Collegebrief inzake Jaarrekening STIP 2020

GEMEENTE HILVERSUM POSTBUS 9900 1201 GM HILVERSUM BEZOEKADRES:

Aan de gemeenteraad cc college van B en W cc pers

RAADHUIS DUDOKPARK 1 TELEFOONNUMMER: 14 035 WWW.HILVERSUM.NL

19 januari 2022 1089902 BEHANDELD DOOR R. van Ooijen TELEFOON (035) 629 2064 DATUM

ZAAKNUMMER

UW KENMERK BIJLAGEN BETREFT

1 jaarverslag en jaarrekening STIP 2020

Geachte raads- en commissieleden,

We verzoeken u kennis te nemen van het jaarverslag en de jaarrekening 2020. Deze documenten zijn ter informatie toegestuurd door de Raad van Toezicht en het College van bestuur van STIP, de stichting die namens de gemeenteraad het openbaar primair onderwijs bestuurt. Vanaf 1 augustus 2010 is het openbaar primair onderwijs in Hilversum op afstand gezet. De rol van toezichthouder, zoals beschreven in artikel 48 van de Wet op het primair onderwijs ligt bij de Raad van Toezicht. Het belang van continuïteit van het openbaar onderwijs is nog steeds een publiek belang. Zo ligt de bevoegdheid van het wijzigen van de statuten bij de gemeenteraad evenals de benoeming van de leden van de Raad van Toezicht. Conform artikel 9 van de statuten kan de gemeenteraad ook zelf toezicht uitvoeren. In een convenant van 5 februari 2013 is nog eens expliciet vastgelegd dat STIP de gemeenteraad jaarlijks informeert over de jaarrekening en de begroting, wat voor de jaarrekening 2020 met bijgaande bijlage formeel is gebeurd. In het toezicht op het openbaar onderwijs hebben wij formeel geen rol. We hebben wel gekeken naar de continuïteit van het openbaar onderwijs. Voor het beoordelen van de continuïteit van onderwijs is gekeken naar het aantal scholen / locaties, het aantal leerlingen en de financiële situatie.

Aantal scholen / locaties Per 1 januari 2020 is de Jan van Rijckenborghschool toegetreden tot de Stip-organisatie. Aantal leerlingen Het totale leerlingenaantal van Stip Hilversum is per 1 oktober 2020 gestegen ten opzichte van 1 oktober 2019. Het leerlingenaantal laat een stijging zien van 133 leerlingen naar 3.489. Deze stijging wordt veroorzaakt door de toetreding van de Jan van Rijckenborghschool per 1 januari 2020. Daarnaast zien wij een groei op verschillende Stip-scholen, met name bij Villa Vrolik en de Violenschool.

Financiële situatie De inspectie heeft in 2020 een nieuwe signaleringswaarde ontwikkeld: het normatieve publieke eigen vermogen. Het is uiteindelijk de bedoeling dat (school)besturen niet meer beschikken over een bovenmatig groot publiek eigen vermogen zonder dat daar goede redenen aan ten grondslag liggen. De beschikbare middelen dienen besteed te worden aan onderwijs, waarbij alleen een bepaalde omvang van het eigen vermogen als financiële buffer is toegestaan. Stip Hilversum heeft geen bovenmatige reserves. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

P. Torres Barrera

P.I. Broertjes

INHOUD

A

Bestuursverslag

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12.

Voorwoord Organisatie Verslag Raad van Toezicht Missie en visie Strategisch beleidsplan en meerjarenbeleid Onderwijskwaliteit en opbrengsten Overige onderwerpen Leerlingen Medezeggenschap Personeel Huisvesting Uit de scholen Financiën en continuïteitsparagraaf

1 2 4 8 10 15 22 25 28 30 36 38 50

B

Overige rapportages Bijlage 1 Kengetallen en grafieken Instellingsgegevens

61 63 65 68

Jaarrekening 2020

B1 B2 B3 B4 B5 B6

1

Grondslagen Balans per 31 december 2020 Exploitatieoverzicht 2020 Kasstroomoverzicht over 2020 Toelichting op de balans per 31 december 2020 Niet in de balans opgenomen verplichtingen (passief)/niet uit de balans blijkende rechten (actief) B7 Toelichting op de exploitatierekening over 2020 B8 (Voorstel) bestemming van het exploitatiesaldo B9 Gebeurtenissen na balansdatum B10 Overzicht verbonden partijen B11 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector B12 Bestuursbesluit en besluit Raad van Toezicht

70 74 75 76 77 81

C

Overige gegevens

C1

Controleverklaring

1 91

82 86 87 87 88 89

Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag van Stip Openbaar Basisonderwijs Hilversum, een stichting met 16 openbare basisscholen, gehuisvest op 20 verschillende locaties in Hilversum. Met dit jaarverslag over 2020, dat het bestuursverslag en de jaarrekening bevat, legt het bestuur van Stip Hilversum verantwoording af aan leerkrachten en andere medewerkers, medezeggenschapsraden, Raad van Toezicht, onderwijsinspectie, gemeente Hilversum, ouders en andere belanghebbenden. Het verslag wordt besproken met de schooldirecteuren, de Raad van Toezicht, de Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad en de gemeente Hilversum. Met dit jaarverslag blikken we terug op de belangrijkste ontwikkelingen in 2020. Een jaar waarin de Covid 19-pandemie (corona) een grote rol speelde. Vanaf februari 2020 ontwikkelde deze pandemie zich met grote snelheid wat leidde tot een schoolsluiting op 16 maart. Van leerkrachten, leerlingen en ouders werd het uiterste gevraagd. Leerlingen kregen thuis online les waar ouders hen begeleidden. Omdat ouders ook thuis werkten vroeg dit veel van het organisatievermogen van hen. Ook in de scholen werd een beroep gedaan op de flexibiliteit en het organisatievermogen. Er werd online lesgegeven door de leerkrachten en daarnaast ook noodopvang geboden. En dat alles met de regel dat er anderhalve meter afstand zou worden gehouden. In mei mochten de scholen weer stapsgewijs open.

Leerkrachten zetten hun schouders onder het herstel van de leer- en sociaal emotionele ontwikkeling van hun leerlingen. Helaas volgde eind 2020 opnieuw een lockdown en moesten de scholen wederom sluiten. In 2020 hebben leerkrachten, leerlingen en ouders een groot aanpassingsvermogen laten zien. De flexibiliteit en veerkracht was enorm. Ook zijn er grote stappen op het gebied van ICT gemaakt. We hopen dat in 2021 de pandemie overwonnen is en we kunnen werken aan het herstel van de leergroei en het welbevinden van de leerlingen. In november 2020 hebben we afscheid genomen van de bestuurder van Stip Hilversum Geert Looyschelder. Geert heeft 7 jaar bij Stip gewerkt en zich ingespannen voor de organisatie. Vanaf november heeft Caroline van Veen zijn taak overgenomen als plaatsvervangend bestuurder. In 2021 zal er een nieuwe bestuurder worden aangesteld. Het bestuur van Stip Hilversum vindt een transparant jaarverslag vanzelfsprekend, omdat het zich publiekelijk wil verantwoorden. Dit past ook bij een belangrijk uitgangspunt van Stip Hilversum: openheid op alle niveaus. Het moet daarbij voor eenieder helder zijn waar het geld voor onderwijs naartoe gaat.

