Bijlage 2 - Omgevingsfoto Hilversum

10.3

Trends en ontwikkelingen Uitsortering van wonen en werken In regio Gooi en Vechtstreek en Hilversum in het bijzonder is een toenemende ruimtelijke spreiding van wonen en werken te zien, waardoor een forse en groeiende pendel van mensen ontstaat die vaker en verder moeten reizen van huis naar werk. Hierdoor neemt de druk toe op de weg en het spoor. Anderzijds wordt er ook steeds meer thuisgewerkt, waardoor pendelstromen juist afnemen. Desondanks is er per saldo sprake van een toename van pendelstromen, wat een toenemende druk op het wegennet tot gevolg heeft. Mediasector in transitie Hilversum kent een hoge specialisatiegraad in de mediasector. Dit maakt de sector en clustering enerzijds krachtig maakt, maar ook economisch kwetsbaar. Veel werkgelegenheid in de sector betreft deeltijdwerk en er wordt veel gebruikgemaakt van inhuur van zelfstandigen op projectbasis. Bij slechter economisch tij zijn deze groepen kwetsbaarder om werkloos te raken, aan de andere kant is de flexibiliteit en het aanpassingsvermogen van de mediasector ook een kracht. De sector opereert in een snel veranderende wereld van digitalisering en wijze van mediaconsumptie; van lineaire tv naar social media en nieuwe technieken. Het aantal banen is in de mediasector door bezuinigingen (vooral bij de publieke omroepen), digitalisering en globalisering de afgelopen jaren gedaald (creatieve destructie).

Deze ontwikkelingen bieden aan de andere kant ook weer kansen voor cross-sectorale mediatoepassingen, zoals in de gezondheidszorg. Hoewel de regio concurrentie kan ervaren van andere creatieve steden, zoals Amsterdam, Almere en Utrecht, zijn dit bovenal kansen voor cross-overs en synergie met andere creatieve disciplines. Media Park Hilversum is namelijk de enige locatie in Nederland die een grote hoeveelheid en sterk geconcentreerde bedrijvigheid in de mediasector biedt. Mismatch op arbeidsmarkt In toenemende mate komen activiteiten voor veelal praktijkgeschoolden klem te zitten in het stedelijk weefsel door een gebrek aan ruimte voor groei of ontstane overlast voor de woonwijken Werkdocument

Blad 91 van 173

Omgevingsfoto gemeente Hilversum Analyse t.b.v. de Omgevingsvisie (werkdocument) projectnummer 0456543.100 15 november 2019 Gemeente Hilversum

(bv. geluid, lucht, vervoersstromen). Bij het niet blijvend kunnen faciliteren van dit type bedrijven neemt de beschikbaarheid van banen voor praktijkgeschoolden op een acceptabele woonwerkafstand verder af. De kans op een grotere werkloosheid in deze doelgroep neemt daarmee verder toe. Dit zorgt voor een mismatch op de arbeidsmarkt, met als gevolg een relatief hoge structurele werkloosheid onder lager opgeleiden. Door automatisering zullen veel arbeidsextensieve werkzaamheden worden vervangen. De nadruk van de economie komt steeds verder op diensten te liggen, waardoor de mismatch zal toenemen. Groeisectoren in Hilversum zijn zorg, ICT en horeca. Bovendien zijn er verschillende demografische ontwikkelingen die van invloed zullen zijn op de toekomstige arbeidsmarkt. Het aantal inwoners zal toenemen in Hilversum. In de regio Gooi en Vechtstreek is de vergrijzing eerder ingezet dan in veel andere regio’s in Nederland. Het onderwerp staat daarom al langere tijd op de regionale bestuurlijke agenda. Hilversum ziet naast een toename van het aantal ouderen ook een toename van jongeren 5 – 29 jaar, mede omdat de stad zowel binnen als buiten de regio een belangrijke aantrekkende werking heeft (Regio Gooi en Vechtstreek, 2016). Behoefte aan informele werklocaties Er is sprake van een toenemende behoefte aan werken op informele werklocaties.

