Collegebrief inzake Beantwoording toezeggingen 7 april 2021 (T21-43, T21-44 en T21-33)
Tekst van het document
G EMEENTE HILVERSUM POSTBUS 9900 1201 GM HILVERSUM BEZOEKADRES:
Aan de gemeenteraad Cc College van B&W Cc Pers
RAADHUIS DUDOKPARK 1 TELE FOONNUMMER: 14 0 35 WWW.HILVERSUM.NL
11 mei 2021 766336 BEHANDELD DOOR J. van der Vegt TELEFOON (035) 629 2045 UW KENMERK 766336 BIJLAGEN 3 BETREFT Beantwoording toezeggingen 7 april 2021 (T21-43, T21-44 en T21-33) DATUM
ZAAKNUMMER
Geachte raads- en commissieleden,
Tijdens de commissie op 7 april 2021 over de Update Omgevingsfoto is een aantal toezeggingen gedaan. In deze brief geven wij invulling aan deze toezeggingen en beschouwen de toezeggingen daarmee als afgedaan. Wethouder Voorink zegt toe een regionale Quickscan toe aan de raad toe te sturen waaruit blijkt dat er voldoende woningen zijn voor zorgbehoevenden. (T21-43). In de geactualiseerde Omgevingsfoto 2021 staat op pagina 26 (paragraaf 9.1) onder het thema Wonen dat in de regio voldoende toegankelijke woningen voor zorgbehoevenden aanwezig zijn. Deze conclusie uit ‘Regionale woonvisie Gooi en Vechtstreek Update’ (zie bijlage 1) en ‘Woningmarktonderzoek, Toegankelijkheid van de particuliere woningvoorraad in de regio Gooi en Vechtstreek’ (bijlage 2) is door de raad overgenomen in de Woonvisie Hilversum 2016-2020. (Zie bijlage 3, paragraaf 8.2): Er wordt al ruim tien jaar ingezet op een lokaal dekkend aanbod van woondienstenzones met een geïntegreerd aanbod van wonen, zorg en welzijn voor senioren en overige kwetsbare doelgroepen. Ook niet geclusterd zijn er (kwantitatief) ruim voldoende toegankelijke woningen. De positie van senioren op de woningmarkt is in alle segmenten gunstiger dan voor jongere doelgroepen. Op wijkniveau kan daar (incidenteel) specifiek voor deze doelgroep aanbod aan toegevoegd worden.
Voor een grote groep senioren volstaat het om woningen aan te passen, toegankelijker te maken in combinatie met gemak en comfort (verduurzaming).
De toezeggingen T21-44 (Wethouder Voorink zegt toe om in de Omgevingsfoto hyperlinks op te nemen naar documenten die in de Omgevingsfoto worden beschreven) en T21-33 (Wethouder Voorink zegt toe om op p.35 van de Omgevingsfoto de lay out rond informatie over de sociaal economische status aan te passen) betreffen beide redactionele aanpassingen. Deze zullen na het raadsdebat in de definitieve Omgevingsfoto worden doorgevoerd.
Naast de toezeggingen is tijdens de commissievergadering door de heer Deen van D66 nog een vraag gesteld over de achtergrond van de relatie tussen Hilversum en de koloniën die in de Omgevingsfoto wordt genoemd. Deze vraag beantwoorden wij graag. De in de Omgevingsfoto bedoelde relatie tussen Hilversum en de koloniën is tweeledig. Vanaf de achttiende eeuw richtten gefortuneerden uit Amsterdam landgoederen, buitenplaatsen en villa’s in, binnen en rond Hilversum, die ook in naamgeving verwijzen naar de herkomst van hun rijkdom: de handel met Nederlands-Indië. Denk aan oud-Planter Christiaan van Lennep en Bankier Benjamin Blijdenstein. Deze namen zijn thans nog als straatnamen in Hilversum te vinden. In het Interbellum werd vanuit Hilversum door samenwerking van Philips, Marconi en Radio Holland de eerste experimentele en uiteindelijk definitieve radioverbinding tussen Nederland en de koloniën van toen gerealiseerd. Wij vertrouwen er op u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,
de burgemeester,
D. Emmer
K.J. Walters, l.b.
WOONVISIE Regio Gooi en Vechtstreek 2016 - 2030
Voorwoord Marianne Verhage-van Kooten
Wethouder Gemeente Huizen en voorzitter regionale Stuurgroep Wonen Foto: Gemeente Huizen
Voor u ligt de regionale woonvisie Gooi en Vechtstreek 2016-2030. Een document om trots op te zijn, met veel ambitie en een gezamenlijke visie van zeven gemeenten over de toekomst van het wonen in onze bijzondere regio. Deze woonvisie is het resultaat van een intensief en interactief traject, waarbij we in gesprek zijn gegaan met heel veel mensen en organisaties in -en soms ook buiten- de regio. Dit hebben we op verschillende manieren gedaan: in de gemeenteraden en tijdens een heuse raadssafari, tijdens twee regiopodia en op de Dag van het Wonen waar professionals en
belanghebbenden met elkaar in gesprek zijn gegaan en tijdens een Projectendag waar de eerste stappen zijn gezet om een aantal van de thema’s uit deze regionale woonvisie te vertalen naar concrete projecten. Wat me steeds weer opviel was de enorme betrokkenheid van alle partijen. Wonen in de regio Gooi en Vechtstreek is een onderwerp dat velen bezig houdt. Ook werd me duidelijk dat we voor het verwezenlijken van onze ambities al die betrokkenen nodig hebben. De regio dat zijn we immers samen. Het beleidsveld wonen is complex en raakt vele andere beleidsvelden. Samenwerking is dan ook niet voor niets één van de sleutelambities uit deze woonvisie.
Gooi en Vechtstreek is een populaire woonregio. En dat is niet voor niets. Door de centrale ligging, prachtige natuur en grote verscheidenheid aan dorpen en steden is het meer dan prettig wonen. Dit stelt ons wel voor een belangrijke uitdaging. Hoe kunnen we de kwaliteiten die Gooi en Vechtstreek maken tot wat ze is behouden en tegelijkertijd zorgen voor diversiteit en doorstroming op de woningmarkt, zodat ook groepen zoals jongeren en mensen met minder mogelijkheden voldoende kansen krijgen op een passend woning? Deze regionale woonvisie biedt de nodige handvatten. Ik licht er alvast een paar uit. We blijven inzetten op 1/3 betaalbare nieuwbouw en transformaties, onder andere ook om de omvang van de
voorraad sociale huurwoningen minimaal op peil te houden. Ook gaan we nauwgezet monitoren wat de effecten zijn van recente beleidsaanpassingen op de slagingskansen van de verschillende groepen die aangewezen zijn op onze sociale huursector. Een andere heel belangrijke ambitie is om meer middeldure huurwoningen te realiseren in de regio. Dit type woning is er onvoldoende en kan een belangrijke schakel zijn om doorstroming verder te bevorderen en ook jonge huishoudens aan onze regio te binden. Om dynamiek te brengen in de woningmarkt moet er voldoende en gedifferentieerd aanbod zijn. Ook de komende jaren hebben we daarom een stevig nieuwbouw- en transformatieprogramma. Gelukkig is er de afgelopen jaren hard gewerkt en zitten er heel veel plannen in de pijplijn, zodat we dit programma ook echt kunnen realiseren. We blijven ons daarbij concentreren op binnenstedelijke bouwlocaties, om onze waardevolle buitengebieden zo veel mogelijk te ontzien. Verder komen thema’s als duurzaamheid, wonen en zorg, vernieuwing van de bestaande voorraad uitvoerig aan bod in deze visie. Tot slot wil ik u meegeven dat ik hoop dat deze woonvisie geen eindproduct is, maar een doorstart om onze regio nog mooier, completer en duurzamer te maken.
Ik roep woningcorporaties, marktpartijen, zorgorganisaties, burgers en belangenbehartigers en natuurlijk de gemeenten zelf op om hieraan, ieder op zijn eigen wijze en eigen terrein, invulling aan te geven.
2
INHOUDSOPGAVE Inleiding
4.
Ontwikkelingen
10.
Regio in beeld
13.
Analyse
17.
Missie en ambities
26.
Thema’s
32.
Actieprogramma
77.
Bijlagen
86.
De inclusieve regio
34.
De bouwende regio
43.
De vernieuwende regio
56.
De zorgzame regio
62.
De duurzame regio
70.
INLEIDING
4
Aanleiding en doel Regionaal wat moet, lokaal wat kan
Aanleiding
regio is ook een regio waar wonen, werken, recreëren, leren
De regio Gooi en Vechtstreek heeft een traditie van samenwerking op het gebied van wonen. Sinds 2008 is er een Regionale Woonvisie Gooi en Vechtstreek, maar ook op het gebied van woonruimteverdeling werken gemeenten en
woningcorporaties binnen de regio al jaren nauw samen. De
en gezondheid hand in hand gaan en elkaar versterken. Dit betekent dat we in willen zetten op een gevarieerde
samenstelling
van
inwoners
en
woningvoorraad.
