Bijlage 2 Gebiedsagenda Hilversum Zuidwest

Gebiedsagenda bedrijventerreinen Zuidwest 2024-2040

Van drie bedrijventerreinen naar Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest

Samenvatting Deze gebiedsagenda gaat over de drie bedrijventerreinen Havenkwartier, Kerkelanden en de Zeverijnstraat in Hilversum Zuidwest. De gemeente Hilversum en Ondernemersvereniging Hilversum Zuidwest hebben nauw samengewerkt aan deze gebiedsagenda. Daarnaast hebben ondernemers en bewoners, omwonenden en betrokkenen in bijeenkomsten en gesprekken meegedacht over de uitdagingen, kansen en oplossingen. De gemeente legde daarbij de verbanden met bestaand beleid en (lopende) plannen. Het veranderen doen we samen - met ondernemers, bewoners, de overheid en de omgeving. Zuidwest is belangrijk voor Hilversum. Mensen uit de omgeving komen hier om te werken en ondernemen, voor advies en inkopen. Er zijn autogarages, bouwbedrijven, fabrieken en mediabedrijven. Ook zijn er bedrijven die diensten aanbieden, zoals schoonmaak of reparaties. Dit alles maakt Zuidwest een levendige plek met veel werkgelegenheid. Om voorbereid te zijn op de toekomst, worden de uitdagingen aangepakt en de kansen opgepakt. Op hoofdlijnen zijn dit: weinig ruimte, grote diversiteit aan bedrijven, de energietransitie en groeiende energie-

Havenkwartier

vraag, bereikbaarheid, parkeren en verkeersveiligheid, extreme weersomstandigheden, lage biodiversiteit, verrommeling en verblijfskwaliteit en sociale veiligheid en ondermijning. Van drie bedrijventerreinen naar bedrijvenpark Hilversum Zuidwest. Dat is het doel voor 2040. De komende jaren wordt er gewerkt aan meer samenhang tussen de nu losse bedrijventerreinen - Havenkwartier, Kerkelanden en Zeverijnstraat. Zo ontstaat het Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest. Elk deel van dit terrein heeft zijn eigen karakter, maar de saamhorigheid (gevoel bij elkaar te horen) onder de ondernemers in Zuidwest is al groot. Het is de bedoeling die saamhorigheid nog sterker te maken door ook de inrichting meer bij elkaar te laten passen. Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest is en blijft een gebied waar werken eerst komt. De focus ligt op voldoende ruimte voor werken, met een praktische en toekomstbestendige inrichting. Om de kwaliteit te verbeteren, wordt gewerkt aan het aantrekkelijker, duurzamer en veiliger maken van het bedrijvenpark. De ingangen worden aantrekkelijk en herkenbaar gemaakt. De (cultuur) geschiedenis, het landschap, het groen en het water geven het gebied een duidelijk Hilversums karakter.

Zeverijnstraat

Kerkelanden

2

Doelen en uitgangspunten

Ruimte voor werken

Focus op praktijkgerichte maakbedrijven

Goed en veilig bereikbaar met voldoende parkeergelegenheid

Energiepositief

Gezond, groen, klimaatadaptief en biodivers

Veilige, aantrekkelijke en sociale werkplek

Duidelijk Hilversums

Uitgangspunten inrichting buitenruimte

Om de toekomstvisie waar te maken pakken we de uitdagingen en kansen op. Daarvoor is de aanpak met zeven doelen en een aantal uitgangspunten voor de inrichting van de buitenruimte:.

gangers, fietsers en het openbaar vervoer (OV), en waar nodig ook voor auto’s. • Er is meer groen nodig op openbaar en privéterrein voor wateropvang en verkoeling.

De visiekaarten en teksten geven daarbij richting waar we heen willen. Dit wordt nog verder uitgewerkt en onderzocht. Over een aantal zaken zijn de keuzes al vastgelegd:

Het werk voor de veranderingen gebeurt stap voor stap. Er is een nauwe samenwerking en open communicatie tussen iedereen die ermee te maken heeft. De aanpak is praktisch; niet alles kan meteen worden uitgevoerd. Aanpassingen worden zoveel mogelijk gecombineerd met geplande werkzaamheden, vervangingen en renovaties. Dit zorgt voor zo min mogelijk kosten en overlast, maar kan er ook toe leiden dat sommige veranderingen pas later gebeuren.

• Het bedrijvenpark blijft voor praktijkgerichte maakbedrijven. • Het bedrijvenpark wordt veiliger en beter bereikbaar door: – De maximumsnelheid wordt 30 km/uur. Dit doen we geleidelijk, bij iedere herinrichting van een straat. – Er wordt stap voor stap toegegaan naar centraal parkeren in plaats van verspreid in de straten om knelpunten met parkeren aan te pakken en meer ruimte vrij te maken in de straten voor klimaatbestendigheid (met bijvoorbeeld wateropvang) en verkeersveiligheid. • De bereikbaarheid van de bedrijventerreinen wordt verbeterd voor voet-

De uitvoeringsagenda voor de periode 2025 tot 2028 geeft concrete activiteiten met onderzoeken, projecten en samenwerkingen. Daarnaast is er een Inspiratieboek voor verduurzaming en maatregelen. Met deze gebiedsagenda werken we stapsgewijs samen aan een bedrijvenpark Hilversum Zuidwest, dat klaar is voor de toekomst.

3

Voorwoord OVHZW

Voorwoord wethouder

Wij ondernemers zien dit als een routekaart die ons richting geeft naar 2040. We zijn er om onze ondernemers te helpen om zo goed mogelijk te kunnen ondernemen op onze drie bedrijventerreinen. We zien en behandelen deze drie terreinen als één bedrijventerrein en hebben de ambitie om te transformeren naar bedrijvenpark Hilversum Zuidwest.

De bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest zijn een belangrijke motor van de Hilversumse economie. Op het Havenkwartier, Kerkelanden en Zeverijnstraat wordt al decennialang hard gewerkt. Van autodealers tot groothandelsbedrijven, van familiebedrijven die al generaties lang een thuis vinden in Hilversum tot internationaal opererende techbedrijven en bouwmarkten. Zuidwest biedt ondernemend Hilversum een thuis.

Er zijn nog veel uitdagingen om ons werkgebied toekomstbestendig te maken. We hebben meer ruimte nodig om te werken, te kunnen groeien, om te kunnen blijven parkeren en we moeten vergroenen en verduurzamen. Wij zijn ondernemers en ondernemers zien altijd kansen en mogelijkheden.

Om de bedrijventerreinen hun waarde ook in de toekomst te laten behouden, moeten we slimmer omgaan met de beschikbare ruimte en investeren in de kwaliteit. De parkeerdruk is hoog, straten staan soms onder water bij hoosbuien en bedrijven kunnen niet verder uitbreiden. Al deze opgaven vragen om ruimte, maar die is schaars. De bedrijventerreinen liggen namelijk ingeklemd tussen het groen en woonwijken en bedrijven staan dicht op elkaar. Ook is er behoefte aan meer verbinding tussen de losliggende bedrijventerreinen. De Ondernemersverenging Hilversum Zuidwest (OVHZW) is al een verbindende schakel tussen de bedrijventerreinen. Zij kennen het gebied en de ondernemers als geen ander.

We hebben een intensieve periode achter de rug gedurende het productieproces van deze agenda. Een hernieuwd samenwerkingsverband met de gemeente. In het begin wat onwennig, maar na verloop van tijd zijn we langzaam naar elkaar gegroeid. Het verschil in taalgebruik, de verschillen in werkwijze, de procedures, de doorlooptijden en hier en daar wat politiek, bijna alles was anders dan we gewend waren. En het gaat om het eindproduct.

Daarom is samen met OVHZW, ondernemers en bewoners deze visie voor het gebied, en een flinke lijst aan uit te voeren activiteiten,opgesteld. Hiermee werken we toe naar één bedrijvenpark waar ruimte is voor maakbedrijven, waterproblematiek verleden tijd is en parkeren een nieuwe vorm vindt. Maar nu begint het pas. Voor de uitvoering is regie nodig en inzet van mensen en middelen. Het is geen opgave voor de gemeente alleen; iedere partij moet zijn verantwoordelijkheid nemen om het gebied toekomstbestendig te maken. We nodigen u uit om mee te denken, mee te doen en samen te bouwen aan een toekomstbestendig bedrijvenpark Zuidwest.

