Bijlage 1: Meerjaren Prognose Gebiedsontwikkelingen 2026

70.000 m² ruimte voor werken, 37.000 m² voor grootschalige voorzieningen en 6.000 m² voor kleinschalige voorzieningen. Het gebied wordt klimaatadaptief en draagt bij aan de biodiversiteit en een gezonde leefomgeving. Met betere verbindingen voor langzaam verkeer en een aantrekkelijk OV-knooppunt wordt het een toekomstbestendige wijk waarin duurzaamheid en circulariteit centraal staan.

25

Meedoen

Duurzaam

Wat draagt het project bij aan de beleidsdoelstellingen? Sportpark wordt een groene, gezonde en duurzame leefomgeving met volop ruimte om te bewegen. Waar veel groene daken, binnentuinen, parkjes, zonnepanelen en houten gebouwen te zien zijn. Hiervoor worden natuurlijke en gerecyclede materialen gebruikt. De nieuwe gebouwen worden energiezuinig en maken gebruik van zonnepanelen en bodemenergie. Het gebied wordt ingericht op het veranderende klimaat door bijvoorbeeld regenwater beter op te vangen en te gebruiken bij droogte. In lijn met de Mobiliteitsvisie zet het stedenbouwkundig plan in op mobiliteitstransitie. In het stedenbouwkundigplan is ruimte opgenomen voor een mobiliteitshub met een bushalte, fietsenstallingen met deelfietsen en een kleine P&R-locatie. Voetgangers krijgen de hoogste prioriteit en de infrastructuur is zo ontworpen dat fietsers zich snel en veilig naar de stad kunnen verplaatsen. Het aantal autoparkeerplaatsen wordt beperkt en afgestemd op de behoefte, een groot deel van Sportpark wordt autovrij. In het Sportpark worden in totaal ca. 900 woningen gerealiseerd, goed voor ongeveer 81.000 m² woonoppervlak. Het streven is om de eerste 300 woningen rond 2030 op te leveren. Voor de resterende woningen is de opleverdatum nog niet vastgesteld.

Actief

Het Sportpark is de belangrijkste kantoorlocatie in de Gooi- & Vechtstreek. Ook is het belangrijk om andere functies aan het gebied toe te voegen. Het Sportpark is de laatste plek in de regio waar nog veel kantoren kunnen worden gebouwd. Een plek waar werknemers, ondernemers en scholieren elkaar ontmoeten en van elkaar leren. Door de bouw van extra kantoren en andere werkplekken ontstaat er 70.000 m² extra ruimte voor bedrijven. Vooral bedrijven die iets doen met ‘sport & gezondheid’ en ‘media & ICT’ passen hier goed.

26

Bruisend Hart Het totale stationsgebied van Hilversum wordt de komende jaren ingrijpend vernieuwd. Aan beide zijden van het spoor vindt een grootschalige transformatie plaats. Het Oosterspoorplein en de directe omgeving worden ontwikkeld tot een groene, veilige en aantrekkelijke plek om te wonen, werken en verblijven: het Bruisend Hart van Hilversum Oost. Het gebied krijgt een volwaardige stationsingang en een mix van wonen, werken, voorzieningen en een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte. Onderdeel van de ontwikkeling is nieuwbouw met daarin een fietsenstalling met ten minste 2.500 fietsparkeerplaatsen. Hiermee krijgt station Hilversum twee volwaardige voorkanten en wordt het toekomstbestendig ingericht. Verleden De aanleg van de spoorlijn tussen Amsterdam en Utrecht/Amersfoort bracht dit gebied vanaf 1880 tot ontwikkeling. Het gebied met de Geuzenbuurt, Electrobuurt en Kleine Driftbuurt groeide uit tot een gemengd gebied met een veel fabrieken en woningen. Dit industrieel erfgoed is nog steeds zichtbaar in de wijk. De omgeving rond het Oosterspoorplein werd een woon-winkelgebied. De huidige vormgeving van het Oosterspoorplein met de waaiervormige bestrating refereert vandaag de dag aan het voormalige locomotievendepot langs het spoor. Na de sloop van het depot heeft het Oosterspoorplein zich als een open plein ontwikkeld.

In de Gebiedsagenda 1221 is het gebied rond het Oosterspoorplein omgedoopt tot toekomstig Bruisend Hart. Heden Ter concretisering van de structuurvisie is voor het gebied een stedenbouwkundig plan opgesteld, dat in mei 2024 door de gemeenteraad is vastgesteld. In vervolg daarop zijn in mei 2025 het beeldkwaliteitsplan en de omgevingsplanwijziging door de gemeenteraad vastgesteld. Toekomst In de komende twee jaar wordt gewerkt aan het inrichtingsplan voor de openbare ruimte. In dit plan wordt vastgelegd hoe het gebied in detail wordt ingericht. Vanaf 2028 kunnen de eerste werkzaamheden in het stationsgebied starten, naar verwachting aan weerszijden van de Larenseweg. Na 2030 wordt gestart met de ontwikkeling van het Oosterspoorplein, aansluitend op de ontwikkelingen aan de centrumzijde van het station. Vanaf 2030 worden ook de eerste gebouwen opgeleverd.