Bij financieel beleid is het belangrijk om de juiste balans te vinden tussen het bewaken van een noodzakelijke en verantwoorde vermogenspositie en het maximaal inzetten van de ter beschikking gestelde publieke middelen ten behoeve van (de kwaliteit van) het onderwijs. Stip Hilversum streeft ernaar de beschikbare middelen zo in te zetten dat de doelstellingen (o.a. uit het strategisch beleid) op organisatie- en schoolniveau op een effectieve en efficiënte wijze worden behaald. Vanwege de transparantie publiceert Stip Hilversum het jaarverslag - na goedkeuring door de accountant – ieder jaar op de website van de stichting en maakt het er melding van op sociale media. Het bestuur van Stip Hilversum hoopt dat ouders, leraren en andere belanghebbenden het verslag met plezier en interesse lezen. Mocht u naar aanleiding van het jaarverslag willen reageren, dan ontvangen wij uw vragen of opmerkingen graag via info@stiphilversum.nl. Caroline van Veen Plaatsvervangend bestuurder Stip Hilversum mei 2021

1

1. Organisatie Bestuursmodel De stichting Stip Openbaar Basisonderwijs Hilversum vormde in 2020 het bevoegd gezag van 16 basisscholen met in totaal 20 locaties. Vanaf januari 2020 is de Jan van Rijckenborghschool uit Hilversum toegetreden bij Stip Hilversum. De stichting heeft slechts 10 BRIN-nummers, doordat in het verleden scholen door krimp zijn samengevoegd of door groei juist een extra locatie hebben gekregen. Mogelijk kan er in de toekomst voor een enkele school, zoals IKC Villa Vrolik, een nieuw BRIN-nummer aangevraagd worden. Voor een overzicht van de scholen, zie bijlage 1. Binnen Stip Hilversum bestaat een scheiding tussen het bestuur en het intern toezicht, door toepassing van het ‘Raad van Toezicht model‘. De directeur-bestuurder vervult het bevoegd gezag en hij is eindverantwoordelijk en aansprakelijk voor alle zaken die betrekking hebben op de stichting en het besturen van de scholen. De stichting heeft naast de Raad van Toezicht als interne toezichthouder de gemeenteraad als externe toezichthouder. De rollen van beide toezichthouders zijn vastgelegd in de statuten van de stichting. Code goed bestuur Stip Hilversum houdt zich aan de gedragsregels van de Code Goed Bestuur, zoals die voor het primair onderwijs is opgesteld door de PO-Raad. Met deze code sluiten wij aan op de actuele inzichten in ‘goed bestuur’.

In de code staan bepalingen ten aanzien van de functiescheiding. De code is bedoeld als leidraad voor bewustwording, dialoog en verantwoordelijk handelen in aansluiting op actuele thema’s en uitdagingen voor het primair onderwijs. Per 1 januari 2021 zal de hernieuwde 'Code Goed Bestuur in het primair onderwijs' ingaan. De nieuwe code is een op principes gebaseerde code waarin een beperkt aantal uitgangspunten voor goed bestuur centraal staat. Het is de verantwoordelijkheid van besturen en intern toezichthouders om, in dialoog met elkaar en met belanghebbenden, over een eigen invulling te beslissen en zich hierover actief te verantwoorden. Daarnaast bevat de Code Goed Bestuur een aantal verplichte bepalingen. Dit zijn minimumeisen van transparant en integer bestuurlijk handelen, waar ieder bestuur aan moet voldoen. Bestuursomvang en kwaliteit In het nieuwe toezichtskader stelt de Inspectie van het Onderwijs vast in welke mate besturen zicht hebben op en sturen op de kwaliteit van het onderwijs op hun scholen. De inspecteurs beoordelen daarbij de kwaliteitszorg, de kwaliteitscultuur, verantwoording en dialoog en het financieel beheer. De verwachting is dat de Inspectie van het Onderwijs het bestuur en de scholen van Stip Hilversum in het schooljaar 2021-2022 zal bezoeken voor een kwaliteitsonderzoek. Bestuur Sinds 1 november 2013 was de heer G.

(Geert) Looyschelder de (directeur-)bestuurder van Stip Hilversum; hij was als bevoegd gezag van de stichting en de scholen verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van de organisatie. Mevrouw C.T. M. (Caroline) van Veen is plaatsvervangend bestuurder. De heer G. (Geert) Looyschelder heeft per 1 november 2020 na 7 jaar de stichting verlaten. Plaatsvervangend bestuurder mevrouw C.T. M. (Caroline) van Veen heeft zijn taken per 1 november 2020 overgenomen. In 2021 zal er een nieuwe bestuurder geworven worden. Bestuurskantoor Het bestuurskantoor is gevestigd aan de Oude Enghweg 2 (2e etage), 1217 JC Hilversum. Op deze etage van het bedrijvenverzamelgebouw bevinden zich werkruimtes, spreekkamers en een grote

2

zaal, die gebruikt wordt voor diverse vergaderingen (o.a. van directeuren, intern begeleiders en verschillende netwerken) en andere bijeenkomsten, zoals scholingen en lezingen in de Stip Academie. Het telefoonnummer is (035) 622 13 70, het emailadres is info@stiphilversum.nl. Bovenschools management en staf De directeur-bestuurder en de schooldirecteuren worden met betrekking tot de beleidsontwikkeling ondersteund door het bovenschools management met stafmedewerkers. Het bovenschools management werd in 2020 gevormd door: - mevr. E. (Ellen) van den Boogert, hoofd personeelszaken - mevr. C.T.M. (Caroline) van Veen, hoofd onderwijs en kwaliteit - mevr. G.B. (Inge) Boers, controller/financiën Ter ondersteuning van de scholen, de stafmedewerkers en bestuurder waren op het bestuurskantoor in 2020 ook werkzaam: - mevr. S.W.M. (Sylvia) Brakkee, secretariaat - mevr. E. (Evelien) Hortulanus, secretariaat (t/m 23 februari 2020) - mevr. S. (Soraya) Ruitenbeek, secretariaat (t/m 6 maart 2020) - mevr. M. (Marjolein) Visser, communicatie & PR en secretariaat (vanaf 1 maart 2020) - mevr. D.M. (Dorka) Vermeulen, beleidsmedewerker P&O - mevr. L. (Lenie) Verkerk, interim beleidsmedewerker P&O (vanaf 16 september 2020) - mevr. N. (Noor) Stoelinga, beleidsmedewerker Onderwijs & Kwaliteit - dhr. M.

(Maarten) Bakker, bovenschools ICT’er Organisatiestructuur In het onderstaand schema wordt de structuur van de organisatie weergegeven:

3

2. Raad van Toezicht Taak en samenstelling van de Raad van Toezicht De Raad van Toezicht (RvT) adviseert en houdt toezicht op het beleid van de Stichting Openbaar Basisonderwijs Hilversum (hierna Stip) uitgevoerd door de bestuurder. Tevens is de RvT werkgever van de bestuurder en dient hem gevraagd en ongevraagd van advies. De RvT baseert zich bij de uitoefening van zijn werkzaamheden op de Code Goed Bestuur in het Primair Onderwijs. De RvT bestond in 2020 uit de volgende leden: Dhr. R.P.J.(Rob) van Breemen – voorzitter en lid auditcommissie; Nevenfuncties: Lid RvC Stichting Amphia Ziekenhuis Breda; Lid RvT Stichting Inovum te Loosdrecht; Directeur Diependael Consultancy (Consultancy en Interim Management). Mevr. A.C.A.M. (Ard) Vermeulen - lid commissie onderwijs en kwaliteit; Nevenfuncties: Eigenaar adviesbureau Interpreteren is leren. Dhr. J. (Hans) de Bruin – lid commissie onderwijs en kwaliteit, per 1 januari 2019 vice-voorzitter en lid remuneratiecommissie, lid commissie mens en organisatie. Nevenfuncties: lid van de RVT van de Stichting Meerkring Amersfoort, freelance beleidsadviseur en persoonlijke coach. Dhr. P.E. (Peter) Buisman - lid Auditcommissie; Nevenfuncties: Voorzitter Geschilleninstantie Verloskunde; Directeur-bestuurder Kwaliteitsregister Paramedici; Directeur ZorgLegal (strategisch en juridisch advies). Mevr. C.

(Conny) Herben Nevenfuncties: bestuurslid Stichting Amersfoort-in-C (overkoepelende organisatie waarin de Amersfoortse culturele instellingen Kunsthal Kade, Mondriaanhuis, Museum Flehite en Architectuurcentrum FASadE verenigd zijn), bestuurslid Stichting Museum Hilversum, bestuurslid Stichting Mediaplein Hilversum; gevestigd als zelfstandig Organisatie-Adviseur. Werkzaamheden in het verslagjaar De Raad van Toezicht heeft in het jaar 2020 in totaal vijf keer vergaderd, samen met de bestuurder. Voorafgaand en/of aansluitend aan deze vergaderingen vindt er een vergadering met alleen de RvTleden plaats. De RvT heeft daarnaast ook vergaderingen gehouden zonder bestuurder. De voor 2020 ingeplande zelfevaluatie onder externe begeleiding werd doorgeschoven naar 2021. Het bureau De Galan te Baarn is de opdracht gegund. Ter voorbereiding op de RvT-vergaderingen komen directeur-bestuurder en de commissie Onderwijs en Kwaliteit, alsmede de Audit Commissie regelmatig bijeen. De bestuurder wordt in die overleggen vergezeld door leden van het bovenschools management. Eenmaal per jaar overlegt de Audit Commissie zonder bestuurder met de accountant. Dit overleg heeft ook in 2020 plaatsgevonden. Ook in 2020 heeft herhaaldelijk, meer dan de gebruikelijke tweemaal, informatief en constructief overleg met de GMR plaatsgevonden.