Er ligt hier een mooie agenda, geproduceerd door de gemeente Hilversum in samenwerking met onze ondernemersvereniging Hilversum Zuidwest.

De periode in de aanloop naar deze gebiedsagenda heeft ons geleerd dat we door goed samen te werken, heel ver kunnen komen. Ik wil alle betrokkenen die hebben bijgedragen aan de totstandkoming van deze gebiedsagenda danken voor hun inzet. Samen bouwen we aan een sterk Hilversum.

Bas Brüll - voorzitter Ondernemersvereniging Hilversum Zuid West

Floris Voorink, wethouder Economie

4

Inhoudsopgave Inleiding ....................................................................................................6

2 Focus op praktijkgerichte maakbedrijven....................................................... 19

Waarom deze gebiedsagenda?............................................................................ 6

3 Goed en veilig bereikbaar met voldoende parkeermogelijkheid .................. 21

Wat gebeurt er al op de bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest?................. 7

4 Energiepositief .................................................................................................. 23

De Gebiedsagenda in samenhang met andere visies en projecten?................... 7

5 Gezond, groen, klimaatadaptief en biodivers................................................. 24

Samen werken aan een toekomstbestendig Bedrijvenpark

6 Veilige, aantrekkelijke en sociale werkplek .................................................... 26

Hilversum Zuidwest............................................................................................. 8

7 Duidelijk Hilversums ......................................................................................... 27

Keuzes voor een toekomstbestendig Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest .......... 8

Uitgangspunten inrichting buitenruimte................................................................ 29

Uitdagingen en kansen voor de bedrijventerreinen

Uitvoeringsagenda bij de gebiedsagenda Hilversum Zuidwest ........ 31

in Hilversum Zuidwest ...........................................................................9

We doen het samen ............................................................................................... 31

Weinig ruimte...................................................................................................... 9

Opbouw van de uitvoeringsagenda ....................................................................... 31

Grote diversiteit aan bedrijven ......................................................................... 10

Doorlopende activiteiten ....................................................................................... 33

Energietransitie en de groeiende energievraag ................................................ 11

Activiteiten die al lopen en die starten in 2024 ..................................................... 41

Bereikbaarheid, parkeren en verkeersveiligheid............................................... 11

Activiteiten die starten in 2025.............................................................................. 42

Extreme weersomstandigheden ....................................................................... 12

Activiteiten die starten vanaf 2026 ........................................................................ 51

Lage biodiversiteit............................................................................................. 13

Activiteiten die starten in 2027.............................................................................. 53

Verrommeling en verblijfskwaliteit ................................................................... 14 Sociale veiligheid en ondermijning (criminaliteit) ............................................. 14

Bijlagen ....................................................................................................... 55 Bijlage A Hilversumse plantenlijst ......................................................................... 55

Toekomstvisie en aanpak voor Hilversum Zuidwest ....................... 15

Bijlage B Schetsontwerp en dwarsproefiel 1e Loswal

Visie tot 2040 .................................................................................................... 15

en Verlengde Zuiderloswal..................................................................................... 56

Zeven doelen en uitgangspunten...................................................................... 17

Bijlage C Schetsontwerpen Franciscusweg ........................................................... 59

1 Ruimte voor werken .................................................................................... 18

Bijlage D Schetsontwerpen Nieuwe Havenweg .................................................... 60

5

Inleiding

figuur 1 De drie bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest: het Havenkwartier, Kerkelanden en de Zeverijnstraat.

Deze gebiedsagenda gaat over de drie bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest tot 2040. Het gaat om het Havenkwartier, Kerkelanden en de Zeverijnstraat (figuur 1). De Gebiedsagenda beschrijft de visie, met de wensen voor de toekomst en een aanpak van knelpunten. Dat is uitgewerkt tot een uitvoeringsagenda met een aanpak, hoe en wie dat gaan doen. Waarom deze gebiedsagenda? De drie bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest (verder Zuidwest genoemd) zijn belangrijk voor Hilversum. Mensen uit de stad en uit de omgeving komen er om te werken en ondernemen en voor advies en inkopen. Er zijn autogarages, bouwbedrijven, fabrieken en mediabedrijven. Ook zijn er bedrijven die diensten aanbieden, zoals schoonmaak of reparaties. Dit alles maakt de bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest een levendige plek met veel werkgelegenheid. Met deze gebiedsagenda beschrijven we de benodigde activiteiten om Zuidwest klaar te maken voor de toekomst. Daarmee ontstaat een bedrijvenpark Hilversum Zuidwest. Zodat Zuidwest ook in de toekomst blijft bijdragen aan een sterke economie; er wordt geld verdiend en uitgegeven. De vorige toekomstplannen voor Zuidwest zijn al 10 jaar oud. Door de jaren heen is het karakter van het gebied langzaam wat veranderd. Soms gebeurde dit bewust, soms ook zonder dat het zo was gepland.

Zo zijn veel herkenbare bedrijven verdwenen, vooral de zwaardere industriële bedrijven, zoals de betonfabriek. Hiervoor in de plaats komen bedrijven zoals bouwmarkten en autogarages. Om ervoor te zorgen dat Zuidwest een belangrijke werklocatie blijft, is het nodig om richting te geven. Dit is in deze gebiedsagenda beschreven. Op 15 mei 2024 werd de Omgevingsvisie 2040 voor heel Hilversum vastgesteld. Deze visie geeft het toekomstbeeld en benadrukt hoe belangrijk de ruimte voor werk is voor een sterkere economie en de leefbaarheid van Hilversum. Die ruimte voor werk staat echter onder druk. Dat komt voor een deel doordat op andere plekken de ruimte voor bedrijven omgebouwd is naar bijvoorbeeld wonen. Het is daarom belangrijk om zuinig te zijn op de ruimte die we hebben voor werken op Zuidwest. De ruimte op Zuidwest is schaars. Er is te weinig ruimte voor bedrijven en vooral

 6

voor maakbedrijven en ook is de ruimte schaars op de wegen en in de openbare ruimte. Daarnaast ervaren ondernemers steeds grotere problemen zoals parkeren en bereikbaarheid, maar ook toenemende hitte en wateroverlast. En ook is de energietransitie gaande. Dat vraagt om duidelijke keuzes en gezamenlijke oplossingen voor de toekomst van de waardevolle bedrijventerreinen in Zuidwest. Wat gebeurt er al op de bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest? Er zijn al verschillende ontwikkelingen om Zuidwest aan te passen voor de toekomst. Zo hebben de gemeente en OVHZW een ‘Greendeal Bedrijvenparken Zuidwest 2023-2027’ getekend. Hierin staan afspraken en acties voor de energietransitie (de overstap van vervuilende energie zoals gas en olie, naar schone energie zoals wind en zon). Daarnaast gebeurt er ook veel op het gebied van veiligheid. Denk aan camerabeveiliging door OVHZW, samenwerking met Handhaving en Toezicht), samenwerkingen voor het Keurmerk Veilig Ondernemen en AED-trainingen (trainingen waarin deelnemers leren iemand met een hartstilstand te helpen). Er is ook een eigen glasvezel project en op een aantal plekken zijn het groen en de bestrating opgeknapt. Zo zijn er aan de Zuiderloswal al groene parkeerplaatsen gemaakt. De gemeente ondersteunt de ondernemersvereniging ook al een aantal jaren met het parkmanagement.

Ook de individuele ondernemers bereiden zich nu al voor op de toekomst, met onder andere energiebesparing, opvang van regenwater en oplossingen voor parkeerproblemen.

Ondertussen heeft het maken van deze gebiedsagenda zelf ook al wat in beweging gebracht. Zo is er meer gecontroleerd op voertuigen die fout of te lang geparkeerd staan en zijn er een aantal onderzoeken uitgevoerd. De gemeente deed verkeerstellingen, parkeeronderzoeken en een cultuurhistorische inventarisatie. Met de cultuurhistorische inventarisatie is verzameld wat belangrijk is van vroeger om te bewaren of beschermen. Om voorbereid te zijn op de toekomst, is versnelling nodig. Ook is het noodzakelijk om keuzes te maken over het gebruik van de schaarse ruimte en de toekomst voor de bedrijven. De Gebiedsagenda in samenhang met andere visies en projecten? De toekomstplannen in deze gebiedsagenda zijn een verdieping, uitwerking of aanvulling op eerdere visies, afspraken en informatie. Als voorbereiding op de gebiedsagenda is een startnotitie opgesteld en is in de Gebiedsfoto Hilversum Zuidwest (2023) een uitgebreide beschrijving van de bedrijventerreinen gegeven. Dit was de basis, na gesprekken en nieuwe informatie zijn soms nieuwe inzichten ontstaan.