Het
behouden en aantrekken van middengroepen is belangrijk voor de sociaal en economische doelstellingen van de regio.
nodig gezamenlijke kaders stellen. Wat de Regionale Woonvisie Gooi en Vechtstreek 2016 concreet beoogt is: Inzicht geven in de gezamenlijke missie en ambities van de regiogemeenten op het gebied van wonen.
afgelopen jaren volgden de ontwikkelingen op het beleidsveld
Deze visie geeft de gezamenlijke missie en ambities van de
wonen elkaar in snel tempo op. Niet alleen was er sprake van
zeven regiogemeenten uit Gooi en Vechtstreek op het gebied
een diepe en lange crisis op de woningmarkt. Ook heeft een
van wonen weer. Het beleidsveld wonen omhelst meer dan
reeks van overheidsmaatregelen de woningmarkt en de rol en
huizen bouwen en renoveren alleen. Er liggen nadrukkelijke
Een basis bieden voor afspraken met andere overheden,
positie
Deze
relaties met andere beleidsterreinen. In deze visie worden
waaronder de provincie Noord-Holland in het Regionaal
ontwikkelingen zijn aanleiding voor de zeven regiogemeenten
deze verbanden ook gelegd (bijvoorbeeld naar duurzaamheid
Actieprogramma Wonen (RAP) 2016 t/m 2020.
om hun visie op het wonen in Gooi en Vechtstreek te herijken
en zorg), maar wel in de wetenschap dat een visie op wonen
en
te
ook een visie op leven is en daarmee nooit compleet zal
actualiseren. Vertrekpunt hierbij is het wensbeeld 2020 uit de
kunnen zijn. In deze regionale woonvisie worden daarom
Regionale Woonvisie 2008: “Gooi en Vechtstreek is een
duidelijke keuzes gemaakt. Hierbij is steeds het uitgangspunt
economisch en sociaal vitale, ongedeelde regio.”
‘regionaal wat moet, lokaal wat kan’. De regionale woonvisie is
samenwerkingsagenda op het gebied van wonen voor
een paraplu visie voor verdere uitwerking in lokaal beleid. We
gemeenten, corporaties en andere partners uit de regio.
van
hun
de
belangrijkste
gezamenlijke
spelers
ambities
en
veranderd.
doelstellingen
Doel De regio Gooi en Vechtstreek wil een complete regio zijn, waar het aanbod aan woningen en woonmilieus aansluit bij de
woningvraag van nu én die van de toekomst. Een complete
Een kader bieden voor lokaal woonbeleid (woonvisies en
prestatieafspraken).
Een
uitvoeringskader
geven
voor
afspraken
voor
een
met
ontwikkelaars en investeerders. De
uitgangspunten
geven
regionale
realiseren ons namelijk steeds meer dat echte verandering
niet van boven kan worden opgelegd, maar ontstaat vanuit lokale initiatieven, in straten en in buurten. De regionale
woonvisie moet hierin ondersteunen en inspireren en waar
5
Positionering Woonbeleid in Nederland
Rijksbeleid
2010-2020. De
De laatste integrale visie op wonen vanuit het Rijk dateert alweer van 2011. Deze visie van toenmalig minister Donner paste in het beeld van decentralisatie van verantwoordelijkheden binnen zowel het ruimtelijk- als het woondomein:
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Woonvisie, 2011 Rijksuitgangspunt
wordt
later
in
marktregisseur en stimuleert actief regionale samenwerking en
afstemming
provinciale
op de
instrument
woningmarkt.
hierbij
zijn
Het
belangrijkste
de
Regionale
Actieprogramma’s Wonen (RAP) die iedere regio binnen de provincie dient op te stellen. Hierin maken gemeenten zowel
“Het is de taak van provincies om binnen het ruimtelijk beleid voldoende ruimte te bieden aan lokale woningbouwprogramma’s. Waar samenwerking tussen gemeenten uitblijft, stimuleren provincies dat deze alsnog tot stand komt. Als een gemeente zich niet houdt aan gemaakte afspraken, is het de rol van de provincie die gemeente daar op aan te spreken. De provincie heeft daarvoor het ruimtelijke ordeningsinstrumentarium als stok achter de deur.”
Bovenstaand
provincie positioneert zich als woning-
kwantitatieve als kwalitatieve afspraken over de regionale woningmarkt. De geactualiseerde regionale woonvisie zal dan
ook de onderlegger worden voor een nieuw RAP voor de periode 2016 t/m 2020. Naast haar rol als woningmarktregisseur heeft de provincie ook een rol bij het opstellen en toetsen van ruimtelijke beleid,
op basis van de Structuurvisie Noord-Holland 2040 en de bijbehorende Provinciale Ruimtelijke Verordening. Hierin staan
een rol gespeeld bij een aantal grote gebiedsontwikkelingen in
de regio. Regionale Samenwerkingsagenda Gooi en Vechtstreek De Regionale Samenwerkingsagenda (RSA) is een integrale agenda
voor
intergemeentelijke
samenwerking,
die
is
opgesteld door de gemeenteraden uit de regio Gooi en Vechtstreek. De agenda bevat op het gebied van wonen en aanpalende beleidsvelden de volgende ambities: Gezamenlijke regie op sociale woningbouw. Meer inzet op renovatie, herbestemming en transformatie. Inzetten op energieneutraliteit.
de ruimtelijke kaders waarin nieuwe woningbouwlocaties
Deze ambities vormen belangrijke input voor de regionale
moeten voldoen. Belangrijk instrument is de ladder duurzame
woonvisie.
verstedelijking, die uitgaat van optimale benutting van binnende
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte uit 2012 bevestigd. Provincie Noord-Holland
Deze door het Rijk toegewezen rol is door de provincie NoordHolland opgepakt en is uitgewerkt in de provinciale Woonvisie
stedelijke bouwmogelijkheden. Daar waar het nieuwbouw betreft is het ruimtelijk beleid nauw verbonden aan het woon-
beleid. In Gooi en Vechtstreek is ruimte immers schaars en voor nieuwe locaties is een integrale ruimtelijke afweging van
groot belang.
Lokale woonvisies en prestatieafspraken Met de Woningwet 2015 hebben gemeenten een regisserende rol op de lokale woningmarkt gekregen. De woonvisie is daarbij een belangrijk instrument om de prestaties die zij
verwachten van woningcorporaties vast te leggen.
Tot slot heeft de provincie Noord-Holland (in het verleden) ook
6
Positionering
Op basis van de woonvisie (lokaal of regionaal) wordt eerst
Dit vraagt om een breder pakket aan beleidsmaatregelen.
een ‘bod’ gedaan door de woningcorporatie(s) en kunnen
Deze regionale woonvisie maakt hier, samen met lokaal
vervolgens prestatieafspraken gemaakt worden. Nieuw hierbij
woonbeleid, prestatieafspraken en het RAP, onderdeel van uit.
is de rol van huurdersvertegenwoordiging die, naast gemeente en woningcorporatie, nu een formele rol heeft bij het opstellen van de prestatieafspraken. Positionering regionale woonvisie Deze regionale woonvisie positioneert zich logischerwijs tussen het provinciale en het lokale niveau. Behalve dat de regionale
woonvisie
als
parapluvisie
voor
lokale
woonvisies
en
prestatieafspraken dient, vormt het ook de onderlegger voor het Regionaal Actieprogramma Wonen (RAP) 2016 t/m 2020. Naast de regionale woonvisie en het regionale actiepro-
gramma wonen kent de regio Gooi en Vechtstreek ook een gezamenlijke Huisvestingsverordening (in het kader van de nieuwe Huisvestingswet 2014), die door alle gemeenteraden is vastgesteld. In de Huisvestingswet 2014 is opgenomen dat gemeenten de verordening iedere vier jaar opnieuw dienen vast te stellen. Woonruimteverdeling alleen lost echter de schaarste niet op.
7
Totstandkoming Interactief proces Er zijn veel partijen actief op het brede beleidsveld wonen: gemeenten, woningcorporaties, marktpartijen, huurdersorganisaties, zorgorganisaties en belangenbehartigers. Samen werken
zij aan het woonbeleid, de afsprakenkaders én de realisatie van de regionale ambities op het
Thema sessies Raadsafari
gebied van wonen. Om de input van deze stakeholders een plek te geven bij de totstandkoming
van deze regionale woonvisie is een interactief proces doorlopen.
Online enquête
Raadsafari
Regiopodia
Tijdens de Raadsafari (24/09/2015) hebben gemeenteraadsleden per bus de regio verkend en hebben zij verschillende projecten bezocht. Online enquête Er is een online enquête uitgezet. Stakeholders uit de regio konden hierin onder andere
aangeven welke thema’s zij van belang vinden voor de regionale woonvisie.