Van broedplaatsen, hotspots, centrumlocaties, OV-knooppunten tot concentraties van bedrijven op uitvalswegen of werklocaties die een eigen specifiek milieu kennen. Hilversum biedt ruimte aan zelfstandigen en startups op ‘broedplaatsen’ zoals Werf35. De leegstand van kantoren is sinds 2017 afgenomen met 40.000 m². Dit is deels te verklaren door de groei van de economie en de daarmee samenhangende groeiende vraag naar kantoorpanden. Daarnaast heeft transformatie van kantoorruimte naar met name woonruimte gezorgd voor afname van de leegstand. Behoefte aan ruimte om te werken In de toekomst zal ook de behoefte naar formele werklocaties toenemen. Crailo, het Arenapark en het stationsgebied zijn grootschalige ontwikkelingslocaties in Hilversum, waar werken hand in hand gaat met andere functies. Crailo is een voormalig kazerneterrein en grenst aan de uitgestrekte heide tussen Hilversum en Bussum. De ontwikkeling staat in het teken van de groene omgeving en zal ca. 5 hectare voor bedrijfsmatige activiteiten realiseren. Verdere invulling over het profiel van het terrein moet nog volgen.

10.4

Opgave Bereikbaarheid verbeteren Een goede bereikbaarheid is een doorslaggevende voorwaarde om in de regio te wonen, te werken en/of te ondernemen. Door de grotere reisafstand van forensen is het aantal verkeersstromen ook toegenomen. Ondanks capaciteitsuitbreidingen tussen 2010 en 2030 blijven er problemen bestaan in de doorstroming. Eind 2017 is het MIRT onderzoek Oostkant Amsterdam afgerond. Uit dit onderzoek is een ontwikkelingsrichting gedestilleerd voor regio Gooi en Vechtstreek. De regio zet in op integrale en gebiedsgerichte oplossingen, waarbij een modern hoogfrequent OV-systeem aangevuld met knooppuntontwikkeling en goede fietsverbindingen de bereikbaarheid van de regio moet gaan verbeteren. Ook bij de verbetering van de distributie van goederen is veel bereikbaarheidswinst te behalen. Mismatch binnen de arbeidsmarkt verkleinen Een andere opgave is de mismatch binnen de arbeidsmarkt tussen beschikbare laagopgeleiden arbeidskrachten en het aanbod aan banen voor deze doelgroep. Relatief hoge werkloosheid onder laagopgeleiden. In de toekomst zal dit door automatisering verder toenemen. Het Werkdocument

Blad 92 van 173

Omgevingsfoto gemeente Hilversum Analyse t.b.v. de Omgevingsvisie (werkdocument) projectnummer 0456543.100 15 november 2019 Gemeente Hilversum

overschot aan laag opgeleide arbeidskrachten zal in de toekomst verder toenemen als de ruimte voor ontwikkeling van activiteiten/bedrijven voor praktijkgeschoolden er niet is. Economische transitie ondersteunen Het aantal bedrijven is weliswaar gegroeid door de toename van zzp’ers, maar de economische ontwikkeling van de regio blijft structureel achter in vergelijking met andere omliggende regio’s. Het aantal bedrijven is gestegen in Hilversum, maar deze groei is toe te schrijven aan de toename van zelfstandigen. Het aantal mkb-bedrijven blijkt juist te zijn afgenomen, hoewel het midden- en kleinbedrijf vaak als motor van economische groei wordt gezien. Een van de opgaven van de stad is om zzp’ers en kleine bedrijven de mogelijkheid te geven om te kunnen groeien. Ontwikkelingen als de energietransitie en circulaire economie zijn zowel een opgave als een kans voor veel bedrijven. De ruimtelijke gevolgen van de transitie zijn moeilijk voorspelbaar, maar de behoefte aan biomassa en ruimte voor verwerking van restafval zal vrij zeker van invloed zijn. Daarnaast zullen bedrijven sterkere ketens moeten gaan vormen om efficiënter afval te kunnen hergebruiken. Ook vergrijzing zal kansen opleveren voor bedrijven. Hilversum beschikt op dit moment al over een sport- en gezondheidscluster en ook binnen een groter regionaal perspectief is deze sector kansrijk.