Ook zijn de informatie en afspraken gebruikt van de Omgevingsvisie 2040 (2024), het Economisch perspectief 2040 (2021), het Programma en Uitvoeringsprogramma groen (2022), het Watermanagementplan (2020), de Mobiliteitsvisie (2021), het gemeentelijk jaarplan energietransitie (2024) en het Uitvoeringsprogramma mobiliteit (2023), Agenda Fiets (2023), de resultaten van de analysefase Circusterrein Diependaalselaan (2021), Monitor Economie (2024),

 7

het Planuitwerkingskader Zeverijnstraat (2023) en de mogelijke ontwikkeling van Sportcampus Berestein. Door deze bestaande kennis te gebruiken is een gebiedsagenda gemaakt die goed onderbouwd is en past bij Hilversum. Op een deel van het circusterrein komen voor de komende 15 jaar circa 400 flexwoningen te staan. De definitieve invulling van de ruimte op het Circusterrein wordt in een latere fase bepaald. In de analysefase voor het Circusterrein Diependaalselaan is gekozen voor scenario C als richting voor de verdere uitwerking in een ruimtelijke visie voor het Circusterrein. Scenario C gaat uit van een gemengd stedelijk gebied met ruimte voor werken, wonen en maatschappelijke functies. Er is nog geen beslissing genomen over de definitieve invulling van dit terrein. Daarom is dit geen onderdeel van deze Gebiedsagenda. Voor de verdere planvorming voor het Circusterrein worden ondernemers en andere stakeholders betrokken. Samen werken aan een toekomstbestendig Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest De gemeente en OVHZW hebben nauw samengewerkt en samen de beslissingen genomen om de Gebiedsagenda te maken. Daarnaast hebben ondernemers en bewoners van de bedrijventerreinen in drie participatiebijeenkomsten meegedacht over de uitdagingen, kansen en oplossingen.

Ook omwonenden en andere groepen die te maken hebben met de bedrijventerreinen hebben meegedacht, onder andere tijdens twee voor hen georganiseerdebijeenkomsten. Daarnaast zijn er individuele gesprekken geweest met een aantal ondernemers en sportverenigingen. Tot slot is de concept gebiedsagenda gedeeld met alle stakeholders om hun reacties te vragen. De verslagen van deze bijeenkomsten zijn terug te lezen via www.bouwenaanhilversum.nl/gebiedsagendazuidwest. Ook bij de uitvoering van deze gebiedsagenda is het nodig dat ondernemers, de ondernemersvereniging en de gemeente nauw blijven samenwerken. Zo werken we stap voor stap richting het bedrijvenpark Hilversum Zuidwest van de toekomst.

Keuzes voor een toekomstbestendig Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest Met deze gebiedsagenda zijn voor Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest de volgende keuzes gemaakt: • Het bedrijvenpark is en blijft voor praktijkgerichte maakbedrijven. • Het bedrijvenpark wordt veiliger en beter bereikbaar door: - De maximumsnelheid wordt 30 km/uur (behalve op de Oscar Romerolaan). Dit doen we geleidelijk, bij iedere herinrichting van een straat. - Er wordt stap voor stap toegegaan naar meer centraal parkeren en minder verspreid in de straten om knelpunten met parkeren op te lossen en meer ruimte te maken voor klimaatbestendigheid (met bijvoorbeeld wateropvang) en verkeersveiligheid. - De bereikbaarheid van de bedrijventerreinen wordt verbeterd voor voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer (OV), en daar waar nodig ook voor auto’s. • Er is meer groen nodig op openbaar en privéterrein voor wateropvang en verkoeling. Daarnaast geeft de gebiedsagenda de visie, wensen en een aantal inspiratieschetsen. De uitwerking van de visie en activiteiten gebeurt altijd in overleg met de directe stakeholders die ermee te maken hebben. Leeswijzer Deze gebiedsagenda beschrijft de uitdagingen en kansen (hoofdstuk 2), de toekomstvisie tot 2040 en de daarvoor benodigde aanpak op lange termijn (hoofdstuk 3).

De uitvoeringsagenda voor de periode 2025 tot 2028 geeft concrete activiteiten, projecten en samenwerkingen voor de korte termijn (hoofdstuk 4). Daarnaast is er een Inspiratieboek voor verduurzaming en maatregelen. Zo werken we stapsgewijs samen aan een bedrijvenpark Hilversum Zuidwest, dat klaar is voor de toekomst.

 8

Uitdagingen en kansen voor de bedrijventerreinen in Zuidwest De kwaliteit en de ruimte op de bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest zijn al jaren een uitdaging. Daarbovenop komen de grote veranderingen die nodig zijn om de bedrijventerreinen geschikt te maken voor de toekomst. Dit hoofdstuk laat zien welke uitdagingen en kansen er zijn voor de bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest. Deze uitdagingen komen voort uit de Gebiedsfoto Hilversum Zuidwest (2023) en de startnotitie voor de gebiedsagenda (2023). In dit hoofdstuk zijn deze uitdagingen verder uitgewerkt en zijn kansen toegevoegd. Slechts 20% van de oppervlakte van de bedrijventerreinen is openbare ruimte. Dit betekent dat een deel van de oplossing voor de uitdagingen, bij ondernemers zelf liggen. Zowel de gemeente als ondernemers moeten aan de slag om de uitdagingen aan te kunnen. De uitdagingen en kansen voor Zuidwest worden hieronder per thema beschreven. Weinig ruimte De bedrijventerreinen zijn belangrijk voor de economie en vitaliteit (gezonde levendigheid) van Hilversum. Ze zijn goed voor 25% van het aantal banen, voor vooral mensen uit Hilversum en Wijdemeren. Om de economie van Hilversum

gezond te houden, is het nodig om ruimte voor bedrijven te houden en te maken. Maar daarnaast zijn er ook veel andere dingen die ruimte vragen. Denk aan parkeren, verkeer en verduurzaming met bijvoorbeeld meer groen, beter omgaan met water en het hergebruik van materialen (circulariteit). Alleen al door de groei van werkgelegenheid is er tot 2040 in heel Hilversum 38 hectare bedrijventerrein nodig (bron: Economisch Perspectief 2040). Die ruimte is er niet in Zuidwest, door de krappe opzet, hoe de ruimte wordt gebruikt en de grote groei. Uitbreiden van de bedrijventerreinen is niet mogelijk, omdat Zuidwest ingesloten is tussen woonwijken en groen. De ruimte op het circusterrein wordt in een apart project verkend (zie toelichting op pagina 8). Maar de bestaande ruimte beter benutten, dat kan wel. Daar zijn al goede voorbeelden van, zoals de ruimte boven een bouwmarkt of maakbedrijf gebruiken voor winkels. In de hoogte en soms ook in de breedte is nog veel ruimte (zie tabel 1). Om de bestaande ruimte beter te gebruiken, zijn vaak wel grote investeringen nodig. Vooral het ophogen van gebouwen is een uitdagende klus. In het volgende hoofdstuk staat beschreven hoe de bestaande ruimte beter gebruikt kan worden.

Locatie

Maximale bouwhoogte (m)

Maximale bebouwingspercentage (%)

Havenkwartier

12m tot 16m aan de randen

75%

Kerkelanden

4m tot 17m

70%

Zeverijnstraat

12m

70%

tabel 1 Huidige maximale bouwhoogtes en bebouwingspercentage Hilversum Zuidwest.