Projectendag
Dag van het Wonen Op 10 december 2015 organiseerde de regio Gooi en Vechtstreek de Dag van het Wonen voor alle partijen die betrokken zijn bij het beleidsthema wonen in de regio. Raadsinformatiebijeenkomsten In alle gemeenteraden zijn raadsinformatiebijeenkomsten georganiseerd over de actualisatie van de regionale woonvisie. Projectendag Voor de Projectendag (26/05/ 2016) zijn stakeholders uit de regio en daarbuiten uitgenodigd om mee te denken over een aantal concrete projectvoorstellen.
Raadsbijeenkomsten Dag van het wonen 8
LEESWIJZER In de inleiding van deze regionale woonvisie worden de aanleiding, het doel en de totstandkoming toegelicht. Vervolgens wordt ingegaan op een aantal algemene
recente ontwikkelingen die van invloed zijn op het beleidsveld wonen, zoals de crisis op de woningenmarkt en nieuwe wet- en regelgeving. In het hoofdstuk Regio in
beeld wordt per regiogemeente een korte karakterisering gegeven. Daarna worden relevante ontwikkelingen op het gebied van de bevolking en woningvoorraad in de regio geanalyseerd. Op pagina 27 is de missie van de regio Gooi en Vechtstreek voor 2030 geformuleerd en vervolgens uitgewerkt in drie sleutelambities. Vanaf pagina 32 worden vijf inhoudelijke thema’s beschreven en toegelicht. Ieder thema wordt kort ingeleid waarna de ambitie van de regio op het betreffende
thema wordt weergegeven. Vervolgens volgen eerst de concrete acties (wat gaan we doen?) en daarna de uitgebreidere onderbouwing en analyse per thema. Deze regionale woonvisie bevat een aantal ‘boxen’ met verdieping, achtergrond informatie en aansprekende voorbeelden. Termen in kleur verwijzen naar de begrippenlijst op pagina 86. Daar waar mogelijk zijn in de tabellen en figuren de cijfers voor de kernen Bussum, Muiden en Naarden gepresenteerd als Gooise Meren. Alle foto's zijn gemaakt door Bureau Loefzij, tenzij anders vermeld.
9
Ontwikkelingen
10
Ontwikkelingen Een woningmarkt in beweging
De mondiale kredietcrisis die medio 2007 begon, kreeg vanaf eind 2008 grote impact op de Nederlandse woningmarkt. Na
een
periode
van aaneengesloten
prijsstijgingen
op de
woningmarkt van 2000 tot 2007, werden er plotseling veel
minder koopwoningen verkocht en daalden de prijzen sterk (figuur
1).
De
productie
van
nieuwbouwwoningen
in
Nederland bereikte een naoorlogs dieptepunt.
crisis, wat zich onder andere manifesteert in weer snel
concepten en ook ontwikkelvormen als zelfbouw werden door
oplopende woningprijzen.
veel gemeenten omarmd. Of deze ontwikkeling, ook in perioden van een toenemende woningvraag, structureel is zal
Langetermijneffecten
Nederlandse en regionale woningmarkt. Toch zijn er wel enkele (mogelijk) structurele ontwikkelingen die ook voor
woonbeleid
van
belang
zijn.
Eén
van
belangrijkste is dat het herstel en de langetermijneffecten van
dalende woningprijzen, met name in de hoogste prijs-
de
categorieën. Opvallend is dat de nieuwbouwproductie in de
economische en demografische ontwikkelingen, regionaal
regio tijdens de crisis constant is gebleven. Deze ligt al jaren
sterk uiteenlopen. In groeiregio’s van Nederland (zoals Gooi
gemiddeld iets boven de 500 woningen per jaar. In de
en Vechtstreek) zijn de effecten kleiner en minder persistent
crisisjaren waren het vooral de woningcorporaties die de
gebleken dan in krimpregio’s. De druk op groeiregio’s is in de
productie op peil hebben gehouden.
herstelperiode na 2013 dan ook groter gebleken, wat
stegen
crisis,
in
navolging
van
de
regionale
variatie
het
aantal
transacties
in
de
bestaande
woningvoorraad nam weer snel toe, mede geholpen door historisch lage rentestanden. In 2016 is de dynamiek op de regionale (koop) woningmarkt weer op het niveau van voor de
310
in
bijvoorbeeld tot uiting komt in aangepaste groeiprognoses.
en
1. Gemiddelde transactieprijs woningen (Provincie Noord-Holland)
de
Ook de regio Gooi en Vechtstreek kreeg te maken met sterk
Pas eind 2013 herstelde de woningmarkt weer. Woningprijzen
kant verschuift, mogelijk duidelijk worden.
uit de vele effecten die de crisis heeft gehad op de
toekomstig
Herstel
de komende periode, waarin het accent weer naar de aanbod
Het is lastig om blijvende lange termijneffecten te destilleren
Tijdens de crisis is de verhouding tussen aanbieders en vragers op de woningmarkt gewijzigd. We spreken wel van een verschuiving van een aanbieders- naar een vragersmarkt. De betekende voor de nieuwbouwmarkt bijvoorbeeld dat kopers meer zeggenschap kregen over hun eindproduct.
Ontwikkelaars en bouwers ontwikkelden hiervoor tal van
290 270
x € 1.000
Crisis op de woningmarkt
250 230 210 190 170 150
2000
2005
2010
2015
11
Ontwikkelingen Hervorming van de woningmarkt
Hervorming koop- en huursector
Wet Doorstroming Huurmarkt
Passend toewijzen
Terwijl de woningmarkt zich vanaf 2013 aan de lange en diepe
Eén van de beoogde effecten van het nieuwe beleid is meer
Woningcorporaties zijn met de invoering van de Woningwet
crisis ontworstelde, werden door de kabinetten Rutte 1 en 2
dynamiek op de woningmarkt. Inzet van het beleid is dat meer
2015
een aantal ingrijpende systeemwijzigingen doorgevoerd. Zo is
doorstroming zorgt voor het terugdringen van goedkope
huurtoeslaggerechtigden
de hypotheekrenteaftrek ingeperkt, hebben verhuurders te
scheefte in de sociale huursector. Hiervoor zijn in de Wet
aftoppingsgrens. Dit heet passend toewijzen. Om te voldoen
maken gekregen met een verhuurdersheffing en is een reeks
Doorstroming Huurmarkt 2015 verschillende instrumenten
aan
nieuwe
nieuwe
opgenomen. Bijvoorbeeld de inkomensafhankelijke huur-
woningcorporaties in de regio hun huurbeleid aan. De
Huisvestingswet, een nieuwe Woningwet en recent de Wet
verhoging en de huursombenadering voor woningcorporaties.
passendheidsnorm is overigens niet helemaal nieuw. In het
Doorstroming Huurmarkt.
Hiervoor komt er een jaarlijkse inkomenstoets en meer ruimte
verleden was een vergelijkbare regeling van kracht. Die werd
voor tijdelijke huurcontracten.
in 2008 afgeschaft.
Woningwet 2015
Woonvisie en prestatieafspraken
huurwoningen aangescherpt, als gevolg van Europees beleid.
De Woningwet 2015 bevat veel nieuwe regels en voorschriften
Gemeenten hebben een regisserende rol in de nieuwe
Corporaties moeten 90 procent van hun woningen toewijzen
voor woningcorporaties, over hun werkgebied, toewijzing van
Woningwet. De woonvisie is daarbij een belangrijk instrument
aan de doelgroep van beleid. Hierdoor neemt de instroom van
sociale
tussen
om de prestaties die zij verwachten van woningcorporaties
hogere inkomens naar de sociale huursector in Nederland af.
corporaties,
huurders. Woningcorporaties
vast te leggen. Op basis van de woonvisie (lokaal of regionaal)
Daardoor daalt de ‘goedkope scheefheid’, maar neemt ook de
worden steeds meer beperkt tot het uitvoeren van hun
wordt eerst een ‘bod’ gedaan door de woningcorporatie en
druk op een alternatief voor de middeninkomens toe. Dit uit
kerntaken: Het bouwen, verhuren en beheren van sociale
kunnen
zich in een toename van de vraag naar goedkope en
huurwoningen aan mensen met een laag inkomen of aan
Nieuw hierbij is de rol van huurdervertegenwoordiging die,
middeldure koopwoningen (prijsklasse tot € 200.000) en naar
mensen die om andere redenen moeilijk passende huisvesting
naast gemeente en woningcorporatie, nu een formele rol heeft
vrije sector huurwoningen met een prijs net boven de
kunnen vinden. Activiteiten die niet vallen binnen de noemer
bij het opstellen van de prestatieafspraken.
liberalisatiegrens (€710,-, prijspeil 2016).