Het contact in de driehoek bestuurder-GMR-RvT werd bewust nadrukkelijker gezocht om de verbinding tussen RvT, vertegenwoordigers uit de onderwijspraktijk en de oudervertegenwoordiging te intensiveren. Het voornemen is om die intensievere samenwerking in de toekomst voort te zetten. Op de vergaderingen van de voltallige RvT worden, in aanvulling op (standaard)agendapunten, regelmatig thematische presentaties gegeven door leden van het bovenschools management of vertegenwoordigers uit de scholen. Onderwerpen die onder andere in de RvT aan de orde zijn gekomen:

4

                   

Mogelijke samenwerkingsverbanden/IKC en voortgezet onderwijs Onderwijs in wetenschap en techniek en aan meer praktisch ingestelde leerlingen Schoolbezoeken RvT-leden Ontwikkelingen ten gevolge van COVID-19 Lerarentekort en arbeidsmarktstrategie Bestuursformatieplan 2020-2021 Bestuursverslag en jaarrekening 2019 Financiële kwartaalrapportages Ziekteverzuim Gewichtenregeling en financiering nieuwkomersonderwijs Bijzonderheden Sterrenschool Hilversum Samenwerking Unita Voortgang strategisch beleidsplan Informatiebeveiliging en privacy Klachtenregeling Regeling plaatsvervangend bestuurder Overleg met de GMR Huisvesting, meerjarenonderhoudsplan voor binnen- en buitenonderhoud, Integraal Huisvestingsplan gemeente Hilversum Verslag Inspectiebezoek Overkoepelend personeelsbeleid

Belangrijke besluiten die in deze vergaderingen zijn genomen:     

De RvT verleende goedkeuring voor de Jaarrekening en het Bestuursverslag 2019 Benoemen Eshuis Register Accountants tot accountant voor de stichting Goedkeuring extra budgetten voor innovatie- en kwaliteitsbeleid Stip-scholen De RvT verleende goedkeuring voor de meerjarenbegroting 2021-2024 Besluit tot het aanstellen interim-bestuurder

De bestuurder en voorzitter RvT streven ernaar, in verband met de toezichthoudende rol van de gemeente op het openbaar onderwijs, tweemaal per jaar de Wethouder van Onderwijs te spreken over de algemene gang van zaken. Die gesprekken hebben ook in 2020 plaatsgevonden. Overigens zijn door het jaar heen de contacten tussen de bestuurder en de gemeente veelvuldig. Jaarlijks wordt een vijftal schoolbezoeken afgelegd door de leden van de RvT. Na een gesprek met de schooldirecteur volgt een rondleiding door de school. Inspirerende bezoeken, inmiddels als onmisbaar ervaren door de RvT, waar in de praktijk de ontwikkelingen en de inzet van de teams van de scholen worden ondervonden. Door de COVID-19 uitbraak en de genomen maatregelen zijn de schoolbezoeken uitgesteld tot 2021. Ook in 2020 is er door diverse leden middels seminars en cursussen gewerkt aan de eigen ontwikkeling ter ondersteuning van het eigen functioneren als toezichthouder. Onderling wordt hierover informatie gedeeld, evenals informatie over ontwikkelingen in het onderwijs. Gelet op de toegenomen werkdruk en verantwoordelijkheden heeft de RvT besloten tot een andere honoreringssystematiek voor haarzelf conform de uitgangspunten van de Handreiking die hierover werd uitgebracht door de Vereniging Toezichthouders in Onderwijsinstellingen (VTOI).

De honorering wordt volgens die Handreiking in het vervolg gekoppeld aan het maximale uurloon van de bestuurder in relatie tot het aantal gewerkte uren door de leden van de RvT. Bij de exacte uitwerking is de RvT 5

terughoudend geweest. Er worden minder uren in rekening gebracht dan de Handreiking als landelijke standaard aangeeft en ook feitelijk gemeten door de leden van de RvT zelf. Een extra benchmark met vergelijkbare instellingen qua omvang en complexiteit binnen en buiten de regio gaf geen aanleiding tot een wijziging van de conclusies. Daarnaast is er jaarlijks een opleidingsbudget van € 500 per persoon beschikbaar. De systematiek voorziet in jaarlijkse automatische aanpassing. Ontwikkelingen in en na het verslagjaar De stichting kan wederom terugzien op een jaar waarin met heel veel inzet is gewerkt door alle betrokkenen. Ten gevolge van de COVID-19 pandemie werd een zware wissel getrokken op de flexibiliteit van leerlingen, ouders en vooral ook onze leerkrachten en medewerkers van het bestuursbureau. Het sluiten van de scholen was pijnlijk, maar schijnbaar moeiteloos werd de opvang op de scholen alsmede het onderwijs op afstand vorm gegeven zonder een kind uit het oog te verliezen. Met enthousiasme werden de scholen weer geopend ondanks de ook terechte zorgen omtrent de risico’s voor de gezondheid van onze kinderen en collega’s. Grote waardering voor deze inzet en professionaliteit is op zijn plaats. Na een periode van zeven jaar heeft de bestuurder, de heer G. Looyschelder, de organisatie verlaten. Wij hebben hem zien functioneren als een ondernemend bestuurder.

De stichting verbreedde door zijn initiatieven in onderwijsaanbod. Ook de gemeten onderwijskwaliteit bleef op hoog niveau of groeide en met name ook op scholen waar dit niet zo eenvoudig te realiseren is. Er werd gericht en fors geïnvesteerd in leermiddelen, nieuwbouw en renovatie van scholen. Tegelijkertijd was en bleef onze stichting een financieel gezonde organisatie. Wij danken hem voor zijn inzet en wensen hem veel succes in zijn nieuwe rol als rector-bestuurder van het Jordan Montessori Lyceum Utrecht in Zeist. Op het moment van schrijven beraadt de Raad van Toezicht zich op de invulling van de toekomstige bestuursstructuur en profielen van de bestuurder(s). Belangrijke input daarvoor zal worden gevonden in het af te ronden strategisch beleidsplan 2021-2025 en uiteraard gesprekken met alle gremia binnen de organisatie. De ambitie is om aan het begin van het schooljaar het nieuwe bestuur geïnstalleerd te hebben. Tot het einde van het lopende schooljaar wordt het bestuur gevormd door interim-bestuurder P. Velseboer en plaatsvervangend bestuurder C. van Veen. Per 1 januari 2021 heeft mevrouw C. Herben het lidmaatschap van de RvT opgegeven. Door privéomstandigheden geforceerd kwam zij tot de conclusie dat zij Stip niet langer de tijd en kwaliteit kon bieden die bij haar eigen taakopvatting daaromtrent past.

Wij zullen haar inbreng missen en zeggen haar dank voor haar inbreng en collegialiteit in de afgelopen jaren. Inmiddels is de werving voor haar opvolging in gang gezet. In het verslagjaar werd de heer H. de Bruin wederom op voordracht van de GMR benoemd voor zijn tweede termijn. De Raad van Toezicht heeft al in 2019 bij de Wethouder zijn zorg uitgesproken over de dreigend hoge kosten van gebouwonderhoud ten laste van Stip. Inmiddels heeft de gemeente Hilversum een Integraal Huisvestingsplan afgerond waarin deze zorg weggenomen wordt. De gemeente neemt haar verantwoordelijkheid in de zoektocht naar subsidies en suppleert, daar waar de feitelijke kosten de rijksvergoeding van Stip voor Materiele Instandhouding overstijgt. Vanzelfsprekend zijn de hiervoor uitgesproken zorgen omtrent de onderhoudskosten van met name de monumentale panden nog niet weggenomen. Het contact met de gemeente was ook in dit verslagjaar op dit punt onverminderd intensief en volgt nog immer de lijn zoals die hierboven geschetst in 2019 werd ingezet. Het jaar 2019 werd afgesloten met een fors positief resultaat. Het resultaat van de CAO6