 9

foto 1 Ligging Hilversum Zuidwest, tussen woonwijken en groen. Grote diversiteit aan bedrijven Op de bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest is een grote diversiteit aan bedrijven. Dit maakt het een levendig gebied, waar ondernemers samenwerken en klanten, consumenten en sporters komen. Mensen kopen hier hun keuken, badkamer of nieuwe auto. In Zuidwest zijn zakelijke dienstverleners, ICT- en schoonmaakbedrijven, en facilitaire en financiële dienstverleners. Ook zijn er sport- en fitnessbedrijven. In het Havenkwartier, in Kerkelanden en op de

Zeverijnstraat zijn veel autobedrijven en bedrijven die werken met media en audiovisueel. In het Havenkwartier zijn er daarnaast veel bouwbedrijven (zoals aannemers en bouwmaterialenhandel) en praktijkgerichte maakbedrijven. Een belangrijke werkgever in Kerkelanden is werk-leerbedrijf Tomingroep. Zij werken daarbij ook veel samen met omliggende bedrijven. De afwisseling van bedrijven is waardevol en zorgt voor veel banen.

tabel 2 Voorbeelden per milieucategorie (bron: VNG). Milieucategorie

Voorbeelden

Milieucategorie 1

Fietsenmaker, boekbinderij, kapperszaak, meubelzaak, sportaccommodatie, riool- en poldergemaal, caravanstalling

Milieucategorie 2

Fietsen- en brommermaker, bouwbedrijf, houtbewerkingsbedrijf, detailhandel, installatiebedrijf, groothandel

Milieucategorie 3

Benzinetankstation, drukkerij, opslag- en transportbedrijf, auto- en motorreparatiebedrijf, hout- en metaalproductiebedrijf

Milieucategorie 4

Groenten- en fruitconserveringsfabriek, melkproductenfabriek, zetmeelfabriek, mengvoeder, bierbrouwerij, vervaardiging pulp, verf- en lakfabriek, farmaceutische grondstoffenfabriek, betonfabriek, gipsfabriek

Milieucategorie 5

Gasbehandelingsinstallatie, destructiebedrijf, vervaardiging industriegas, landbouwchemicaliënfabriek, elektriciteitsproductiebedrijf, betonfabriek, verf- en lakfabriek, kunstmeststoffenfabriek

Milieucategorie 6

Olieraffinaderij, koolelektrodenfabriek, ruwijzer- en staalfabriek

 10

foto 2 Verschillende soorten bedrijven op de bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest, van bouw- en autobedrijven tot sportfaciliteiten. (bron eerste twee foto’s: Harco van den Hil).

Het is belangrijk om in Zuidwest genoeg ruimte over te houden voor de praktijkgerichte maakbedrijven, handel en industrie. Deze bedrijven hebben bijna allemaal een milieucategorie 3.1 en hoger, zie tabel 2. Deze bedrijven zijn ook belangrijk voor het verduurzamen en voor circulaire activiteiten, zoals het hergebruiken van materialen. Door de hogere milieucategorie kunnen zij zich vaak niet op andere plekken in Hilversum vestigen. Daarnaast is voldoende praktijkgeschoolde banen belangrijk om passende werkgelegenheid te bieden voor inwoners en zo verkeer dat Hilversum in- en uitgaat te verminderen. Energietransitie en de groeiende energievraag Gemeente en ondernemers hebben samen als doel dat de bedrijventerreinen in 2040 energieneutraal zijn. Dit betekent dat er evenveel energie opgewekt wordt als er verbruikt wordt. Het jaarlijkse verbruik is nu ongeveer 2,8 miljoen m3 aardgas en 18 miljoen kWh elektriciteit (bron: klimaatmonitor, gebruik bedrijven en instellingen Hilversum Zuidwest). Volgens een onderzoek van TNO in 2019 kan in 2040 waarschijnlijk ongeveer twee derde van de energie die jaarlijks nodig is, lokaal worden opgewekt door zon op daken. Het elektriciteitsverbruik neemt de komende jaren waarschijnlijk sterk toe, onder andere door meer elektrische auto’s en het gebruik van warmtepompen. Dit vraagt ook om ruimte voor bijvoorbeeld transformatorhuisjes en laadpalen.

Ook moet er rekening gehouden worden met de gevolgen van netcongestie in het gebied, waardoor bedrijven soms geen

aansluiting op het stroomnet meer kunnen krijgen. Om in deze groeiende vraag te voorzien met duurzaam opgewekte energie is het nodig om het delen en uitwisselen van energie tussen bedrijven onderling te organiseren. Er zijn genoeg kansen om de energietransitie op Zuidwest te versnellen. Maar hoe is dat te doen, wat is daarvoor nodig en hoe passen de maatregelen in de weinige ruimte en binnen de regels? Dat staat in het volgende hoofdstuk. Bereikbaarheid, parkeren en verkeersveiligheid Zuidwest is niet direct via een snelweg bereikbaar. De belangrijkste snelwegen (A1 en A27) liggen aan de andere kant van Hilversum waardoor veel autoverkeer door Hilversum heen moet. Daarnaast heeft het Havenkwartier maar één toegangsweg. Met een enkele buslijn langs de bedrijventerreinen en weinig haltes in de buurt is een deel van Zuidwest ook slecht te bereiken met het OV. Dat is mogelijk een van de redenen waarom veel mensen met de auto komen. Zuidwest is wel goed met de fiets te bereiken, maar de route is niet prettig en er zijn vaak geen plekken om je fiets te parkeren. Uit het parkeeronderzoek (uitgevoerd voor de gemeente in 2024) blijkt dat de parkeerdruk (hoeveel plekken bezet zijn) op Zuidwest hoog is, maar ook sterk per plek verschilt. De meeste parkeerplaatsen (ruim 4.000) liggen op privéterrein. In de openbare ruimte zijn ruim 700 plekken. De parkeerbehoeften zijn verschil-

 11

lend. Zo willen medewerkers de hele dag parkeren, bewoners vooral ‘s avonds en ’s nachts en klanten of bezoekers kort overdag. Daarnaast hebben leveranciers tussendoor ruimte nodig om te laden en lossen. Parkeerplaatsen worden ook gebruikt voor langdurig parkeren, opslag van spullen of het stallen van camperbusjes, aanhangers of oldtimers. Er staan ook auto’s van mensen uit de buurten naast Zuidwest. Op sommige openbare plekken is de parkeerdruk vaak 100%. Soms is dit nog hoger doordat auto’s buiten de vakken parkeren. Vooral op de Franciscusweg en delen van de Nieuwe Havenweg is de parkeerdruk hoog. De hoge parkeerdruk geeft overlast voor bewoners en ondernemers. Dit kan erger worden doordat tot aan de buitenring van Hilversum in 2024 en 2025 betaald parkeren ingevoerd wordt, waaronder ook de Zeverijnstraat. Op privéparkeerplaatsen is de parkeerdruk (tijdens de metingen voor het parkeeronderzoek in juli 2024) niet hoger dan 57% en vaak veel lager. Veel bezoekers en medewerkers komen uit de buurt, wat kansen biedt. Er zijn minder parkeerplaatsen nodig als zij de bus of de fiets kunnen nemen. De verkeersveiligheid is ook een uitdaging. Het laden en lossen op de rijweg zorgt soms voor onveilige situaties. Er rijden ook veel auto’s en vrachtwagens af en aan. Sommige wegdelen zijn breed, waardoor mensen soms te hard rijden.

Ook fietsen veel jonge mensen over de smalle en drukke Nieuwe Havenweg naar het sportpark. Hoe kan er gezorgd worden voor een veilige en goede bereikbaarheid voor voet-

gangers, fietsers en (vracht)auto’s? En hoe kan de weinige ruimte voor parkeren beter worden gebruikt? Dit staat in het volgende hoofdstuk. Extreme weersomstandigheden Het weer wordt steeds extremer, met meer kans op zware regenbuien en extreme hitte (bron: KNMI-klimaatscenario 2023). Door de inrichting van Zuidwest zijn de gevolgen hier vaak groot. Daarnaast is er veel bestrating en asfalt en zijn er veel zwarte daken. Er is geen tot weinig verkoelend groen. Daardoor zijn er extreem hoge temperaturen zijn er risico’s als hittestress bij personeel, maar ook dat bedrijfsapparatuur niet meer werkt. Zware regenbuien kunnen zorgen voor wateroverlast, als het riool het water niet snel genoeg kan afvoeren en het regenwater niet kan wegzakken in de bodem. Vooral in het Havenkwartier staat bij zware buien water op straat. Ook is er op sommige plekken grote kans dat er water in bedrijfspanden komt, wat voor allerlei schade zorgt (zie foto 4). Dit probleem is nog groter, omdat bedrijfspanden vaak lager liggen dan de grond eromheen. Een deel van de oorzaak is dat het vuilwaterriool op sommige plekken te vol is, doordat er ook regenwater op aangesloten is. Omdat het vuilwaterriool vol is, kan vuilwater terugstromen naar particuliere percelen.