27

Duurzaam

Wat draagt het project bij aan de beleidsdoelstellingen? In het gebied komt een nieuwe groene brink die de centrale openbare ruimte gaat vormen. Het Bruisend Hart wordt zo groen mogelijk, zodat er verkoeling is op een hete zomerdag. Het groen zorgt er ook voor dat regenwater in de bodem kan zakken. In het Bruisend Hart wordt minimaal 3.000 m2 groen gerealiseerd, dit is 2.200 m2 meer groen dan nu aanwezig is. Daarbij werken we aan een toekomstgerichte buurt door het toepassen van diverse beplanting, het integreren van voorzieningen in en aan gebouwen voor verschillende diersoorten en de inzet van een toekomstbestendig energiesysteem met warmte- en koudeopslag in de bodem. Daarnaast wordt in het stedenbouwkundig plan en het beeldkwaliteitsplan ingezet op klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen. Gebouwen en de openbare ruimte worden zodanig ontworpen dat zij bijdragen aan biodiversiteit, waterberging, het beperken van hittestress en een duurzame, toekomstbestendige uitstraling van het gebied. Auto’s mogen langs de randen van het gebied maximaal 30 kilometer per uur rijden en de routes zijn allemaal eenrichtingsverkeer. Op een deel van de fietsroute tussen de Larenseweg en de Zuiderweg is de auto te gast. Er wordt een inpandige fietsenstalling voor OV-reizigers gerealiseerd met ten minste 2.500 plekken.

Actief

Meedoen

Er worden circa 150 nieuwe woningen gebouwd. In de huidige situatie zijn 39 woningen in het plangebied aanwezig. Eén hiervan, de woning boven Café Dudok, blijft behouden. De andere bestaande 38 woningen zullen verdwijnen. Per saldo worden er circa 110 woningen toegevoegd. Medio 2029 kunnen de eerste 50 woningen worden opgeleverd. De overige 100 woningen worden na 2030 opgeleverd. In het Bruisend Hart komen vooral appartementen en bovenwoningen, met een gebruiksoppervlak tussen de 35 m2 en 75 m2. Daarmee komen er voor verschillende doelgroepen nieuwe woningen bij: voor een- en tweepersoonshuishoudens en voor kleine gezinnen. Ook is er aandacht voor de huisvesting van ouderen. De Brink zal een ontmoetingsplek voor de buurt en de stad vormen. De centrale brink, de Stadstuin en de Buurttuin zijn in het stedenbouwkundig plan bewust ontworpen als toegankelijke, openbare plekken voor ontmoeting en verblijf. Door actieve plinten, zicht op de openbare ruimte en goede loop- en fietsroutes wordt sociale interactie tussen bewoners, bezoekers en reizigers gestimuleerd. Met de ligging direct aan het station en als zichtlocatie, is het Bruisend Hart een goede locatie voor inspirerende werkplekken en (creatieve) bedrijvigheid. Het Bruisend Hart concurreert niet met het centrum, doordat de ruimte voor detailhandel en dienstverlening (ca. 900 m2) en horeca (ca.

500 m2) beperkt is, en voornamelijk is gericht op de buurt en passanten in het gebied. Het plan bestaat uit 3.800 m2 tot 6.000 m2 bedrijfs- en kantoorruimte. Dit is verdeeld over bouwblok A (Stationsgebouw) en bouwblok B (aan de Zuiderweg). Het ontwerp van de openbare ruimte en de gebouwen is gericht op een levendig en actief gebruik gedurende de gehele dag. De ligging bij het station, de groene tuinen en de combinatie van werken, horeca en voorzieningen nodigen uit tot lopen, fietsen, verblijven en werken in een veilige en aantrekkelijke omgeving.