onderhandelingen leidde tot een hoge nabetaling vanuit de overheid aan Stip in het boekjaar 2019. Die nabetaling moest als inkomsten geboekt worden, maar de bijpassende uitbetaling aan het personeel heeft pas in 2020 plaatsgevonden. Het gevolg is dat deze extra uitgave nu zichtbaar is in het boekjaar 2020. Dit heef tot een gering positief resultaat in 2020 geleid. De stichting was en is gezond. De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt zullen, zoals ook landelijk, zeker de komende jaren een uitdaging blijven. Het bestuur heeft maatregelen genomen om deze uitdaging het hoofd te bieden. Ze streeft er daarbij naar om externe inhuur tot een absoluut minimum te beperken. Wij hebben er alle vertrouwen in dat Stip Hilversum goed over het voetlicht kan krijgen dat zij een aantrekkelijke werkgever is. De Raad van Toezicht heeft deze uitdaging bijzondere aandacht gegeven door de instelling van een commissie Mens en Organisatie. Deze commissie zal, meer gericht dan nu ook al gebeurde, toezien op HRM-aspecten als personeelsopbouw, werving, selectie, organisatiecultuur en behoud van personeel. Daarnaast en ter ondersteuning van aantrekkelijk werkgeverschap werd, als ook voor eerdere jaren al, maar ook voor 2021 en latere jaren, besloten om te blijven investeren in (ver)nieuwbouw, onderhoud en uitbouw van onze scholen. Daarbij wordt nauw samengewerkt met de gemeente.

Tevens worden didactische nieuwe samenwerkingsvormen onderzocht met zowel kinderopvang als voortgezet onderwijs en worden gelden ter beschikking gesteld voor vernieuwende projecten die de onderwijskwaliteit en diversiteit vergroten. Tot slot Het zorgen voor een goede onderwijskwaliteit blijft de hoofdtaak van Stip Hilversum, zodat iedere leerling het maximale uit zijn mogelijkheden kan halen. Een professioneel bestuur, professionele en gepassioneerde leerkrachten en een professionele RvT, die kunnen inspelen op veranderingen en vernieuwingen, zijn hiervoor zeer belangrijk. Vanuit die professionaliteit kan worden ingezet op een lerende organisatie in brede zin. De aandacht hiervoor zal er ook in 2021 zijn. Op het moment van schrijven van dit verslag wordt nog steeds ten gevolge van de COVID-19Pandemie een grote inspanning geleverd door het hele Stip-team. Onze scholen zijn weer open, maar COVID-19 is nog niet weg. Past normaal gesproken al lof en waardering voor niet aflatende inzet in lastige arbeidsmarktomstandigheden, onder deze complexe omstandigheden is dat extra het geval. Juist nu laten de teams op de diverse scholen zich van hun beste kant zien. De RvT bedankt alle medewerkers van Stip Hilversum voor hun grote inzet, professionaliteit en goede samenwerking onder moeilijke omstandigheden. Het lopende schooljaar zal lastig blijven.

Maar wij hebben goede hoop dat de start van het nieuwe schooljaar uiteindelijk ook de start van een normaal schooljaar zal blijken te zijn. Wij zien er naar uit in het belang van de ons toevertrouwde kinderen en onze medewerkers. Hilversum, 13 april 2021 Rob van Breemen Voorzitter Raad van Toezicht Stichting Openbaar Basisonderwijs Hilversum

7

3. Missie en visie De verschillende basisscholen van Stip Hilversum hebben een divers onderwijsaanbod zodat ouders in Hilversum een bewuste keuze kunnen maken voor een school die past bij hun kind. Het onderwijs op de Stip-scholen varieert van tweetalig en internationaal tot speciale onderwijsconcepten als Dalton en vrijeschool. Daarnaast variëren de scholen in samenstelling en grootte, van 71 tot 461 leerlingen. Kwaliteit De scholen binnen Stip Hilversum voldoen alle aan de gestelde kwaliteitsnormen en werken binnen gestelde kaders, maar mogen van elkaar verschillen en een eigen identiteit ontwikkelen. Overigens zegt de grootte van een school niets over de kwaliteit van het onderwijs op die locatie: een van onze kleinste scholen, de Lelyschool met 78 leerlingen op 1 oktober 2020, scoort bij de eindtoets al jaren erg goed. De Stip-scholen kennen hun resultaten en analyseren die. Daar waar nodig komt er een plan van aanpak om de opbrengsten te verbeteren. Leerkrachten, schoolleiders en bestuur tonen ambitie en nemen geen genoegen met het minimum van de kwaliteitsnormen. We leggen de lat hoog, in alle opzichten. Binnen onze scholen worden drie verschillende eindtoetsen in groep 8 gemaakt: IEP, Route 8 en CITO. De Stipscholen kiezen voor de eindtoets die het best past bij de leerlingpopulatie van de school.

Binnen Stip Hilversum vinden wij dat deze toetsen heel goed vergelijkbaar zijn (zeker als men de referentieniveaus vergelijkt) en heel goed naast elkaar kunnen bestaan. Wij zouden het dan ook betreuren als onder politieke druk weer voor één centrale eindtoets wordt gekozen die verplicht door alle scholen moet worden afgenomen. In 2020 heeft het Ministerie van Onderwijs besloten de eindtoets niet te laten afnemen. Door de maatregelen die het ministerie moest nemen om de COVID te bestrijden waren alle scholen vanaf 16 maart 2020 gesloten (lockdown) en volgden leerlingen thuisonderwijs. Daardoor was het onmogelijk leerlingen te toetsen. Leerlingverschillen Om elk kind in een latere fase van het leven daadwerkelijk in staat te stellen te werken en mee te doen in de maatschappij, moet het onderwijs de benodigde kennis en vaardigheden meegeven. Niet alleen het onderwijsaanbod, maar ook de leerlingen op onze scholen zijn verschillend: niet alleen qua afkomst, levensovertuiging of seksuele geaardheid, maar ook qua vraag die ze aan de leerkrachten stellen: iedereen is welkom op onze Stip-scholen. Stip Hilversum ziet het als haar missie om openbaar en algemeen toegankelijk primair onderwijs te bieden voor kinderen van 4 tot 13 jaar ongeacht afkomst, cultuur of religie.

Stip Hilversum streeft naar een gevarieerde samenstelling van haar scholen en ziet het als stichting van openbare basisscholen als opdracht om kansenongelijkheid in het onderwijs tegen te gaan. Toch moeten we in onze scholen constateren dat er grote populatieverschillen zijn tussen de verschillende scholen. Daltonscholen en vrijescholen als De Windkanter hebben gemiddeld hoger opgeleide ouders dan het landelijk gemiddelde. Scholen voor tweetalig onderwijs, zoals de Gooise Dalton en Violenschool, meer leerlingen met een niet-westerse migratieachtergrond. Talentontwikkeling Stip Hilversum streeft er ook naar dat leerlingen op de Stip-scholen al hun talenten kunnen ontwikkelen. Daarbij is er niet alleen aandacht voor de cognitieve kennis en vaardigheden, maar wordt ook veel aandacht geschonken aan de brede persoonsvorming én emotionele ontwikkeling van ieder kind. Leerlingen van de Stip-scholen zijn zelfstandig, initiatiefrijk, creatief en veerkrachtig. Daarnaast houden ze plezier in leren en blijven ze nieuwsgierig. Elk kind verdient goed onderwijs. Met een goede opleiding gaat er een wereld voor je open. Op onze 8

Stip-scholen maken kinderen zich kennis en vaardigheden eigen waarvan zij hun leven lang profijt hebben. Zij leren de wereld kennen in al zijn gevarieerdheid en complexiteit. En ze ontwikkelen zichzelf, als individu, in een snel veranderende wereld, onder het motto: ’Oriëntatie op jezelf, oriëntatie op de wereld’. De Stip-scholen helpen kinderen daarom ook bij het verwerven van 21eeeuwse vaardigheden als samenwerken, communiceren, ICT-gebruik, creativiteit en kritisch en probleemoplossend denken. Onze Stip-scholen bieden leerlingen kwalitatief hoogstaand, innovatief, inspirerend én passend onderwijs. Om elk kind in een latere fase van het leven daadwerkelijk in staat te stellen te werken en mee te doen in de maatschappij, moet het onderwijs de benodigde kennis en vaardigheden meegeven. In 2020 is een start gemaakt met het formeren van een klas voor leerlingen met een praktisch talent, de Kei-klas. Deze klas is vooral bedoeld voor leerlingen die hun praktisch talent willen ontwikkelen en uiteindelijk zullen uitstromen naar VMBO-K, VMBO-B of praktijkonderwijs. Tekort aan leerkrachten Op onze scholen werken betrokken, inspirerende leerkrachten die trots zijn op hun vak en houden van een uitdaging. Ook in 2020 is het tekort aan leerkrachten een groot vraagstuk, waardoor de werving en selectie van nieuw personeel veel aandacht en tijd vraagt.