Wateroverlast komt vooral voor bij de 1e Loswal vanaf de Nieuwe Havenweg tot aan de Verlengde Zuiderloswal, en in de U-vormige lus van de Nieuwe Havenweg. Dit is zichtbaar op de stresstestkaart met de overlast van regenwater, zie figuur 2. Kerkelanden is minder kwetsbaar, al kan ook hier wateroverlast ontstaan bij zware regenbuien. Naast wateroverlast door regen kan er ook overlast door grondwater komen. Bij de 1e Loswal en in Kerkelanden zit het grondwater vrij dicht onder de grond.

foto 3 Hoge parkeerdruk op de bedrijventerreinen (bron: Harco van den Hil).

 12

foto 4 Wateroverlast en veel verstening op Zuidwest. Dit komt doordat het water hier samenkomt aan de voet van de Heuvelrug. In het Havenkwartier is er een afvoersysteem om dat grondwater weg te leiden. In natte periodes is zo’n systeem nodig. In het najaar van 2023 viel er bijvoorbeeld zoveel neerslag dat het grondwaterpeil op Zuidwest 30 cm hoger was dan normaal. Hierdoor kwamen straten onder water te staan. Tegelijkertijd blijft droogte in de toekomst ook een risico waardoor het vasthouden van water belangrijk is. Het is dus belangrijk om Zuidwest aan te passen aan deze extremere weersomstandigheden. Maar ook om duurzaam om te gaan met regenwater. Dat betekent dat regenwater gebruikt wordt voor groen en niet onnodig wordt afgevoerd naar de rioolwaterzuivering of oppervlaktewater. Maar hoe en waar is dat mogelijk en wat zijn de (ruimtelijke) gevolgen? Dat staat in het volgende hoofdstuk. Lage biodiversiteit De biodiversiteit (verschil aan planten- en diersoorten) in Nederland gaat hard achteruit. Op bedrijventerreinen is vaak veel bestrating en asfalt, wat niet goed is

figuur 2 Stresstestkaart met de overlast van regenwater.

voor de biodiversiteit. Doordat er te weinig groen is, zijn er niet veel verschillende planten- en diersoorten te vinden. Het samenwerken van verschillende soorten planten en dieren in ecosystemen is belangrijk. Dit helpt bij duurzame voedselproductie, het tegengaan van klimaatverandering, schone lucht, schoon water, en levert grondstoffen zoals hout. Biodiversiteit is nodig voor onze gezondheid en kwaliteit van leven. Op dit moment is de biodiversiteit in Hilversum Zuidwest erg laag, omdat er heel weinig groen is. Het groen dat er is, staat onder druk door hoe het gebied nu wordt gebruikt. Ook is het groen slecht verbonden met het groen eromheen, zoals het Raabos, Corversbos, Gooise Vaart en de woonwijken. Meer aandacht voor de hoeveelheid groen en de verbinding tussen groene gebieden in Zuidwest kan helpen om de biodiversiteit te verbeteren, zowel in de omringende natuurgebieden als in Zuidwest zelf. Maar hoe past meer groen in de ruimte die er nu is? En hoe kunnen het groen en de functionaliteit van Zuidwest (zoals voldoende ruimte voor parkeren en voldoende ruimte voor draaibewegingen) naast elkaar bestaan? Dat staat in het volgende hoofdstuk.

13

foto 5 Verrommeling (links) en beveiligingscamera’s (rechts). Verrommeling en verblijfskwaliteit Zuidwest is nu erg versteend en op sommige plekken rommelig, bijvoorbeeld doordat containers en andere bedrijfsmiddelen op de straten en stoepen staan. Hierdoor neemt de verblijfskwaliteit en toegankelijkheid af. Uit de vele meldingen over de openbare ruimte (MOR) die binnenkomen, blijkt dat ondernemers en bewoners het belangrijk vinden dat Hilversum Zuidwest schoner en veiliger wordt. Het aanpakken van rommel en het verhogen van de verblijfskwaliteit is een uitdaging voor de toekomst. Maar hoe wordt Zuidwest schoner en veiliger? En hoe kan de verblijfskwaliteit en aantrekkelijkheid hoger? Dit staat in het volgende hoofdstuk.

Sociale veiligheid en ondermijning (criminaliteit) Op Zuidwest is overlast door onder andere inbraken, vandalisme en andere criminaliteit. Naast de grote risico’s voor bedrijven, zorgen deze overlast en crinaliteit ook voor een gevoel van onveiligheid. Om de veiligheid op Zuidwest te verhogen, is er al veel gedaan. Er zijn door OVHZW camera’s geplaatst, er is een goede samenwerking met Handhaving en Toezicht en er zijn samenwerkingen tussen verschillende partijen rondom het Keurmerk Veilig Werken (KVO). Ook zijn er AED’s in de openbare ruimte die 24/7 zijn te gebruiken en er worden regelmatig AED-trainingen georganiseerd. Ondernemers en bewoners hebben laten weten dat ze graag meer contact willen met elkaar om zo de sociale veiligheid te vergroten. Maar hoe verhogen we de sociale contacten, en de veiligheid en aantrekkelijkheid van Zuidwest? Dat staat in het volgende hoofdstuk.

 14

Toekomstvisie en aanpak voor Hilversum Zuidwest

figuur 3 Visiekaart bedrijvenpark Hilversum Zuidwest.

Dit hoofdstuk gaat over de toekomstvisie en de aanpak voor Zuidwest. Hoe ziet het bedrijvenpark er in 2040 uit? En wat moet daarvoor worden gedaan? Figuur 3 laat de visie zien voor het hele gebied. Visie tot 2040 Van drie bedrijventerreinen naar bedrijvenpark Hilversum Zuidwest. Dat is het doel voor 2040. De komende jaren worden de losse bedrijventerreinen - het Havenkwartier, Kerkelanden en de Zeverijnstraat - samengevoegd tot Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest. Elk deel van dit terrein heeft zijn eigen karakter, maar de saamhorigheid onder de ondernemers in Zuidwest is al groot. Het is de bedoeling die saamhorigheid nog sterker te maken door ook de inrichting meer bij elkaar te laten passen. Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest is en blijft een gebied waar werken eerst komt. De focus ligt op voldoende ruimte voor werken, met een praktische en toekomstbestendige inrichting. Om de kwaliteit te verbeteren, wordt gewerkt aan het aantrekkelijker, duurzamer en veiliger maken van het bedrijvenpark. De (cultuur)geschiedenis, het landschap, het groen en het water geven het gebied een duidelijk Hilversums karakter en zijn belangrijk voor een samenhangend bedrijvenpark Hilversum Zuidwest. Dit betekent dat het straatbeeld, met onder andere hoge parkeerdruk, onveilige verkeerssituaties, veel stenen en weinig groen (figuur 4) in stappen gaat veranderen.

In het bedrijvenpark streven we naar meer ruimte voor werken. Daarnaast wordt wateroverlast en hittestress verminderd met meer groen en waterdoorlatende verharding. Ook wordt er meer centraal geparkeerd, waardoor er minder auto’s op straat staan en er minder verkeer is. Dit helpt, samen met het invoeren van 30 km/u voor een verhoogde verkeersveiligheid. Zo komen we op een bedrijvenpark dat er ongeveer zo uitziet als in figuur 5. Dit beeld zal niet in één keer gerealiseerd worden maar hiervoor zullen logische momenten gebruikt worden. Momenten waaraan gedacht kan worden zijn het veranderen van eigenaar van een gebouw of de vernieuwing van de riolering om daarbij de weg opnieuw in te richten.

 15

figuur 4 (boven) Huidige situatie in een voorbeeldstraat op de bedrijventerreinen in Hilversum Zuidwest.

figuur 5 (onder) Situatie in 2040 in een voorbeeldstraat op Hilversum Zuidwest.

