Bijlage 1. Programmabegroting 2027
Tekst van het document
Programmabegroting 2027 30 oktober 2026 Raadsversie - Ter besluitvorming
Inhoudsopgave 1. Bestuurlijke beschouwingen ...................................................................................................................................................2 1.1 Inleiding ............................................................................................................................................................................3 1.2 Leeswijzer .........................................................................................................................................................................4 2. Het programmaplan ................................................................................................................................................................8 Programma 1 - Wonen en leven ............................................................................................................................................9 Programma 2 - Zorg .............................................................................................................................................................36 Programma 3 - Werken .......................................................................................................................................................51 Programma 4 -
Bestuur........................................................................................................................................................62 Programma 5 - Financiën en grondexploitaties ...................................................................................................................74 3. De paragrafen ........................................................................................................................................................................81 3.1 Lokale heffingen .............................................................................................................................................................82 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................................................97 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................................................108 3.4 Financiering ..................................................................................................................................................................118 3.5 Bedrijfsvoering..............................................................................................................................................................130 3.6
Verbonden partijen ......................................................................................................................................................139 3.7 Grondbeleid ..................................................................................................................................................................161 3.8 Wet open overheid .......................................................................................................................................................165 4. Het overzicht van baten en lasten .......................................................................................................................................166 4.1.Meerjarig overzicht van baten en lasten ......................................................................................................................167 4.2 Toelichting op de wijzigingen .......................................................................................................................................168 4.3 Overzicht van incidentele baten en lasten ...................................................................................................................177 5.
De uiteenzetting van de financiële positie ..........................................................................................................................183 5.1 Meerjarige balans .........................................................................................................................................................184 5.2 EMU saldo.....................................................................................................................................................................187 5.3 Investeringen ................................................................................................................................................................188 5.4 Reserves .......................................................................................................................................................................196 5.5 Voorzieningen ...............................................................................................................................................................202 5.6 Subsidies .......................................................................................................................................................................209 6.
Bijlagen ................................................................................................................................................................................213 6.1 Overzicht van taakvelden per programma ...................................................................................................................214 6.2 Toelichting weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................................218 6.3 Nog vrij te geven kredieten ..........................................................................................................................................227 6.4 Verklarende woordenlijst .............................................................................................................................................228 PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 2 1. Bestuurlijke beschouwingen PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 3 1.1 Inleiding Voor u ligt de eerste begroting van de nieuwe gemeente Hilversum, die vanaf 1 januari 2027 bestaat uit de Hilversumse wijken en de dorpen Ankeveen, Breukeleveen, ’s-Graveland, Kortenhoef, Loosdrecht en Nederhorst den Berg. Deze begroting is in 2026 gezamenlijk opgesteld door de colleges van Hilversum en Wijdemeren.
Het is een product van de twee samengevoegde Voorjaarsnota's 2026, die zijn vertaald in een gezamenlijk vastgestelde Kadernota 2027. De Kadernota 2027 bevatte de uitgangspunten voor deze begroting. Eén uitgangspunt is dat dit een beleidsarme begroting is. Activiteiten en speerpunten in de begroting volgen uit bestaande vastgestelde kaders. Er zijn geen nieuwe ambities toegevoegd. Op grond van de Wet algemene regels herindeling (arhi) komt de nieuwe gemeenteraad op 4 januari 2027 voor het eerst bijeen. Als de raad op 4 januari de begroting vaststelt, beschikt de nieuwe gemeente Hilversum over een eerste financieel kader. De latere aanlevertermijn van de begroting als gevolg van de herindeling leidt tot regulier begrotingstoezicht door de provincie Noord-Holland op de nieuwe gemeente Hilversum. Als de begroting op 4 januari 2027 door de nieuwe raad wordt vastgesteld, en vervolgens door Gedeputeerde Staten positief wordt beoordeeld, kan dit toezicht komen te vervallen. Financiële positie Het financieel beeld voor de nieuwe gemeente laat zien dat er een meerjarig positief saldo is. Het saldo na de Kadernota 2027 en de verwerking van niet beïnvloedbare prijsstijgingen en ontwikkelingen is aangevuld met een positieve meicirculaire en een positieve septembercirculaire.
De Hilversumse raad vraagt met motie 26-87 om financiële ruimte beschikbaar te houden voor besluitvorming door de nieuwe gemeenteraad. Aan dit verzoek is, gezien het meerjarige positieve saldo, zoveel mogelijk invulling gegeven. Alleen in ‘ravijnjaar’ 2028 is er sprake van een nadeel. Alle Nederlandse gemeenten krijgen dan te maken met een aanzienlijke daling van inkomsten uit het Gemeentefonds. Bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting na Kadernota 2027 | -360 | 3.354 | -52 | -5.577 Mutaties Begroting 2027-2030 | -296 | 1.757 | 2.219 | 1.414 Meicirculaire 2026 | -1.991 | -3.306 | -2.615 | -3.779 Septembercirculaire 2026 | -1.319 | -1.353 | -1.863 | -2.255 Stand Begroting 2027 incl mei- en septembercirculaire | -3.966 | 452 | -2.311 | -10.197 Voordeel | Nadeel | Voordeel | Voordeel Financieel beeld excl. Meicirculaire 2026 | -1.975 | 3.758 | 304 | -6.418 Voordeel | Nadeel | Nadeel | Voordeel PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 4 Harmonisaties In de aankomende bestuursperiode staat het gemeentebestuur voor een grote harmonisatieopgave: het nemen van besluiten over beleid, regels en dienstverlening voor de hele nieuwe gemeente. Regelgeving van beide oude grondgebieden wordt zo in 2027 en 2028 geharmoniseerd: gelijke regelgeving in de hele nieuwe gemeente.
De nieuwe gemeenteraad en het college moeten daarbij keuzes maken: wat nemen we over uit Hilversum, wat uit Wijdemeren en waar kiezen we voor iets nieuws? ‘Hilversum, tenzij’. Is daarbij het vastgestelde uitgangspunt. Tot die tijd zullen er verschillen bestaan tussen de oude twee grondgebieden. De financiële effecten van harmonisatie zijn in deze beleidsarme begroting niet verwerkt. Woonlasten Eén groot harmonisatiedossier dat al is voltooid, is de harmonisatie van gemeentelijke belastingen. Hiertoe waren de oude gemeenten wettelijk verplicht voor de start van de nieuwe gemeente. Enkel met betrekking tot de rioolheffing is besloten pas in 2029 te harmoniseren. De nieuwe gemeenteraad besluit gelijktijdig met deze begroting over het harmoniseren van de OZB. De effecten van de geharmoniseerde woonlasten op woningeigenaren, niet-woning eigenaren en gebruikers en op het begrotingssaldo is gebaseerd op de keuzes die zijn gemaakt in de Kadernota 2027 en worden uitgebreid beschreven in de paragraaf Woonlasten van deze begroting 1.2 Leeswijzer Om het lezen van deze eerste gemeentelijke begroting toegankelijk te maken, zijn hieronder een aantal leeswijzerpunten opgezet. 1. Indicatoren, referenties en streefwaarden Voor de Begroting 2027 hebben de colleges geen streefwaarden opgenomen bij zowel de wettelijke als de niet-wettelijke indicatoren.
De reden hiervoor is de samenvoeging van de gemeenten Hilversum en Wijdemeren en de nog uit te voeren beleidsharmonisaties. In eerdere begrotingen werkte Hilversum met streefwaarden, terwijl Wijdemeren deze niet hanteerde en alleen rapporteert op de realisatie op wettelijke indicatoren in hun jaarrekening. Hierdoor zijn de bestaande streefwaarden niet toepasbaar voor de nieuwe samengevoegde gemeente. Het opnemen van streefwaarden zal daarom leiden tot een vertekend beeld bij de verantwoording van de resultaten over 2027. Regelgeving BBV PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 5 Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verplicht gemeenten om een aantal (wettelijke) beleidsindicatoren in de begroting en de jaarstukken op te nemen. Deze verplichting is verder uitgewerkt in de Regeling beleidsindicatoren gemeenten. Daarnaast heeft Hilversum nog een aantal aanvullende indicatoren opgenomen. De Regeling beleidsindicatoren gemeenten bevat echter geen verplichting om voor deze indicatoren streefwaarden op te nemen. In de Financiële Verordening van de gemeente Hilversum 2024 staan geen bepalingen ten aanzien van de (beleids)indicatoren. Indicatoren in deze begroting De (beleids)indicatoren (inclusief de verplichte wettelijke) worden wel opgenomen, inclusief de beschikbare referentiewaarden (realisatie van de afgelopen jaren).