Toch blijven we bij de bestaande en ook bij nieuwe leerkrachten de lat hoog leggen om ervoor te zorgen dat onze leerkrachten de benodigde competenties bezitten die nodig zijn in het hedendaagse onderwijs. In de functionerings- en beoordelingsgesprekken met leerkrachten zijn in 2020 de nieuwe beschrijvingen van de competenties van leerkrachten als uitgangspunt gebruikt. Leerkrachten werken net als leerlingen veel samen en leren zo met én van elkaar, onder andere in de eigen Stip Academie waarin scholing wordt aangeboden. In deze Stip Academie worden ook speciale lezingen voor ouders gehouden, waarbij ervaring en kennis worden gedeeld. Door de lockdown waarin we in 2020 kwamen zijn er veel lezingen van de Stipacademie helaas niet doorgegaan. Schooldirecteuren zijn van groot belang voor de onderwijskwaliteit, dat merken wij ook binnen onze stichting. Leidinggeven aan ontwikkeling en verbetering van het onderwijs en het creëren van een professionele cultuur om dit met elkaar te bereiken, vormen de kern van hun vak. Inspecteurs zien hoe schoolleiders het verschil kunnen maken voor leerkrachten en leerlingen. Een goede schooldirecteur formuleert vanuit een duidelijke visie, samen met zijn/haar team, concrete doelen, organiseert het samen leren van de leraren om deze doelen te bereiken en evalueert of deze doelen bereikt worden.

Delen expertise Stip Hilversum zorgt ervoor dat de verschillende openbare basisscholen in Hilversum samenwerken en hun expertise delen. Daarnaast voegen de medewerkers van het bestuurskantoor van Stip Hilversum veel expertise toe aan de scholen onder andere op het gebied van organisatie, onderwijs, huisvesting, personeel en financiën. Stip Hilversum begeleidt, ondersteunt, stuurt en monitort de schooldirecteuren en intern begeleiders van de scholen en creëert de faciliteiten zodat deze van en met elkaar kunnen leren. Daarnaast staat Stip Hilversum aan de wieg van veel vernieuwingen en nieuwe concepten binnen het onderwijs in Hilversum. De meeste leerkrachten en andere medewerkers van de Stip-scholen gaan vernieuwingen niet uit de weg. Een uitvoerige beschrijving van de missie en visie van Stip Hilversum en de aangesloten openbare basisscholen leest u in het ‘Strategisch beleidsplan 2016-2020’, dat via de website van de stichting te raadplegen is.

9

4. Strategisch beleidsplan en meerjarenbeleid Hoe verschillend de openbare basisscholen van Stip Hilversum in sommige opzichten ook zijn, er is veel wat hen bindt en er zijn veel gebieden waarop ze nadrukkelijk de samenwerking zoeken. Die gedeelde visie en missie geeft de stichting als geheel én de scholen afzonderlijk richting en maakt duidelijk wat leerlingen, ouders, medewerkers en partners mogen verwachten. In het ‘Strategisch beleidsplan 2016-2020’ geven we antwoord op vragen die onze toekomst bepalen: waar willen we ons als Stip Hilversum tot 2020 op concentreren, wat willen we de komende jaren bereiken, hoe denken we onze ambities waar te maken? Stip Hilversum kijkt daarbij naar wat er op ons afkomt, hoe onze omgeving verandert en wat er van ons wordt verwacht. Dat zijn de bouwstenen om onze toekomst uit te stippelen. We realiseren ons dat alles waar we mee bezig zijn, uiteindelijk altijd gaat over de toekomst van onze leerlingen. Daarom vinden we het belangrijk om als stichting goede uitgangspunten te formuleren, samen voor resultaat te gaan, trots te zijn op wie we zijn en wat we doen, nieuwe wegen te ontdekken en professioneel te werken. Kernwaarden Onze kernwaarden vormden ook in 2020 het uitgangspunt voor ons strategisch beleid. Het zijn de grondbeginselen van onze organisatie en laten zien wat we belangrijk vinden en waar we voor gaan en voor staan.

Leerlingen, ouders en andere belanghebbenden kunnen ons aanspreken op deze kernwaarden: we brengen ze dagelijks in praktijk. Samen Iedereen is welkom op onze openbare scholen. We zijn van en voor de samenleving. Alle betrokkenen (leerlingen, ouders, personeel en bestuur) vormen samen een afspiegeling van de samenleving. De veelkleurigheid in afkomst, cultuur en levensbeschouwing is verrijkend, omdat kinderen juist door die verschillen heen respect, begrip en waardering krijgen voor de ander en zich daardoor een breder beeld van de wereld kunnen vormen. In het voorjaar van 2020 heeft Vos/Abb nieuwe kernwaarden voor het openbaar basisonderwijs gepresenteerd. Een belangrijke waarde daarbij is ‘gelijkwaardigheid’, die goed past binnen onze Stipkernwaarden. Gelijkwaardigheid betekent, kort gezegd, dat alle mensen, ondanks alle verschillen die er tussen mensen zijn en ongeacht wat we verder ook van elkaar mogen vinden, als waardevol in zichzelf moeten worden gezien. Juist omdat niet alle mensen hetzelfde zijn, is het belangrijk om elkaar eraan te blijven herinneren dat dat niet betekent dat sommige mensen daarom minder zouden zijn dan anderen. Gelijkwaardigheid betekent voor het onderwijs dat alle betrokkenen zichzelf kunnen zijn en ervaren dat zij van waarde zijn, met de eigen achtergrond, talenten, valkuilen, interesses en overtuigingen.

De school is algemeen toegankelijk, iedereen is welkom en onderlinge verschillen worden positief gewaardeerd. Ook mag iedereen rekenen op gelijke behandeling en een gelijke stem. In het onderwijs moet ruimte zijn voor ieders visie, mening en levensbeschouwing, waarbij hier op gelijkwaardige wijze aandacht aan besteed wordt. Vanwege deze belangrijke kernwaarde van ons onderwijs, stonden wij ook open voor de toenadering van de Jan van Rijckenborghschool om toe te treden tot Stip Hilversum. Deze school heeft een bijzonder karakter: het is namelijk een school met een spirituele achtergrond waarbij de basis werd gelegd door de Rozenkruisers. Deze school past in het brede palet van Stip-scholen en past in onze visie dat openbaar onderwijs ruimte geeft aan alle gezindten en niemand uitsluit. Na uitvoerige besprekingen met alle geledingen en onderzoeken is de Jan van Rijckenborghschool (met ca. 70 leerlingen) op 1 januari 2020 toegetreden tot Stip Hilversum. Gelijkwaardigheid betekent ook dat er aandacht is voor gelijke kansen in het onderwijs. Om elke 10

leerling de kans te geven zich te ontwikkelen, moet de school voor sommige kinderen meer doen, om bestaande ongelijkheden te compenseren. Het betekent ook dat de toegankelijkheid van het onderwijs in brede zin gewaarborgd moet worden: het gaat niet alleen om verschillende achtergronden, maar ook om verschillen in fysieke, mentale en financiële mogelijkheden die nooit een belemmering mogen vormen tot volwaardige deelname aan het onderwijs en schoolleven. Om die reden heeft Stip Hilversum zich ook in 2020 weer intensief beziggehouden, in samenspraak met de gemeente Hilversum en andere schoolbesturen, voor de nieuwe invulling van het onderwijskansenbeleid in onze gemeente. Dit heeft geleid tot een nieuwe Hilversumse Educatieve Agenda waarbij kansengelijkheid voor elk kind het uitgangspunt is. Verder was de verdeling van de gelden en de opzet van het bestuursformatieplan voor de scholen van Stip Hilversum ook in 2020 weer gebaseerd op het principe van gelijkwaardigheid en solidariteit. Dat betekent dat we de gelden zo verdelen dat scholen met een grotere zorgzwaarte, met een hoog schoolgewicht en spreidingsgetal extra formatie ontvangen om zo meer aandacht te kunnen geven aan leerlingen die een extra zetje in de rug kunnen gebruiken omdat ze van huis uit misschien minder ondersteuning ontvangen.