 16

Zeven doelen en uitgangspunten Om de toekomstvisie waar te maken, met voldoende ruimte voor werken en voor bedrijven, bestaat de aanpak in deze gebiedsagenda uit een centraal motto, met zeven doelen en een aantal uitgangspunten. Centrale motto:

Van drie bedrijventerreinen naar één Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest in 2040

Ruimte voor werken

Focus op praktijkgerichte maakbedrijven

Goed en veilg bereikbaar met voldoende parkeergelegenheid

Energiepositief

Gezond, groen, klimaatadaptief en biodivers

Veilige, aantrekkelijke en sociale werkplek

Duidelijk Hilversums

Uitgangspunten inrichting buitenruimte

Hoe deze zeven doelen bij elkaar passen en een plek krijgen, is te zien op de ruimtelijke visiekaart. Dit is een kaart waarop de mogelijke verdeling van de ruimte in de toekomst staat.

Met het motto, de ruimtelijke visiekaart, de zeven doelen en de ontwerpregels laat dit hoofdstuk zien hoe het bedrijvenpark Hilversum Zuidwest er in 2040 uitziet. Ook staat erin wat daar in grote lijnen voor nodig is. In hoofdstuk 4 staan de activiteiten om daar de komende jaren stap voor stap samen naartoe te werken.

 17

1 Ruimte voor werken

figuur 6 Visiekaart Ruimte voor werken.

In 2040 is Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest een plek waar ondernemers ruimte hebben om te groeien. Hier wordt de beperkte ruimte slim gebruikt. Zo kunnen bedrijven doorgaan en uitbreiden, nieuwe producten ontwikkelen en investeren in de toekomst en in onderzoek. Zuidwest is een plek voor economische groei en is goed bereikbaar, maar ook een levendige werkplek. Wat moet er in grote lijnen gebeuren om dit doel te bereiken? Om genoeg ruimte voor bedrijven te houden, moet het totale werkgebied in Hilversum Zuidwest minimaal zo groot blijven als het nu is. Waar mogelijk wordt extra ruimte gecreëerd voor werken. Tot 2040 zijn de activiteiten daarvoor: • Intensiever gebruik van de bestaande ruimte. Op veel plekken mogen de gebouwen hoger of groter worden, zolang dit binnen de regels van het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) blijft. • Op Zuidwest worden de maximale bouwhoogtes maar op enkele plekken behaald (zie figuur 6). Er is dus ruimte om gebouwen hoger te maken. Vooral in Kerkelanden is er nog ruimte om meer te bouwen, omdat hier nog niet het maximale bouwpercentage (volgens het omgevingsplan) is gebruikt. Het ophogen van de bebouwing is iets van de lange termijn. Veel gebouwen op Zuidwest zijn nu niet geschikt om extra verdiepingen op te zetten.

De bestaande gebouwen gaan gemiddeld 30 tot 50 jaar mee en worden iedere 7 tot 15 jaar gerenoveerd, afhankelijk van de planning en levensduur. Het is de bedoeling om het verhogen van gebouwen te doen als een gebouw of kavel van eigenaar verandert of toe is aan vernieuwing. Dit geeft de kans om het gebouw hoger te maken, waardoor er meer ruimte komt om te werken. Om beter gebruik te maken van de ruimte op kavels zijn soms grote veranderingen nodig, zoals het verhogen van gebouwen. Maar er zijn ook eenvoudigere, kleinere veranderingen mogelijk, die wel veel effect kunnen hebben. Zie hiervoor het Inspiratieboek.

 18

2 Focus op praktijkgerichte maakbedrijven

figuur 7 Visiekaart focus op praktijkgerichte maakbedrijven.

In 2040 is Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest een plek waar gewerkt wordt. Hier is ruimte voor technisch praktijkgerichte maakbedrijven en bloeiende, zwaardere industrie (met een hogere milieucategorie). Deze bedrijven zijn het kloppende hart van Hilversum Zuidwest en belangrijk voor de lokale economie, banen en het hergebruik van materialen. Wat moet er in grote lijnen gebeuren om dit doel te bereiken? Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest is vooral bedoeld voor praktijkgerichte maakbedrijven. Vooral voor de bedrijven die zich niet zomaar ergens anders kunnen vestigen. Dit wordt bereikt op de volgende manieren: • Een deel van het bedrijvenpark blijft vooral voor praktijkgerichte maakbedrijven met een industrieel zwaarder karakter (milieucategorie 3.1 tot 4.1). Dit zijn bijvoorbeeld hout- en metaalbedrijven (zie ook tabel 2). In de toekomst worden ook meer reparatie- en circulaire bedrijven verwacht. Deze bedrijven zijn belangrijk voor de lokale economie en er is geen andere plek in Hilversum waar ze terecht kunnen. In een deel van het Havenkwartier mogen nu al bedrijven tot milieucategorie 4.1 vestigen. De kaart hieronder laat de maximale milieucategorieën op Zuidwest zien. Een manier om ruimte voor deze bedrijven te houden, kan zijn door een minimale milieucategorie in te stellen om hier te mogen vestigen. Maar eerst moeten de gevolgen hiervan duidelijk onderzocht zijn.

• De begane grond is voor bedrijven die deze ruimte om praktische redenen nodig hebben. Daarom hanteren we een minimale milieucategorie 2. Bedrijven met een lagere milieucategorie die, met ontheffing, nu op de begane grond zitten, mogen blijven. Wel wordt met deze bedrijven gekeken naar een mogelijk beter geschikte plek (zie volgende punt). Sportaccommodaties kunnen in de toekomst mogelijk vestigen op de sportcampus Berestein. • Zelfstandige kantoorlocaties, dus gebouwen die alleen voor kantoorwerk worden gebruikt, passen niet op Zuidwest. Daarom worden nieuwe zelfstandige kantoren niet meer toegestaan op de begane grond. Dit mocht volgens het omgevingsplan al niet, maar in het verleden is er wel eens een uitzondering gemaakt. Dat is in de toekomst niet meer wenselijk.

 19

• Op de eerste verdieping en hoger mogen ook bedrijven met een lagere milieucategorie (milieucategorie <2) blijven en komen, zoals sportaccommodaties. De bestaande zone voor perifere detailhandel langs de Verlengde Zuiderloswal blijft behouden. Daarnaast is de oostkant van het Havenkwartier het meest geschikt om perifere detailhandel te bundelen, vanwege de bereikbaarheid. De totale grondoppervlakte van perifere detailhandel wordt niet uitgebreid. • De veranderingen om de begane grond te houden voor bedrijven met hogere milieucategorieën zullen stapsgewijs en natuurlijk gebeuren. Er wordt niet streng gestuurd met wet- of regelgeving. Wel wordt het gesprek gevoerd met ondernemers, als zij plannen voor verhuizing of verbouwing willen bespreken. Samen wordt bekeken of en hoe deze ontwikkelingen hier passen en wat er verandert bij een eventuele verhuizing binnen of buiten Hilversum Zuidwest. • Er wordt een transformatiemanager ingezet om in gesprek te gaan met ondernemers over bovenstaande punten. De transformatiemanager denkt (pro) actief mee over verplaatsingen en uitbreidingen van bedrijven. Aanvullend brengt de

transformatiemanager samen met OVHZW partijen samen om tot oplossingen te komen. Dat draagt bij aan de wensen om meer lokaal samen te werken en in te kopen. • Bestaande (bedrijfs)woningen en woonboten in Hilversum Zuidwest blijven, maar er komen geen nieuwe woningen bij. De ruimte blijft zo beschikbaar voor werken. Dit is al vastgelegd in het bestaande omgevingsplan. Door de aanwezigheid van woningen op en direct tegen het bedrijvenpark is het belangrijk om bij ontwikkelingen rekening te houden met elkaar. • Om de weinige ruimte goed en eerlijk te gebruiken, gaat de gemeente handhaven op oneigenlijk gebruik van de openbare ruimte. • Op het bedrijvenpark is ook ruimte om te leren. Leer-werkbedrijven zorgen voor een goede begeleiding van praktijkgeschoolden om ze voor te bereiden op een loopbaan in dit gebied.

foto 6 Bedrijvigheid en nieuwe bebouwing op Hilversum Zuidwest.

 20

3 Goed en veilig bereikbaar met voldoende parkeermogelijkheid

figuur 8 Visiekaart Goed en veilig bereikbaar met voldoende parkeergelegenheid.