Hiervoor worden de gegevens van de ‘oude’ gemeente Hilversum gebruikt. De realisatiecijfers voor de wettelijke indicatoren worden gepubliceerd op de website ‘Waar staat je gemeente.nl’ en verwerkt in de Begroting 2028 en jaarstukken 2027. Op dit moment zijn Hilversum en Wijdemeren hier nog apart opgenomen. Voor een aantal indicatoren geldt dat deze niet zomaar opgeteld kunnen worden. Na afronding van de beleidsharmonisaties kan met de nieuwe raad worden bepaald welke streefwaarden passend zijn voor de nieuwe samengevoegde gemeente Hilversum. Deze kunnen vervolgens in volgende begrotingen worden opgenomen. Ter voorbereiding op de Begroting 2028 gaat het nieuwe college op basis van het nieuwe coalitieakkoord met de nieuwe raad in gesprek over de indeling van de programma’s en de beleidsindicatoren. Dit past bij de start van een nieuwe bestuursperiode en de start van de nieuwe gemeente Hilversum. Deze werkwijze voorkomt dat verantwoording plaatsvindt op basis van streefwaarden die betrekking hebben op de ‘oude’ gemeente Hilversum terwijl de realisatiecijfers 2027 over de nieuwe gemeente gaan. 2. Kaderstellende nota’s: rekening gehouden dat harmonisaties nog komen Onder het kopje Kaderstellende nota’s worden alleen beleidsnota’s, beleidsagenda’s en verordeningen opgenomen; geen beleidsregels (wat soms in Wijdemeerse begroting wel werd gedaan).
Niet opgenomen betekent daarmee niet dat deze beleidsregels niet meer vigerend zijn. Daarbij houden we rekening met de harmonisaties die in 2027 en 2028 zullen volgen. Omdat per 1 januari 2027 nog maar beperkt beleid en regelgeving geharmoniseerd is, wordt in deze begroting onderscheid gemaakt tussen: · Kaders die al voor de hele nieuwe gemeente gelden; · Kaders die specifiek gelden voor het voormalige grondgebied van Hilversum; · Kaders die specifiek gelden voor het voormalige grondgebied van Wijdemeren. PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 6 3. Teksten speerpunten zoveel mogelijk samengevoegd i.p.v. overal ‘Hilversum en Wijdemeren’ Om de begroting leesbaar te houden, maken we in de programmateksten niet voortdurend onderscheid tussen het voormalige grondgebied van Hilversum en Wijdemeren. Waar de inhoud voor beide gebieden overeenkomt, wordt gesproken over Hilversum, zijnde de nieuwe gemeente. Alleen waar een activiteit, beleidskader of situatie specifiek is voor het voormalige Wijdemeren, wordt dat onderscheid expliciet gemaakt. 4. Context bij het woord ‘stad’ in deze begroting We spreken in deze begroting over de gemeente Hilversum, met wijken en dorpen. 'Stad’ is namelijk niet toereikend om de gehele gemeente mee te duiden.
Desondanks is in de begroting op een aantal plekken ‘stad’ te lezen op het moment dat er wordt gesproken over Hilversum in een relevante stedelijke context. 5. Verwerking septembercirculaire in deze begroting In reguliere jaren wordt de begroting in november door de gemeenteraad vastgesteld omdat deze op 15 november bij de provincie Noord-Holland als toezichthouder moet worden ingediend. In die gevallen wordt de septembercirculaire niet in de begroting opgenomen, omdat deze daarvoor in het productieproces te laat beschikbaar is. Anders dan in andere jaren is het door de latere timing van deze begroting mogelijk de septembercirculaire te verwerken in deze begroting. Dit is met de provincie Noord-Holland in haar toezichthoudende rol besproken, akkoord bevonden en daarom zo in deze begroting verwerkt. 6. Moties en amendementen van toepassing op deze begroting in deze begroting • Amendement A25/100 (HSUM): over het SMART maken van speerpunten in programma 1 en een inspanningsverplichting in de overige programma’s. Verwerking in de begroting: in programma 1 zijn de speerpunten zoveel mogelijk SMART geformuleerd en anders is gemotiveerd waarom niet. Bij de overige programma’s is ingespannen dit ook te doen.
De moeilijkheid bij de uitvoering van dit amendement is gelegen in het feit dat speerpunten vaak op een abstractieniveau geformuleerd zijn, afkomstig uit het coalitieakkoord, waardoor het geregeld niet mogelijk was deze naar een SMART formulering om te zetten. • Amendement 25-127 (HSUM): over een ‘financiële strategie met realisme’. PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 7 Verwerking in de begroting: de verwerking van deze motie komt aan bod in de Weerstandsparagraaf onder het kopje Schuldquote. • Amendement A-16-1B Duurzaam nog veiliger vooruit (WDM): bij het ontwerpen van nieuwe wegen of grote herinrichtingen van bestaande wegen, een verkeersveiligheidsaudit uit te voeren. Verwerking in de begroting: binnen bestaande budgetten in deze begroting opgenomen, geen aanvullend effect op het begrotingssaldo 2027 en verder. • Motie M26-87 Meicirculaire ruimte aan de nieuwe gemeenteraad laten (HSUM): Verwerking in de begroting: het financieel effect van de meicirculaire is opgenomen in de begroting. Verantwoording is verder te vinden in bovenstaande Inleiding. Daarmee wordt de motie beschouwd als afgedaan. • Motie M26-47 Stolpersteine (ereschuld) (HSUM) over een jaarlijkse begrotingspost voor struikelstenen Verwerking in de begroting: het financieel effect van jaarlijks 30.000 euro is opgenomen in deze begroting. Daarmee wordt de motie beschouwd als afgedaan.
• Motie M-8-1 De gulden Middenweg (WDM) over het project herinrichting Middenweg opnemen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Verwerking in de begroting: het risico is meegenomen in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit en terug te vinden in bijlage 6.2: Toelichting weerstandsvermogen en risicobeheersing (Risiconummer: R281). • Motie M-13-1 Geen extra verhoging OZB niet-woningen over geen extra verhoging of stadsfondsadracht verlagen (WDM). Verwerking in de begroting: niet verwerkt in de begroting. Argumentatie college Wijdemeren in separate raadsinformatiebrief naar raad Wijdemeren. PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 8 2.