Binnen de scholen is samenwerken de basis voor ontwikkeling: directeuren, intern begeleiders en leerkrachten van de verschillende Stip-scholen werken op verschillende gebieden samen om van én met elkaar te leren. Het aantal netwerken is het afgelopen jaar weer uitgebreid; naast het IBnetwerk, een netwerk voor ict’ers en voor het Jonge Kind (voor leerkrachten uit de groepen 1 en 2) is er in het schooljaar 2020-2021 weer een vervolg gegeven aan de netwerken voor leerkrachten uit de groepen 8, voor gymleerkrachten en voor de cultuur-coördinatoren. ‘Samen’ betekent ook samenwerken met andere schoolbesturen. Ook in 2020 werkt Stip Hilversum met 9 andere schoolbesturen uit de Gooi en Vechtstreek samen in de ‘Regionale aanpak lerarentekort’. Het Ministerie van Onderwijs heeft € 250.000 beschikbaar gesteld om gezamenlijk plannen te ontwikkelen voor het terugdringen van het lerarentekort in die regio. Voor de jaren 2019 en 2020 is in onze regio vooral ingezet op de werving, selectie en begeleiding van zij-instromers en in verbetering van het beroep van leerkracht. Begin 2020 is de subsidie Regionale aanpak personeelstekort aangevraagd. De toekenning bedraagt € 385.000. Er is nog een aantal besturen toegetreden. Het project wordt uitgevoerd tussen 1 augustus 2020 en 1 augustus 2022, waarop uitloop tot 31 december 2022 mogelijk is.

Stip Hilversum heeft het initiatief genomen voor deze subsidieaanvragen en treedt ook als penvoerder op. Trots & Toekomstgericht Bij Stip willen we trots kunnen zijn op onze plannen en resultaten. Alle scholen zijn gericht op de toekomst van kinderen. Daar zetten leerkrachten zich dagelijks zichtbaar voor in met een motivatie die van binnenuit komt. Kinderen mogen ervaren dat leerkrachten en andere betrokkenen bij de school trots op hen zijn. Plezier en enthousiasme zijn de dragers van een positieve sfeer, waarin kinderen zich veilig mogen voelen. We motiveren kinderen het beste uit zichzelf te halen, hun talenten te ontdekken en vooral dat ze mogen zijn wie ze willen zijn. We leren hen de ander te zien en te waarderen. Stip Hilversum is ambitieus: we gaan voor onderwijs van hoge kwaliteit en goede resultaten, maar ook voor betekenisvol onderwijs waarin een brede ontwikkeling van leerlingen centraal staat. En we mogen laten zien dat we trots zijn op ons onderwijs, de scholen en de organisatie als geheel. In 2020 heeft een groot aantal van onze scholen een thema-onderzoek ontvangen van de inspectie van onderwijs. Het thema van dit onderzoek was “afstemming op de leerlingpopulatie”. Deze themaonderzoeken gingen digitaal omdat er door de Corona-maatregelen geen fysiek bezoek op de 11

scholen mogelijk was. De inspecteur voerde online gesprekken met de directeur en IB-er van de school. Alle scholen kijken terug op een prettige inhoudelijke dialoog met de inspecteur. Voor een aantal scholen kwam uit het onderzoek een herstelopdracht. Zij werden verzocht de leerlijnen van Burgerschap beter op papier te zetten. Dit zullen we overigens in 2021 voor alle scholen oppakken als er nieuwe kerndoelen voor Burgerschap zijn vastgesteld door het Ministerie van OCW. Ook heeft de onderwijsinspectie een bestuursbezoek uitgevoerd in oktober 2020. In dit geval een compact bestuursbezoek. Het bestuur van Stip Hilversum kijkt terug op een prettige dialoog met de inspecteur waarin veel zaken besproken zijn o.a. de ambitie die het bestuur heeft maar ook de risico's die het bestuur ziet. De inspecteur sprak haar waardering uit naar het bestuur en stelde vertrouwen in het bestuur van Stip Hilversum. Volgend schooljaar (2021-2022) verwachten we een volledig bestuursbezoek te ontvangen van de onderwijsinspectie. Stip Hilversum is trots op de gratis lezingen die zo’n acht keer per jaar worden georganiseerd in de Stip Academie voor ouders én leerkrachten. In 2020 zijn de lezingen echter niet doorgegaan vanwege de maatregelen rond corona. Het was niet toegestaan met meerdere personen in een ruimte samen te komen.

Het komende schooljaar hopen we weer te kunnen starten met de lezingen en willen we kijken of we een nog grotere doelgroep kunnen bereiken door de lezingen steeds op een van onze schoollocaties te laten plaatsvinden. De kernwaarde ‘trots’ is in het strategisch beleidsplan ook goed te zien in de inspanningen die we doen om het onderwijsaanbod te vergroten op het gebied van wetenschap en techniek, kunst en cultuur en bewegingsonderwijs. Met de Klusklas (start in schooljaar 2020-2021) hopen we leerlingen aan te spreken die minder cognitief zijn ingesteld en liever met hun handen werken; dus naast de plusklas (onze Stipklassen) een klusklas! Innovatief, Inspirerend & Internationaal De scholen en medewerkers van Stip Hilversum zijn bereid om met enthousiasme en energie te vernieuwen waar dat nodig is. We willen met ons onderwijs aansluiten bij wat kinderen nodig hebben, nu én later. Een onderzoekende en ontdekkende leerhouding stimuleren - zowel bij leerlingen als bij leerkrachten - krijgt daarom veel aandacht in onze stichting, net als de integratie van andere 21e-eeuwse vaardigheden (zoals ICT-geletterdheid, culturele sensitiviteit, mediawijsheid, sociale competenties, creativiteit, zelfstandigheid, eigenaarschap, kritisch denken, initiatiefkracht).

Stip Hilversum wil een lerende organisatie zijn, met lerende medewerkers, om zo flexibel te kunnen inspelen op toekomstige veranderingen. We stimuleren leerkrachten en directeuren tot het nemen van initiatieven om het onderwijs te verbeteren en te vernieuwen. Stip Hilversum streeft ernaar beleid zoveel mogelijk bottom up te laten ontstaan; daarbij stimuleert Stip betrokkenheid en eigenaarschap bij alle medewerkers. Stip Hilversum heeft in 2020 samen met een ander schoolbestuur (Cordeo Scholengroep) en TNO het driejarig actie-onderzoek om werkdruk in het basisonderwijs te verlagen en veerkracht en vitaliteit van leerkrachten te vergroten voortgezet. In dit onderzoek, getiteld Vitaliteit en Inzetbaarheid Voor het (primair) Onderwijs (VIVO), werkt TNO met vier basisscholen samen aan een innovatieve methode om werkdruk en vitaliteit te monitoren en te beïnvloeden. Vanuit Stip Hilversum zijn de Lorentzschool en de Gooise Daltonschool nadrukkelijk betrokken. De gekozen aanpak moet gaan bijdragen aan het lerende vermogen van scholen om zelf effectief en blijvend te sturen op het terugdringen van werkdruk en het behouden van vitaliteit. In het onderwijs is er al veel aandacht voor het verlagen van de werkdruk bij medewerkers. Echter wanneer en hoe duurzaam bij te sturen op die werkdruk, is voor schoolbestuurders, leidinggevenden en leerkrachten lastig te overzien.

Veel maatregelen worden ingezet zonder inzicht in hun toepasbaarheid voor een specifieke situatie en zonder aandacht voor alle (context)factoren die van invloed zijn op werkdruk en vitaliteit. 12

Met het VIVO-onderzoek wil Stip Hilversum meer inzicht krijgen in alle factoren die van invloed zijn op werkdruk en vitaliteit, alsook in de dynamiek tussen deze factoren. Per school worden de factoren in kaart gebracht via vragenlijstonderzoek, workshops en interviews en visueel inzichtelijk gemaakt in een dynamisch systeemmodel. Op basis van dit model kunnen de scholen en onderzoekers samen heel gericht op zoek gaan naar regelknoppen om werkdruk te verlagen en vitaliteit te vergroten. De scholen en TNO selecteren en implementeren vervolgens bestaande of nog te ontwikkelen maatregelen om deze factoren te beïnvloeden. De integrale aanpak van TNO is een kansrijke manier om grip te krijgen op werkdruk en vitaliteit. Dit omdat de aanpak gericht is op het ontrafelen van processen binnen de specifieke context van de school en het schoolbestuur. Deze aanpak draagt eraan bij dat medewerkers, leidinggevenden en besturen zich bewust zijn van de dynamiek binnen het ‘systeem’ waarin zij werken, waardoor zij tijdig kunnen reageren op signalen van werkdruk en verminderde vitaliteit. Tijdens het onderzoek krijgen de medewerkers continu inzicht in de ontwikkelingen van werkdruk, veerkracht en vitaliteit binnen de teams waarin zij werken.