In 2040 is Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest goed en veilig bereikbaar voor iedereen: wandelaars, fietsers en scooters, auto’s en groot transport, zoals vrachtwagens. De ingangen van het bedrijvenpark zijn herkenbaar en uitnodigend. De meeste mensen komen lopend, met de fiets of met het OV. Wie met de auto komt, parkeert op centrale parkeerplaatsen en gaat het laatste stuk lopend of met een (deel)fiets. Deze centrale parkeerplaatsen zijn vooral voor mensen die lang parkeren, zoals werknemers. In de straten blijven parkeerplaatsen voor leveranciers (laden en lossen), klanten en bezoekers die kort parkeren en voor mindervaliden. Zo komen zij makkelijk bij de bedrijven, sportlocaties en woningen. Dit maakt Zuidwest veiliger en vermindert de parkeerdruk. Ook zijn er voor bezoekers en werknemers genoeg plekken om fietsen veilig te stallen, dichtbij de bestemming. Door parkeerterreinen beter te gebruiken, kunnen op termijn losse parkeerplaatsen langs de straat verdwijnen. Daarmee verbeterd de verkeersveiligheid en komt ruimte vrij, bijvoorbeeld voor meer groen om water op te vangen. Bij de aanpassingen wordt rekening gehouden met nieuwe ontwikkelingen, zoals de mogelijke sportcampus Berestein. Wat moet er in grote lijnen gebeuren om dit doel te bereiken? Hilversum Zuidwest is goed en veilig bereikbaar, met minder autoverkeer. Parkeren gebeurt voornamelijk op centrale locaties.

Voor korte bezoeken zijn er nog wel op staat parkeerplekken. Dit wordt bereikt op de volgende manieren: • Stimuleren van andere manieren van reizen dan de auto: – De gemeente gaat met de provincie praten over het verbeteren van de bushaltes voor het openbaar vervoer in het Havenkwartier. Dit maakt het OV aantrekkelijker en makkelijker. – Op handige plekken komen genoeg parkeerplaatsen voor (deel)fietsen, zoveel mogelijk op eigen terrein van ondernemers. – Er komen genoeg veilige fietspaden die goed verbonden zijn. Betere verbindingen zorgen dat mensen eerder op de fiets naar werk komen. Ook worden de bedrijventerreinen hiermee beter onderling verbonden zodat één bedrijvenpark ontstaat. Een goede fietsverbinding door de Zeverijn zorgt voor een betere samenhang van het bedrijvenpark. Ook komen er doorfietsroutes voor fietsers langs de Loosdrechtseweg en Vreelandseweg.

 21

– Op oude kaarten is te zien dat er vroeger in Hilversum Zuidwest veel historische structuren en oude routes waren. Deze routes worden gebruikt om nieuwe wandelpaden te maken en de verbinding met de omgeving te verbeteren. Bijvoorbeeld het Slangenpad en de verbinding van het Kininelaantje over het Hilversums Kanaal naar de Vreelandseweg. Zie de kaart voor de mogelijke plekken. – Het bedrijvenpark wordt een veilige en aantrekkelijke plek om te lopen. Bijvoorbeeld vanaf een parkeerplaats naar werk, of voor een lunchwandeling. Als het voor bewoners aantrekkelijker wordt om ’s avonds vaker te wandelen, helpt dat ook voor de veiligheid. Daarom worden voetpaden en stoepen aangelegd waar ze nu nog ontbreken en om looproutes op de terreinen te verkorten. Ook worden de paden goed op elkaar aangesloten. De paden worden makkelijker te gebruiken voor mindervaliden. Dit is hier extra belangrijk, omdat Hilverzorg naast Kerkelanden ligt. – Werknemers worden, ook door hun werkgevers, aangemoedigd om minder met de auto te reizen en vaker bijvoorbeeld met de fiets of het OV naar hun werk te komen. Een groot deel van de werknemers woont namelijk in de buurt van Zuidwest. • Veiliger maken van het verkeer: – Invoeren van 30 km/uur op het hele bedrijvenpark. Alleen de Oscar Romerolaan blijft 50 km/ uur, omdat dit een belangrijke doorgaande weg is.

De 30 km/uur helpt om het verkeer veiliger te maken voor auto’s en fietsers. Als straten opnieuw worden ingericht, worden ze aangepast aan op deze lagere snelheid. Dat gebeurt dus niet overal tegelijk. – Onderzoek naar het verbeteren van de bereikbaarheid van het Havenkwartier voor auto’s en vrachtverkeer, met name ten behoeve van de zwaardere bedrijfsfuncties. – Het is de bedoeling dat ondernemers parkeren en laden en lossen op eigen terrein, zoals het beleid in Hilversum is. Als het nodig is, gaat de gemeente hierop handhaven. De gemeente praat ook met de ondernemers voor oplossingen op plekken waar gevaarlijke situaties ontstaan door laden en lossen of wanneer hier echt geen ruimte voor is op eigen terrein. – Invoeren van eenrichtingverkeer waar mogelijk, om het verkeer veiliger te maken. Dit zorgt ook voor extra ruimte voor groen, parkeren en laden en lossen.

• Centraal parkeren – Beter gebruikmaken van de bestaande parkeerplaatsen voor auto’s. Metingen laten zien dat niet- openbare parkeerplaatsen niet volledig bezet zijn (tijdens de metingen in juni 2024 was dat maximaal 58%). Door parkeerplaatsen te delen, kunnen ze beter worden gebruikt. Dit kan gaan om parkeerterreinen die eigendom zijn van de gemeente, maar ook ondernemers hebben soms veel parkeerruimte beschikbaar die niet optimaal gebruikt wordt. Gemeente en ondernemers gaan in gesprek om de parkeerruimte die er is, beter te benutten. Hierdoor zijn er minder parkeerplaatsen op straat nodig. – Invoeren van betaald parkeren op openbare parkeerplaatsen. Dit voorkomt dat voertuigen parkeerplaatsen gebruiken die niet voor hen bestemd zijn. Denk aan campers, aanhangers, en voertuigen van bewoners uit andere delen van Hilversum. Omdat in 2024 en 2025 betaald parkeren tot aan de buitenring van Hilversum wordt ingevoerd, is deze maatregel extra belangrijk. Zo blijven de openbare parkeerplaatsen beschikbaar voor bezoekers, medewerkers en bewoners van Zuidwest. Er wordt gezocht naar een vorm van betaald parkeren die past bij het gebied. – Met een proef voor het gebruik van P2 en P4 (parkeerterrein bij sportpark Berestein) voor vrachtwagens, wordt geprobeerd om de parkeerdruk verder te verlagen. In deze proef mogen vrachtwagens hier doordeweeks parkeren, maar niet in het weekend.

– De gemeente onderzoekt of een mobiliteitshub (een plek waar alle soorten vervoer samenkomen) tussen Kerkelanden en de Zeverijnstraat mogelijk is (zie figuur 8). Dat kan een hub zijn met parkeerplaatsen, laadpalen voor elektrische auto’s, OV-verbindingen, fietsstallingen en deelvoertuigen. Hier kunnen mensen dan parkeren voor Zuidwest, maar ook voor de Gijsbrecht van Amstelstraat of het centrum. – De gemeente ondersteunt ondernemers die parkeerplaatsen (bijvoorbeeld een garage) op een handige plek op Zuidwest aan willen leggen en willen verhuren aan andere ondernemers.

 22

4 Energiepositief In 2040 gebruikt Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest geen aardgas meer en werkt het hele park op duurzame energie. Het park wekt zelfs meer energie op dan het verbruikt; het is energiepositief. Op deze manier zijn we de problemen als gevolg van netcongestie voor. Alle grote daken hebben zonnepanelen, waar mogelijk in combinatie met groendaken (planten op de daken). Deze groendaken helpen tegen de hitte, vergroten biodiversiteit en maken het bedrijvenpark mooier. Bedrijven delen de extra energie die ze opwekken zoveel mogelijk met andere bedrijven. Door deze veranderingen is Hilversum Zuidwest een voorbeeld van duurzaamheid én een goede plek voor bestaande en nieuwe bedrijven. Wat moet er in grote lijnen gebeuren om dit doel te bereiken? De activiteiten om te werken aan een energiepositief Hilversum Zuidwest in 2040 staan in de Green Deal Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest. In grote lijnen wordt er het volgende gedaan: • De gemeente, de ondernemersvereniging en de coöperatie Toekomstbestendig Hilversum werken samen aan plannen voor duurzaamheid en de energie- en warmtetransitie (de verandering naar het gebruik van schone energie en nieuwe manieren om gebouwen te verwarmen zonder gas). Dit staat in de Green Deal.