28

Flexwonen Circusterrein Verleden Op het terrein langs de huidige Diependaalselaan lagen vroeger vloeivelden ten behoeve van het rioleringsstelsel in Hilversum. Deze vloeivelden werden in 1939 vervangen door een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Lange tijd werd de locatie gebruikt voor functies waarvoor elders in de stad geen ruimte was. De afgelopen jaren zijn er vele verschillende plannen voor het Circusterrein aan de Diependaalselaan voorbij gekomen. Helaas bleek geen enkel plan haalbaar. De vele kabels en leidingen in de grond maken het een ingewikkelde klus. Heden Ondertussen zijn er plannen om een deel van het terrein toch te gaan herontwikkelen. Omdat dit nog wel even duurt, hebben de gemeente Hilversum, het Rijk en de woningcorporaties een intentieovereenkomst getekend om woningbouw op het Circusterrein in Hilversum te versnellen. Het doel van deze samenwerking is het op korte termijn realiseren van 379 flexwoningen. Vanwege de woningnood is hier grote behoefte aan. Hiermee wordt voorzien in de woonbehoefte van vooral Hilversumse starters, Hilversummers die met spoed een woning nodig hebben en statushouders. De gemeenteraad heeft in maart 2024 ingestemd met een voorstel tot investeringen in de benodigde openbare ruimte en nutsvoorzieningen, ten behoeve van de flexwoningen welke door de woningbouwcorporaties worden ontwikkeld, geplaatst en beheerd.

In mei 2025 is de grond overgedragen aan de corporaties en in september 2025 is gestart met de aanleg van de fundering. De flexwoningen worden elders geproduceerd en worden vervolgens naar het Circusterrein vervoerd. Per februari 2026 zijn de eerste woningen geplaatst. De planning is erop gericht dat bewoners vanaf oktober 2026 de sleutel van hun nieuwe huis krijgen. Toekomst Hilversum is een stad in het groen. Om dat groen te beschermen, is het belangrijk dat nieuwe bouwinitiatieven altijd binnenstedelijk plaatsvinden. De ruimte is schaars in Hilversum en daarom moeten we de ruimte die we hebben goed benutten. Het Circusterrein is één van de weinige plekken die we hiervoor nog beschikbaar hebben en waar de gemeente ook eigenaar van is. De inzet is om hier een gemengd gebied te maken, waar zowel wonen, werken als maatschappelijke voorzieningen een plek kunnen krijgen. Een deel van het Circusterrein wordt nu aangewend voor de flexwoningen. Deze blijven maximaal vijftien jaar staan. Binnen die periode worden de plannen voor de herontwikkeling van het Circusterrein verder uitgedacht. De visievorming voor het gehele Circusterrein zal meerdere jaren in beslag nemen. De complexe variëteit aan ruimtelijke aspecten en zowel maatschappelijke belangen als belangen van omwonenden en bedrijven, vraagt in de visievorming een zorgvuldige, integrale planvorming en een brede participatie.

De Gemeente Hilversum wil in 2028 starten met de visievorming.

29

Actief

Meedoen

Duurzaam

Wat draagt het project bij aan de beleidsdoelstellingen? Het Circusterrein weerspiegelt de gezamenlijke ambitie voor een inclusieve en duurzame stadsontwikkeling. Alle woningen zijn niet meer aangesloten op het gas en uitgerust met zonnepanelen. De gebouwen beschikken over een eigen binnentuin, en tussen de nieuwbouw en de Kerkelanden-flats komt een park voor ontmoeting, spelen en sport. Daarbij wordt het gebruik van duurzaam vervoer gestimuleerd door inpandige fietsenstallingen te maken. Daarnaast worden er 240 parkeerplaatsen gerealiseerd rondom de gebouwen. Er worden op korte termijn 379 verplaatsbare woningen gerealiseerd die 15 jaar blijven staan. Verdeeld over acht gekoppelde woongebouwen komen appartementen en studio’s van verschillende groottes. Het gaat om studio’s van 28 m2, tweekamerappartementen van 43 m2 en driekamerappartementen van 50 m2. Er wordt ingezet op 379 sociale huurwoningen. De woningen zijn bedoeld voor mensen die op korte termijn een woning nodig hebben. Zoals starters, spoedzoekers en statushouders. Op de lange termijn zetten we in op de gebiedsontwikkeling van het Circusterrein tot een gemengd gebied met ruimte voor wonen, werken en maatschappelijke functies. In een visie voor het hele terrein wordt ingezet op voldoende ruimte voor werken. Op een deel van het terrein komen flexwoningen voor een periode van 15 jaar.

In een van de woongebouwen komt een gemeenschappelijke ruimte, waar bewoners en omwonenden van de flexwoningen elkaar ontmoeten en activiteiten organiseren. Daarbij komen er kleine werkruimten voor de gemeente, de woningcorporaties en andere partijen die in de wijk actief zijn, waaronder een huismeester en community builder.