‘diensten van algemeen economisch belang’ (niet-DAEB)
wetten
ingevoerd,
waaronder:
een
Strengere toewijzing sociale huur Al sinds 2011 zijn de regels voor toewijzing van sociale
huurwoningen gemeenten
en en
over
de
rolverdeling
verplicht
de
om
eisen
95
voor
vervolgens
procent te
van
de
huisvesten
passend
toewijzen
prestatieafspraken
ingeschreven onder
passen
gemaakt
de
de
worden.
moeten gescheiden worden van de DAEB activiteiten.
12
REGIO IN BEELD
13
Regio in Beeld Gemeenten in de regio
01
Laren Laren is een groene, lommerrijke gemeente met natuurgebieden, landgoederen, exclusieve villawijken, een gezellige dorpskern en enkele publiekstrekkers zoals het museum Singer Laren. Het gemiddelde inkomen is hoog en er wonen relatief veel senioren onder andere in het Rosa Spier Huis. Laren is vooral een woongemeente, met voornamelijk lokale voorzieningen. De meeste inwoners werken buiten de gemeente. Laren kent een
gespannen woningmarkt, hetgeen zich uit in hoge woningprijzen en wachtlijsten voor sociale huurwoningen. Met nieuwbouw kan maar beperkt tegemoet worden gekomen aan de woningbehoefte, Laren beschikt niet over grootschalige uitbreidingslocaties. In de dorpskern bevinden zich wel
enkele kleinschalige locaties die voor herontwikkeling of verdichting in aanmerking komen. 10.857 inwoners | ha 1.241
02
Gooise Meren De op 1 januari 2016 gestarte gemeente Gooise Meren heeft 56.000 inwoners en bestaat uit vier woonkernen, elk met hun eigen karakter. Zo heeft Naarden zijn beroemde vesting, Muiden het Muiderslot, Muiderberg zijn strand en Bussum een eigentijds en gezellig centrum met winkels. Naast de
rijkdom aan historische monumenten, kent de gemeente ook een grote rijkdom aan blauwe en groene natuur. In het Naardermeer gaan die twee op een unieke wijze samen. De gemeente Gooise Meren heeft diverse ontwikkellocaties waarmee het qua inwoneraantal nog verder kan groeien. Daarbij wil de gemeente ook ruimte scheppen voor woningbouw voor starters, jonge gezinnen en mensen met een lager inkomen. 56.328 inwoners | ha 7.754
03
Hilversum Vanuit Hilversum ben je binnen een kwartier in Utrecht en in 20 minuten in hartje Amsterdam. Maar waarom zou je? Hilversum biedt alles wat je van een fijne woongemeente zou willen: lommerrijke villawijken en beschermde stadsgezichten van bouwmeester Dudok, prachtige jonge monumenten en industrieel erfgoed dat nu dienst doet als moderne woningen. De mediastad heeft bijna 90.000 inwoners, heeft een uitgebreid voorzieningenniveau en biedt werkgelegenheid aan 50.000 mensen, zowel in de multimediasector als in bijvoorbeeld onderwijs en zorg. Doorbouwen op dit solide fundament,
met behoud van de groene omgeving tóch kwalitatief goed wonen voor iedereen - dat is de opgave voor Hilversum. Foto: Margôt Brakel
87.461 inwoners | ha 4.625
14
Regio in Beeld Gemeenten in de regio
04
Huizen Huizen is een verrassende gemeente. Een veelkleurig dorp met zo’n 42.000 inwoners, waarin ouderen, jongeren en gezinnen zich thuis voelen. Het ligt in het noorden van de regio, grenzend aan het Gooimeer, omringd door bos en heide en dicht bij Amsterdam, Amersfoort en Utrecht. Huizen heeft een prettig woon- en leefklimaat met een gezellig dorpscentrum, diverse wijkwinkelcentra, monumentale panden en een mooi nautisch havenkwartier. Ooit was Huizen een groeigemeente, de laatste nieuwbouwwijk was het Vierde Kwadrant. Architecten van internationale faam ontwierpen hier spraakmakende projecten, waaronder de Sfinxwoningen aan het Gooimeer. Inmiddels zijn de mogelijkheden voor nieuwbouw beperkt tot een enkele inbreidingslocatie. Dat leidt tot veel woningzoekenden in Huizen. Vooral onder jongeren, starters en senioren is de behoefte aan betaalbare woningen groot.
41.315 inwoners | ha 2.328
05
Blaricum Blaricum is van oudsher een agrarisch dorp. De natuur, de rust en de schone lucht trokken kunstenaars en welgestelde stedelingen aan. Het agrarische verleden is nog duidelijk zichtbaar in het beschermde oude dorp. In de gezellige, sfeervolle dorpskern is het prima winkelen en ook op culinair vlak houdt Blaricum zijn naam hoog. Blaricum is vooral een woongemeente, met voornamelijk lokale voorzieningen. In de jaren ‘70 werd de wijk Bijvanck gerealiseerd, onlangs is het winkelcentrum gemoderniseerd en uitgebreid met enkele appartementen. Blaricum beschikt over één grote
uitbreidingslocatie: de Blaricummermeent, gelegen aan het water, tussen het Gooimeer en het oude dorp. De Blaricummermeent is de laatste mogelijkheid voor het grootschalig realiseren van nieuwbouw. Blaricum kent wel verspreide bedrijvigheid, maar de meeste inwoners werken buiten de
gemeente. Blaricum kent een gespannen woningmarkt, wat zich uit in hoge woningprijzen en wachtlijsten voor sociale huurwoningen. Met nieuwbouw 9.312 inwoners | ha 1.558
op de Blaricummermeent kan maar beperkt tegemoet worden gekomen aan de woningbehoefte. In de dorpskern bevinden zich nog enkele kleinschalige oudere locaties die voor vernieuwbouw en sociale woningbouw in aanmerking komen.
15
Regio in beeld Gemeenten in de regio
06
Weesp Weesp is gelegen aan de Vecht, omzoomd door een groen buitengebied en op steenworp afstand van Amsterdam. De rijke historie met de vesting en de forten van de Hollandse Waterlinie en haar industriële verleden van jeneverstokerijen, porselein en cacao geven de stad haar karakter. Met 18.000 inwoners is Weesp één van de kleinere gemeenten in de regio, maar door woningbouw in de Bloemendalerpolder zal de gemeente de komende jaren groeien naar 23.000 inwoners. Weesp heeft een diversiteit aan woonmilieus, kleine pareltjes in de binnenstad, een groot aanbod sociale huurwoningen en boerderijen in het buitengebied. De komende jaren is het voor de gemeente de uitdaging om de sociale huurwoningen betaalbaar te houden en om in de Bloemendalerpolder een gevarieerd woning aanbod gerealiseerd te krijgen.
18.348 inwoners | ha 2.188
07
Wijdemeren Wijdemeren is met 7.700 hectare één van de grootste gemeenten in Gooi en Vechtstreek. Een uniek stuk Nederland met veel plassen, vaarten, moerassen, bossen en weiden. Dit leent zich bijzonder goed voor watersport en wandel- en fietstochten. Het groene karakter maakt Wijdemeren ook tot een aantrekkelijke woongemeente. De gemeente bestaat uit kleine, verspreide woonkernen: Ankeveen, Breukeleveen, ’s-Graveland, Kortenhoef, Oud- en Nieuw-Loosdrecht en Nederhorst den Berg. Op de bedrijventerreinen en langs de dorpslinten en –kernen is er veel bedrijvigheid. Het aantal
sociale huurwoningen is beperkt. De druk op de sociale markt is daardoor hoog. Specifieke aandacht vraagt de huisvesting van jongeren en jonge gezinnen en het vinden van kleinschalige bouwlocaties in en nabij de verschillende woonkernen. Daarmee wil Wijdemeren de kleine groene dorpen
leefbaar houden. 23.176 inwoners | ha 7.700
16
ANALYSE
17
Analyse Bovenregionaal Het functioneren van de woningmarkt in de regio Gooi en Vechtstreek kan niet los worden gezien van de ontwikkelingen in de haar omringende
GROEI NOORDVLEUGEL
regio’s. Met de regio Utrecht ten zuiden, de regio Amersfoort ten oosten
. Waar in andere delen van Nederland de bevolking krimpt en het aantal huishoudens stagneert is dat in de
en de regio Amsterdam ten noorden, vormt de regio Gooi en Vechtstreek
Noordvleugel van de Randstad zeker niet het geval. Met name de aantrekkingskracht van de grote steden en
als het ware een schakel tussen deze belangrijke woningmarktregio’s in
hun omliggende regio’s -Amsterdam en Utrecht daarbij voorop- zorgt in dit deel van Nederland voor een grote
Nederland. In al deze regio’s is de druk op de woningmarkt ook de
en nog lang voortdurende druk op de woningmarkt. De toestroom van jongeren en kenniswerkers uit binnen-
komende jaren nog groot. Dit betekent, in dit toch al verstedelijkte deel
en buitenland, maar ook de toenemende belangstelling van huishoudens die graag in de stad willen blijven
van Nederland, een extra opgave om te zoeken naar voldoende woning-
wonen, zijn daarvan belangrijke aanjagers.
bouwmogelijkheden.