• Alle ondernemers krijgen informatie over mogelijkheden en regels voor energiebesparing, duurzaamheid en het verminderen van het gebruik van fossiele brandstoffen (zoals steenkool, olie en aardgas). Ondernemers gaan samen energie opwekken uit duurzame bronnen. De grootste kansen zijn met zonnepanelen op bedrijfsdaken, gevels, parkeerdaken, parkeerterreinen en andere plekken. Op het moment dat een bedrijf zich nieuw vestigt of er een verbouwing plaatsvindt, wordt contact opgenomen om de verduurzamingsmogelijkheden besproken. Dit is een uitbreiding van het project ‘Het grootste zonnedak van Hilversum’. Ook wordt geprobeerd om groepen van bedrijven te vormen (10 tot 20 ondernemers) die samen energie opwekken en delen. Zo wordt het elektriciteitsnet beter gebruikt en kost het minder geld.

• Ontwikkelen van manieren voor lokale energieopslag, zoals met batterijen en installaties voor warmte-koude-opslag. • Uit onderzoek van de gemeente Hilversum (2024) blijkt dat een groot gezamenlijk warmtenet (‘stadsverwarming’) voor het hele bedrijvenpark niet haalbaar is. In Hilversum Zuidwest zijn geen bedrijven met veel restwarmte. De totale vraag naar warmte is te laag om een warmtenet winstgevend te maken. Daarom worden ondernemers geholpen bij de overstap van aardgas naar bodemenergie. Wat het beste is, hangt af van de situatie. Soms is dit op het niveau van één bedrijf en soms juist in samenwerking met bedrijven in de buurt. De coöperatie Toekomstbestendig Hilversum en de gemeente helpen individuele ondernemers bij het maken van keuzes. Hierbij wordt ook steeds gekeken naar de mogelijkheden om samen te werken met bedrijven in de buurt. Zie ook het Inspiratieboek voor mogelijke (individuele) maatregelen. • De sterk aanwezige automotive sector, de gemeente, de coöperatie Toekomstbestendig Hilversum en Metropool Regio Amsterdam-Electric maken samen een plan om de laadinfrastructuur op Zuidwest te verbeteren. Hiervoor zijn laadpalen, extra transformatorhuisjes en een goed elektriciteitsnet nodig. Zo kunnen auto’s sneller elektrisch worden en dragen ze bij aan minder uitstoot en energiebesparing.

• Beter gebruikmaken van de platte daken, door niet alleen zonnedaken, maar ook ‘groene’ daken voor waterberging en koeling te plaatsen. Bijvoorbeeld door groene daken te combineren met zonnepanelen. • Nieuwe bedrijfsgebouwen worden energiepositief en met maximale benutting van het dak voor energieopwekking gerealiseerd. Hierbij wordt ook gekeken naar de kansen voor warmte. Dit geldt ook voor grotere renovaties en het toevoegen van extra bouwlagen.

 23

5 Gezond, groen, klimaatadaptief en biodivers

figuur 9 Visiekaart Gezond, groen, klimaatadaptief en biodivers.

In 2040 is Bedrijvenpark Hilversum Zuidwest goed verbonden met de natuur in en om Hilversum. Ook op het bedrijvenpark is groen duidelijk aanwezig, zonder dat het de praktische functies in de weg zit. Het groen zorgt voor een betere, veiligere en gezondere plek om te werken en te wonen. Denk aan minder hittestress en minder kans op wateroverlast, doordat het water beter kan wegzakken in de grond. Ook zorgt het ervoor dat zonnepanelen meer winst geven en zijn kosten voor isolatie en koeling lager door de isolerende werking van groene daken en schaduw van bomen. Over het bedrijvenpark lopen mensen veilig en prettig naar hun bestemming en naar de omliggende natuur. Het groen maakt Zuidwest aantrekkelijker voor klanten, medewerkers, bezoekers en bewoners. Wat moet er in grote lijnen gebeuren om dit doel te bereiken? Om Zuidwest groener, klimaatadaptief, biodivers en daarmee gezond in te richten, ligt de focus op de volgende oplossingen: • Voor het bestaande groen wordt goed gezorgd, door het zoveel mogelijk te behouden en beter te verbinden met elkaar en met nieuw groen. Denk aan het aanleggen van groen tussen de weg en fiets- of wandelpaden, groene gevels, groene daken, parkeerplaatsen met waterdoorlatende bestrating en groen langs parkeerplaatsen (zie het Inspiratieboek voor meer voorbeelden).

Bij de keuze van het groen wordt rekening gehouden met andere zaken, zoals bedrijfsfuncties, verkeer en draaicirkels en hoogte voor vrachtwagens. Hierbij is het belangrijk om goed te kijken naar welke functie het groen soms nog meer heeft. Soms voorkomt groen namelijk dat auto’s parkeren waar dat niet mag. In dat geval moet het groen niet te ver teruggesnoeid worden. • Op Hilversum Zuidwest is meer groen en meer biodiversiteit nodig, zowel in de openbare ruimte als op privéterrein. Groen helpt om wateroverlast te voorkomen en zorgt voor een gezondere leefomgeving. Het doel is 30% van oppervlak groen te maken en ervoor te zorgen dat er binnen 300 meter lopen altijd een groene, koele plek is voor mensen. Figuur 10 laat zien dat de kop van de haven het slechts scoort en de afstand tot een groene plek vanaf daar het

 24

grootst is. Daarom is op de visiekaart daar een groene plek toegevoegd (zie figuur 9). • Bomen met grote boomkronen zijn belangrijk voor schaduw en de biodiversiteit. Het plaatsen van bomen in openbare ruimtes is soms lastig door de kabels en leidingen onder de grond. Want, onder de grond heeft een boom vaak evenveel ruimte nodig als boven de grond. Daarom worden bomen geplant op plekken waar dat wel kan, in de openbare ruimte. Dit wordt ook van ondernemers op privéterrein verwacht. Struiken en heggen zijn een goede andere keuze voor plekken waar minder ruimte is. • Om de biodiversiteit te vergroten, zijn alle nieuwe planten passend bij Hilversum. Zie in bijlage A de soorten planten die goed groeien in de Hilversumse bodem en goed zijn voor insecten en kleine dieren. Dit zorgt voor gezond groen dat het meeste bijdraagt aan de biodiversiteit. • Verbinden van omliggend groen met groen op het Bedrijvenpark. Het Bedrijvenpark kan verbonden worden met groene gebieden zoals het Raabos en Corversbos, maar ook de Gooise Vaart en het groen uit woonwijken in de buurt. De kaart hieronder laat dit zien. Hierbij wordt gekozen voor groen voor het verhogen van de biodiversiteit, en wat helpt voor de andere speerpunten. Door groenstructuren tussen de bedrijventerreinen te verbinden ontstaat één bedrijvenpark.

• Regenwater wordt opgevangen en gebruikt, opgeslagen of naar natuurwater (zoals rivieren en sloten) gestuurd. Dit helpt om het riool minder te belasten. Daarnaast is het opnemen van regenwater in de grond belangrijk voor voldoende schoon water voor planten en het tegengaan van verdroging. Het opvangen van regenwater gebeurt zo veel mogelijk met groen, zoals wadi’s en zaksloten (zie het Inspiratieboek). Ook worden groen en parkeerplaatsen lager aangelegd, zodat regenwater hier in de grond kan zakken. • Hitte wordt verminderd door schaduw te maken, vooral op de heetste momenten van de dag. Deze schaduw wordt gemaakt door groen, vooral bomen en struiken, zo neer te zetten dat ze schaduw geven aan bedrijfspanden, fietspaden en stoepen. Dit helpt hitte minder erg te maken. Voor het vergroenen van panden, eigen terreinen en erfgrenzen, geeft het Inspiratieboek voorbeelden. • Bij nieuwbouw geldt de regel dat regenwater op eigen kavel wordt opgevangen.