30

Crailo Verleden Crailo was ooit een levendig gebied waar onder andere dienstplichtige militairen werden opgeleid en later de eerste opvang werd geboden aan asielzoekers (statushouders). Lange tijd is een deel gebruikt als oefenterrein voor de Veiligheidsregio. Heden De gemeenten Gooise Meren, Laren en Hilversum hebben in 2017 samen besloten dat er een plan moet komen voor Crailo. Buurtschap Crailo, een buurtschap in de natuur. Het kazerneterrein Crailo is nu een groene oase in het Gooi, omringd door natuur en grenzend aan Bussum. Een gebied dat altijd verborgen was voor het publiek, maar dat de komende jaren verandert in een nieuw buurtschap, om te wonen, te werken en te recreëren. Het gehele gebied wordt op natuur-inclusieve wijze ontwikkeld en gebouwd. Bestaand materiaal wordt waar mogelijk hergebruikt en uiteindelijk produceert het gebied meer energie dan dat het gaat gebruiken. Het eerste deel (Kazernekwartier) is ontwikkeld door een aantal partijen: BPD Ontwikkeling B.V., woningcorporatie De Alliantie Ontwikkeling B.V. en een drietal particulieren-/zakelijke initiatieven. De eerste woningen in deelplan Kazernekwartier zijn in de zomer van 2025 opgeleverd. Daarbij is er gestart met de verhuur van de eerste huurappartementen. Daarnaast is in het derde kwartaal van 2025 de verkoop van de eerste vrije kavels in deelgebied Op Zuid van start gegaan.

Voor het wooncluster in Op Zuid is eind 2025 een tender afgerond en gegund aan De Alliantie Ontwikkeling B.V., waarna begin 2026 een intentieovereenkomst is gesloten. De uitwerking van het bouwplan en formele grondoverdracht worden verwacht in 2027. Toekomst Een buurtschap bestaande uit 590 woningen en ongeveer 5 hectare bedrijvigheid. Crailo ligt regionaal gezien direct ontsloten aan de A1 en heeft daardoor niet alleen aantrekkingskracht voor ’t Gooi, maar ook voor de rest van de Metropoolregio Amsterdam. De locatie Crailo vormt een cruciale schakel tussen de natuurgebieden ten zuiden en ten noorden van de A1. De planning is dat de wijk in 2032 is voltooid.

31

Duurzaam

Wat draagt het project bij aan de beleidsdoelstellingen? Pijlers onder de ontwikkeling van Buurtschap Crailo zijn onder meer de focus op het buitenleven, het samenhangende ecosysteem met versterking van de natuur en vergroting van de biodiversiteit en energiepositief en materiaalbewust. Buurtschap Crailo heeft de ambitie om meer energie op te wekken dan er in het gebied wordt gebruikt. Er komt 25 hectare aan openbaar gebied waarin gerecreëerd en gespeeld kan worden. De buurt wordt autoluw, zo is er één toegangsweg waar het verkeer de wijk in- en weer uitrijdt. Daarbij wordt deelmobiliteit van elektrische auto’s gestimuleerd en aantrekkelijk gemaakt voor iedere portemonnee.

Actief

Meedoen

Ter bevordering van de biodiversiteit wordt in deelgebied Op Zuid circa 5.000 m² aan water aangelegd in de vorm van nieuwe poelen. Buurtschap Crailo wordt een all-electric wijk, dat betekent dat de warmte wordt gehaald uit warmtepompen. Per woning wordt gekeken welke type warmtepomp het meest geschikt is, zodat optimaal gebruik wordt gemaakt van duurzame energiebronnen. Crailo krijgt het karakter van een buurtschap. Er zijn plekken waar je elkaar ontmoet. Gezond buiten zijn en bewegen wordt gestimuleerd. In buurtschap Crailo worden in totaal 590 woningen gerealiseerd, met een lage bebouwingsdichtheid van circa 14 woningen per hectare. De verdeling van de woningen bestaat uit 33% sociale huur, 27% middeldure woningen en 40% in het dure segment. Er komen meer appartementen dan grondgebonden woningen. Het plan biedt flexibiliteit, waardoor de exacte verdeling in aantallen en op kaartniveau nog niet vastligt. Wel wordt in alle drie de deelgebieden - Kazernekwartier, Op de Hei en Op Zuid – een gevarieerd aanbod gerealiseerd, waarbij sociale, middeldure en dure woningen door elkaar heen worden gebouwd. De koopwoningen worden verspreid over deze drie deelgebieden. Innovatief ondernemerschap is een pijler onder de ontwikkeling. In Crailo wordt een deel van het gebied ontwikkeld als werklocatie, wat bijdraagt aan de economische dynamiek en groei van de regio.

In totaal is circa 5 hectare bestemd voor bedrijvigheid. Daarnaast is er in het Kazernekwartier ruimte voor maatschappelijke voorzieningen, zoals een gezondheidscentrum, kinderopvang of sportfaciliteiten. In deelgebied Op Zuid wordt Campus Crailo gerealiseerd, met een kavel van ruim 29.000 m² voor een bedrijf. Bij het entreegebouw is ongeveer 0,5 tot 1,0 hectare beschikbaar voor bedrijven, voorzieningen en een mobiliteitshub. In het Kazernekwartier wordt circa 1,0 tot 1,5 hectare bestemd voor een mix van creatieve bedrijven en wonen, wat bijdraagt aan een levendige en innovatieve omgeving.