Transformatie in de Noordvleugel (2015), MRA, NV Utrecht en ministerie van BZK
De regio Gooi en Vechtstreek is onderdeel van de Metropool Regio Amsterdam (MRA). Dit is een informeel samenwerkingsverband van 32
gemeenten, de provincies Noord-Holland en Flevoland en de Stadsregio Amsterdam. De Metropoolregio Amsterdam behoort tot de Europese top
vijf van economisch sterke regio’s. Rode draad van de samenwerking is het behouden en versterken van die internationale concurrentiepositie. In de MRA Agenda 2016 is daarom een woningbouwdoelstelling opgenomen van 250.000 woningen voor de periode van 2016 tot 2040. Deze woningen moeten vooral binnenstedelijk worden gerealiseerd, door verdichting en
door transformatie en herstructurering van overbodige kantoren en bedrijventerreinen.
18 .
Analyse Bewoners Ontwikkeling De regio Gooi en Vechtstreek groeide de afgelopen jaren per saldo gestaag tot een kleine 250.000 inwoners in 2015. De afgelopen 10 jaar (2005-2015) zien we binnen de regio gemeenten die groeien en
gemeenten waarvan het aantal inwoners krimpt. De grootste absolute groei kwam voor rekening van de gemeenten Hilversum, Bussum en
Weesp. Prognoses laten zien dat de groei van de regio zeker tot 2030 nog door zet (zie figuur 2).
Het aantal huishoudens in de regio is sneller toegenomen dan het aantal inwoners, als gevolg van gezinsverdunning. In 2015 telde de regio
112.500 huishoudens. Alle gemeenten, behalve Laren, laten in de periode 2005-2015 een groei van het aantal huishoudens zien (figuur 5).
Leeftijdsopbouw De leeftijdsopbouw van de regio verandert. Er is sprake van vergrijzing, maar tegelijkertijd is ook het aantal jongeren (5-18 jaar) in de regio gegroeid. De grootste afname zien we bij gezinnen met jonge kinderen (0-
2. Inwoners: ontwikkeling en prognose
Totaal van de regio
100.000 90.000
2010
243.600
2015
246.300
2030
255.300
80.000 70.000
60.000 50.000 40.000
Prognose
30.000 20.000 10.000 0
4 jaar). De leeftijdsgroep van 60 tot 75 jaar is zowel absoluut als relatief het snelst gegroeid.
19
Analyse
Ook de groep 75+ is de afgelopen 10 jaar flink gegroeid. Per saldo komt de geprognotiseerde huishoudensgroei tot 2040 vrijwel geheel voor
rekening van de groep ouderen (65+), met daarbinnen de groep 75+ als de
snelste
groeier.
Deze
groep
bestaat
vooral
uit
één-
en
tweepersoonshuishoudens. Voor een groot deel gaat het om huishoudens
4. Leeftijdsopbouw, 2015
die nu ook al in Gooi en Vechtstreek wonen en steeds ouder worden (zie
Nederland
30%
Regio
28%
6.000
Wijdemeren
26%
5.000
Weesp
27%
4.000
Laren
24%
3.000
Huizen
28%
2.000
Hilversum
28%
27%
1.000
Gooische Meren
29%
22%
0
Blaricum
26%
figuur 3 en 4).
24%
28%
23%
29%
18%
20%
3. Regionale ontwikkeling aantal senioren 19%
32%
25% 16%
30% 30%
21%
14%
22%
19% 30%
32%
27% 29% 34%
19%
19% 21% 27%
2000-2005 2005-2010 2010-2015 2015-2020 2020-2025 2025-2030 65-75
75+
0-25
25-45
45-65
65-75+
20
Analyse
5. Inwoners- en huishoudensprognose 2015-2040
HUISHOUDENS
INWONERS Blaricum Hilversum Huizen Laren Weesp Wijdemeren Gooise Meren Totaal
2015 9.300 86.700 41.400 10.800 18.400 23.200 56.500 246.300
2020 9.700 88.700 41.000 10.400 19.300 23.200 57.100 249.500
2030 10.400 91.700 39.800 9.700 22.000 23.400 58.200 255.300
2040 11.900 92.700 38.700 9.700 24.100 23.600 59.300 260.100
2015-2040 2.600 6.000 -2.700 -1.100 5.700 400 2.800 13.900
2015 4.100 41.300 18.500 5.000 8.700 10.000 25.400 113.100
2020 4.500 42.500 19.000 5.300 9.500 10.300 26.300 117.400
2030 4.900 44.700 19.300 5.300 11.200 10.800 27.600 123.800
2040 5.600 45.400 19.200 5.300 12.300 10.900 28.000 126.900
2015-2040 1.500 4.100 700 300 3.600 900 2.600 13.800
BEVOLKINGSPROGNOSE GOOI EN VECHTSTREEK Jarenlang kende de regio Gooi en Vechtstreek een vertrekoverschot. Als gevolg van restrictief beleid was de woningbouw in de regio onvoldoende om de groei van het aantal inwoners bij te houden.
Inwoners verhuisden uit de regio naar Flevoland en Utrecht. Recent zien we hierin een trendbreuk die te vergelijken is met de ontwikkelingen in Zuid-Kennemerland. Sinds een aantal jaren heeft de regio een positief migratiesaldo door toegenomen vestiging. In de prognose gaat dit door. Door vergrijzing ontstaat ruimte op de woningmarkt, de ontwikkeling van de Bloemendalerpolder en het KNSF terrein trekt nieuwe inwoners aan en in veel gemeenten is ruimte aanwezig voor binnenstedelijke woningbouw. Door de aantrekkelijke groene woonomgeving is de vraag naar woningen van binnen en buiten de regio groot. Als gevolg van deze ontwikkelingen neemt het aantal inwoners toe met 13.900 en stijgt het aantal huishoudens met 13.800. De vergrijzing in de regio zit rond het NoordHollandse gemiddelde. Zoals in veel regio ’s neemt het aantal 65+ers fors toe en verdubbelt het aantal huishoudens boven de 75 jaar. Ondanks de instroom van jongeren is de daling van de
beroepsbevolking vrij groot, -13.900 personen oftewel -10 procent. Prognose 2015-2040: Concentratie in steden (2015), Provincie Noord-Holland
21
Analyse 6. Migratiestromen
Verhuizingen
Almere
Amsterdam
Muiden Sinds een aantal jaar heeft de regio Gooi en Vechtstreek een positief migratiesaldo. Dit komt door het toegenomen aantal vestigingen in de
regio. De ruimte voor deze vestigers ontstaat op verschillende manieren.
Weesp
Door de vergrijzing, door de ontwikkeling van grote woonlocaties zoals
Naarden
Bloemendalerpolder, Anna’s Hoeve en Blaricumermeent en binnen-
Huizen
stedelijke woningbouw in veel gemeenten. Sinds 2010 verliest de regio netto geen inwoners meer aan Amsterdam of aan Almere.
Bussum Blaricum
Hilversum heeft zowel binnen als buiten de regio een belangrijke
Rest NL
aantrekkende werking, met als enige regiogemeente ook een netto instroom van de groep 20-25 jarigen. In alle andere gemeenten zien we
Laren
Wijdemeren
dat er per saldo meer jongeren en jong volwassenen (15-30 jarigen)
vertrekken dan dat er binnen komen. Weesp, Gooise Meren, Wijdemeren, Blaricum, Laren en Huizen hebben een doorstroomfunctie. Weesp en Huizen trekken meer jongere groepen
Uitstroom uit de regio
Hilversum
aan dan de andere gemeenten. Buiten de regio zien we de grootste verhuisstromen tussen Gooi en Vechtstreek met Amsterdam, Utrecht en Almere. Per saldo vestigen zich
Instroom in de regio
meer mensen uit Amsterdam in de regio dan er naar die stad vertrekken. Ook met Almere bestaat nu een klein vestigingsoverschot.
