op de impact van corona op de beleving van Hilversummers.
2.3
Gemeente Hilversum in het algemeen
Inwoners van Hilversum geven de gemeente, net zoals in 2018 en 2019, een rapportcijfer 7,5. De sfeer en uitstraling van het centrum van Hilversum wordt door de inwoners met een 6,8 beoordeeld. De inspanningen van de gemeente tezamen wordt gewaardeerd met een 7,1. Ook deze cijfers wijken niet af van eerdere jaren. Tussen de wijken zijn er nauwelijks verschillen in de rapportcijfers die men toekent aan de drie aspecten. Uitzonderingen zijn een toename in NoordOost voor het rapportcijfer algemeen en een afname in Oost voor de sfeer en uitstraling van het centrum