Tot slot van deze paragraaf staat de 'i' voor internationaal: onze scholen kennen een populatie die (van oorsprong) afkomstig is uit vele, verschillende landen. Daarnaast leiden wij leerlingen op voor het wereldburgerschap in een internationale wereld. En last but not least kent Stip Hilversum een grote internationale school, twee scholen voor Tweetalig Primair Onderwijs en neemt Engels ook op alle andere Stip-scholen een belangrijke plaats in. Professioneel & Passievol Goed onderwijs vraagt professionele, excellente, nieuwsgierige én gepassioneerde leerkrachten en andere medewerkers die daarbij ondersteunen. De kwaliteit van ons onderwijs wordt in hoge mate bepaald door hun kwaliteit. Daarom investeert Stip Hilversum veel in scholing en professionalisering van beginnende en ervaren leerkrachten, intern begeleiders, directeuren en overige medewerkers. Belangrijke ingrediënten voor een professionele houding om onze ambities waar te maken zijn: goed samenwerken, eigenaarschap voelen, verantwoordelijkheid nemen, verantwoording afleggen, aandacht voor zelfontwikkeling en persoonlijk leiderschap. Leerkrachten werken binnen Stip Hilversum gericht om doelen en resultaten te behalen, zodat ze het beste uit zichzelf én de leerling kunnen halen. Ze kijken daarbij verder dan hun eigen leslokaal en school.

Medewerkers werken vanuit een gezamenlijke doelstelling (de gezamenlijke doelen van Stip Hilversum en de doelen per school) vanuit heldere rollen en verantwoordelijkheden. Initiatieven ontwikkelen, nascholing en verdieping van het vak zijn vanzelfsprekend. Medewerkers van Stip Hilversum zijn bereid om met enthousiasme en energie te vernieuwen en denken in oplossingen: maak van een probleem een mogelijkheid, van een ‘ja maar’-cultuur naar een ‘ja en!’-instelling. Stip Hilversum is een lerende organisatie waar vanuit professionele collegialiteit wordt gewerkt. Collega’s kunnen en willen van en met elkaar leren. Maar moeten elkaar ook feedback durven te geven, moeten zich naar elkaar kwetsbaar durven opstellen. Duidelijk is dat we onze stichting nog verder willen uitbouwen als een lerende organisatie. Waarom een lerende organisatie? Om leerlingen optimaal voor te bereiden op de voortdurend veranderende maatschappij moeten ook onze scholen hun onderwijs continu aanpassen. Het leren van 21e-eeuwse vaardigheden zoals innoveren, creatief denken en effectief communiceren staat momenteel bij veel scholen hoog op de agenda. Echter blijkt het soms nog lastig om het traditionele onderwijs te vervangen door meer flexibele vormen die deze vaardigheden stimuleren. Daarnaast blijken scholen het lastig te vinden om aan de toenemende vraag naar professionalisering van leerkrachten te voldoen.

Een school die in staat is om zich constant aan te passen aan deze veranderende eisen van de maatschappij, moet opereren als een lerende organisatie. Uit onderzoek is gebleken dat de meest effectieve scholen lerende organisaties zijn. 13

Een lerende organisatie kenmerkt zich door doelgerichte aandacht voor de structuur, cultuur en strategie die noodzakelijk is om het leren van een organisatie plaats te laten vinden. Daarnaast omarmt een lerende organisatie verandering en ontwikkeling, in plaats van deze te vermijden. Een lerende organisatie bevordert de scholing en ontwikkeling van al haar leden om zichzelf voortdurend aan te passen aan haar veranderende omgeving. Deze continue transformatie vereist naast het aanleren van nieuwe vaardigheden ook het afleren van oude gewoontes. Het is noodzakelijk dat de organisatie voldoende vrijheid van het bestuur en de directeuren krijgt om zichzelf steeds te reorganiseren. Het management heeft in een lerende organisatie een ondersteunende en sturende taak. In 1990 heeft Peter Senge een theorie ontwikkeld over het veranderen en het leren van mensen in organisaties. Vrij vertaald zijn volgens deze theorie in een lerende organisatie mensen voortdurend bezig om hun capaciteiten te verbeteren (te leren) om datgene te bereiken wat ze echt willen. In een lerende organisatie worden nieuwe ideeën en collectieve ambities aangemoedigd. Deze worden continu afgemeten aan de organisatiedoelstellingen. De mate waarin een organisatie leert hangt in hoge mate af van haar organisatiecultuur.

In wezen is voor een lerende organisatie een gezond spanningsveld tussen autonomie en autoriteit noodzakelijk. Senge geeft aan dat als een organisatie lerend wil zijn, alle individuen allereerst moeten beschikken over persoonlijk meesterschap, wat betekent dat scholen alle leerkrachten en andere werknemers moeten stimuleren tot leren en hen de gelegenheid moeten geven om te experimenteren en hun eigen ontwikkelingsvragen te creëren en onderzoeken. Hierbij is het van belang dat persoonlijke groei ook daadwerkelijk gewaardeerd wordt en dat er steun wordt geboden bij het beantwoorden van de ontwikkelingsvragen. Er moet daarnaast sprake zijn van een gemeenschappelijke visie. Dit zorgt ervoor dat medewerkers niet bezig zijn met eilandjeswerk en puur hun persoonlijke doelen nastreven, maar allemaal deel zijn van een vooruitstrevend netwerk. Hierbij is het van belang dat er teamleren plaatsvindt. Als een gelijkgericht team in dezelfde richting opereert zal de opbrengst veel groter zijn dan van de afzonderlijke individuen opgeteld. In het nieuwe strategische beleidsplan voor de jaren 2021-2024 zal het verder uitbouwen van Stip Hilversum als een lerende organisatie een prominente plek krijgen.

14

5. Onderwijskwaliteit en opbrengsten Impact coronapandemie op het onderwijs. In 2020 kwamen de scholen van Stip Hilversum voor een grote opgave te staan. De scholen werden op 16 maart 2020 gesloten (lockdown) en de meeste leerlingen ontvingen onderwijs op afstand. Vanaf 8 juni werden de maatregelen versoepeld en gingen de scholen weer volledig open. Aan het eind van 2020 vond er een tweede lockdown plaats. Op 16 december 2020 werden de scholen voor de tweede maal gesloten. De scholen hebben bij het geven van onderwijs op afstand een forse inspanning geleverd. De teams toonden veerkracht en vernieuwingsvermogen. Meerdere malen moest er snel en onder enorme druk geschakeld worden van fysiek naar afstandsonderwijs, of een mengvorm van beide. Leerkrachten leerden in snel tempo om te gaan met diverse digitale werkvormen en leerlingen werden voor het thuiswerken ondersteund met laptops en digiborden met webcams. Ook op ouders werd een groot beroep gedaan. Zij zorgden ervoor dat er thuis een goede werkplek voor hun kind beschikbaar was en traden regelmatig in de rol van leerkracht. Na de zomervakantie hebben de Stip-scholen de onderwijsresultaten in kaart gebracht.

Daaruit bleek dat een deel van de leerlingen goede vorderingen had gemaakt, maar ook dat een deel van de leerlingen zich niet optimaal had kunnen ontwikkelen ondanks alle inspanningen van zowel de leerkrachten als de ouders. Leerlingen met een kwetsbare thuissituatie hebben het meeste last gehad van de scholensluiting. Daarnaast hebben veel leerlingen sociaal emotioneel geleden onder de scholensluiting en vraagt naast de leeropbrengsten het welbevinden van de leerlingen onze aandacht. Kwaliteitsontwikkeling Stip Hilversum kent een goed uitgewerkt kwaliteitssysteem. Als het gaat om kwaliteitsontwikkeling is het onze uitdaging om te zorgen dat we vandaag een stukje beter zijn dan gisteren en morgen nog beter. Het vliegwiel voor de kwaliteitsontwikkeling bestaat uit: analyseren, ontwikkelen, innoveren, verwezenlijken en verankeren binnen een continu proces waarin we de lat voor onszelf hoog leggen. De Stip-scholen geven zichzelf hierbij de opdracht leerlingen te laten leren en ontwikkelen om zich op deze manier voor te bereiden op een volwaardige deelname aan de maatschappij van de toekomst. Kwaliteit Het is onze ambitie om onderwijs op hoog niveau te bieden. Zoals in het strategisch beleidsplan staat omschreven zien wij het als onze opdracht om alle leerlingen volop mogelijkheden tot ontplooiing te bieden, waardoor zij hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen.