Binnen de regio
Amersfoort Utrecht 22
Analyse INSTROOM
UITSTROOM
INSTROOM
UITSTROOM
Blaricum
Huizen Hilversum Bussum
403 152 99
288 101 65
Amsterdam Den Haag Utrecht
173 6 52
185 10 56
Bussum
Amsterdam Huizen Muiden
1065 477 78
835 434 41
Hilversum Laren Blaricum
781 92 65
893 202 99
Hilversum
Amsterdam Bussum Wijdemeren
1633 893 982
1467 781 918
Amersfoort Blaricum Laren
236 101 208
366 152 251
Huizen
Almere Naarden Muiden
300 192 27
216 141 20
Amsterdam Blaricum Utrecht
417 288 112
559 403 210
Laren
Bussum Hilversum Huizen Naarden
202 251 162 72
92 208 137 47
Almere Utrecht Amersfoort
49 53 26
104 103 61
Muiden
Rotterdam Amsterdam
7 202
3 200
Bussum Weesp Naarden
41 94 13
78 118 36
Naarden
Amsterdam Almere Muiden
682 119 36
413 72 13
Huizen Hilversum Utrecht
141 173 78
192 215 110
Weesp
Amsterdam Muiden Amstelveen
840 118 41
499 94 27
Almere Hilversum Bussum
151 161 79
248 204 100
Wijdemeren
Huizen Naarden Almere
76 52 81
53 35 70
Hilversum Bussum Blaricum
918 111 16
982 142 32
Top 3 sterkste relatie uitstroom ’11-’13
Top 3 sterkste relatie instroom ’11-’13
7. Tabel relatie in- en uitstroom
Toelichting Per gemeente uit de regio Gooi en Vechtstreek (oude indeling) is aangegeven met welke drie andere gemeenten per saldo de sterkste verhuisrelatie bestaat. Links staat de top drie van gemeenten waarvandaan per saldo meer mensen instromen dan uitstromen.
Rechts staat de top drie van gemeenten waar naartoe per saldo meer mensen vertrekken dan er instromen. Bijvoorbeeld: De gemeente Hilversum krijgt per saldo de meeste nieuwe inwoners door instroom vanuit Amsterdam, Bussum en Wijdemeren. Hilversum verliest per saldo inwoners aan de gemeenten Amersfoort, Blaricum en Laren.
23
Analyse 8. Ontwikkeling regionale woningvoorraad 114.000
De woningvoorraad
112.000
Ontwikkeling
110.000
In lijn met het aantal huishoudens groeit ook de woningvoorraad in de
108.000
regio (figuur 8). Van 106.000 woningen in 2005 naar 110.000 in 2012.
106.000
Ook 2013 en 2014 laten een groei zien, maar deze cijfers zijn niet één op
104.000
één te vergelijken met de voorgaande jaren, omdat het CBS na 2012 is
102.000
overgegaan naar registratie van woningvoorraad gegevens op basis van
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
de gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Hierdoor is er sprake van administratieve verschillen. Samenstelling
9. Samenstelling woningvoorraad
In de samenstelling van de woningvoorraad zien we verschillen per
Regio
gemeente. Weesp, Huizen en Hilversum hebben alle drie meer dan dertig
Wijdemeren
procent corporatiewoningen in hun woningvoorraad. Laren, Blaricum en Wijdemeren hebben een corporatievoorraad van minder dan twintig
28%
20%
14%
58%
12%
Weesp
68% 10%
38%
52%
procent (figuur 9). Kijken we naar de particuliere huursector dan is die
sociale huursector
Laren
relatief groot in de gemeenten Laren, Hilversum en Blaricum. Deze drie
particuliere huursector
Huizen
34%
10%
56%
gemeenten hebben ook een relatief grote voorraad vooroorlogse
koopsector
Hilversum
31%
17%
52%
woningbouw. De woningvoorraad van Huizen en Blaricum zijn relatief jong met respectievelijk 60 procent en 46 procent van de woningen gebouwd
na 1975, tegen 24 procent voor de regio als geheel.
21%
17%
62%
Gooise Meren
23%
14%
63%
Blaricum
19%
18%
63%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
24
Analyse 10. Woningvoorraad naar bouwperiode
De woningvoorraad
5%
Bouwperiode De regio Gooi en Vechtstreek kent een relatief oude woningvoorraad
< '45
31%
29%
'45-'75
(figuur 10). Een naar verhouding groot deel van de woningen in de regio is gebouwd vóór 1945 (31 procent in de regio tegen 16 procent in
'75-05
Nederland). Dit draagt bij aan de identiteit en het monumentale karakter
'05-nu
van de regio, maar oudere woningen zijn bij de bouw nog niet voorzien
van isolatie en zijn vaak ook moeilijker na te isoleren. Bijvoorbeeld door het
ontbreken
monumentale
van
spouwmuren
of
vanwege
status.
Vooroorlogse
woning
zijn
een
beschermde
ook
voornamelijk
35% 11. Woningvoorraad naar woningtype
eengezinswoningen.
Wijdemeren
Woningtype Bijna
70
procent
Weesp van
de
regionale
woningvoorraad
bestaat
uit
eengezinswoningen en ruim 30 procent uit meergezinswoningen, oftewel appartementen (figuur 11). De gemeenten Weesp en Hilversum zijn het
meest verstedelijkt en kennen het grootste aandeel appartementen in de woningvoorraad. De gemeenten Blaricum, Laren en Wijdemeren hebben alle drie meer dan 80 procent eengezinswoningen in de woningvoorraad.
Laren Huizen Hilversum Gooise Meren Blaricum 0%
20%
Eengezinswoningen
40%
60%
80%
100%
Meergezinswoningen
25
MISSIE EN AMBITIES “De regio Gooi en Vechtstreek wil een complete regio zijn, met een passend woningaanbod voor jong en oud, rijk en arm, kleine of grote huishoudens en goed of slecht ter been.”
26
MISSIE 2030
De regio Gooi en Vechtstreek wil een complete regio zijn, met een passend woningaanbod voor jong en oud, rijk en arm, kleine of grote huishoudens en goed of slecht ter been. De regio ontleent haar identiteit voor een groot deel aan de diversiteit aan landschappen en
woonmilieus en is daardoor een aantrekkelijk vestigingsgebied voor al deze groepen. Het behouden en, waar mogelijk, versterken van deze diversiteit aan woonmilieus waarborgt de vitaliteit van de regio ook in de toekomst.
Zeker tot 2040 wordt nog een groei van de bevolking voorzien. Het passend faciliteren van deze groei, in combinatie met het behoud van de
natuur- en cultuurhistorische waarden, vormt de komende jaren één van de belangrijkste uitdaging voor de regio. Nieuwbouw zal nodig blijven en voorziet niet alleen in een directe woningbehoefte, maar wordt ook ingezet als strategisch instrument om de doorstroming in wijken op gang
te brengen. De focus zal daarbij moeten liggen op binnenstedelijk bouwen en transformatie. Het behoud van de hoge ruimtelijke kwaliteit in de bebouwde omgeving is daarbij kader stellend.
In een woningmarkt onder druk kunnen ook groepen in de knel te komen. De regio zet zich daarom in om jongeren, jonge gezinnen en mensen
met een zorgvraag meer kansen te bieden. Ook is het van groot belang meer beweging te krijgen in de woningmarkt. Eén van de instrumenten hiervoor is het creëren van meer passend aanbod in het lage middensegment, waardoor het mogelijk wordt om vanuit de sociale huursector door te stromen. 27
Sleutel ambities Regio Gooi en Vechtstreek
01 Beweging op de woningmarkt
02 Identiteit en diversiteit
03 Samenwerking
Door het wegnemen van belemmerin-
Gooi en Vechtstreek is een regio met
Omdat we samen sterker staan, werken
gen en het stimuleren van doorstroming
een
Deze
gemeenten nauw samen met alle woon-
zorgen we voor meer beweging op de
identiteit
en
partners in de regio om onze missie te
regionale woningmarkt. Hierdoor krijg-
versterken. Dit doen we onder andere
verwezenlijken.
We
voeren
een
en meer mensen meer keuzes en meer
door te zorgen voor meer diversiteit aan
continue
dialoog
en
monitoren
en
kansen.
woningen en woonmilieus in de regio.
evalueren
onze
gezamenlijke
in-
sterke
eigen
willen
we
identiteit. behouden
spanningen. Ook investeert de regio in nieuwe
vormen
van
samenwerking
tussen overheid en burgers. 28
Sleutelambities Uitgelicht De missie vormt het lange termijn perspectief van de regio op
hebben woningzoekenden via één portal toegang tot het
wonen een identiteitsdrager voor de regio. Van oudsher zijn
het wonen. Vanuit deze missie zijn drie sleutelambities
aanbod sociale huurwoningen in de hele regio. Hierdoor
mensen naar Gooi en Vechtstreek gekomen om er te wonen.
geformuleerd. Deze ambities vormen de basis van deze
worden hun slaagkansen vergroot. Ook bij de implementatie
Niet alleen vanwege de goede ligging, maar ook voor de hoge
regionale woonvisie en worden per thema uitgewerkt in
van nieuwe wet- en regelgeving (onder andere passend
kwaliteit van leven. Dit heeft geleid tot een grote afwisseling
concrete acties en projecten.
toewijzen, woonsombenadering, etc.) is het belangrijk om
van karakteristieke woonlandschappen in deze relatief kleine
steeds weer maximale beweging en minimale belemmering als
regio. Onze identiteit is één van onze meest waardevolle
vertrekpunt te houden.
assets. Bij ieder nieuwbouwproject, renovatie of transformatie
Beweging op de woningmarkt Dynamiek op de woningmarkt is geen doel op zich, maar een
middel om te zorgen dat zo veel mogelijk mensen in een voor hen passende woning kunnen wonen. Doorstroming is gebaat
bij een zo divers mogelijk aanbod aan woningtypen in verschillende
prijsklassen
en
verschillende
woonmilieus.