32

Hilversumse Meent In de Hilversumse Meent zijn plannen voor diverse ontwikkelingen. In 2025 is hiervoor de Woonagenda Hilversumse Meent 2025-2030 in de gemeenteraad vastgesteld. Om de ambities uit de woonagenda waar te kunnen maken wordt nu gewerkt aan een stedenbouwkundig plan. Op 11 februari 2026 is het Raadvoorstel Programma van Eisen stedenbouwkundig plan centrumgebied Hilversumse Meent in de Commissie Ruimtelijke Ordening en Projecten behandeld. De voorgestelde ontwikkelingen in het Programma van Eisen hebben financiële consequenties voor de gemeente. Om de raad te ondersteunen bij het maken van een goede financiële afweging is de volgende toezeggingen gedaan: T26-04 ‘De wethouder zegt toe om in de Meerjaren Prognose Gebiedsontwikkeling (MPG) een aankondiging te doen voor de GREX Woonagenda de Meent’. Verleden De Hilversumse Meent is grotendeels gebouwd in de periode 1974–1978 en was oorspronkelijk bedoeld voor gezinnen. Het woningaanbod bestaat daarom voor 94% uit eengezinswoningen. Inmiddels is de demografische samenstelling sterk veranderd: één op de drie inwoners is 65 jaar of ouder. Veel ouderen wonen langer zelfstandig, ook wanneer hun woning niet meer passend is. Tegelijkertijd blijven jongeren vaker thuis wonen, doordat er in de wijk nauwelijks betaalbare starterswoningen beschikbaar zijn.

Heden Op 5 maart 2025 is de Woonagenda Hilversumse Meent 2025-2030 door de gemeenteraad vastgesteld. Op 8 juli 2025 heeft het college de startnotitie hiervoor vastgesteld. Middels de ‘Raadsinformatiebrief 2025-60 inzake Aan de slag met stedenbouwkundig plan voor centrumgebied Hilversumse Meent’ is de raad hierover geïnformeerd. Conform de startnotitie zijn aanvullende onderzoeken uitgevoerd en is een voorlopige stedenbouwkundige schets opgesteld. Hierin worden verschillende ruimtelijke kansen benoemd zoals de realisatie van een multifunctioneel woonzorgcomplex op de locatie van het wijk- en jongerencentrum en de sportzaal, met circa 100 woningen en ruimte voor maatschappelijke functies. Daarnaast wordt gekeken naar het optoppen van het winkelcentrum (circa 30 starterswoningen) en het optoppen van Meentzicht (circa 10 woningen). Op de locatie Zeggemeent wordt onderzocht of verdichting mogelijk is, waarbij circa 30 tot 40 levensloopbestendige woningen worden toegevoegd. Aanvullend wordt gedacht aan een centraal parkeergebouw, het versterken van de verbinding met de groengordel, het vergroenen van het centrumgebied, het herstellen van routes en het verbeteren van de openbare ruimte en de Meentwerf. Toekomst Met het stedenbouwkundig plan voor het centrumgebied wordt toegewerkt naar een gezonde en duurzame wijk die klaar is voor de toekomst.

Belangrijke doelen zijn het toevoegen van woningen voor ouderen en jongeren, zodat doorstroming binnen de wijk mogelijk wordt, het beter laten aansluiten van voorzieningen op veranderende behoeften en het ontwikkelen van het centrumgebied als samenhangend geheel dat past bij de oorspronkelijke opzet van de wijk. Het stedenbouwkundig plan vormt de basis voor vervolgstappen zoals het omgevingsplan, bouwplannen en de inrichting van de openbare ruimte.