Het kan de komende jaren een goede aanjager zijn voor innovatieve toepassingen, zoals eHealth, zorg op afstand en gezond bewegen. Delen van regio Gooi en Vechtstreek trekken structureel 45-plussers aan, die na 20 jaar ook 65-plussers zijn. Verder groeit de recreatieve en toeristische markt sterk, hier kan ook Hilversum de vruchten van plukken. In de mediasector bieden digitalisering en globalisering mogelijkheden voor nieuwe crosssectorale mediatoepassingen. Dat vraagt om een transitie van de sector naar nieuwe verdienmodellen en de inzet van technologische toepassingen die aansluiten bij nieuwe doelgroepen. Hilversum kent al verschillende koplopers in de wereld op het gebied van technische toepassingen rondom uitzendingen en evenementen. Deze bedrijven groeien snel, waardoor Hilversum voldoende geschikte fysieke uitbreidingsruimte moet bieden om deze bedrijven ook in de toekomst in de stad te kunnen houden. In regionaal verband zijn de transformatie van de agrarische sector en het versterken van toeristisch-recreatieve sector als opgaven gedefinieerd. In Hilversum speelt de agrarische sector economisch geen grote rol, maar de effecten ervan op de omgeving zijn mogelijk wel zodanig dat transformatie naar kringlooplandbouw significante milieuwinst kan opleveren.

De uitdaging bij het versterken van de toeristisch-recreatieve sector is het realiseren van een sector die in balans is met de woon- en natuurlijke omgeving. Hierbij speelt ook de afweging in hoeverre Hilversum en de regio willen kunnen voorzien in werkgelegenheid voor de eigen bevolking, of meer inzetten op een woonomgeving van hoge kwaliteit. Ruimte bieden voor economische groei In Hilversum is ruimte maar beperkt beschikbaar. De woningbehoefte is groot en veel panden worden daarom getransformeerd naar een woonfunctie. De formele bedrijventerreinen en kantoorlocaties zitten zo goed als vol, wel zijn er verschillende locaties zoals het Arenapark, het vernieuwde stationsgebied en Crailo waar in de toekomst werkplekken beschikbaar komen. Desondanks hebben bedrijven op bedrijventerreinen op dit moment op basis van het geldende bestemmingsplan vaak weinig tot geen uitbreidingsruimte. Vaak betreft het bedrijven met activiteiten voor praktijkgeschoolden die uitbreidingsruimte zoeken, maar dat niet in Hilversum kunnen vinden. Dit heeft tot gevolg dat een deel van deze bedrijvigheid uit de stad vertrekt, waardoor de mismatch op de arbeidsmarkt groter wordt. Samenwerken, creëren van

Werkdocument

Blad 93 van 173

Omgevingsfoto gemeente Hilversum Analyse t.b.v. de Omgevingsvisie (werkdocument) projectnummer 0456543.100 15 november 2019 Gemeente Hilversum

schuifruimte, verbetering van de kwaliteit en/of intensivering van bedrijfsterreinen kunnen kansen bieden. Het meer en beter mengen van functies biedt mogelijkheden. Veel economische activiteiten leveren niet of nauwelijks overlast op voor andere functies in de stad en kunnen prima mengen met bijvoorbeeld wonen. De verschillende activiteiten dragen bij aan de leefbaarheid en levendigheid van de stad. De groei van plaatsonafhankelijk werken door zzp’ers, vraagt om voldoende ontmoetingsplekken voor deze ondernemers. De bedrijvenfederatie Gooi en Vechtstreek benadrukt daarnaast het belang van ruimte voor bedrijfsverzamelgebouwen met gedeelde faciliteiten en flexibele werkplekken. De herontwikkeling van ruimte voor bedrijven op Crailo is echter onvoldoende om de regionale vraag op te lossen, met het gevolg dat hier een opgave ligt. De gemeente zou daarom meer ruimte moeten bieden aan ruimte voor werken, zodat het onbenut potentieel kan worden aangewend als vliegwiel voor stad en regio. Tabel 10.1: Opgaven met overlappend thema

Opgave Bereikbaarheid verbeteren Mismatch binnen arbeidsmarkt verkleinen Economische transitie ondersteunen Ruimte bieden voor economische groei

Werkdocument

Blad 94 van 173

Relatie met thema: Bereikbaarheid en mobiliteit Onderwijs / Welzijn, zorg, gezondheid Energietransitie Groen / Wonen / Bereikbaarheid en mobiliteit

Omgevingsfoto gemeente Hilversum Analyse t.b.v. de Omgevingsvisie (werkdocument) projectnummer 0456543.100 15 november 2019 Gemeente Hilversum

11

Bereikbaarheid en mobiliteit Door Royal Haskoning DHV is een separaat onderzoek uitgevoerd naar de bereikbaarheid en mobiliteit. De concept resultaten zijn hieronder integraal toegevoegd.

