Brief Metropoolregio Amsterdam inzake Meerjarenbegroting 2021-2024

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

22

D. Lijst van deelnemers Gemeenten: Overige deelnemers: Aalsmeer Provincie Flevoland Almere Provincie Noord-Holland Amstelveen Vervoerregio Amsterdam Amsterdam Beemster (tot 1 januari 2022, daarna onderdeel van Purmerend) Beverwijk Blaricum Bloemendaal Diemen Edam-Volendam Gooise Meren Haarlem Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Hilversum Huizen Landsmeer Laren Lelystad Oostzaan Ouder-Amstel Purmerend Uitgeest Uithoorn Velsen Waterland Weesp (tot 24 maart 2022, daarna onderdeel van Amsterdam) Wijdemeren Wormerland Zaanstad Zandvoort

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

23

DEEL 2 WERKAFSPRAKEN

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

24

2.1 Zo werkt de MRA De MRA is een bestuurlijke samenwerking vanuit de inhoud. Deze inhoud leggen we elke vier jaar vast in een MRA Agenda. Daarin zijn voor verschillende ‘uitvoeringslijnen’ doelen en activiteiten opgenomen. Daarnaast stellen we jaarlijks voor het gesprek met raden en Staten een Voortgangsnota en een Termijnagenda op. Voor de bestuurlijke grip op de uitvoering werken we elk jaar de MRA Agenda en de meerjarenbegroting uit en stellen we een lobbyagenda op. Over welke gremia hier een rol in spelen, zijn afspraken opgenomen in deel één van de samenwerkingsafspraken (C - de structuur van de MRA). De manier waarop we met elkaar samenwerken, hebben we vastgelegd in Samenwerkingsafspraken, die we elke vier jaar evalueren en waar nodig bijstellen. In dit hoofdstuk zijn afspraken opgenomen over de hier genoemde vierjaarlijkse (zie afbeelding hieronder) en jaarlijkse (zie afbeelding op de volgende pagina) documenten, met daarbij verwijzingen naar de uitgewerkte procedures in de andere paragrafen.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

25

Voorleggen aan raden en Staten

Dec (2021) Jan

Bestuurlijke grip op de uitvoering

Feb Mrt Apr

Voortgangsnota

Verantwoording / Jaarverslag 2021

Mei Jun

Jul Aug Sept Okt Nov

Termijnagenda

Dec

Jaarlijkse uitwerking MRA-Agenda en Meerjarenbegroting 2023

Jan (2023)

Kerndocumenten die een vierjaarlijkse cyclus hebben: - MRA Agenda, met als onderdeel daarvan de MRA Investeringsagenda - Een meerjarenbegroting (inclusief gevraagde bijdrage per inwoner) - Samenwerkingsafspraken Kerndocumenten die een jaarlijkse cyclus hebben: - Voortgangsnota - Termijnagenda - Jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en de meerjarenbegroting - Lobby-agenda

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

26

De MRA Agenda, de meerjarenbegroting en de Samenwerkingsafspraken vormen de kaders van de MRAsamenwerking. Deze worden daarom pas vastgesteld na raadpleging van raden en Staten. Jaarlijks krijgen de raden en Staten bovendien de mogelijkheid om bij te sturen via bespreking van de Voortgangsnota en de Termijnagenda. Alle bevoegdheden en kaderstellende taken blijven op deze wijze bij de raden en Staten. Om grip te houden op de uitvoering wordt voor het Bestuur en de bestuurlijke platforms jaarlijks een uitwerking gemaakt van de MRA Agenda en de meerjarenbegroting en wordt een lobby-agenda opgesteld. Voor elk van deze documenten zijn in de volgende paragrafen werkafspraken geformuleerd. 2.2 

 



Vierjaarlijkse cyclus: MRA Agenda (inclusief meerjarenbegroting) Elke vier jaar wordt een nieuwe MRA Agenda vastgesteld. Deze MRA Agenda bestaat uit: o de eigenlijke MRA Agenda, waarin de inhoud van de MRA-samenwerking meerjarig wordt vastgelegd. o de MRA Investeringsagenda, waarin de benodigde investeringen om de inhoud van de MRA Agenda te realiseren zijn opgenomen. o een meerjarenbegroting voor de MRA-samenwerking, waarin onder meer is opgenomen welke bijdrage per inwoner voor de komende vier jaar nodig is. De MRA Agenda wordt opgesteld binnen de kaders van de centrale ambitie en de doelstellingen die in de Samenwerkingsafspraken zijn vastgelegd. De bestuurlijke platforms zijn bestuurlijk primair verantwoordelijk voor de uitvoering van de uitvoeringslijnen uit de MRA Agenda. Het Bestuur ziet toe op het maken van de juiste integrale afwegingen en de realisatie van de centrale doelstellingen uit de Samenwerkingsafspraken. De MRA Directie is ambtelijk opdrachtnemer en primair verantwoorlijk voor de coördinatie van de uitvoering van de MRA Agenda.

Proces voor het opstellen of wijzigen van de MRA Agenda: Het opstellen of wijzigen van de MRA Agenda is een groot en interactief proces, dat telkens op een andere wijze wordt vormgegeven. Er zijn wel algemene procestappen te noemen, die telkens (in min of meer deze vorm) terugkeren: 1) De AV geeft elke vier jaar opdracht voor het opstellen van een nieuwe MRA Agenda, of tussentijds voor het wijzigen van de lopende MRA Agenda. Het Bestuur is de opdrachtnemer en werkt hiertoe nauw samen met de bestuurlijke platforms.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

27

2) De MRA Directie levert een projectleider en ondersteuning om het proces te trekken. Deelnemers leveren inzet voor in het projectteam. 3) Aan het begin wordt gezamenlijk een procesnotitie opgesteld, waarin het te doorlopen proces voor de nieuwe MRA Agenda gezamenlijk wordt vastgesteld. Hiertoe hanteren we de procedure uit paragraaf 2.7 4) Aan de basis van de inhoud ligt ook een evaluatie van de (inhoud en de geboekte resultaten van de) lopende agenda. Het Bestuur is hiervoor verantwoordelijken betrekt hierbij de bestuurlijke platforms, de colleges en de raden en Staten. 5) Op basis van de evaluatie wordt een inhoudelijk startdocument opgesteld, met daarin de hoofdlijnen/ bestuurlijke opdrachten die verder uitwerkt gaan worden in uitvoeringslijnen. 6) Elk jaar voordat een nieuwe MRA Agenda wordt opgesteld, worden vanuit de Samenwerkingsafspraken ook de centrale ambitie en drie doelstellingen herijkt: ook dit vormt input voor het inhoudelijke kader uit het startdocument. 7) Op basis van het inhoudelijke startdocument wordt in een interactief proces met alle deelnemers, andere overheden en partners uit de triple helix gewerkt aan een conceptdocument (al dan niet in meerdere ronden en versies). 8) Het conceptdocument wordt vervolgens in twee ronden met raden en Staten (zie procedure ‘vaststellen met wensen en opvattingen raden & Staten’ in paragraaf 2.7) vastgesteld.