Het programmaplan PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 9 Programma 1 - Wonen en leven (Kaderstellende) | Hilversum: nota's | Algemeen • | Omgevingsvisie Hilversum 2040 (2024) • | Visie Sociaal Domein – Wij zijn Hilversum (2023) Bodem, water, riolering • | Gemeentelijk Watermanagement Plan (GWP) 2021-2026 (2020) • | Water- en rioolprogramma Hilversum 2027-2028 (2026) • | Aanwijzingsbesluit Keur AGV 2017 (2017) • | Waterschapsverordening (2025) • | Verordening rioolheffing 2026 (2025) • | Leidingverordening (2023) • | Handboek Kabels & Leidingen (2025) Milieu en duurzaamheid • | Omgevingsverordening NH2022 (2022) • | Regionale Energiestrategie (RES) Noord-Holland Zuid 1.0 (2021) • | Transitievisie Warmte Hilversum (2021) • | Actieplan Luchtkwaliteit 2023-2030 (2023) • | Uitvoeringsplan GAD 2023-2026 (2023) • | Verordening afvalstoffenheffing 2026 (2025) • | Actieplan Geluid 2024-2029 (2024) • | Routering Vervoer gevaarlijke stoffen over de weg (2018) • | Inkoopbeleid regio Gooi en Vechtstreek (2022) Bereikbaarheid • | Verordening Mobiliteitsfonds Hilversum 2019 (2019) • | Herziening laadpalenbeleid (2020) • | Mobiliteitsvisie 2040 (2021) • | Parkeerverordening Hilversum 2023 • | Parkeerbeleid Hilversum 2023 (2023) • | Nadere regels parkeervergunning Verordening op de heffing en de invordering van parkeerbelastingen Aanwijzingsbesluit parkeren • | Uitvoeringsprogramma
Mobiliteit 2040 (2023) PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 10 Groen en begraafplaatsen • | Beleid natuurinclusief bouwen Hilversum 2021 (2021) • | Programma Groen Hilversum 2040 (2022) • | Uitvoeringsprogramma Programma Groen 2023-2026 (2022) • | Velbeleid Hilversum 2024-2040 (2023) Wonen • | Lokale Woonvisie Hilversum 2021-2030 (2021) • | Regionaal Woonakkoord (2021) • | Woondeal MRA (2023) • | Regionale Huisvestingsverordening Gooi en Vechtstreek (2024) • | Prestatieafspraken 2023 tot en met 2027 (2023) • | Convenant Toekomstbestendig Bouwen (2024) • | Nota Kostenverhaal (2024) • | Woonzorgvisie (2026) Openbare ruimte • | Handboek Beheer Hilversum Buiten (2009) • | Handboek Inrichting Hilversum Buiten (2009) • | Beeldkwaliteitsplan plus 1221 (2020) • | Visie Openbare Ruimte (2024) • | Handboek Installatieverantwoordelijkheid NEN3140 (2021) Sport • | Sport- en beweegnota Hilversum 2024-2030 (2024); • | Actualisatie meerjaren onderhoudsplannen 2024-2033 voor het gemeentelijke vastgoed en de sportaccommodaties; • | Toekomstbestendig gebruik Sportpark Loosdrecht – herinrichting en multifunctioneel gebruik. Cultuur • | Cultuurbeleid Momentum (2023) Cultureel Erfgoed • | Structuurvisie Archeologie ‘De ondergrondse stad’ (2010) • | Handboek Verduurzamen Monumenten (2024) • | Beleidsregels Verduurzaming monumenten (2024) • | Routekaart religieus erfgoed.
• | Erfgoedverordening gemeente Hilversum 2025 • | Verordening Hilversums Restauratiefonds 2025 • | Subsidieregeling restauratie gemeentelijke monumenten Hilversum (2025) Wijdemeren: Algemeen • | Algemene plaatselijke verordening • | Algemeen aanwijzingsbesluit APV (2023) • | Omgevingsvisie (2021) • | Omgevingsvisie Wijdemeren 2040 (structuurvisie) • | Toekomstvisie Bedrijventerreinen (2021) • | Nota grondbeleid 2020 – 2024 • | Bouwkostenbeleid 2014 • | Maatschappelijke Agenda • | Integraal Beleidskader Sociaal Domein (2024) PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 11 Bodem, water, riolering • | Gemeentelijk water- en rioleringsprogramma 2023-2027 • | Water- en Rioleringsprogramma (2023) • | Nota Klimaatadaptatie 2020-2030 (2020) • | Gemeenschappelijke regeling Bedrijfsvoering organisatie Plassenschap Loosdrecht e.o.
2023 Milieu en duurzaamheid • | Duurzaamheidsagenda (2018) • | Grondstoffenvisie (2021) • | Regionale energiestrategie 1.0 (2021) • | Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen (2017) • | Voortgangsrapportage 2024 • | Roadmap circulair inkopen en opdrachtgeverschap (2019) • | Visie Op weg naar Aardgasvrij (2021) • | Beleidsregels paardenbakken 2006 Bereikbaarheid • | Mobiliteitsplan 2045 Duurzaam, Veilig & Vooruit • | Beleidsregel parkeernormen Wijdemeren • | Laadpalenbeleid (2019) Groen en begraafplaatsen • | Groenbeheerplan 2024-2027 • | Beheerplan bomen 2024-2027 • | Bomenverordening • | Nota snippergroen Wonen • | Regionale Huisvestingsverordening Gooi- en Vechtstreek (2024) • | (Regionale) Woonvisie • | Woonvisie Wijdemeren 2021-2024 • | Notitie woonboten • | Beleidsregels landgoederen Wijdemeren 2004 • | Nota plattelandswoningen • | Woondeal MRA (2023) Openbare ruimte • | Beleidsplan integraal beheer openbare ruimte • | Beheerplan wegen 2024-2028 • | Beheerplan civiele kunstwerken 2024-2027 • | Beheerplan openbare verlichting 2024-2027 • | Beheerplan straatmeubilair 2024-2027 • | Leidraad Inrichting openbare ruimte (2025) • | Handboek Inrichting openbare ruimte (HIOR) • | Beheersplan speel- en beweegvoorzieningen 2024-2027 Cultuur • | Cultuurnota Wijdemeren 2018-2021 Cultureel Erfgoed • | Welstandsnota • | Beleidsnotitie archeologie (Wijdemeren) • | Monumentennota 2006
(Wijdemeren) • | Erfgoedverordening 2024 (Wijdemeren) PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 12 Betrokken partijen Voor het realiseren van de bestuurlijke opgave werken wij samen met inwoners, ondernemers, bedrijven, instellingen en maatschappelijke organisaties. De belangrijkste betrokken partijen binnen het programma Wonen en leven zijn: • Alzheimer Nederland • Amateurkunstverenigingen • Buurtsportcoaches • (Commerciële) vastgoedpartijen • Coöperatie ParkeerService • Culturele instellingen • Cultuurcoaches • Diverse medische en zorgpartijen zoals huisartsen, ggz-instellingen en ziekenhuis Tergooi • Duurzaamheidscentrum Hilversum • Energie Diensten Bedrijf • Energiecoöperatie HilverZon • Energiecoöperatie Wijdemeren • Erfgoedorganisaties • GAD Gooi en Vechtstreek • GEM Crailo • Goois Natuur Reservaat (GNR) (verbonden partij) • Grondstoffen- en Afvalstoffen Dienst Gooi en Vechtstreek (verbonden partij) • Huurdersorganisaties • Inwoners en ondernemers • Metropoolregio Amsterdam (MRA) • Mooi Noord-Holland • Natuurmonumenten • Nutsbedrijven, netwerkbeheerders en kennisplatforms (CROW, Rioned, Stichting toegankelijkheid et cetera) • Omgevingsdienst Flevoland Gooi en Vechtstreek (OFGV) (verbonden partij) • Ontwikkelaars • Openbaarvervoerpartijen • Partners van de Aanpak Oostelijke Vechtplassen • Pinetum Blijdenstein • Plassenschap Loosdrecht en omstreken (verbonden partij) •
ProRail • Provincie Noord-Holland • Provincie Utrecht • Regio Gooi en Vechtstreek (verbonden partij) en omliggende gemeenten • Regiogemeenten • Rijkswaterstaat • Scholen • Senver – Seniorenvereniging Hilversum • Sportverenigingen • Stadsbeheerservice (SBS) • Stichting Centrum Hilversum • Stichting Hilversum100 • Stichting Land & Boschzigt (schilderen bankplanken) en Landgoed de Rading (schilderen onderhoud zwerfafvalbakken) • Stichting Omgevingseducatie Gooi, Vechtstreek en Eemland • Stichting Team sportservice provincie Utrecht • Uitvaartstichting Hilversum • Vereniging Sport en Gemeenten • Verhuurders • Verpleeg- en Verzorgingshuizen en Thuiszorg (VVT) PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 13 • Versa Welzijn • Waterschap AGV en de nood- en hulpdiensten • Woningcorporaties • Zilveren Kruis Zorgkantoor PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 14 Mooie gemeente Opgave van de gemeente De gemeente Hilversum is een fijne plek om te wonen, werken en verblijven. We willen dat dit zo blijft. In de Omgevingsvisie Hilversum 2040 en in de Omgevingsvisie Wijdemeren 2040 is hiervoor de koers uitgezet, met als richtjaar 2040. Er liggen nieuwe, grote opgaven in een beperkte ruimte te wachten die vragen om slimme en samenhangende keuzes.