33

Actief

Meedoen

Duurzaam

Wat draagt het project bij aan de beleidsdoelstellingen? De gebiedsontwikkeling maakt van het centrumgebied een toekomstbestendig, energiezuinig en klimaatadaptief hart van de wijk. Door alleen te bouwen op al gebouwde omgeving wordt groen gespaard en met de aanpak van versteende openbare ruimten wordt groen toegevoegd. Met het herstel van wandel- en fietsroutes wordt prioriteit gegeven aan voetgangers en fietsers. Tenslotte zetten we in op circulair materiaalgebruik en netbewust bouwen. Het plan versterkt een inclusieve wijk waarin bewoners passend kunnen wonen, elkaar ontmoeten en toegang hebben tot voorzieningen. Er worden circa 150–180 woningen toegevoegd, vooral voor senioren (55+) en starters. Het multifunctioneel woon-zorgcomplex bevat ca. 100 levensloopbestendige woningen. Minimaal 33% wordt sociale huur en minimaal 50% middenhuur/-koop. Hiermee wordt doorstroming beoogd en blijven bewoners binnen hun vertrouwde netwerk. Het centrumgebied wordt opener, groener en samenhangender. Nieuwe en verbeterde ontmoetingsplekken, zoals het Dorpsplein en groene straatjes, stimuleren ontmoeting. Levendige plinten zorgen voor meer sociale controle. Herstel van het wandelnetwerk verbetert toegankelijkheid en veiligheid. Het centrum van de wijk is en blijft het voorzieningenhart van de wijk, met vernieuwing van wijkcentrum, jongerencentrum, sportzaal en gezondheidscentrum.

De Meentwerf wordt versterkt als culturele en creatieve plek. De ontwikkeling gebeurt in nauwe samenwerking met bewoners via bijeenkomsten, klankbordgroepen en enquêtes. De gebiedsontwikkeling ondersteunt een economisch vitaal en toekomstbestendig centrum. Door functiemenging van wonen, zorg, cultuur en kleinschalige commerciële functies blijft de lokale economie behouden zonder afbreuk te doen aan de leefomgeving. De toevoeging van woningen voor senioren en starters brengt de wijk demografisch meer in balans, waardoor voorzieningen duurzaam kunnen blijven bestaan. Het vernieuwde gezondheidscentrum en andere voorzieningen sluiten aan op de veranderende bevolkingssamenstelling. Zo ontstaat een veelzijdig centrum waar wonen, ontmoeten, zorg en lokale economie elkaar versterken.

34

Hoofdstuk 6 Toekomstperspectief en conclusies De MPG 2026 geeft inzicht in de financieringsbehoefte van de perspectiefgebieden en de invloed hiervan op de financiële positie van de gemeente om toekomstige keuzes over projectbesluiten te kunnen faciliteren. De financieringsbehoefte van de perspectiefgebieden en de effecten daarvan op de financiële positie van de gemeente zijn in de voorgaande hoofdstukken inzichtelijk gemaakt. In dit hoofdstuk wordt, aan de hand van alles wat we nu weten, vooruitgekeken. Maar als eerste worden de belangrijkste uitkomsten van de MPG 2026 op een rij gezet: 





De marktomstandigheden in 2026 blijven enigszins onzeker, maar laten een gematigde economische groei zien. Ondanks wereldwijde economische spanningen blijft de impact op de Nederlandse economie vooralsnog beperkt, terwijl de inflatie geleidelijk afneemt richting 2%. Als gevolg van de ambities met betrekking tot de perspectiefgebieden komt de financiële positie van de gemeente onder druk te staan. Het kengetal solvabiliteitsratio komt in categorie C, zonder perspectief op herstel terug naar categorie B. Het weerstandvermogen is voldoende groot om eventuele tegenvallende resultaten analoog aan de stresstest op te kunnen vangen.

Meerjaren Prognose Gebiedsontwikkelingen 2026 Markt De macro-economische vooruitzichten voor 2026 laten een gematigde groei zien, met een verwachte afzwakking van de economische groei naar circa 1,3%. Wereldwijde economische onzekerheden en handelsconflicten beïnvloeden de Nederlandse economie, maar de impact blijft vooralsnog beperkt. Het consumentenvertrouwen is laag, echter de consumptieve bestedingen toenemen. De arbeidsmarkt blijft krap, al nemen de spanningen licht af. De inflatie bedraagt in 2025 circa 3,3% en zal naar verwachting geleidelijk dalen richting 2%, waarbij de inflatie in Nederland hoger blijft dan het Europese gemiddelde. De Nederlandse woningmarkt blijft structureel onder druk staan door het aanhoudende woningtekort. Woningprijzen zijn in 2025 opnieuw sterk gestegen, terwijl de woningbouwproductie achterblijft door onder meer vergunningenproblematiek, stikstofbeperkingen en netcongestie. De huurmarkt wordt gekenmerkt door een afnemend aanbod als gevolg van de uitpondgolf en veranderde wet- en regelgeving. Voor commercieel vastgoed blijven hogere renteniveaus en bouwkosten remmend, terwijl in de GWW-sector de kosten naar verwachting op korte en middellange termijn blijven stijgen, waarbij plankosten harder toenemen dan de inflatie.

Grondexploitaties & investeringen De financieringsbehoefte van de overige perspectiefgebieden zijn zeer vergelijkbaar met de MPG 2025, behalve dat een inflatiecorrectie voor het jaar 2026 is toegevoegd aan de nog niet vastgestelde kredieten en grondexploitaties.