Bij het opstellen van de MRA Agenda wordt ook een meerjarenbegroting opgesteld: 1) Op basis van de concept-MRA Agenda maakt het Bestuur een meerjarenbegroting voor de uitvoering van de MRA Agenda. 2) Hiertoe raadpleegt het Bestuur ook de bestuurlijke platforms en de AV (via de procedure ‘vaststellen in bestuur / AV’, zie paragraaf 2.8). Proces voor het vaststellen van de (nieuwe of gewijzigde) MRA Agenda (inclusief meerjarenbegroting en MRA Investeringsagenda): 



Voor het vaststellen van de MRA Agenda wordt de procedure ‘vaststellen met wensen en opvattingen raden & Staten’ in paragraaf 2.7 tweemaal doorlopen: de eerste keer om wensen en opvattingen op te halen voor het conceptdocument, de tweede keer om het definitieve concept vast te stellen. Naast vaststelling in de Algemene Vergadering worden de deelnemers aangemoedigd de MRA Agenda te laten bekrachtigen in het eigen college of DB en in de eigen raad, Regioraad of Staten.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

28

2.3 

 



Vierjaarlijkse cyclus: Samenwerkingsafspraken Eens in de vier jaar worden de Samenwerkingsafspraken geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. In de Samenwerkingsafspraken zijn afspraken opgenomen over hoe de MRA-samenwerking en de onderdelen daarvan werken en wie waarvoor verantwoordelijk is. Daarnaast zijn er drie centrale inhoudelijke ambities/doelstellingen in opgenomen. Deze vormen een inhoudelijk kader voor de MRA Agenda. Het doel van de Samenwerkingsafpsraken is om helderheid te scheppen over de wijze waarop we met elkaar samenwerken (kaders stellen, transparantie, verwachtingenmanagement). De looptijd van de Samenwerkingsafspraken is vier jaar en de start is halverwege de vierjarige looptijd van de MRA Agenda. Zie ook het schema in paragraaf 2.1.

Proces voor het evalueren, opstellenof wijzigen van de Samenwerkingsafspraken: 1) Elke vier jaar worden de Samenwerkingsafspraken geevalueerd en waar nodig bijgesteld. 2) De Algemene Vergadering is hier opdrachtgever en het Bestuur is opdrachtnemer. De MRA Raadtafel adviseert over het te doorlopen proces. 3) Voor aanvang van de evaluatie stelt het Bestuur een procesnotitie op, die via de procedure ‘vaststellen met wensen en opvattingen raden & Staten’ in paragraaf 2.7 ook getoetst wordt bij de Raadtafel en de raden en Staten. 4) Nadat de procesnotitie is vastgesteld in de AV wordt conform het vastgestelde proces een evaluatie uitgevoerd. De resultaten hiervan worden besproken in de AV, waarna afspraken worden gemaakt voor kaders voor de nieuwe Samenwerkingsafspraken. 5) Op basis daarvan schrijft het Bestuur nieuwe Samenwerkingsafspraken: hiervoor wordt een interactief proces ingericht met input vanuit alle deelnemers, hun raden en Staten, de bestuurlijke platforms en indien wenselijk onze partners uit de triple helix. 6) Het conceptdocument dat daaruit volgt, gaat vervolgens in twee rondes naar raden en Staten ter vaststelling. Proces voor het vaststellen van de (nieuwe of gewijzigde) Samenwerkingsafspraken: 

Voor het vaststellen van de Samenwerkingsafspraken wordt de procedure ‘vaststellen met wensen en opvattingen raden & Staten’ in paragraaf 2.7 tweemaal doorlopen: de eerste keer om wensen en opvattingen op te halen voor het conceptdocument en de tweede keer om het definitieve concept vast te stellen.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

29



Naast vaststelling in de Algemene Vergadering worden de deelnemers aangemoedigd de Samenwerkingsafspraken te laten bekrachtigen in het eigen college of DB en in de eigen gemeenteraad, Regioraad of Provinciale Staten.

2.4

Jaarlijkse cyclus: input vanuit raden en Staten (Voortgangsnota en Termijnagenda) Draagvlak bij raads- en Statenleden is essentieel voor het functioneren van de MRA. Voor dit draagvlak is het van belang dat in de raden en Staten het goede gesprek wordt gevoerd. Een gesprek over de toegevoegde waarde van de regionale samenwerking, over wat de regionale samenwerking kan betekenen voor een gemeente of provincie, maar ook over wat een gemeente of provincie kan betekenen voor de regionale samenwerking. Welke ambities willen we realiseren, hoe verhouden lokale of provinciale ambities zich tot regionale ambities, en wat is ervoor nodig om die ambities waar te maken? Om dit gesprek te faciliteren, gaan we als MRA elk jaar in het voorjaar een Voortgangsnota opstellen en in het najaar een Termijnagenda. Deze kunnen worden benut in het gesprek in raden en Staten om zo het draagvlak te vergroten en input te genereren voor de activiteiten die in MRA-verband worden uitgevoerd. Hierover maken we de volgende afspraken: Voortgangsnota: 

Elk jaar stellen we een Voortgangsnota op, die we in het voorjaar verzenden naar alle deelnemers. Deze nota bestaat in elk geval uit: o



Een overzicht (op hoofdlijnen) van uitgevoerde activiteiten en behaalde resultaten. o Een overzicht (op hoofdlijnen) van de realisatie van de begroting. o Een aantal concrete bespreekpunten naar aanleiding van de resultaten over afgelopen jaar en het vastgestelde werkplan voor het lopende jaar, als input voor de uitvoering in het lopende jaar. Na het gesprek over de Voortgangsnota in raden en Staten halen we vanuit de deelnemers voor komend jaar op welke veranderingen/aanscherpingen/aandachtspunten zij graag zouden zien ten opzichte van vorig jaar. Dit vormt input voor enerzijds de aansturing van de uitvoering van dit jaar en anderzijds het werkplan voor volgend jaar.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

30

Proces voor het opstellen van de Voortgangsnota:  

Het Bestuur stelt met behulp van input vanuit de bestuurlijke platforms een Voortgangsnota op en raadpleegt hierbij de AV (zie de procedure ‘vaststellen in bestuur / AV’ in paragraaf 2.8). De MRA Raadtafel kan gevraagd en ongevraagd adviseren over het verdere proces.

Proces voor het vaststellen van de Voortgangsnota:  

Voor het vaststellen van de Voortgangsnota wordt de procedure ‘vaststellen met wensen en opvattingen raden & Staten’ in paragraaf 2.7 doorlopen. Op basis van de Voortgangsnota wordt ook de gevraagde bijdrage per inwoner herbevestigd, zodat gemeenten deze kunnen vastleggen in hun begroting voor volgend jaar.

Termijnagenda: 

Elk jaar stellen we een Termijnagenda op, die we in het najaar verzenden naar alle deelnemers. Deze Termijnagenda bestaat in elk geval uit: o

o o o

Op hoofdlijnen de belangrijkste activiteiten en te verwachten resultaten voor het komende jaar (afgeleid de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en de meerjarenbegroting). Per uitvoeringslijn (indien van toepassing) de bestuurlijke bespreekpunten. Een overzicht van wanneer welk onderwerp (indien van toepassing) naar raden en Staten zal gaan en vanuit welke rol/met welk doel. Een overzicht van de deelregionale informatiebijeenkomsten die komend jaar periodiek voor raden & Staten georganiseerd zullen worden, met daarbij de beoogde onderwerpen.

Proces voor het opstellen van de Termijnagenda:  

Het Bestuur stelt met behulp van input vanuit de bestuurlijke platforms een Termijnagenda op en raadpleegt hierbij de AV (zie de procedure ‘vaststellen in bestuur / AV’ in paragraaf 2.8). De MRA Raadtafel kan gevraagd en ongevraagd adviseren over het verdere proces.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

31

Proces voor het vaststellen van de Termijnagenda: 

Voor het vaststellen van de Termijnagenda wordt de procedure ‘vaststellen met wensen en opvattingen raden & Staten’ in paragraaf 2.7 doorlopen.