Hoe houden we de gemeente Hilversum met stedelijke en landelijke gebieden toekomstbestendig tegen de achtergrond van de demografische ontwikkelingen in de regio, de noodzaak om te verduurzamen, een veranderd klimaat en het verlangen van een eigen identiteit? Hoe maken we van crises die op ons pad komen kansen voor nu en de toekomst? Alleen als we slim denken en beter doen, maken we meer mogelijk. We koesteren bestaande kwaliteiten en gemeenschappen en voegen nieuwe combinaties toe: voor duurzame economische ontwikkeling, een inclusieve samenleving en een gezonde leefomgeving. Hierbij willen wij de wijken en dorpen levendig en vitaal houden. In algemene zin gaat het hierbij o.a. om de realisatie van woningbouw, het behouden en versterken van werkgelegenheid en voorzieningen en bereikbaarheid Oplossingen met kwaliteit en op menselijke maat. Niet alleen in de stad Hilversum en de omliggende dorpen, maar ook met omliggende gemeenten en in grotere regionale samenwerkingsverbanden voor zaken die we niet alleen kunnen regelen. Die belofte sluit aan bij de karakteristiek van Hilversum: vooruitdenken en slim doen, samen met inwoners, ondernemers en organisaties. Hilversum kiest voor een weloverwogen ontwikkeling en behoud van de positie als centrumgemeente voor de regio.
We stellen gericht ruimte beschikbaar: voor werk, voor groen, voor de energietransitie en klimaatadaptatie, voor huisvesting van werknemers in kritische economische sectoren, levensloopbestendige woningen of woonvormen waarin ouderen langer zelfstandig thuis kunnen wonen en voor voorzieningen in sterke wijken en dorpen (huisartsen, wijkzorg, ontmoetingsplekken, sport en cultuur, beweegvriendelijke openbare ruimte). Indicatoren Naam indicator | Refw. | Refw. | Refw. | Streefw. | Streefw. | Bron | Wettelijk 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 035 | Gemiddelde WOZ-waarde | 451 | 469 | 477 | Geen | CBS | Wettelijk (maal duizend euro) | streefwaarde 036 | Nieuw gebouwde | 2,1 | 4,2 | 7,6 | 7,0 | Basisregistratie | Wettelijk woningen, aantal per 1.000 | adressen en bestaande woningen | gebouwen (BAG) Aantal nieuw opgeleverde | 157,0 | 223,0 | 334 | 350 | Basisregistratie | Niet woningen per jaar | adressen en | wettelijk gebouwen (BAG) Sociale huurwoningen - | 0,0 | 0,0 | 37,0 | 33,0 | Regionale | Niet Percentage opgeleverde per | Woonmonitor | wettelijk jaar PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 15 Sociale huurwoningen - | 26,63 | 26,68 | 26,49 | 27,0 | Regionale | Niet Percentage t.o.v.
totale | Woonmonitor | wettelijk woningvoorraad Waardering van het | 7,2 | 7,2 | 7,1 | 7,0 | Hilversum | Niet onderhoud van de | Monitor | wettelijk openbare ruimte Ruimtelijke ordening In de Omgevingsvisies Hilversum en Wijdemeren 2040 is de ruimtelijke strategie beschreven. De verschillende functies liggen over het algemeen op de goede plek. Er is geen aanleiding voor grootschalige transformatie. Wel bevat de Omgevingsvisie ruimteclaims voor verschillende functies, die ergens een plek moeten krijgen. In de Omgevingsvisie is niet exact bepaald wat waar komt, maar het geeft wel een globale richting. In de vorm van een ruimtelijke strategie op het niveau van de stad vindt de concrete uitwerking van de Omgevingsvisie plaats. Die strategie kan het best geduid worden als ‘verbonden buurten, sterke stad’. De basisgedachte is dat de compacte stad het landschap ontziet. De strategie legt meer nadruk op een interne dan een externe oriëntatie en verhoudt zich in de diverse woon- en werkgebieden goed tot Hilversumse ruimtelijke principes. Er is bijzondere aandacht voor ontwikkeling van ov-knooppunten en de gebieden daaromheen. Hilversum is niet alleen compact, maar ook compleet: een evenwichtige woningmarkt, behoud en versterken van werk en voorzieningen voor heel Hilversum, versterken van sociale cohesie en focus op duurzame mobiliteit.
We leveren maatwerk in alle stedelijke en landelijke gebieden: uitgaande van de kwaliteiten van het gebied doen we wat kan en nodig is, maar wel zo dat in het totaal van de gebieden de opgaven voor de stad een plek krijgen. Er zullen dynamischer en luwere gebieden zijn. We bouwen op basis van beide Omgevingsvisies en de daarin beschreven strategieën verder aan een toekomstbestendige gemeente met gevarieerde kleine en grotere woonkernen en hun woonmilieus, passend werk en een prettig leefklimaat voor alle inwoners. In de afgelopen jaren zijn een aantal grote projecten voorbereid (zoals Bruisend Hart, de Woonagenda Hilversumse Meent 2025-2030 en de gebiedsvisie Blijklaan Nederhorst den Berg) en uitgevoerd (zoals Anna's Hoeve en Volante). Bij deze planontwikkeling maken we gebruik van datagestuurd werken en verrijken we de plannen via inspraak en participatie. Tegelijkertijd zijn er in Hilversum veel kleinere (particuliere) initiatieven om de stad mooier en beter te maken. Het Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen (MPG) geeft jaarlijks een beeld welke ontwikkelingen er in de stad plaatsvinden en wat er nodig is om dit financieel verantwoord uit te voeren. Speerpunten • | In 2021 is de Omgevingsvisie Wijdemeren 2040 vastgesteld en in 2024 is de Omgevingsvisie Hilversum 2040 vastgesteld.
Deze documenten vormen de richtinggevende toekomstvisie voor de ontwikkeling van de gemeente Hilversum. De komende periode wordt samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke experts gewerkt aan uitwerkingen van deze visie in onder andere integrale gebiedsagenda's met toetsbare criteria en meer themagerichte programma's. In het eerste kwartaal van 2027 wordt de verdere uitwerking van de Ruimtelijke Strategie opgeleverd, gevolgd door de Omgevingsanalyse. Op basis van deze analyse wordt de prioritering van de gebiedsagenda’s vastgesteld. Het resultaat is de oplevering van een document Ruimtelijke Strategie; • | Uitwerken van de drie thema’s zoals opgenomen in de Omgevingsvisie Hilversum 2040: duurzaam, actief en meedoen en Omgevingsvisie Wijdemeren: waardevol landschap, vitale en gezonde leefomgeving en ruimte voor ondernemerschap en bereikbaarheid; • | Ontwikkelen van de omgevingsmonitor en het opzetten van een toetsingskader en daarmee de informatiepositie van het bestuur en de inwoners versterken door beschikbaarheid via “Open Hilversum”. De omgevingsmonitor met de indicatoren zoals vastgesteld in de Omgevingsvisie wordt in het tweede kwartaal van 2027 opgeleverd; • | Het opstellen van het handboek openbare ruimte, door het college vast te stellen in 2028. • | Het behouden en versterken van ruimte voor werk zoals vastgesteld in de economische visie.
PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 16 Reguliere activiteiten • Jaarlijks actualiseren van het Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen; • Uitvoering geven aan de grote(re) gebiedsontwikkelingen, zoals Sportpark, De Meent, Stationsgebied, Bruisend Hart, ontwikkellocaties in 1221, De Blijk (Nederhorst den Berg), Bibliotheek (Nieuw-Loosdrecht), Woningbouw (Ankeveen) en De Porseleinhaven (Oud-Loosdrecht); • Werken aan het omgevingsplan Hilversum; • Verder tot uitvoer brengen van de gebiedsontwikkeling Crailo (‘samenwerkingsproject’) in samenwerking met de gemeenten Laren en Gooise Meren; • Faciliteren van initiatieven van eigenaren, corporaties, of gebruikers die in de gemeente willen ontwikkelen: bijvoorbeeld Olivier van Noortstraat, Zonnestraal, de Beukenhof en andere private initiatieven; • Uitvoering geven aan de afspraken uit de prestatieafspraken; • Uitvoering geven aan de Nota Kostenverhaal om gemeentelijke kosten bij ruimtelijke ontwikkelingen in rekening te kunnen brengen bij de initiatiefnemer; • Voortzetten van de lobby bij regio, provincies, MRA (‘bereikbare steden) en Rijk waarin bestaande Hilversumse plannen (de perspectiefgebieden) worden ingebracht voor (co-) financiering, subsidie door één van deze netwerkpartners en/of het realiseren van gezamenlijke doelen.
Implementeren van het regionaal ondertekende convenant toekomstbestendige nieuwbouw (vanuit de MRA). Dit wordt geborgd in nieuwe omgevingsplannen, planregels en ruimtelijke ontwikkelingen. Wonen en bouwen Samen met marktpartijen en woningcorporaties werken we aan mooi en betaalbaar wonen. We bouwen onder andere voor doorstroming. In de Woonvisie is vastgesteld dat we 33% sociale huur, 50% middelduur en 17% duur willen bouwen. De verdeling voor Wijdemeren is als volgt: Het percentage sociaal segment (huur- en koopwoningen) bij nieuwbouw 33%, het percentage middeldure huur/koop nieuwbouwwoningen 36% en het resterende deel in de vrije sector 31%. De huidige markt laat zien dat 50% middelduur moeilijk te realise ren is. Desondanks blijven we ons hiervoor inspannen. We kiezen een zakelijke opstelling richting de vele private initiatieven. We blijven de wooncrisis bestrijden, we zetten de instrumenten die we als lokale overheid hebben in om ervoor te zorgen dat woningen gebruikt worden om in te wonen. De woonvisie is de basis van de uitvoering van plannen en activiteiten. Speerpunten • Realiseren van 3000 nieuwe woningen tot het jaar 2030. Van deze woningen zal 33% als sociale woningbouw worden gebouwd en 50% als middeldure woningen, waarvan de helft in het middenhuur segment valt; • Inzet van een community maker ter ondersteuning van het gemengd wonen concept op het Circusterrein.
Uitvoeren van de prestatieafspraken 2023 tot en met 2027 met woningcorporaties en huurders; • Uitvoering van de woonzorgvisie op basis van het uitvoeringsprogramma van de woonzorgvisie; • Uitvoering van de woonagenda voor de Hilversumse Meent; • Uitvoering geven aan de regionale pilot doorstroming. Met daarbij inzet van tegemoetkoming in huurprijs, verhuisbijdrage en extra inzet wooncoaches. Om hiermee passend wonen voor ouderen te faciliteren; • Opstellen van een volkshuisvestingsprogramma; • Evaluatie en actualiseren van de regionale huisvestingsverordening. Reguliere activiteiten • Een actuele monitoring van de ontwikkelingen van de woningvoorraad; • Versterken van de informatiepositie van het bestuur, samenwerkingspartners en inwoners door verdere ontwikkeling van de woningbouwmonitor op het open data platform 'Open Hilversum' en de woonmonitor; • Lokale taskforce betaalbare woningbouw. In samenwerking met woningcorporaties blijven zorgen voor voldoende sociale huurwoningen in het woningbouwprogramma; • Inspelen op landelijke ontwikkelingen en wet- en regelgeving ten aanzien van wonen en het woonbeleid, waaronder de Wet regie Volkshuisvesting; • Ruimte bieden aan nieuwe woon- en verblijfsvormen voor starters, internationale kenniswerkers, studenten, ouderen en beschermd wonen; • Uitvoering geven aan de startnotitie woonwagenbeleid; • Verlenen van ca.
3-5 startersleningen voor de kernen Ankeveen, Breukeleveen, ‘s-Graveland, Kortenhoef, Loosdrecht, Nederhorst den Berg; • Toezicht houden op bouwen en wonen; • Behandelen van aanvragen omgevingsvergunningen. PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 17 Begraafplaatsen en crematoria De verbonden partij Uitvaartstichting Hilversum exploiteert alle gemeentelijke begraafplaatsen op het grondgebied van 'oud' Hilversum en het crematorium in Hilversum. De gemeente stuurt op een hoog kwaliteitsniveau van het begraven en cremeren, het betaalbaar houden van de begraaf- en crematietarieven en het behoud van de monumentale uitstraling van de begraafplaatsen, waaronder de Joodse Begraafplaats. Sturingsmogelijkheden binnen het grondgebied van 'oud' Hilversum heeft de gemeente via de begroting, tarievenlijst en jaarrekening van de Uitvaartstichting en de benoeming van de voorzitter van de Raad van Toezicht. Beheer en Onderhoud van de begraafplaatsen in Wijdemeren worden door de eigen organisatie uitgevoerd. De gemeente Hilversum zal in 2027 ook de begraafplaatsen op het grondgebied van de voormalige gemeente Wijdemeren beheren, onderhouden en exploiteren. Speerpunten • In 2027 onderzoeken we hoe de exploitatie van begraafplaatsen binnen de nieuwe gemeente wordt georganiseerd.
Reguliere activiteiten • Het onderhoud van de gebouwen wordt uitgevoerd overeenkomstig de vastgestelde meerjaren onderhoudsplanningen. Voor gebouwen die door de verbonden partij Uitvaartstichting Hilversum wordt geëxploiteerd, zijn wij verantwoordelijk voor het verhuurdersonderhoud en is de verbonden partij verantwoordelijk voor het huurdersonderhoud. Voor gebouwen op de begraafplaatsen die niet beheerd worden door de verbonden partij zijn wij volledig verantwoordelijk voor het onderhoud. PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 18 Levendige gemeente Opgave van de gemeente Een levendig en divers Hilversum maakt de gemeente aantrekkelijk. Een hoge kwaliteit van de culturele en sportieve voorzieningen en culturele activiteiten, het cultureel erfgoed en de evenementen zorgen voor een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. Kunst en cultuur dragen bij aan het welzijn en de ontwikkeling van onze inwoners. We streven naar een ruim en divers cultureel aanbod zodat er voor ieder wat wils is en cultuurdeelname van alle Hilversummers stijgt en de aantrekkelijkheid voor de regio toeneemt. Toekomstbestendige lokale media en een moderne bibliotheek sluiten aan bij het profiel van Hilversum. Indicatoren Naam indicator | Refw. | Refw. | Refw. | Streefw. | Streefw.
| Bron | Wettelijk 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 020 | Percentage niet-sporters in de | - | 38,0 | - | < 40 | RIVM | Wettelijk gemeente Bezoekersaantallen van de | 488.284 | 502.142 509.789 | +10% | Jaarverslagen | Niet grotere culturele instellingen | (2026 | culturele | wettelijk (o.a. Museum, Vorstin, | t.o.v. | instellingen Filmtheater, kasteelmuseum | 2022) Sypesteyn, en Bibliotheek ) Percentage inwoners dat | 76,0 | 67,0 | 85,0 | > 80,0 | Gemeente | Niet bekend is met het culturele | Hilversum | wettelijk aanbod Percentage inwoners dat | 52,0 | 51,0 | 56,0 | > 60,0 | Hilversum | Niet tevreden is over de culturele | Monitor | wettelijk voorzieningen Percentage inwoners dat | 62,0 | 58,0 | 58,0 | 59,0 | Hilversum | Niet tevreden is over de | Monitor | wettelijk sportvoorzieningen en/sportmogelijkheden Percentage inwoners dat vindt | 69,0 | 65,0 | 73,0 | 66,0 | Hilversum | Niet dat er voldoende | Monitor | wettelijk mogelijkheden zijn voor sport en recreatie Percentage scholen dat | 45,0 | 43,0 | 53,0 | 75,0 | Gemeente | Niet meedoet aan cultuureducatie | Hilversum | wettelijk via Proloog Sportbeleid en activering We stimuleren inwoners om gezond en vitaal te zijn en te blijven. Het is daarvoor belangrijk dat er voor alle inwoners voldoende toegang tot laagdrempelige sportvoorzieningen is.