Het draait daarbij niet alleen en voortdurend om de ontwikkeling van de leerlingen, maar ook om de deskundigheidsontwikkeling van het personeel. Iedere school werkt volgens een vierjarencyclus van WMK-PO (Werken Met Kwaliteitskaarten van Cees Bos); dit is een digitaal kwaliteitszorgsysteem waarin systematisch verschillende kwaliteitsgebieden via vragenlijsten en zelfevaluaties in kaart worden gebracht. In 2020 heeft de focus vooral gelegen op het zicht hebben op de kwaliteitsontwikkelingen in de school en het zichtbaar maken hiervan. Om alle kwaliteitsaspecten goed in beeld te hebben zijn er voor de scholen kwaliteitskaarten ontwikkeld. Deze kwaliteitskaarten geven alle kengetallen die van belang zijn voor de onderwijskwaliteit weer o.a. de opbrengsten, de uitstroom VO en het ziekteverzuim. Op deze manier hebben de scholen goed zicht op waar ze staan en kunnen ze verbanden leggen tussen de verschillende kengetallen. Door de komst van een aantal nieuwe directeuren en intern begeleiders was het in 2020 van belang deze collega’s mee te nemen in de kwaliteitssystemen van Stip en ook hen inzicht te laten krijgen in de kwaliteitsontwikkeling van de scholen. In kwartaalgesprekken hebben ook deze directeuren aan de hand van de kwaliteitskaart kunnen laten zien dat zij zicht hebben op de onderwijskwaliteit in hun 15

school. Leidraad bij deze gesprekken was: “Wat gaat er goed? Wat kan er beter? Wat moet beter? En wat is hierbij de ambitie?”. We willen hiermee bereiken dat de basiskwaliteit in de scholen gewaarborgd blijft en daarnaast willen we een lerende cultuur creëren en de scholen stimuleren de onderwijskwaliteit op een hoger plan te brengen door ambities te stellen. Aan de hand van de zelfevaluatie zijn er interne audits gepland. Het doel bij deze audits is te onderzoeken of de school zegt wat hij doet en doet wat hij zegt. Door de Coronamaatregelen was het niet mogelijk fysiek audits uit te voeren. Het auditteam bestaat uit twee directeuren en twee IB-ers. Na het bestuderen van de verschillende documenten behorend bij de zelfevaluatie bezoeken zij de school en hebben gesprekken met de directeur, de IB-er en een aantal leerkrachten. Daarnaast bezoekt het auditteam een aantal lessen. De bevindingen worden beschreven in een auditrapportage welke door de directeur besproken wordt met de bestuurder. Naar aanleiding van deze gesprekken maken de schooldirecteuren een plan van aanpak om de ontwikkelpunten op te pakken. In 2020 zijn er interne audits die gepland stonden verschoven naar 2021. Om de totale kwaliteit van een school zichtbaar te maken is de kwaliteitsfoto ontwikkeld.

Het is de bedoeling dat de directeur zelf de kwaliteitsfoto maakt en deze presenteert in een groepje met andere directeuren tijdens de kwartaalgesprekken (horizontale verantwoordelijkheid). In 2020 is deze kwaliteitsfoto geïntroduceerd in de kwartaalgesprekken. Opbrengstgericht werken Onze scholen streven er voortdurend naar hun leeropbrengsten te verhogen. Niet eenmalig, maar blijvend. Opbrengstgericht werken is voor ons een belangrijk middel om met scholen en schoolteams doelgericht te werken aan de kwaliteit van het onderwijs. Op alle niveaus is er sprake van het analyseren van opbrengsten, het evalueren van de effectiviteit van het onderwijs en het ontwikkelen van het onderwijs. Deze benadering maakt resultaten zichtbaar, leidt tot professionele bijsturing en zet in op maximale talentontwikkeling van kinderen. De referentieniveaus, opgesteld door het Ministerie van OCW, zijn daarbij uitgangspunt. In groepsoverzichten maken wij zichtbaar welke resultaten de leerlingen behalen. De groepsplannen geven aan welke doelen de leerlingen de komende periode dienen te behalen. De opbrengsten in vaardigheidsscores en vooral de vaardigheidsgroei worden weergegeven in een trendanalyse vanuit het leerlingvolgsysteem.

Het is daarbij de taak van de intern begeleider om de opbrengsten en met name de vaardigheidsgroei en voortgang van de leerlingen minimaal twee keer per jaar met de leerkrachten en het hele team te bespreken, waarna de leerkrachten dit bespreken met de ouders. In 2020 hebben de scholen verder ingezet op het stellen van schooldoelen vanuit de referentieniveaus en het analyseren van de opbrengsten. De scholen hebben samen bekeken hoe we de opbrengsten vanuit de referentieniveaus goed in beeld kunnen brengen. De scholen gebruiken hiervoor de module Analyse referentieniveaus uit ParnasSys/WMK. Door de coronapandemie en de scholensluiting in 2020 heeft het opbrengstgericht werken onder enorme druk gestaan. Voor de zomervakantie werd er van de leerkrachten veel gevraagd om tijdens de scholensluiting de opbrengsten van de leerlingen op niveau te houden. Na de zomervakantie kon worden geïnventariseerd bij welke leerlingen dit wel en bij welke leerlingen dit niet gelukt was. Bij de laatste groep leerlingen is stevig ingezet om de achterstanden in te halen. Helaas volgde er een tweede scholensluiting in december 2020. Hoogbegaafdheid Voor hoogbegaafde leerlingen heeft Stip Hilversum een Stipklas. Het lesprogramma dat de leerlingen in deze plusklas volgen is vooral gericht op het ontwikkelen van vaardigheden en talenten en op het leren leren en leren denken.

Hierbij speelt het eigenaarschap van de leerling een grote rol. Om deel te nemen aan de Stipklas moeten de leerlingen aan bepaalde criteria voldoen. Met toestemming van ouders en de directeur van de school worden deze leerlingen toegelaten. De leerlingen van de Stipklas krijgen één dagdeel per week les van een leerkracht die expert is op het gebied van hoogbegaafdheid. Vanuit de Stipklas worden leerlijnen voor hoogbegaafdheid uitgezet in de scholen. 16

Zodoende is het lesaanbod in de scholen in lijn met dat van de Stipklas en hebben de leerlingen een doorlopende leerlijn. In 2020 heeft Stip Hilversum twee Stipklassen: Stipklas Zuid en Stipklas Oost. Stipklas Zuid heeft een lokaal in de Violenschool. In Hilversum Noord en Oost hebben we Stipklas Oost. De Stipklas Oost is gehuisvest in de Sterrenschool. In de beide Stipklassen wordt onderwijs gegeven door hoogbegaafdheid experts. Zij worden ondersteund door een coördinator hoogbegaafdheid. De Stipklasleerkrachten onderhouden contact met de ouders en de groepsleerkrachten. In 2020 heeft ook de gemeente Hilversum vanuit de onderwijsbegeleidingsgelden een bijdrage geleverd in het onderwijs aan hoogbegaafden. Om hoogbegaafde leerlingen vroegtijdig te kunnen signaleren werken alle Stip-scholen met het Digitaal Handelingsprotocol Hoogbegaafdheid (DHH). Alle intern begeleiders van Stip Hilversum zijn DHH-gecertificeerd. Door de scholensluiting hebben de beide Stipklassen een deel van het jaar niet plaats gevonden. De Stipklasleerlingen kregen thuisopdrachten en hadden online regelmatig contact met hun Stipklasleerkracht. Netwerk intern begeleiders Op het gebied van de leerlingenzorg wordt in toenemende mate preventiever gewerkt, tijdig gesignaleerd en effectiever ingesprongen op het voorkomen van leerachterstanden.