2.5 Jaarlijkse cyclus: bestuurlijke grip op de uitvoering Naast de MRA Agenda en de jaarlijkse documenten van de Voortgangsnota en Termijnagenda zijn concrete plannen nodig die bestuurders die actief zijn in de MRA meer grip geven op de uitvoering van de MRA Agenda. Hiertoe maken we een jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en de meerjarenbegroting. Dit document wordt opgesteld met input vanuit de bestuurlijke platforms, vastgesteld in het Bestuur en bekrachtigd in de Algemene Vergadering. Ook wordt jaarlijks een lobby-agenda opgesteld. Over de lobby-agenda zijn werkafspraken opgenomen in paragraaf 1.6. Jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en meerjarenbegroting: 



 

 

De jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda omvat een gedetailleerd overzicht van wat komend jaar aan acties gaat worden uitgevoerd voor de uitvoeringslijnen van de MRA Agenda, en welke resultaten daarbij worden verwacht. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen zaken die vragen om een bestuurlijk gesprek (met daarbij dan ook de bespreekpunten) en zaken die gewoon uitgevoerd kunnen worden (ambtelijk, of onder aansturing van de bestuurlijk trekker). Er wordt daarbij een duidelijke relatie gelegd tussen de uitvoeringslijnen van de MRA Agenda en de overkoepelende ambities. De jaarlijkse uitwerking van de meerjarenbegroting is een begroting op hoofdlijnen, met daarin enkele algemene posten en daarnaast een benodigd bedrag per uitvoeringslijn. Het proces voor het opstellen en vaststellen van de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en de meerjarenbegroting is opgenomen in bijlage 2 en 4. Het Bestuur is bestuurlijk verantwoordelijk voor de uitvoering. De MRA Directie is ambtelijk opdrachtnemer en coördineert de uitvoering.

Proces voor het opstellen van de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en de meerjarenbegroting:

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

32



Voor het opstellen van de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en de meerjarenbegroting wordt de procedure ‘vaststellen in bestuur / AV’ uit paragraaf 2.8 gebruikt.

Proces voor het vaststellen van de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en de meerjarenbegroting: 

Voor het vaststellen van de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en de meerjarenbegroting wordt de procedure ‘vaststellen in bestuur / AV’ uit paragraaf 2.8 gebruikt.

2.6 Externe rol van de MRA Naast de interne rol van de MRA-samenwerking heeft de MRA ook nadrukkelijk een externe rol. Primair in de lobby richting Den Haag en Europa, maar bijvoorbeeld ook in de gezamenlijke profilering richting bedrijven en bewoners die zich hier mogelijk willen vestigen en richting zakelijke en leisurebezoekers die een bezoek aan de MRA overwegen. Over de externe rol van de MRA maken we de volgende afspraken: 





 



De MRA kent een proactieve public affairs- en lobbyaanpak richting Rijk, Europa en samenwerkingsverbanden, waarbij de drie MRA-ambities centraal staan. Elk jaar stelt het Bestuur in afstemming met de bestuurlijke platforms hiertoe een lobby-agenda op voor de MRA. De activiteiten op het gebied van public affairs en lobby leveren een bijdrage aan belangenbehartiging, kennisdeling, beïnvloeding rond en financiering van de uitvoeringslijnen uit de MRA Agenda. De lobby-agenda bestaat uit de speerpunten van de drie bestuurlijke platforms, aangevuld met algemene boodschappen en activiteiten die het profiel van de MRA in Den Haag, Europa en internationaal versterken. Daarnaast bevat de lobby-agenda ook een overzicht van de benodigde ambtelijke en bestuurlijke capaciteit. Het staat elke deelnemer vrij om in MRA-verband in de lobby op te trekken. Zogenoemde ‘coalitions of the willing’ kunnen, na instemming van het Bestuur en binnen de kaders van de lobby-agenda, uit naam van de MRA spreken. De lobby-agenda valt onder beheer van het Bestuur. Andere bestuurders uit het MRAnetwerk kunnen ook activiteiten uitvoeren voor de lobby-agenda. De directeur van de MRA is ambtelijk opdrachtnemer voor de uitvoering.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

33







Voor de uitvoering van de lobby-agenda stellen de deelnemers specialisten op het gebied van public affairs ter beschikking. In de praktijk beschikken de provincies en de grotere gemeenten binnen de MRA over deze specialisten. Inhoudelijke activiteiten die raken aan de externe profilering of positionering van de MRA (bijvoorbeeld activiteiten die betrekking hebben op het aantrekken van bedrijven, bewoners of bezoekers) worden primair afgestemd in het bestuurlijke platform dat de bijbehorende uitvoeringslijn onder zijn hoede heeft. Indien nodig vindt nadere (platformoverstijgende) afstemming plaats in het Bestuur. Als MRA leren we ook van andere (inter)nationale stedelijke regio’s: we stellen ons daarom op als actief partner in (inter)nationale netwerken van regio’s. Dit stelt ons ook in staat om gezamenlijk met andere regio’s op te trekken in subsidieaanvragen in Europa.

Proces voor het opstellen van de lobby-agenda:    

Op basis van input vanuit onder meer de programmamanagers van de uitvoeringslijnen en de lobbyisten van de MRA-deelnemers wordt een eerste overzicht van de lobby-prioriteiten opgesteld. Dit overzicht wordt besproken in de bestuurlijke overleggen van de platforms: hier wordt focus aangebracht. Uit het eerste overzicht en de door de bestuurlijke platforms aangebrachte focus daarin wordt een eerste lobby-agenda opgesteld. Hiervoor worden de prioriteiten bij elkaar gebracht, en in samenhang met elkaar verbonden. Daarnaast wordt een overzicht gemaakt van activiteiten die nodig zijn ter algemene profileering van de MRA.

Proces voor het vaststellen van de lobby-agenda: 

Voor het vaststellen van de lobby-agenda wordt de procedure ‘vaststellen in bestuur / AV’ uit paragraaf 2.8 uit doorlopen. De lobby-agenda wordt vastgesteld in het Bestuur en ter kennisname naar de AV verzonden.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

34

2.7 Procedure ‘vaststellen met wensen en opvattingen raden & Staten’

Stappen in het algemeen: 1) Het Bestuur stelt een conceptdocument vast en verzend dit (drie weken voor de vergadering van de AV) naar de AV en de MRA Raadtafel. Het conceptdocument wordt als ’ter kennisname-document’ op de MRA-website geplaatst. 2) Een week voor de vergadering van de AV komt de Raadtafel bij elkaar; deze komt indien wenselijk met een advies, dat wordt nagezonden naar de AV. 3) De AV stelt het document vast en geeft opdracht deze versie te verzenden naar raden en Staten, met het verzoek het document lokaal of provinciaal te bespreken en wensen en opvattingen mee te geven aan hun AV-lid ter bespreking in de volgende AV. De reactietermijn hiervoor is 8 weken. 4) De wensen en opvattingen worden via het lid van de AV ingebracht in de Algemene Vergadering. 5) Op basis van bespreking in de AV komt de AV met een advies aan het Bestuur over wat te wijzigen aan het document/ de uitvoering van het document. 6) Het Bestuur komt met een reactie naar de AV en de deelnemers over wat zij voornemens is te doen met het advies en hoe dit wordt gedaan. 7) De Algemene Vergadering stelt het uiteindelijke document met de wijzigingen van het Bestuur vast. Dit proces is bijvoorbeeld van toepassing op de jaarlijkse vaststelling van de Voortgangsnota en de Termijnagenda. Hieronder is dit proces ter illustratie in de tijd uitgewerkt:

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

35

Voortgangsnota (elk voorjaar):  Begin februari: het Bestuur stelt de concept-Voortgangsnota vast, herbevestigt daarbij de benodigde bijdrage per inwoner voor het volgende jaar (of komt met een beargumenteerd voorstel om deze bijdrage aan te passen) en verzendt de Voortgangsnota (drie weken voor de vergadering) naar de AV en de MRA Raadtafel. Het conceptdocument wordt als ‘ter kennisname–document’ op de MRA-website geplaatst.  Eind februari/begin maart: een week voor de AV komt de MRA Raadtafel bij elkaar en komt indien wenselijk met een advies, dat nagezonden wordt naar de AV .  Begin maart: de AV stelt de concept-Voortgangsnota vast en geeft opdracht om dit al dan niet gewijzigde concept naar de raden en Staten te verzenden, met daarbij het verzoek om de gevraagde bijdrage per inwoner in de eigen begroting op te nemen. Ook doet zij daarbij het verzoek om de Voortgangsnota te bespreken en wensen en opvattingen aan hun eigen AV-lid mee te geven ter bespreking in de volgende AV.  Begin mei: de AV komt bij elkaar en bespreekt daar de input die de deelnemers hebben voor de Voortgangsnota en welke punten daarvan meegegeven moeten worden aan het Bestuur voor de uitvoering in het lopende jaar, en welke punten aandacht moeten krijgen in de uitvoering voor volgend jaar.