11.1

Inleiding De huidige Structuurvisie Verkeer en Vervoer 2030 van de gemeente Hilversum is in 2016 vastgesteld. De wereld en de mobiliteit is volop in beweging en dus moet Hilversum anticiperen op wat er komen gaat en kansen benutten. Met de komst van de Omgevingswet, op 1 januari 2021, is de gemeente ook bezig een Omgevingsvisie op te stellen. Hierbinnen moet ook het mobiliteitsbeleid zijn plaats krijgen, in de vorm van een Mobiliteitsvisie, plus een uitwerking in het Programma Mobiliteit. De gemeente heeft Royal HaskoningDHV opdracht gegeven stappen te gaan zetten, op weg naar deze nieuwe Mobiliteitsvisie, die een doorkijk moet geven tot 2040. Op basis van de voorliggende mobiliteitsopgaven voor Hilversum, het beleidskader en de trends en ontwikkelingen op mobiliteitsgebied en anderszins moeten gaan resulteren in een drietal mogelijke, realistische toekomstscenario’s. Deze scenario’s vormen mogelijke richtingen waarin de mobiliteit van en in Hilversum kan gaan. Met deze toekomstscenario’s kan de gemeente vervolgens het participatietraject in en keuzes gaan maken voor de Mobiliteitsvisie 2040.

Deze rapportage is een eerste deelrapportage en betreft het formuleren van de Mobiliteitsopgaven, die spelen in het kader van deze beleidsvorming. Daarbij zijn de volgende zaken in beeld gebracht:  De huidige verkeerssituatie, voor de verschillende modaliteiten;  De lokale ruimtelijke en infrastructurele ontwikkelingen, die van invloed (kunnen) zijn;  De knelpunten die gemeente, inwoners en andere stakeholders ervaren binnen het Hilversumse verkeerssysteem. Werkdocument

Blad 95 van 173

Omgevingsfoto gemeente Hilversum Analyse t.b.v. de Omgevingsvisie (werkdocument) projectnummer 0456543.100 15 november 2019 Gemeente Hilversum

11.2

Huidige situatie en autonome ontwikkelingen

11.2.1

Verkeer Gemotoriseerd verkeer Hilversum kent een dubbele ringstructuur (Buitenring en Centrumring) aangevuld met radialen, als hoofdstructuur voor het gemotoriseerd verkeer. De externe ontsluiting van Hilversum is vooral georiënteerd op de A1 en A27 en daarnaast ook via de N201 richting de A2. Hilversum is daarnaast ook via provinciale wegen verbonden met Bussum, Baarn en Utrecht. De route naar de A1 leidt via de N525 Larenseweg richting Laren. De A27 is bereikbaar via de directe aansluiting van de Buitenring via de op/afrit nummer 33. De gemeente Hilversum heeft een regionale centrumfunctie, met bijvoorbeeld een winkelgebied in het centrum met leisure functies, bedrijventerreinen, etc. Het centrum is omringd door een Centrumring en is daarbinnen deels autovrij en deels autoluw. Juist ten noorden van de noordelijke buitenring ligt het Media Park. Door de landelijke functie trekt deze locatie veel werknemers en bezoekers van binnen en buiten de regio.

Legenda

Figuur 2.1: Hoofdnet auto in de gemeente Hilversum. Bron: Structuurvisie Verkeer & Vervoer 2030, 2016.

Werkdocument

Blad 96 van 173

Omgevingsfoto gemeente Hilversum Analyse t.b.v. de Omgevingsvisie (werkdocument) projectnummer 0456543.100 15 november 2019 Gemeente Hilversum

Werkdocument

Blad 97 van 173