We zetten ons in voor alle inwoners van de gemeente Hilversum door het faciliteren van vitale sportverenigingen, buurtsport en beweegprogramma’s, waar nodig richten we ons op specifieke doelgroepen. We stemmen ons beleid daarbij af op de behoeftes van de wijken en dorpen. Sportevenementen brengen levendigheid en dragen bij aan een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 19 De openbare ruimte vervult een grote rol in het mogelijk maken van spelen, bewegen en ontmoeten. Een beweegvriendelijke openbare ruimte is dan ook een belangrijke ambitie die we willen realiseren. Speerpunten • | Uitvoering geven aan de Sport- en Beweegnota Hilversum 2024-2030 met de missie 'Hilversummers een leven lang actief en vitaal’ I samen met betrokken partners. Bij de uitvoering wordt ingezet op de vijf ambities: Inclusie en diversiteit, Sociaal veilige sport, Vitale sportaanbieders, Vaardig in beweging, Ruimte voor sport en bewegen; • | Inzetten van buurtsportcoaches via de Brede Regeling Combinatiefuncties 2027 - 2029. Het doel is om, in samenwerking met diverse maatschappelijke organisaties, de inwoners actief en gezond te houden.
De buurtsportcoaches organiseren en ondersteunen activiteiten om alle inwoners van de gemeente Hilversum in beweging te brengen en te houden, en om hun vitaliteit te bevorderen; • | Uitvoering geven aan het AZWA door een integrale invulling van de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC); • | Verder brengen van de ontwikkeling van sport en bewegen op het Sportpark. Reguliere activiteiten • | Actief ondersteunen van sportverenigingen bij het verbeteren van de organisatiekracht en het realiseren van een veilig sportklimaat. Vanuit de éénloketgedachte in samenwerking met NOC*NSF, sportbonden en de Lokaal Adviseur Sport; • | Verder ontwikkelen van het sportnetwerk. Bijvoorbeeld door de organisatie van Sportontmoeting Hilversum en het Sportoverleg met besturen van grote sportverenigingen; • | Ondersteunen en laten organiseren van kleine, middelgrote en grote sportevenementen, zoals de Hilversum City Run en het NK Atletiek senioren 2027; • | Onderhouden en verder ontwikkelen van het digitaal sport- en beweegplatform; • | Start actualisatie meerjarenonderhoudsplan (MJOP) inclusief de sportaccommodaties van de voormalige gemeente Wijdemeren. Sportaccommodaties Binnen- en buitensportaccommodaties dienen goed onderhouden en in voldoende mate aanwezig te zijn.
In december 2024 heeft de raad van Hilversum het geactualiseerde meerjaren onderhoudsplannen 2024-2033 (MOP) vastgesteld voor het gemeentelijke vastgoed en de sportaccommodaties. Het onderhoud van de binnen- en buitensportaccommodaties in de ‘oude’ gemeente Hilversum wordt jaarlijks overeenkomstig dit meerjaren onderhoudsplan uitgevoerd. Bij de binnen- en buitensportaccommodaties, waarvoor de gemeente verantwoordelijk is, stemmen we het beheer en onderhoud af met de sportverenigingen. Voor de binnensportaccommodaties hebben wij voor de dorpen Loosdrecht, Nederhorst den Berg en Kortenhoef een meerjaren onderhoudsplan (Actualisatie meerjaren onderhoudsplannen gebouwen 2024-2033.) Het onderhoud zal overeenkomstig dit plan worden uitgevoerd. Voor de buitensportaccommodaties in Loosdrecht, 's-Graveland, Nederhorst den Berg en Ankeveen hebben wij geen meerjaren onderhoudsplannen. Afhankelijk van de contractuele afspraken met de verenigingen onderhouden wij de buitensportaccommodaties. Dit is niet in een onderhoudsvoorziening opgenomen, maar daarvoor zal afzonderlijk een budget worden aangevraagd in de voorjaarsnota 2027. In 2027 worden de meerjaren onderhoudsplannen geactualiseerd, waarbij het onderhoud aan de buitensportaccommodaties in Loosdrecht, 's | -Graveland, Nederhorst den Berg en Ankeveen worden meegenomen in een voorziening.
Voor niet | -gemeentelijke sportaccommodaties kunnen sportverenigingen zich aansluiten bij de Stichting Sportinvesteringsfonds Hilversum. De gemeente staat voor de stichting garant. Verder heeft de raad op 2 april 2025 ingestemd met het voorstel 'Toekomstbestendig Sportpark Loosdrecht | – herinrichting en multifunctioneel gebruik'. Het krediet voor de herinrichting van het Sportpark Loosdrecht is bestemd voor de sloop van het verenigingsgebouw van OSO, de verplaatsing van de beachvolleybalvelden en de herpositionering van de entree naar BZC. Op de vrij | gekomen ruimte worden twee kunstgrasvelden aangelegd, met daartussen ruimte voor een cricketpitch. Deze oplossing creëert binnen het bestaande sportcomplex een extra speelveld en biedt de Hilversumse Cricketclub (HCC) een permanent cricketveld, zonder dat de veldinrichting conflicteert met het voetbalgebruik. De werkzaamheden zijn gestart in 2025 en worden in 2027 voltooid. De binnensportaccommodaties de Blijk, de Fuik en Eikenrode hebben meerjaren onderhoudsplannen voor de periode 2024 | -2033. Het onderhoud wordt aan de hand van deze planningen uitgevoerd.
Het onderhoud aan buitensportaccommodaties, sportpark Hallinckveld, sportpark Nederhorst, sportpark Ankeveen en sportpark 's | -Graveland, wordt afhankelijk van de gemaakte afspraken, onderhouden PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 20 door de buitendienst en/of de verenigingen. Het voorbereidingskrediet voor de gebiedsontwikkeling de Blijk is op 5 juni 2025 beschikbaar gesteld. In deze ontwikkeling wordt ook nieuwe een sportaccommodatie opgenomen. In 2027 wordt gestart met de actualisatie van de meerjaren onderhoudsplan per 1 januari 2028. Op 17 september 2025 is het programma van eisen voor het sportcomplex op het Arenapark door de gemeenteraad vastgesteld. Daarbij is opgenomen om de stichtingskosten te betrekken bij de besluitvorming Programmabegroting 2026 en het nadelige exploitatiesaldo te betrekken bij de analyse structurele effecten op latere jaren. Voor het sportcomplex start eind 2025 de aanbesteding van de architect voor de ontwerpfase, om te komen tot een voorlopig ontwerp en definitief ontwerp. Vanaf 2027 start de aanbesteding van de aannemer. De planning is start bouw eind 2027 en oplevering eind 2030. Dit is onder voorbehoud van diverse planologische procedures, vergunningen en dergelijke.
Speerpunten • Ondersteunen van nieuwe initiatieven voor bewegen in de openbare ruimte; • Stimuleren van samenwerking en het multifunctioneel gebruik van geplande sportfaciliteiten op Sportpark Loosdrecht. De uitvoering van de herinrichting van sportpark Loosdrecht is inmiddels gestart. Begin 2027 verwachten wij de herinrichting met de aanleg van de twee kunstgrasvelden en de cricketpitch te hebben afgerond. Daarnaast zetten wij ons in om de verenigingen over en weer gebruik te laten maken van de aanwezige en nieuw gerealiseerde voorzieningen te gebruiken. Reguliere activiteiten • Optimaal benutten van de beschikbare sportfaciliteiten, met als doel een grotere betrokkenheid bij sportactiviteiten voor een breder publiek; • Het onderhouden van de binnen- en buitensportaccommodaties overeenkomstig het in 2024 door de raad vastgestelde Actualisatie meerjaren onderhoudsplannen 2024-2033 voor het gemeentelijke vastgoed en de sportaccommodaties”; • Het voeren van een regulier overleg met de exploitant van de Hilversumse binnensportaccommodaties. Culturele activiteiten, instellingen en educatie In Hilversum stad zijn culturele activiteiten gericht op het vergroten van de levendigheid en het versterken van de economische identiteit van Hilversum als stad van media, muziek en architectuur.