 Eind mei: het Bestuur komt met een reactie op het verzoek van de AV, waarmee zij inzichtelijk maakt wat zij voornemens is te gaan doen met de ingekomen input. Deze reactie wordt gedeeld met alle MRA-deelnemers. Termijnagenda (elk najaar):  Eind september: het Bestuur stelt de concept-Termijnagenda vast en verzendt de Termijnagenda (drie weken voor de vergadering) naar de AV en de MRA Raadtafel. Het conceptdocument wordt als ‘ter kennisname–document’ op de MRA-website geplaatst.  Eerste helft oktober: een week voor de AV komt de MRA Raadtafel bij elkaar en komt indien wenselijk met een advies, dat nagezonden wordt naar de AV.  Tweede helft oktober: de AV stelt de concept-Termijnagenda vast en geeft opdracht om deze al dan niet gewijzigde versie naar de raden en de Staten te verzenden, met daarbij het verzoek om de Termijnagenda te bespreken en wensen en opvattingen aan hun eigen AV-lid mee te geven ter bespreking in de volgende AV.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

36

 Half december: de AV komt bij elkaar en bespreekt daar de input die de deelnemers hebben voor de Termijnagenda en welke punten daarvan meegegeven moeten worden aan het Bestuur voor het komende jaar.  Eind januari: het Bestuur komt met een reactie op het verzoek van de AV, waarmee zij inzichtelijk maakt wat zij voornemens is te gaan doen met de ingekomen input. Deze reactie wordt gedeeld met alle MRA-deelnemers.

2.8 Procedure ‘vaststellen in bestuur/ AV’

Stappen in het algemeen: 1) De bestuurlijke platforms stellen (in opdracht van het Bestuur) een conceptdocument op en verzenden dit naar het Bestuur. 2) Het Bestuur stelt het document vast en verzendt dit (drie weken voor de vergadering) naar de AV. 3) De AV bespreekt het document en kan door middel van gedragen adviezen nog wijzigingen suggereren voor het Bestuur. 4) Het Bestuur komt met een reactie op de adviezen die zijn aangenomen in de AV en geeft (beargumenteerd) inzicht in wat er met deze adviezen gaat worden gedaan in het vastgestelde document. Dit proces is bijvoorbeeld van toepassing op de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en de meerjarenbegroting. Hieronder is dit proces ter illustratie in de tijd uitgewerkt:  Mei/Juni: de MRA Directie haalt bij de programmamanagers en bestuurlijk trekkers van de uitvoeringslijnen de eerste input op voor de beoogde activiteiten en benodigde financiering daarvan voor volgend jaar, en maakt daarbij (indien van

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

37





 

 



toepassing) inzichtelijk welke keuzes/ dillema’s er zijn en welke witte vlekken er zijn in de relatie tussen de uitvoeringslijnen en de drie ambities. Juni: bespreking in de bestuurlijke platforms, waar richting gegeven wordt aan de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en meerjarenbegroting op basis van de eerste input die door de MRA Directie is opgehaald en de keuzes/dillema’s die daarbij naar voren zijn gekomen. Ook wordt hier het gesprek gevoerd over mogelijke nieuwe activiteiten of de eindigheid van lopende activiteiten. De bestuurlijke platforms formuleren adviezen hierover aan het Bestuur. Eind juni: het Bestuur bespreekt de adviezen en geeft opdracht voor het opstellen van de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en meerjarenbegroting aan de MRA Directie. Juni-Augustus: de MRA Directie stelt de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en meerjarenbegroting op. September: de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en neerjarenbegroting wordt besproken in de bestuurlijke platforms. Zij formuleren adviezen over eventuele wijzigingen en integrale vraagstukken (of bijvoorbeeld de relatie tussen de uitvoeringslijnen en de ambities) aan het Bestuur. Begin oktober: het Bestuur stelt de jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en meerjarenbegroting vast en verzendt deze naar de AV.

Tweede helft oktober: de vastgestelde jaarlijkse uitwerking van de MRA Agenda en meerjarenbegroting wordt besproken in de AV, waar de deelnemers door middel van gedragen adviezen voor wijzigingen in de uitwerking kunnen meegeven aan het Bestuur. Eind november: het Bestuur komt met een reactie op de adviezen die zijn aangenomen in de AV en geeft (beargumenteerd) inzicht in wat er met deze adviezen gaat worden gedaan in de uitwerking voor komend jaar.

2.9 Overzicht best practices deelregionale samenwerking De MRA-samenwerking is opgebouwd uit de zeven deelregio’s. Elke deelregio heeft een eigen identiteit en ambities. De optelsom is de kracht van de samenwerking. Elke deelregio’s heeft ambities, die soms zijn vastgesteld in een deelregionale agenda. Het belang van de deelregionale samenwerking komt het sterkst tot uiting bij het uitvoeren van de deelregionale agenda en het delen van kennis van de MRA-ontwikkelingen. De deelregio fungeert als voorportaal voor enerzijds besprekingen in de eigen colleges en raden

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

38

en anderzijds ter voorbereiding op de bestuurlijke platforms, waarin de gemeenten via de deelregio zijn vertegenwoordigd. Naast de eigen identiteit verschillen de deelregio’s ook in governance om te komen tot uitvoering van hun deelregionale agenda; van het maken van afspraken tot besluitvorming. Op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren wordt hieronder een aantal ‘best practices’ genoemd op deelregionaal niveau. Inhoud voorop  Stel een inhoudelijke deelregionale agenda op, en actualiseer deze per raadsperiode.  Maak in de inhoudelijke deelregionale agenda de inhoudelijke verbinding expliciet met de MRA Agenda.  Kennisdeling en het onderlinge gesprek over deelregionale ontwikkelingen staat voorop tijdens de deelregionale raads- en collegebijeenkomsten. Deelregionale stroomlijning  Stroomlijn alle deelregionale activiteiten in een structureel overleg. Dit kan bestaan uit raadsleden, bestuurders, griffiers en/of bestuursadviseurs. De MRA Directie kan desgewenst aansluiten.  Stel een deelregionale termijnagenda op die een relatie heeft met de gemeentelijke termijnagenda’s en de Termijnagenda van de MRA. Creëer een plek van ontmoeting en gesprek  Bied vijfmaal per jaar een deelregionale raadsbijeenkomst aan, waar ontmoeting een vast onderdeel van het programma is.

 Nodig daarbij minimaal de bestuurders uit die namens de deelregio in een bestuurlijk platform zitting hebben en de leden van de Algemene Vergadering uit de deelregio. Nodig desgewenst ook de Statenleden uit. Bestuurders ontmoeten elkaar  Creëer een paar maal per jaar een deelregionale bestuurdersbijeenkomst, waar ontmoeting een vast onderdeel van het programma is, bijvoorbeeld middels een gezamenlijke lunch.  Bied in het programma naast inhoud ook ruimte voor reflectie door gastsprekers. De MRA Directie kan daarbij ondersteunen.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

39

2.10 Overzicht best practices lokaal of provinciaal gesprek tussen raad of Staten en bestuur over MRA Een goed functionerend bestuurdersnetwerk bestaat bij de gratie van een goede relatie tussen bestuurders en volksvertegenwoordigers. Raads- en Statenleden maken de samenwerking en uitvoering van de taken waar de bestuurders voor staan immers mogelijk. Essentieel daarbij is dat transparant is wat wanneer gebeurt en dat volksvertegenwoordigers op tijd relevante informatie ontvangen. Pas dan kan het ‘goede gesprek’ tussen volksvertegenwoordigers en bestuurders worden gevoerd. Op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren wordt hieronder een aantal ‘best practices’ genoemd op gemeentelijk en provinciaal niveau. De connectie tussen de MRA en de raden en Staten dient idealiter niet alleen een vorm te hebben vanuit de MRA als geheel, maar ook op het niveau van de eigen raad of Staten. Agendeer de MRA-samenwerking structureel    

De agendacommissie creëert een vast punt op de agenda van de raad/Statenvergadering: ‘MRA-ontwikkelingen’. Maak een aparte commissie MRA of commissie Regionale ontwikkelingen Agendeer in het college en de raad/Staten de Voortgangsrapportage in het voorjaar en de Termijnagenda in het najaar. Organiseer in de deelregio vijfmaal per jaar een gezamenlijk MRA-themaoverleg en zorg daarbij voor ontmoeting met andere raads- en Statenleden.