35

Algemeen Alle bekende financieringsbehoeften van de zes perspectiefgebieden zijn voor de MPG 2026 in kaart gebracht en in de tijd gezet vanaf 2026 aan de hand van de laatste planningen. Dit geeft een goed beeld van de spreiding van de financieringsbehoefte over de jaren. Het kan algemeen worden aangenomen dat de projectplanningen in de regel eerder vertragen dan versnellen. Het ligt dus voor de hand dat de in de MPG 2026 geschetste financieringsbehoefte van de perspectiefgebieden in de realiteit een beetje af gaat vlakken doordat een aantal projecten vertragen of de start uitgesteld wordt. Aan de andere kant kan redelijkerwijs ook worden aangenomen dat er mogelijk nieuwe initiatieven tot projecten zullen ontstaan die in de toekomst tot de perspectiefgebieden (en het MPG) gerekend kunnen worden. Perspectiefgebied Crailo is vooralsnog licht positief en bevat geen grote publieke investeringen in ondergrondse garages, onderdoorgangen, etc. In de MPG 2026 hebben de volgende drie elementen de grootste invloed op financieringsbehoefte van de perspectiefgebieden:   

Ondergrondse fietsenstalling Stationsgebied OV-knoop Sportpark De Hilversumse Meent

Besluitvorming De financiering van gebiedsontwikkelingen is een raadsbevoegdheid. In relatie tot een aantal perspectiefgebieden zijn al raadsbesluiten genomen over de financiering. Dit zijn geopende grondexploitaties, vrijgegeven investeringskredieten of vrijgegeven exploitatiebudgetten voor onderdelen die reeds in uitvoering zijn. Daarnaast moeten in relatie tot een aantal perspectiefgebieden de belangrijkste besluiten met betrekking tot de financiering nog genomen worden door de raad. Het diagram laat zien dat over een deel van de financiering nog besluitvorming door de raad plaats zal moeten vinden, dat betreft het openen van de grondexploitatie Bruisend Hart, het project Arenapark en de Hilversumse Meent. Tot het onderdeel ‘Kosten in uitvoering‘ worden gerekend: de lopende grondexploitaties Koninginneweg en Stationsplein, de lopende verwervingen Bruisend Hart en Stationsgebied, het nieuwe busstation Stationsgebied en de budgetten in relatie tot het Circusterrein. Op deze onderdelen kan nog weinig gestuurd worden. In de categorie ‘kosten nog ter besluitvorming’ is inmiddels van alle perspectiefgebieden een stedenbouwkundig plan vastgesteld (inclusief indicatie van de financiën/financieringsbehoefte).

De uitvoering van perspectiefgebied Stationsgebied is enkele jaren geleden ook al gestart, maar er moet nog steeds over belangrijke en dure componenten van het van het project, definitieve besluitvorming 36

door de raad plaatsvinden. Hierdoor heeft de raad een grote invloed en grip op de effecten van deze besluiten op de financiële positie van de gemeente.

Subsidie Van de perspectiefgebieden zijn Crailo, sanering MOB-complex en bouw tijdelijke woningen op het Circusterrein, en het Stationsgebied in uitvoering, andere zijn nog in verschillende stadia van voorbereiding op de uitvoering. Voor het Stationsgebied zijn al verschillende subsidies beschikbaar of reeds ontvangen Deze zijn ook in de MPG 2026 verwerkt. Voor het Circusterrein is een subsidie aangevraagd, toegekend en ontvangen waarmee het grootste deel van de kosten van het bouw- en woonrijp maken gedekt is. Het perspectiefgebied Bruisend Hart (incl. verwervingskosten) zal een gebiedsontwikkeling worden met een negatief saldo. Het financiële perspectief van het project Sportpark wordt momenteel onderzocht. Sportpark is kansrijk voor subsidies. Deze mogelijke, toekomstige subsidies zijn geen onderdeel van de MPG 2026 en dus een kans om de effecten van de financieringsbehoefte van deze perspectiefgebieden op de financiële positie van de gemeente gunstig te beïnvloeden.

Temporisering De MPG 2026 heeft de financieringsbehoefte van de perspectiefgebieden inzichtelijk gemaakt op basis van de laatste verwachtingen en planningen. Aan het begin van dit hoofdstuk is al opgemerkt dat projectplanningen eerder vertragen dan versnellen, maar dit kan uiteraard ook een bewuste keuze zijn om de financiële positie van de gemeente te waarborgen. Voor veel perspectiefgebieden is dit een kaart die nog gespeeld kan worden.