In het in 2023 vastgestelde cultuurbeleid Momentum wordt ingezet op de pijlers muziek en podiumkunsten, Media en Film, Architectuur en beeldende kunst en Cultuureducatie en -participatie. De gemeente biedt cultuur aan alle Hilversummers en in alle wijken en dorpskernen. Waarbij de activiteiten in het centrum geric ht zijn op beleving en de activiteiten in de wijken en dorpskernen gericht zijn op meedoen. Culturele verenigingen en instellingen op professioneel en amateurniveau zijn essentieel voor culturele activiteiten. We stimuleren en faciliteren culturele instellingen en initiatieven om kwaliteit van het aanbod te verhogen, nieuw aanbod te realiseren en in te spelen op de vraag van inwoners. Activiteiten van verenigingen dragen bij aan gemeenschapsgevoel, educatie, ontmoeting, ontwikkeling en een inclusieve samenleving. Zo dragen we van alle kanten bij aan het creëren van een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. In Momentum zijn ambities geformuleerd om kunst en cultuur nog beter zichtbaar te maken en nog meer inwoners van de gemeente Hilversum te laten genieten van het diverse culturele aanbod. In de volle breedte wordt gewerkt aan het verstevigen van de culturele infrastructuur en het vergroten van de economische waarde van cultuur en de kwaliteit van het culturele aanbod.
Het cultuurbeleid is op dit moment nog anders vormgegeven in de stad en de dorpen, hier gaan we in de harmonisering van het beleid ook voor cultuur mee aan de slag. PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 21 Speerpunten • We versterken cultuureducatie en mediawijsheid door samenwerking met scholen en culturele instellingen bijvoorbeeld Fonos, mede met behulp van cultuureducatie coördinatiepunt Proloog met als doel in 2027 75% van de scholen deelneemt aan cultuureducatie via Proloog; • We stellen beleid voor beeldende kunst op en laten dit voor de zomer 2027 vaststellen waarin opgenomen zijn een percentageregeling bij nieuwbouwprojecten en een collectieplan voor de historische collectie en de buitencollectie en nieuwe vormen van poëzie en gedichten in de openbare ruimte. Met als doel het verder toegankelijk maken en ontsluiten van collectie Hilversum; • Culturele instellingen werken (regionaal) samen met als doel in 2027 vernieuwing, innovatie en cross-overs te stimuleren zodat de afname van het aanbod verder kan toenemen; • We stimuleren instellingen en initiatieven bij het verbreden van het aanbod, innovatie en ontwikkeling, onder andere in de wijken.
Wij doen dit onder andere door hier bij de subsidieverlening op te toetsen en in de gesprekken met de culturele instellingen op deze beleidsuitgangspunten te sturen; • We stimuleren en faciliteren in 2027 het onderlinge contact van het culturele veld tussen de stad en de dorpen; • We bereiden een tijdelijke verhuizing van het DAC en collectie Hilversum voor i.v.m. de renovatie van het raadhuis. Reguliere activiteiten • We ondersteunen de culturele infrastructuur door het verlenen van meerjaren- en programmasubsidies aan professionele instellingen en amateurkunstverenigingen. We voeren regelmatig voortgangsgesprekken waarbij ontwikkelingen op gebied van financiën, organisatie, visie en beleid aan de orde komen; • We faciliteren evenementen onder andere door het verstrekken van subsidies; • We faciliteren o.a. de stadsdichter en de beiaardier; • We geven uitvoering aan beeldende kunstprojecten en onderhouden beelden en herdenkingsmonumenten; • We subsidiëren de samenwerkende musea middels de regioconservator en het project erfgoedfestival 2028. Musea De gemeente heeft een initiërende en faciliterende rol in het verbinden van media en cultuur in de gemeente, passend bij de identiteit van de gemeente Hilversum.
Met het omvormen van de Kerkbrink tot Mediaplein (onder meer door samenwerking Beeld en Geluid, Fotomuseum en nieuwe bibliotheek) wordt er gezorgd voor een levendiger plein in het centrum van de stad. Met de publieksactiviteiten van archief Gooi - en Vechtstreek betrekken wij actief de inwoners bij het erfgoed en de historie van Hilversum en het Go oi. Speerpunten • We bereiden de verduurzaming van het gebouw van het fotomuseum voor en (afhankelijk van de periode van de verbouwing) bereiden we zo nodig een tijdelijke verhuizing van het museum voor. Reguliere activiteiten • We ondersteunen het fotomuseum ter bevordering van het mediacultuurprofiel door middel van fotografie en verbinding met andere instellingen, zoals Beeld & Geluid, de bibliotheek en de Zilveren Camera; • We ondersteunen Kasteelmuseum Sypesteyn in het verder professionaliseren van de organisatie. Cultureel erfgoed Cultureel erfgoed is een kwaliteit in onze leefomgeving. Het erfgoed van nu geeft inspiratie voor de toekomst en maakt ontwikkelingen Hilversums. Cultureel erfgoed beslaat een breed veld, zoals archeologie en aardkunde, cultuurhistorie, architectuur en stedenbouw en cultuurlandschap. Hilversum heeft ruim 1.450 monumenten en vier rijksbeschermde stadsgezichten. Een aanzienlijk deel van het grondgebied van Hilversum valt onder het Unesco werelderfgoed Hollandse Waterlinies.
In de Omgevingsvisie Hilversum 2040 is geformuleerd dat integraal aan de gemeente wordt gewerkt vanuit de cultuurhistorische basis. Daarom zijn wijkbiografieën (erfgoedverhalen) opgesteld als onderdeel van het programma gebiedsagenda’s. We zetten ons erfgoed in voor behoud, versterking en ontwikkeling van Hilversum. Dit betekent ook dat er ruimte is voor transformatie van monumenten met passend gebruik en behoud van de monumentale waarden van de monumenten. We zorgen dat erfgoed wordt opgenomen in het omgevingsplan en we stimuleren de verduurzaming van monumenten. PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 22 Speerpunten • Harmoniseren beleid van voormalige gemeente Wijdemeren en Hilversum; • Subsidieregeling restauratie gemeentelijke monumenten 2025 in 2026 toegankelijk maken voor Wijdemeren; • In 2026 zijn de beleidsregels Verduurzaming monumenten geëvalueerd. In 2027 wordt een geactualiseerde versie van het handboek aan het college aangeboden. • Uitwerken cultuurhistorische basis (wijkbiografieën) van het omgevingsprogramma Gebiedsagenda’s in kaders en toepassingen volgens de Omgevingswet en het Besluit kwaliteit leefomgeving, ten behoeve van beleidsontwikkeling, gebiedsagenda’s en omgevingsplan.
Reguliere activiteiten • Het behouden en versterken van de cultuurhistorische kwaliteiten van Hilversum; • Cultuurhistorie als omgevingskwaliteit inzetten bij de ontwikkeling van Hilversum; • Het restaureren, transformeren en verduurzamen van ons cultureel erfgoed ondersteunen met restauratiesubsidies en laag renderende leningen; • Beoordelen en begeleiden van vergunningaanvragen; • Beoordelen en begeleiden van archeologisch onderzoek; • Onderhouden van de samenwerking en relatie met andere overheden en belanghebbenden zoals erfgoedorganisaties; • Bijdragen aan het omgevingsprogramma gebiedsagenda’s op basis van de wijk biografieën. Lokale media en bibliotheek Lokale media en de bibliotheek zijn voor de gemeente Hilversum als mediahart van Nederland van groot belang. De gemeente ondersteunt daarom de bibliotheek en innovatie van de lokale media. Speerpunten • We realiseren vernieuwing van de huisvesting en verbreding van de bibliotheekfunctie. Waarbij een samenwerking aangegaan wordt met toekomstige partners op het gebied van (bijvoorbeeld) lokale media, mediaopleidingen, duurzaamheid, cultuureducatie, beeldende kunst en cultuurhistorie; • We stellen nieuw bibliotheekbeleid op. Dit vloeit voort uit een nieuwe bibliotheekwet die naar verwachting per 1 januari 2027 wordt geïntroduceerd. Het nieuwe bibliotheekbeleid wordt uiterlijk 31 december 2027 vastgesteld.