Proactief  Op basis van de agenda’s en verslagen op de MRA-website en het maandelijkse MRA Bericht aan raden en Staten kan iedere volksvertegenwoordiger in gesprek met de eigen bestuurder(s) (lid van de Algemene Vergadering of platform) als er vragen, wensen of suggesties zijn.  Omgekeerd, de bestuurders informeren met ondersteuning van de eigen ambtenaren en de MRA Directie de volksvertegenwoordigers over wat de MRA-ontwikkelingen voor de gemeente of provincie betekenen.  Vaste MRA-paragraaf in ieder voorstel aan de raad/Staten: wat is de relatie tot een of meerdere uitvoeringslijnen, en wat doet de gemeente/provincie daarmee?

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

40

Maak de relatie MRA en gemeente/provincie zichtbaar  MRA-samenwerking opnemen in het introductieprogramma van de nieuwe raden en Staten.  MRA-samenwerking opnemen in het introductieprogramma van de nieuwe colleges.  Het college stelt maandelijks een MRA-informatiebrief op over de gemeentelijke activiteiten binnen de MRA-ontwikkelingen; waaraan is gewerkt, wat komt er op ons af en wat zijn de dillema’s waar we mee aan de slag gaan?  Het college kan hiervoor ook een toelichting geven op het maandelijkse Bericht aan raden en Staten (opgesteld door de MRA Directie). Agendacommissie van raden en Staten  Termijnagenda van de MRA is vast agendapunt van de agendacommissie.  Bij de bespreking van de Termijnagenda is het lid van de MRA Raadtafel en het lid van de Algemene Vergadering aanwezig.  Agendacommissie is actief in het aanbieden van MRA-onderwerpen en maakt de keuze wat ter informatie aan de raad/Staten wordt gestuurd, welke ter bespreking in een commissie en welke ter besluitvorming in raad/Staten. Mede naar aanleiding van adviezen van de Raadtafel. Klein overleg van MRA-mensen  Kwartaaloverleg tussen uw lid van de Algemene Vergadering, lid van de MRA Raadtafel, lid van een bestuurlijk platform/portefeuillehoudersoverleg, burgemeester/CdK, griffier en secretaris om de klokken gelijk te zetten.  Termijnagenda van de MRA vast agendapunt.

Maak verschil tussen oordeelvorming en besluitvorming (‘wensen en opvattingen’)  De kortste procedure is om MRA-voorstellen via college aan de commissie ter oordeelsvorming aan te bieden (bijvoorbeeld voor de Termijnagenda en de Voortgangsnota).  Het proces van ‘wensen en opvattingen’ via de weg college, commissie en vaststelling in raad/Staten wordt in ieder geval gebruikt bij besluitvorming over de MRA Agenda, de vierjaarlijkse meerjarenbegroting en specifiek aangewezen onderwerpen uit de Termijnagenda.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

41

De MRA Directie faciliteert de informatievoorziening aan raads- en Statenleden door:          

Het maandelijkse Bericht aan raden en Staten. Een MRA-brede bijeenkomst voor alle raden en Staten, eenmaal per jaar. Op verzoek van MRA Raadtafel een MRA-brede themabijeenkomst te organiseren voor alle raads- en Statenleden. Het creëren van transparantie over wat waar en wanneer gebeurt door middel van het plaatsen van onder meer agenda’s en verslagen platform, Bestuur en Algemene Vergadering op de MRA-website. Advisering over MRA-zaken aan griffiers. Advisering in de voorbereiding van deelregionale bijeenkomsten. Ten behoeve van lokale of provinciale bijeenkomsten en deelregionale raadsledenbijeenkomsten het netwerk van ambtelijke trekkers van de uitvoeringslijnen aan te bieden. Advisering en ondersteuning te verlenen aan de MRA Raadtafel. Aanbieden van introductieprogramma na iedere gemeenteraads- en Provinciale Staten-verkiezing. Ondersteuning aan opstellers van collegeprogramma’s.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

42

Begripsbepalingen 



















Ambitie en doelstellingen Een centrale inhoudelijke ambitie, uitgewerkt in een beperkt aantal inhoudelijke doelstellingen die we vastleggen in de Samenwerkingsafspraken en die dienen als kader voor de MRA Agenda. Zie ook bijlage 1 voor de ambitie en doelstellingen voor de periode 2022-2026. Algemene Vergadering (AV) Een bestuurlijk overlegorgaan van de Metropoolregio Amsterdam, dat functioneert als algemeen bestuur. Alle deelnemers van de MRA zijn hier rechtstreeks in vertegenwoordigd. Basisprincipes Gezamenlijke principes die de grondslag vormen voor de manier waarop we met elkaar samenwerken in de MRA. Bestuur Een bestuurlijk overlegorgaan van de Metropoolregio Amsterdam, dat functioneert als dagelijks bestuur. Alle deelregio’s zijn hierin vertegenwoordigd middels bestuurders die ook zitting hebben in een van de bestuurlijke platforms. Coalition of the willing Een groep deelnemers die gezamenlijk besluit een extra activiteit uit te voeren, aanvullend op of als verdere uitwerking van de MRA Agenda. Zij regelen hiertoe ook zelf de benodigde inzet. Deelnemers De colleges van de gemeenten en provincies en het het DB van de Vervoerregio Amsterdam die samenwerken in de MRA. Deelregio’s Zeven geografische deelgebieden van de MRA: Amsterdam, Amstelland-Meerlanden, Zaanstreek-Waterland, Zuid-Kennemerland, IJmond, Gooi- en Vechtstreek en Almere-Lelystad.

Flexibele schil De ambtelijke inzet die nodig is voor de uitvoering van de MRA Agenda en die afhankelijk van de inhoud van de agenda en de accenten die worden gelegd in de uitvoering kan wisselen in omvang. MRA Investeringsagenda Uitwerking van de MRA Agenda waarin de benodigde investeringen inzichtelijk worden gemaakt om de uitvoeringslijnen uit de MRA te kunnen realiseren. Lobby-agenda Jaarlijkse agenda voor de activiteiten op het gebied van lobby of public affairs richting Den Haag en Brussel.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

43



















 

Metropoolregio Amsterdam (MRA) 1) Geografisch gebied dat 32 gemeenten en delen van twee provincies omvat (zie ook bijlage 9, de lijst van deelnemers). 2) Het samenwerkingsverband tussen de genoemde deelnemers. Meerjarenbegroting Begroting voor een periode van vier jaar die tezamen met de MRA Agenda wordt opgesteld, waarin voor die periode is vastgelegd welke middelen nodig zijn voor de MRA-samenwerking en welke bijdrage daarvoor nodig is vanuit de deelnemers. MRA Agenda Agenda waarin voor een periode van vier jaar de opgaven en uitwerking in uitvoeringslijnen daarvan zijn vastgelegd voor de MRA. MRADirectie Een vaste ambtelijke organisatie die nodig is om de MRA-samenwerking te laten functioneren. Daarnaast is inzet nodig vanuit een flexibele schil om de uitvoering van de MRA Agenda mogelijk te maken. Platforms Formele inhoudelijke bestuurlijke overleggen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van een aantal uitvoeringslijnen uit de MRA Agenda. Vooralsnog hebben we drie bestuurlijke platforms: Economie, Ruimte en Mobiliteit. Portefeuillehouderoverleggen Informele inhoudelijke bestuurlijke overleggen over specifieke onderdelen van uitvoeringslijnen, die wenselijk zijn om af te stemmen over de uitvoering van die onderdelen.