Wanneer bepaalde segmenten ondervertegenwoordigd zijn, belemmert dat huishoudens in het zetten van een volgende stap in hun wooncarrière. In de regio Gooi en Vechtstreek zien
we dat de koop- en huursector grotendeels als twee gescheiden markten fungeren, als gevolg van de relatief hoge
koopprijzen
en
het
ontbreken
van
een
middelduur
huursegment. Hierdoor is het ook moeilijk om vanuit de sociale huursector door te stromen.
De dynamiek op de woningmarkt kan verbeterd worden door het op gang brengen van zo lang mogelijke verhuisketens. Hoe langer de verhuisketen, hoe meer doorstromers binnen
dezelfde voorraad verhuizen. Lange verhuisketens kunnen ontstaan als senioren die in grote eengezinswoningen wonen
doorstromen naar een passende (nultreden) woning. De vrijgekomen woning komt beschikbaar voor gezinnen die op hun beurt weer een woning, voor bijvoorbeeld een starter, achterlaten.
deze
regionale
identiteitsdragers
als
leidraad
meegenomen moeten worden. Zo wordt de regionale identiteit geborgd en kunnen er steeds nieuwe elementen aan worden toegevoegd. Diversiteit Het streven naar diversiteit geldt niet alleen voor de woonomgeving, maar ook voor de inwoners van Gooi en
Vechtstreek. We willen een complete regio zijn voor jong en oud, rijk en arm, kleine of grote huishoudens en goed of
Identiteit
slecht ter been. Tegen een achtergrond van een vergrijzende
Gooi en Vechtstreek is een regio met een geheel eigen
identiteit. De rijke cultuurhistorie, de afwisseling van steden dorpen
moeten
Het zo veel mogelijk wegnemen van belemmeringen zorgt
en
met
voor maximale beweging op de woningmarkt. Met de
landschappen, het monumentale karakter en meer recent de
regionale woningtoewijzing van sociale huurwoningen via
concentratie
Woningnet is hierin al een belangrijke stap gezet. Ondanks de
bedrijvigheid, allemaal dragen ze bij aan de identiteit van Gooi
noodzakelijke regulering van dit deel van de woningmarkt
en Vechtstreek. Naast de genoemde elementen is ook het
van
aantrekkelijke innovatieve
en
groene media
en
blauwe
gerelateerde
bevolking is het belangrijk om jongeren en jonge gezinnen aan ons te blijven binden. Dit geldt in het bijzonder voor kleine kernen waar de leefbaarheid onder druk staat. Dat doen we niet alleen door te zorgen voor passende woningen, maar
juist door een complete regio te zijn waar wonen, werken, leren en recreëren allemaal een plek hebben.
29
Sleutelambities Uitgelicht Naast de gedeelde identiteit van Gooi en Vechtstreek als regio,
beleidsveld wonen. Er is een regionaal bestuurlijk platform,
woonvisie.
heeft ook iedere kern een eigen karakter dat men zo veel
bestaande uit de wethouders wonen uit alle zeven gemeenten,
instrumenten om deze procesafspraak ook te vertalen naar
mogelijk wil behouden en versterken. Soms leidt dit tot lastige
aangevuld met bestuurders van de woningcorporaties. Ook op
concreet instrumentarium, bijvoorbeeld in de vorm van
keuzes in relatie tot de woningbouwopgave. Dit vraagt om
ambtelijk niveau is er intensief contact tussen gemeenten en
regionale verevening.
creatieve oplossingen, waarbij het faciliteren van de woon-
woningcorporaties. Zij komen periodiek bij elkaar in het
vraag vanuit diverse doelgroepen gepaard gaat met behoud
overleg ‘de Brede Kijk’. Daarnaast zijn er op verschillende
van identiteit, respect voor de omgeving en met een focus op
thema’s werkgroepen actief, bijvoorbeeld de werkgroep
kwaliteit. Gelukkig hebben we hiervan in de afgelopen jaren al
beschermd wonen. Deze samenwerkingsvormen worden de
veel goede voorbeelden gezien in de regio.
komende jaren gecontinueerd en waar nodig uitgebreid. De regionale woonvisie geldt daarbij als samenwerkingsagenda.
Samenwerking De regio streeft naar een open en transparante samenwerking
met alle partners die betrokken zullen zijn bij het behalen van de ambitieuze missie uit deze regionale woonvisie. De brede
agenda kan alleen tot uitvoering komen met een gebundelde inspanning, niet alleen van de regiogemeenten zelf, maar van iedereen die betrokken is bij het wonen in de regio Gooi en Vechtstreek.
Dus
ook
woningcorporaties,
huurdersorga-
nisaties, marktpartijen, zorgorganisaties en belangenvertegen-
woordigers zullen daarbij betrokken worden. Zoals ook al in de inleiding is geschetst, heeft Gooi en Vechtstreek een traditie als het gaat om samenwerking op het
Om de voortgang van gezamenlijke afspraken en projecten goed te kunnen volgen is gerichte monitoring nodig. Hiervoor wordt een jaarlijkse regionale woonmonitor opgesteld. Met een goede monitor is het mogelijk om ontwikkelingen in zowel
de
vraagkant
(doelgroepen)
als
de
aanbodkant
(woningvoorraad) te volgen. Bovendien kunnen doelstellingen
uit de regionale woonvisie op een eenduidige en transparante wijze worden getoetst en geëvalueerd. Wanneer er nieuwe inzichten ontstaan, afspraken niet worden nagekomen of niet
Gemeenten
gaan
samen
op
zoek
naar
In deze regionale woonvisie komen ook nieuwe samenwerkingsvormen tussen overheid en burgers aan de orde. Burgers nemen steeds vaker het initiatief voor verbetering van
wijken en buurten. Wij verwachten dat deze ontwikkeling door zal zetten en investeren daarom in kennis en instrumentarium
over deze nieuwe samenwerkingsvormen. Als onderdeel van het proces van de actualisatie van de
regionale woonvisie is op 10 december 2015 de ‘Dag van het Wonen‘ georganiseerd. Deze conferentie is druk bezocht door
vertegenwoordigers van verschillende organisaties die iets met het beleidsthema in de regio Gooi en Vechtstreek te maken hebben. Om ook de komende jaren in gesprek te blijven met de brede groep stakeholders wil de regio van de ‘Dag van het Wonen’ een jaarlijks terugkerende conferentie maken.
het gewenste effect blijken te hebben, spreken gemeenten elkaar hier op aan vanuit hun individuele én gezamenlijke
verantwoordelijkheid voor de uitvoering van deze regionale
30
“
Kwaliteit van wonen: het gaat niet alleen over bouwen, maar ook over wat we bouwen en op welke plek! Online enquête de Dag van het Wonen
” 31
THEMA’S
32
DE THEMA’S De inclusieve regio
Een woonregio voor iedereen
De bouwende regio Bouwopgave en transformatie
De vernieuwende regio Vernieuwing van de bestaande woningvoorraad
De zorgzame regio Wonen met zorg
De duurzame regio Naar een duurzame toekomst
33
DE INCLUSIEVE REGIO
34
DE INCLUSIEVE REGIO Een regio voor iedereen Betaalbaarheid en beschikbaarheid van woningen voor minder kansrijke groepen op de woningmarkt is een terugkerend thema in het regionale en lokale woonbeleid
binnen Gooi en Vechtstreek. De afgelopen jaren is het door strengere inkomenseisen moeilijker geworden om toe te treden tot de sociale huurmarkt. Ook is er actief nationaal beleid om goedkoop scheefwonen tegen te gaan, onder andere door een inkomensafhankelijke huurverhoging. Alternatieven in de vorm van goedkope koopwoningen of middeldure huurwoningen zijn maar zeer beperkt voorhanden in de
regio. Om een woningmarktregio te zijn waar voor iedereen passende woonruimte is, zullen extra inspanningen moeten worden geleverd, met name aan de onderkant van
de huur- en koopmarkt. De regio Gooi en Vechtstreek wil een complete en inclusieve regio zijn, met een passend woningaanbod voor jong en oud, rijk en arm, kleine of grote huishoudens en goed of slecht ter been. Dit is niet alleen vanuit sociaal oogpunt belangrijk, maar
ook vanuit het perspectief van economische diversiteit. Een evenwichtige en diverse bevolkingsopbouw en beroepsbevolking is een belangrijke vestigingsvoorwaarde voor
bedrijven, bijvoorbeeld in de mediasector, één van de economische speerpunten van de regio. Met name voor lage- en middeninkomens is het lastig om in de regio een passende en betaalbare woning te vinden. Terwijl juist ook deze groep belangrijk is voor een vitale economie.