Hoewel er tot en met 2028 nog sprake is van twee bibliotheken wordt het bibliotheekbeleid voor de bibliotheekfunctie voor geheel Hilversum (inclusief Wijdemeren) opgesteld; • De lokale omroep neemt vanaf 2027 haar intrek in de nieuwe bibliotheek; • Door de samenvoeging van Hilversum en Wijdemeren per 1 januari 2027 vervalt de lokale omroep van Wijdemeren. NH Gooi blijft de aangewezen lokale publieke media-instelling en verzorgt vanaf 2027 de lokale publieke mediaopdracht voor de gehele nieuwe gemeente Hilversum. De gemeente bekostigt deze wettelijke taak op grond van de Mediawet 2008; • We bereiden de besluitvorming t.b.v. het realiseren van een streekomroep per 1 januari 2028 voor.
Reguliere activiteiten • We ondersteunen de bibliotheek ten behoeve van een aansprekend aanbod voor alle inwoners; • We subsidiëren de bibliotheek, die invulling geeft aan de vijf kernfuncties: Kennis en informatie ter beschikking stellen, ontwikkeling en educatie bieden, lezen bevorderen en het laten kennismaken met literatuur, ontmoeting en debat organiseren, kennis laten maken met kunst en cultuur; • In afwachting van nieuw bibliotheekbeleid blijven vooralsnog een centrale bibliotheekvestiging in Hilversum, een reguliere vestiging in Loosdrecht en een servicepunt in Nederhorst den Berg en Hilversum Noord in stand; • We ondersteunen nieuwe initiatieven van lokale media & journalistiek via het Mediafonds; • We bevorderen van taalontwikkeling en het tegengaan van laaggeletterdheid. PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 23 Bereikbare gemeente Opgave van de gemeente Hilversum is een populaire gemeente om te wonen, werken en recreëren. Als regiogemeente ontvangen we veel bezoekers en in de zomermaanden veel recreanten. Het hele jaar door vervoeren bedrijven hun goederen door de kernen. Al deze vervoersstromen nemen toe, ook omdat we werken aan nieuwe gebiedsontwikkelingen. Deze populariteit onderstreept het belang van een goede bereikbaarheid. We moeten daarom zorgen dat we onze infrastructuur slim inrichten. Capaciteitsuitbreiding is namelijk vaak lastig in te passen.
De maatschappelijke roep om het verlagen van snelheden klinkt intussen luider. Vanuit deze opgaven zetten we ons in om de bereikbaarheid te waarborgen, de mobiliteit te verduurzamen en de verkeersveiligheid en leefbaarheid voor iedereen te blijven garanderen. Bij de uitvoering van het beleid prioriteren wij duurzame en actieve verkeersmiddelen volgens het STOMP-principe. Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a service (deelvervoer), en de Privéauto. Indicatoren Naam indicator | Refw. | Refw. | Refw. | Streefw. | Streefw. | Bron | Wettelijk 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Aantal geregistreerde | 4,7 | 5,3 | 5,4 | ≤ | Water, | Niet verkeersongevallen, per 1.000 | voorgaand | Verkeer en | wettelijk inwoners | jaar | Leefomgeving Aantal verkeersslachtoffers, | 0,7 | 1,1 | 0,9 | ≤ | Water, | Niet per 1.000 inwoners | voorgaand | Verkeer en | wettelijk jaar | Leefomgeving Fiets - Percentage inwoners | 75,0 | 75,0 | 72,0 | 80,0 | Hilversum | Niet dat tevreden is over | Monitor | wettelijk infrastructuur voor fiets Fiets - Percentage inwoners | 65,0 | 64,0 | 61,0 | 69,0 | Hilversum | Niet dat wekelijks of vaker gebruik | Monitor | wettelijk maakt van (elektrische) fiets Fiets - Waardering van de | 8,3 | 8,3 | 8,7 | 8,5 | Hilversum | Niet bereikbaarheid van het | Monitor | wettelijk centrum per fiets Percentage inwoners dat | 30,0 | 27,0 | 19,0 | 40,0 | Hilversum | Niet
tevreden is over verplaatsing | Monitor | wettelijk met auto Waardering van de | 5,4 | 5,2 | 5,7 | 6,0 | Hilversum | Niet bereikbaarheid van het | Monitor | wettelijk centrum per auto Percentage achterstanden | 22,0 | 22,0 | 0,0 | 17,0 | Gemeente | Niet onderhoud op wegen | Hilversum | wettelijk Aantal openbare laadpalen die | nb | 202,0 | nb | 290 | MRA-E | Niet in samenwerking met MRA-E | wettelijk zijn geplaatst PROGRAMMABEGROTING 2027 GEMEENTE HILVERSUM | 24 Verkeer en vervoer We werken aan het verbeteren van de verkeersveiligheid, doorstroming en duurzaamheid van alle vormen van verkeer. Onze inspanningen zijn gericht op zowel voetgangers en fietsers, de gebruikers van deelvervoer, OV - reizigers en automobilisten. Verbeteringen aan fietsinfrastructuur combineren we met onze inzet voor het vergroten van de verkeersveiligheid. Bijzondere aandacht gaat uit naar de doorfietsroutes. Met partners zoals de provincie Noord-Holland en de openbaarvervoerbedrijven werken we aan goede ov-bereikbaarheid van al onze kernen in de nieuwe gemeente. Onze projecten en maatregelen staan in de uitvoeringsprogramma’s van Hilversum en Wijdemeren en die brengen we in 2027 samen voor de nieuwe gemeente. Dat doen we in een geactualiseerd programma met de mobiliteitsprojecten en -opgaven voor de komende jaren.
Speerpunten • Met het programma Priowegen 2026–2029 verbeteren we de verkeersveiligheid op onze wegen. In 2027 leggen we een bestuurlijk besluit voor over de volgorde van de grotere projecten. Zo brengen we ambities, budget en uitvoeringscapaciteit in balans. In 2027 werken we aan het ontwerp en de realisatie van maatregelen aan de Noordermeent, de Zuidermeent, de Koningsstraat en het kruispunt Emmastraat-Achterom; • Concrete verbetering van leefbaarheid en verkeersveiligheid door snelheidsverlaging vindt in 2027 plaats op diverse wegen, zoals: Kerklaan (Kortenhoef), het Zuidereinde (’s-Graveland), Randweg (Nederhorst den Berg), Edelenbuurt, Botenbuurt-Oost en Lindelaan (Nieuw-Loosdrecht), Stichts End - Hollands End (Ankeveen) en op 10 Erftoegangswegen binnen de bebouwde kom (woonstraten) van de kernen. • Verbeteren fietsveiligheid door: Aanleg doorfietspaden Molenmeent/ rotonde Rading, Middenweg (Nederhorst den Berg), Vreelandseweg en Loosdrechtseweg. We verbreden de fietsstroken Nieuw-Loosdrechtsedijk (Nieuw- Loosdrecht). • Uitbreiden en verbeteren van (inpandige) fietsparkeervoorzieningen met 400 plekken in het stadscentrum; • We zorgen voor een bereikbaarheidsadvies voor de grote nieuwe gebiedsontwikkelingen Arenapark, Media Park, Crailo en de Meent; • In onze gemeente werken we ernaar toe dat alle ov-haltes volledig toegankelijk zijn.