MRA Raadtafel Een adviesorgaan dat gevraagd en ongevraagd advies kan geven over het proces van het betrekken van raden en Staten aan bestuur en de AV, bestaande uit een raadslid of een Statenlid per deelnemer. Regionaal rendement Het denken in opbrengst voor de regio. Op hoofdlijnen: als iets goed is voor de regio, is het ook goed voor de delen van de regio, en als iets goed is voor een deel van de regio, is het ook goed voor de regio. Samenwerkingsafspraken Dit document waarin de afspraken zijn vastgelegd over hoe we met elkaar samenwerken. Wordt elke vier jaar herzien. Termijnagenda Zie de werkafspraken in paragraaf 2.4 voor een uitgebreide uitleg hiervan. Voortgangsnota Zie de werkafspraken in paragraaf 2.4 voor een uitgebreide uitleg hiervan.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

44

Metropoolregio Amsterdam Internationale topregio met hoge leefkwaliteit Agenda voor een toekomstbestendige en evenwichtige metropool 2020-2024

Verantwoording De MRA Agenda is opgesteld in opdracht van de Agendacommissie van de MRA en is in een interactief proces met bestuurders, raden en Staten tot stand gekomen. Na het startschot bij het MRA Congres van oktober 2018 zijn bij de bestuurlijke platforms en in de deelregio’s signalen opgehaald over de wensen en verwachtingen ten aanzien van de nieuwe agenda. Een belangrijke stap daarbij was de Discussienotitie: op weg naar de MRA Agenda 2.0, die in het voorjaar van 2019 uiteindelijk in totaal met zo’n driehonderd raads- en Statenleden en bestuurders is besproken. Ook door derden is op de discussienotitie gereageerd, zoals door de Amsterdam Economic Board en door ORAM, de koepelorganisatie van bedrijven- en ondernemersverenigingen in de regio Amsterdam. De rijke oogst die dit heeft opgeleverd, is vertaald naar een concept-agenda. In het najaar van 2019 is deze, na een ronde in de platforms, ter reactie voorgelegd aan de raden en Staten van de MRA-overheden. Ook in deze ronde zijn reacties van derden ontvangen, waaronder van de aangrenzende regio’s West-Friesland en de regio Alkmaar. Het resultaat van al deze betrokkenheid en inbreng is de MRA Agenda 2020-2024: een gezamenlijke agenda met vraagstukken en opdrachten die de MRA-samenwerking de komende periode inhoud geven.

MRA Agenda 2020-2024

2

Voorwoord

Vier jaar geleden is de eerste MRA-agenda gepresenteerd. Door de crises stonden huizen onder water, waren de budgetten geslonken en hadden mensen hun baan verloren. De eerste agenda richtte zich daarom op het versterken van de economische positie van de regio. We wilden bij de top vijf regio’s van Europa horen. Vier jaar later zien we dat de wereld is veranderd. De groei is harder gegaan dan verwacht. Traditionele parameters laten een ongekend succes zien. Het gemiddeld inkomen, het aantal toeristen en de bouwproductie zijn nog nooit zo hoog geweest. Aan de andere kant zijn we ons steeds meer bewust van de keerzijde van succes. Stijgende huizenprijzen zorgen ervoor dat wonen in de stad van je keuze geen automatisme meer is, het idyllische cafeetje aan de haven is inmiddels ook in het buitenland bekend en files en overvolle metrostellen zijn eerder regel dan uitzondering. Bovendien komen we er steeds meer achter dat de wijze van ons bestaan de planeet uitput en ons fragiele evenwicht met de natuur verstoort. Dit zorgt voor nieuwe uitdagingen. We zullen ons moeten wapenen tegen klimaatverandering. Een warme zomer is niet alleen iets om naar uit te zien, maar ook reden tot zorg. Waar we altijd land op

voorgangers bouwden ooit meer dan duizend molens in de Zaanstreek alleen, onze generatie zal hetzelfde moeten doen. Niet van hout, maar van metaal. Om deze, soms nieuwe, uitdagingen het hoofd te bieden, hebben we gezamenlijk een nieuwe strategische agenda voor de komende vier jaar geformuleerd. In de agenda wordt welvaart niet meer uitgedrukt in banen en inkomen alleen, maar ook in toekomstbestendigheid en kwaliteit van leven. We proberen de lastige onderwerpen beet te pakken, wetend dat we het hier niet direct over eens zijn. Maar een regio met zo veel bruggen, herbergt ook goede bruggenbouwers. We weten namelijk dat het succes van de ene gemeente ook het succes van de andere is. Inwoners houden zich immers niet aan grenzen. Bruggen alleen zijn niet genoeg. Nieuwe uitdagingen vragen nieuwe oplossingen. Deze nieuwe agenda 2020-2024 legt niet alleen de bestaande plannen vast, ze is ook de bezegeling van de gezamenlijke zoektocht naar oplossingen. Samen werken we aan een toekomstbestendige en evenwichtige metropoolregio. Femke Halsema Voorzitter van de Metropoolregio Amsterdam (MRA)

water wonnen, zullen we serieus moeten nadenken over hoe we land weer water kunnen laten zijn. Ook moeten we kijken naar het verkleinen van onze voetafdruk. Onze

MRA Agenda 2020-2024

februari 2020

3

Inhoudsopgave 1 2

De basis voor samenwerking •

De Metropoolregio Amsterdam

•

We staan voor urgente, grote en complexe opgaven

•

Samen bepalen we de toekomst

•

De MRA verbindt en versterkt

•

Ambitieuze samenwerking

•

Democratische legitimiteit

Werken aan de Metroppolregio Amsterdam •

5

10

Twee leidende principes: toekomstbestendige metropool en evenwichtige metropool

•

Vier bestuurlijke opdrachten

•

Opdracht 0: De samenwerking verder versterken

•

Opdracht 1: Werk maken van een veerkrachtige, inclusieve en schone MRA-economie

•

Opdracht 2: Bouwen voor de woningbehoefte en met groei de leefkwaliteit van het geheel versterken

3 4

•

Opdracht 3: Vaart maken met het metropolitaan mobiliteitssysteem

•

Overzicht opdrachten en uitvoeringslijnen

Werkwijze MRA Agenda

33

Interview: Commissarissen van de Koning in de MRA

36

Over de MRA en de 7 deelregio’s

38

Bijlage: De MRA en de Sustainable Development Goals

48

Colofon

49

MRA Agenda 2020-2024

4

1

De basis voor samenwerking

De Metropoolregio Amsterdam In het dagelijks leven houd je geen rekening met gemeentegrenzen. Je woont bijvoorbeeld in Amstelveen, werkt in de binnenstad van Amsterdam, fietst in het weekend langs de Amstel naar Uithoorn, voetbalt zondag uit tegen Almere City, gaat in de zomer naar Wijk aan Zee en bezoekt je familie in Purmerend. En als je in het buitenland met vakantie bent en mensen vragen waar je in Nederland woont, dan zal je al snel de naam Amsterdam gebruiken. Rondom Amsterdam ontwikkelt zich een metropool van

De MRA heeft een sterke band met de direct omliggen-

formaat, die zich uitstrekt van Zandvoort tot Lelystad,

de regio’s. Daar wonen mensen die in de MRA werken, er

van Heemskerk tot Hilversum en van Beemster tot Haar-

zijn bedrijven gevestigd die producten en diensten leveren

lemmermeer. Een regio met zowel grootstedelijke als su-

aan inwoners en bedrijven in de MRA en op het gebied

burbane en dorpse karakteristieken. Die een hoge leef-

van vrije tijd is er ook veel onderling verkeer. In econo-

kwaliteit biedt met een rijk palet aan woonmilieus, een

misch opzicht is de uitwisseling met de regio Utrecht, re-

aantrekkelijk stedelijk voorzieningenaanbod en volop re-

gio Eindhoven en de regio Rotterdam-Den Haag van groot

creatiemogelijkheden in het gevarieerde buitengebied dat

belang. Een regio die meedoet in de internationale top is

overal nabij is. Een stedelijke regio die functioneert als één

natuurlijk ook sterk verbonden met de rest van de wereld.

grote stad met 2,5 miljoen inwoners, 300.000 bedrijven en

Schiphol en de haven spelen daar een rol in, maar belang-

1,5 miljoen banen. Een regio die een van de economische

rijker nog zijn de inwoners van de MRA. Met een bevolking

groeimotoren en belangrijkste sociale knooppunten van

met meer dan 180 nationaliteiten en sterke internationale

Nederland is en die meedoet in de internationale top.

oriëntatie is de andere kant van de wereld nooit ver weg.