35
DE INCLUSIEVE REGIO
Wat gaan we doen?
Omvang sociale huurvoorraad blijft minimaal op peil
De slagingskansen voor mensen met recht op huurtoeslag blijven minimaal gelijk
De omvang van de voorraad sociale huurwoningen in de regio blijft
Door het passend toewijzen komen woningzoekenden met de
minimaal op het niveau van 2015. Investeren in de voorraad blijft
laagste inkomens niet meer in aanmerking voor alle sociale
nodig, maar we zijn terughoudend met de verkoop van sociale
huurwoningen. Woningcorporaties passen hun huurbeleid aan op
huurwoningen. Lokaal maken gemeenten en woningcorporaties
deze nieuwe regels. Het uitgangspunt van de regio Gooi en
hierover afspraken in woonvisies en prestatieafspraken. De inzet is
Vechtstreek is dat de slagingskansen voor deze groep minimaal
om het aanbod voor actief woningzoekenden in de regio te
gelijk blijft.
vergroten.
Maximaal 10% dure scheefwoners in het jaar 2030
Monitoring effecten passend toewijzen op de slagingskansen van verschillende doelgroepen
Mensen met te hoge woonlasten in relatie tot hun inkomen lopen
Passend toewijzen kan effect hebben op de slagingskansen van de
een verhoogd risico op betalings- en schuldenproblematiek. Het
verschillende doelgroepen die in aanmerking komen voor een sociale
huidige aandeel van 26 procent dure scheefwoners in de sociale
huurwoning. Omdat deze effecten moeilijk op voorhand zijn te
huursector wordt daarom naar maximaal 10 procent in 2030.
voorspellen
worden
de
slagingskansen
van
de
verschillende
doelgroepen gemonitord.
36
DE INCLUSIEVE REGIO
Betaalbaarheid en beschikbaarheid Voor het begrip betaalbaarheid zijn zowel het inkomen van het huishouden als de kosten van het wonen van belang. De inkomens in de regio Gooi en Vechtstreek liggen boven het landelijk gemiddelde. Als we naar de inkomensverdeling kijken, dan zien we dat de groep lage inkomens
weliswaar kleiner is dan landelijk, maar niet veel afwijkt (figuur 13). Het aandeel corporatiewoningen ligt met 28 procent (figuur 9) ook net iets onder het landelijk gemiddelde. Vergelijken we de koopprijzen in de regio met het landelijk gemiddelde, dan zien we een
12. Gemiddelde WOZ-waarde Nederland Weesp Noord-Holland (PV) Hilversum Huizen Muiden Wijdemeren Bussum Naarden Blaricum Laren (NH.)
206 221 232 246 258 298 320 322 369 524 538
0
gedifferentieerd beeld. Gemiddeld liggen de prijzen ruim boven het landelijk gemiddelde, met hoge
100
uitschieters in Blaricum en Laren (figuur 12).
200 300 Gem. WOZ-waarde (x €1.000)
400
500
600
Het vinden van een betaalbare woning (passend bij het inkomen) is vooral voor de groep lage- en lage middeninkomens moeilijk. Hoe lager het inkomen, hoe minder keuzevrijheid er is. De laagste regionaal onderzoek uitgevoerd door Rigo, komt naar voren dat het aanbod in deze huurklasse de afgelopen jaren zeer beperkt was. Door de invoering van het passend toewijzen (Woningwet 2014) zal dit aanbod mogelijk vergroot worden. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat voor mensen uit
de primaire doelgroep de koopsector in Gooi en Vechtstreek nagenoeg onbereikbaar is, zij blijven dus grotendeels afhankelijk van de beschikbaarheid van voldoende sociale huurwoningen. In 2015
stonden circa 34.000 mensen ingeschreven als woningzoekende in de regio Gooi en Vechtstreek. Per jaar komen er circa 1.400 sociale huurwoningen beschikbaar. Deze woningen worden via Woningwet regionaal aangeboden. 60 procent hiervan wordt verhuurd aan starters en 40 procent aan doorstromers.
€
€
inkomens zijn aangewezen op een sociale huurwoningen tot de kwaliteitskortingsgrens. Uit
€
13. Inkomensverdeling
Wijdemeren Weesp Naarden Muiden Laren Huizen Hilversum Bussum Blaricum Regio Nederland 0%
20%
40% Laag
midden
60% hoog
80%
100%
37
DE INCLUSIEVE REGIO
De sociale huurvoorraad In de periode 2010 tot en met 2013 is de voorraad corporatiewoningen in de regio afgenomen. Sinds 2013 is een stabilisatie opgetreden. Omdat nog steeds veel mensen een betaalbare woning zoeken is de regio zuinig op haar voorraad sociale huurwoningen. Bovendien is er sprake van
meer druk op de sociale huursector door extra instroom van statushouders en mensen die vanuit instellingen naar zelfstandige woonruimte gaan (extramuralisering). Dit betekent extra vraag naar (met name goedkope) sociale huurwoningen. Huisvesting statushouders Wettelijk is iedere gemeente binnen de regio zelf verantwoordelijk voor de realisatie van haar taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Over de (tijdelijke) opvang en huisvesting van statushouders vindt binnen de regio zowel ambtelijk als bestuurlijk afstemming plaats. Gemeenten wisselen kennis uit en ondersteunen elkaar waar mogelijk bij het realiseren van de taakstelling
voor het huisvesten van statushouders. Door een arrangement aan maatregelen (1/3 betaalbaar bouwen, doorstroming stimuleren, de voorraad sociale huurwoningen minimaal op peil houden en
WONINGCORPORATIES IN GOOI EN VECHTSTREEK In de zeven gemeenten van de regio Gooi en Vechtstreek zijn in totaal 14 woningcorporaties actief. Samen beheren zij circa 30.000 (2015) sociale
huurwoningen. De vier grootste woningcorporaties bezitten bijna 90 procent van alle sociale huurwoningen. De Alliantie is met bijna 12.000 woningen de grootste speler in
de regio. In de onderstaande tabel is het bezit van de woningcorporaties in het sociale huursegment (DAEB) opgenomen.
Regiotool, Autoriteit woningcorporaties (stand per 31-12-2014) Figuur 14. Bezit corporaties (DAEB) in Gooi en Vechtstreek %
Woningcorporatie
| 30.020 woningen totaal
39% 19% 18% 12%
De Alliantie Het Gooi en Omstreken Dudok Wonen Ymere
11.779 5.739 5.334 3.673
3% 3% 2% 2%
Woonzorg Nederland Woningstichting Naarden WBV Laren Wonen Wijdemeren
902 791 604 455
1% 1% <1% <1% <1% <1%
Habion WBV van Erfgooiers Laren Mooiland Eemland Wonen ‘t Goede Woonhuys De Woonplaats
323 246 63 49 46 16
gelijke slagingskansen voor de laagste inkomens) en gerichte monitoring, wil de regio, samen met de woningcorporaties, het aanbod voor actief woningzoekenden (waaronder statushouders) in de regio te vergroten. Verkoop sociale huurwoningen Vergrijzing, huishoudensverdunning en strengere inkomenseisen zijn ontwikkelingen die ervoor zorgen dat woningcorporaties continue moeten nadenken over de passendheid van hun
woningvoorraad op de doelgroep. Ook spelen economische, technische en duurzaamheidsoverwegingen een rol bij het portefeuillebeleid van woningcorporaties. Bij de meeste woningcorporaties in de regio maakt verkoop van sociale huurwoningen onderdeel uit van de
38
DE INCLUSIEVE REGIO
portefeuillestrategie. Met deze verkoop komen investerings-
SOCIALE HUISVESTING TUSSEN HUUR EN KOOP
middelen vrij voor nieuwbouw, renovatie en verduurzaming.
Hiermee kan de kwaliteit van de voorraad worden verhoogd.
Corporaties in de regio bedienen al jaren een deel van hun doelgroep met zogenaamde tussenvormen of koopformules.
Bovendien worden de meeste corporatiewoningen verkocht aan
Soms gericht op starters maar vaak juist op huishoudens die op deze manier wel kunnen doorstromen van sociale huur
huishoudens met lage- en middeninkomens. De regio Gooi en
naar koop, terwijl ze dat op de vrije markt niet zouden kunnen. De tussenvormen zijn daarmee een belangrijke schakel
Vechtstreek ziet dat verkoop van corporatiewoningen kan zorgen
geworden in de doorstroming en dragen bij aan een inclusieve regio. In enkele gemeenten zijn ze ook al opgenomen in