MRA Agenda 2020-2024

5

De verbondenheid van de regio is niet nieuw

Wie rond 1650 de Zaanstreek bezocht, zag een landschap van honderden molens, ontstaan doordat steden als Amsterdam en Edam machinaal houtzagen tegenhielden. Een inwoner van het Gooi was al even bekend met Amsterdam: rijke regenten als Cornelis Tromp bouwden hier hun buitens en in het gebied verschenen overal vaarten als gevolg van de zandwinning voor de Amsterdamse stadsuitbreiding. Achterkleinkinderen van deze generatie zagen de verbindingen tussen de verschillende gemeenten letterlijk versterkt worden. In de 19e eeuw verbindt de eerste spoorlijn van Nederland Amsterdam en Haarlem. Ook hoeven schepen uit Amsterdam niet meer helemaal langs Den Helder. Zij varen nu langs Velsen en IJmuiden door het Noordzeekanaal. Naast nieuw water, werd overal in de regio nieuw land aangelegd om daarmee ruimte te bieden aan een groeiende bevolking en aan de groei van landbouw en industrie; eerst de Beemster, later de Haarlemmermeerpolder en meer recent de Flevopolder. Ook de regionale samenwerking kent een lange geschiedenis. Al zeker sinds de 17e eeuw werken de overheden in het gebied met elkaar samen aan vraagstukken die de gemeente- of provinciegrens overstijgen. Sinds de jaren '90 van de 20e eeuw gebeurt dat onder de vlag van de Metropoolregio Amsterdam.

We staan voor urgente, grote en complexe opgaven

zorgt toerisme voor overlast en verminderde leefbaarheid,

De metropoolregio omspant het daily urban system van

sociaaleconomische verschillen binnen de regio groeien.

Amsterdam, ruwweg het gebied waarbinnen het meeste

Daarbovenop komen nog de transitieopgaven, die net zo

dagelijkse woon-werkverkeer plaatsvindt. Binnen dit ge-

urgent, complex en omvangrijk zijn.

het mobiliteitssysteem heeft haar grenzen bereikt en de

bied zijn er op allerlei terreinen – bereikbaarheid, arbeidsmarkt, woningmarkt – onderlinge afhankelijkheden. Wat de

De bevolking van de MRA groeide de afgelopen jaren met

ene gemeente doet, heeft invloed op de andere.

20.000 tot 25.000 inwoners per jaar, waarbij het grootste deel voor rekening van Amsterdam kwam. De druk op de

Het internationale succes van de stad Amsterdam – die te-

Amsterdamse woningmarkt beïnvloedt de regionale wo-

genwoordig steevast hoog op de lijstjes van 'global cities'

ningmarkt en leidt tot verdringingseffecten die ook elders

prijkt – zorgt voor groei van werkgelegenheid waar de hele

in de regio voelbaar zijn. Er is een proces van uitsortering

regio van profiteert. Tegelijkertijd versterkt dit succes een

gaande, waarbij in sommige gebieden sprake is van een

aantal grote en complexe opgaven waar de metropoolregio

hoge concentratie van kwetsbare huishoudens en weinig

voor staat. De woningmarkt staat onder hoogspanning, de

verbinding met de regionale dynamiek. De groei van werk-

tekorten op de arbeidsmarkt lopen op, op diverse plekken

gelegenheid concentreert zich ook in Amsterdam en draagt

MRA Agenda 2020-2024

6

bij aan een groeiend aantal verkeersbewegingen van en naar Amsterdam. Zodanig, dat grote knelpunten in de regionale bereikbaarheid ontstaan. In diverse gebieden neemt de druk op stedelijk groen en waardevolle landschappen met bevolkingsgroei en woningbouw toe. En het fenomeen 'overtoerisme' wordt met 25 miljoen overnachtingen per jaar op steeds meer plekken in de regio voelbaar. De geschetste ontwikkelingen bedreigen de hoge leefkwaliteit van de regio en daarmee uiteindelijk ook de internationale concurrentiepositie. De ontwikkelingen vragen op meerdere facetten een soort schaalsprong, om meer spreiding van dynamiek en om meer integratie van de regio als geheel. Daarbij komt dat klimaatverandering, met het vaker voorkomen van extreem weer en de sneller dan voorspelde stijging van de zeespiegel, steeds tastbaarder wordt. De eerder geformuleerde ambitie van de MRA-samenwerking om te werken aan de Metropoolregio Amsterdam als duurzame hotspot waar nationale ambities worden geconcretiseerd, wordt steeds minder vrijblijvend. We moeten nu forse stappen zetten om de energietransitie, de circulaire economie

technologische innovaties een grote mate van onzekerheid met zich mee en vraagt dit wendbaarheid en flexibiliteit van overheidsbeleid. De Metropoolregio Amsterdam gedijt in een internationale dynamiek. De bevolkingsgroei wordt momenteel veroorzaakt door buitenlandse migratie. De economie draait op de internationale positie van de regio, die in belangrijke mate wordt bepaald door de mainports Schiphol, de haven en het digitale knooppunt AMS-IX. Hoe het met de regio gaat, is zodoende in grote mate afhankelijk van nationaal beleid ten aanzien van immigratie en buitenlandse handel. Daar kunnen we als regio nog enige invloed op uitoefenen. Niet beïnvloedbaar zijn (plotselinge) veranderingen in de geopolitieke context en economische conjunctuur. Gezien recente ontwikkelingen zijn dergelijke veranderingen een reëel scenario waar we rekening mee moeten houden.

Samen bepalen we de toekomst

Veel uitdagingen waar de Metropoolregio Amsterdam voor

en klimaatadaptatie waar te maken. Alleen dan is een kli-

staat, vragen om een regionale aanpak. Alleen samen kun-

maatneutraal en klimaatbestendig Nederland met een vol-

nen we ze het hoofd bieden. De complexiteit van de uitda-

ledig circulaire economie in 2050 een reëel perspectief.

gingen is groot en de reikwijdte van de uitdagingen is regionaal. Zo functioneren woning- en arbeidsmarkt regionaal.

Tot slot vormen technologische innovaties en digitalisering

Binnen de regio is sprake van onderlinge afhankelijkheid

een uitdaging. Om het economisch succes te bestendigen,

en verwevenheid. Onze geschiedenis leert dat het succes

moet de regio op dit vlak koploper zijn. Ondanks de goede

van de regio altijd een samenspel van meerdere kernen is

uitgangspositie van de regio, staat het succes onder druk.

geweest. Ook nu heeft het internationale succes van Am-

De regio zal werk moeten maken van een toekomstbesten-

sterdam haar weerslag op de regio en wordt de aantrek-

dige arbeidsmarkt, waarin werkenden snel nieuwe kennis en

kingskracht van Amsterdam voor een groot deel bepaald

vaardigheden kunnen ontwikkelen. Tegelijkertijd brengen

door een goed functionerend omliggend gebied. De MRA

MRA Agenda 2020-2024

7

is meer dan de som der delen. Het succes van de regio

en de waterschappen zijn onmisbare partners in het beha-

wordt bepaald door de functionele, culturele én institutio-

len van de doelstellingen voor de regio.

nele samenhang.

De MRA verbindt en versterkt

Zorgen voor een goed functionerende metropoolregio is

Met de MRA-samenwerking bundelen we de overheids-

zodoende een gedeelde verantwoordelijkheid. Een verant-

kracht binnen de regio en zijn we samenwerkingspartner

woordelijkheid die niet licht is, gezien de opgaven waar we

voor partijen op gemeentegrens-overstijgende onderwer-

voor staan en het grote nationale belang van de Metropool-

pen die raken aan de internationale concurrentiepositie en

regio Amsterdam. Het is een van de economische groeimo-

leefkwaliteit van de regio. Daarbij zijn economische ont-

toren en sociale knooppunten van Nederland. Hoe het de

wikkeling, ruimtelijke ordening en mobiliteit voor de hand

regio vergaat, is in grote mate bepalend voor de nationale

liggende onderwerpen, net als de met deze onderwerpen

welvaart.

verweven thema's als wonen, landschap, energietransitie, circulaire economie, klimaatadaptatie, toerisme, cultuur en

De MRA-samenwerking is de regionale samenwerking

voorzieningen.

tussen overheden, waar 32 gemeenten, de provincies Noord-Holland en Flevoland en de Vervoerregio Amster-

Op deze thema's hebben gemeenten, provincies en de

dam aan deelnemen. Als overheden kunnen we met regi-

Vervoerregio wettelijke taken en verantwoordelijkheden.

onale samenwerking het verschil maken, maar we hebben

In MRA-verband werken we samen om de slagkracht van

daar wel anderen bij nodig. Samen met het bedrijfsleven,

de afzonderlijke deelnemers te versterken. En waar diverse

maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen, sociale

deelnemers specifieke expertise in huis hebben, benutten

ondernemers en inwoners van de Metropoolregio Amster-

we die voor het geheel. Onze regionale samenwerking kan

dam bepalen we de toekomst van onze regio. Ook het Rijk

verscheidene functies vervullen.

Functie

Doel

Lobby

Beleid van andere partijen beïnvloeden

Analyse, visie en

•

strategiebepaling

Netwerken, kennisuitwisseling en afstemming

Via onderzoek en monitoring, nieuwe opgaven en oplossingsmogelijkheden in beeld brengen

•

Gezamenlijke koers als basis voor lokaal/provinciaal beleid

•

Afspraken maken met partners* op basis van gedeelde agenda's

•

Partijen bijeenbrengen en verbindingen leggen

•

Kennisuitwisseling om op basis van vrijwilligheid gelijke koers in te zetten

•

Kennisuitwisseling met partners* t.b.v. vergroten efficiëntie MRAsamenwerking en afzonderlijke deelnemers

Incubator

(financiering, investeringsfonds,

•

Gewenste ontwikkelingen aanjagen

•

Als afnemer van producten/diensten gewenste ontwikkelingen aanjagen

launching customer) Uitvoering en realisatie

•

Zorgen voor voldoende kennis en capaciteit voor ingewikkelde en bovenlokale opgaven

•

Met gezamenlijke marketing & acquisitie investeringen en/of specifieke doelgroepen aantrekken, mogelijkheid om brede palet van de MRA onder de aandacht te brengen

•

Aanpak ontwikkelen als basis voor lokaal beleid/uitvoering

* partners zijn andere overheden – zoals het Rijk, waterschappen of andere stedelijke regio's – bedrijfsleven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties, etc.

MRA Agenda 2020-2024

8

Ambitieuze samenwerking

MRA ondernemen in veel gevallen samenwerkingen met

belang in van ambitieuze regionale samenwerking, een

de MRA opdrachtgever zijn of participeert de MRA in een

Als deelnemers van de MRA-samenwerking zien we het samenwerking die meer is dan een optelsom van lokale belangen. De huidige uitdagingen vragen op diverse onderwerpen een heldere gezamenlijke koers. Tegelijkertijd gaan de vraagstukken waar de MRA voor staat niet alleen over ruimteclaims en geld, maar ook over waarden. Over de invulling en vertaling van deze waarden naar de regionale en lokale praktijk zal er altijd sprake zijn van verschillende (politieke) inzichten. Iets wat in een regio met grote en kleinere gemeenten en verschillende lokale uitgangssituaties niet vreemd is. Gemeenten zullen hier speelruimte willen houden. De MRA Agenda biedt de basis om ook de moeilijke gesprekken met elkaar te voeren. Bij tegengestelde belangen benutten we de MRA-samenwerking als platform om met elkaar in gesprek te gaan. Een gesprek waarbij oog is voor elkaars positie en ruimte voor verschillende belangen. Met bestuurlijk lef en samenspel zullen we moeten komen met gedragen oplossingen voor onze opgaven. Soms kan er sprake zijn van enkele deelnemers die op een bepaald onderwerp het initiatief nemen, waarbij andere niet meedoen of later aansluiten. Dat zal dan wel

partners zijn. Zo kan een activiteit een coproductie zijn, kan brede coalitie. De Amsterdam Economic Board speelt hierbij, als verbinder tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden, een belangrijke rol. Veel van de opgaven waar de regio voor staat zijn niet alleen van toepassing op de Metropoolregio Amsterdam, maar ook op andere stedelijke regio's. Bovendien is de MRA geen eiland en staan we in verbinding met de ons omringende regio's. Ontwikkelingen die daar spelen, kunnen ook effect hebben op onze regio en andersom. Daarom kan samenwerking met de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH), Brainport en Metropoolregio Eindhoven, U10 (regio Utrecht) en zelfs internationale uitwisseling tussen de MRA en andere stedelijke regio's relevant zijn.

Democratische legitimiteit

De MRA-samenwerking is een bestuurlijke samenwerking. Dat betekent dat gezamenlijke inspanning plaatsvindt op basis van bestuurlijke instemming van de afzonderlijke

uitkomst zijn van een gezamenlijk gesprek.

deelnemers. Deze bestuurders krijgen kaders mee van en

Ook in de samenwerking met partners als het Rijk, water-

vinciale Staten. Uitwerking van MRA-afspraken naar ge-

schappen, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschap-

meentelijk en provinciaal beleid is een eigen verantwoor-

pelijke organisaties willen we een stap voorwaarts zetten.

delijkheid, waarbij raden en Staten hun eigen afweging

Met de agenda wordt ingezet op gezamenlijk optrekken

maken. Op deze manier wordt de democratische legitimi-

met partners waar mogelijk, aangezien dit de slagkracht

teit van de samenwerking geborgd.

leggen verantwoording af aan hun gemeenteraad of Pro-

vergroot. Dit uit zich erin dat activiteiten die de we als

MRA Agenda 2020-2024

9

2

Werken aan de Metropoolregio Amsterdam

Met deze agenda werken we als overheden aan het versterken van de Metropoolregio Amsterdam als een internationale economische topregio met hoge leefkwaliteit. Dat doen we door te investeren in een toekomstbestendige en evenwichtige metropool. Twee leidende principes

en reikwijdte van de opgaven maken een regionale aanpak

Net als in de eerste MRA Agenda richt onze samenwerking

daarbij noodzakelijk. Zodoende speelt de MRA-samenwer-

zich op het versterken van de internationale positie van

king een cruciale rol.

de MRA als economische topregio met hoge leefkwaliteit. De MRA staat echter voor urgente, grote en complexe

Met de inzet van de MRA-samenwerking dragen we bij aan

opgaven waardoor deze positie en de leefkwaliteit onder

de omschakeling naar een circulaire economie, de ener-

druk komen te staan, en daarmee het welvaarts- en wel-

gietransitie, klimaatadaptatie en biodiversiteit. In de activi-

zijnsniveau van de mensen die hier wonen en werken. Om

teiten van de MRA zal dit betekenen dat we een omslag

de opgaven met het oog op de langere termijn van een

maken van duurzame dingen doen naar dingen duurzaam

passend antwoord te voorzien, hanteren we twee leidende

doen, dat we inzetten op innovatie en de juiste randvoor-