Stationsgebied Temporisatie van het perspectiefgebied Stationsgebied ligt al veel lastiger. Hoewel er op basis van lopende grondexploitatie Stationsplein nog geen woning is opgeleverd, zijn er voor deze gebiedsontwikkeling subsidies in beeld die de start van de woningbouw voor een bepaalde datum als eis stellen. Deze is inmiddels gewaarborgd door een aanvang te maken met de aanleg van de WKOinstallatie, echter aan de maximale doorlooptijd en gereedheid woningen worden ook voorwaarden gesteld (zie Koninginneweg). De realisatie van de fietsenstalling is nauw verbonden aan de realisatie van de bouwblokken 2 en 3, die weer onderdeel van de grondexploitatie Stationsplein zijn. Ook de fietsenstalling maakt aanspraak op (grote) subsidiebedragen die mogelijk in het geding komen als bewust gekozen wordt voor temporisering. Met betrekking tot de ontwikkeling aan de Koninginneweg (nog niet geopende grondexploitatie Koninginneweg) is al iets meer mogelijk. Al is ook dit onderdeel van dezelfde subsidie op woningbouw, maar dan in relatie tot de eisen rond de oplevering van de laatste woningen. Om te voorkomen dat de subsidie verkregen onder de naam Woningbouwimpuls terugbetaald moet worden is nog enige speling mogelijk. De definitieve inrichting van de centrumring en de geluidssanering zijn volgend op de (getemporiseerde) grondexploitaties.

37

Sportpark Medio 2023 is het stedenbouwkundig plan Sportpark vastgesteld. Op dit moment wordt het perspectiefgebied verder uitgewerkt en voorbereid op uitvoering. Daartoe is o.a. het raadsvoorstel financiële- en ontwikkelstrategie Sportpark in voorbereiding (beoogd raad juni 2026), waarin ingegaan wordt op de benodigde kredieten. Er zijn nog geen subsidies die het project binden aan gestelde voorwaarden. Vanwege de integraliteit van de gebiedsontwikkeling (en de samenhang van de onderdelen) is temporiseren lastig uitvoerbaar.

Hilversumse Meent De plannen van de Hilversumse Meent zijn nog in een voorfase. Temporisering is onbeperkt. Op 4 maart 2026 is het Programma van Eisen (PvE) voor het stedenbouwkundig plan in de gemeenteraad vastgesteld. Dit PvE vormt daarmee een tussenstap naar het stedenbouwkundig plan, dat naar verwachting in oktober 2026 aan de gemeenteraad wordt aangeboden voor vaststelling. Het stedenbouwkundig plan vormt de basis voor vervolgstappen. Eerst moet het omgevingsplan worden gewijzigd en pas daarna kunnen bouwplannen worden ingediend. Naar verwachting kunnen bouwplannen op z'n vroegst in 2028 worden ingediend. Er is nog geen planning voor de daadwerkelijke ontwikkeling van de voorgestelde locaties, wat de mogelijkheden tot temporisering onbeperkt maakt. Temporisering maakt echter wel dat de woningproductie zal achterblijven.

Overig Voor de verwervingskosten in relatie tot Bruisend Hart geldt dat de verwerving is gebonden aan termijnen. De boekwaarde op grond en opstallen is boekhoudkundig neutraal, effecten gaan pas optreden als de waarde vervalt door werkelijke herontwikkeling. De keuze op welk moment de grondexploitatie Bruisend Hart te openen staat daardoor open. Het coalitieakkoord bevat reeds de beslissing om Bruisend Hart te temporiseren. Met betrekking tot het perspectiefgebied Circusterrein zijn de keuzemogelijkheden legio. Planuitwerking en (financiële) kaders hierbij moeten nog opgesteld worden, waardoor een (indicatieve) grondexploitatie ook nog geen onderdeel is van de MPG 2026. Het college heeft in 2025 bij het opstellen van de VJN2025 besloten dat de visievorming voor het gehele Circusterrein meerdere jaren in beslag zal nemen. De complexe variëteit aan ruimtelijke aspecten en zowel maatschappelijke belangen als belangen van omwonenden en bedrijven, vraagt in de visievorming een zorgvuldige, integrale planvorming en een brede participatie. De Gemeente Hilversum is voornemens in 2028 te starten met de visievorming.

Inhoudelijke optimalisatie Inhoudelijke optimalisatie richt zich op het verbeteren van het financieel resultaat of financieringsbehoefte van een gebiedsontwikkeling door inhoudelijke aanpassingen te doen in het project. Hierbij kan gedacht worden aan de uitbreiding van het woonprogramma of het schrappen van bepaalde onderdelen of eisen. Optimalisatie is het makkelijkst te realiseren in gebiedsontwikkelingen waar de kaders en randvoorwaarden nog vastgesteld moeten worden. Hierbij kan het eerst gedacht worden aan het perspectiefgebied Circusterrein.

38

De stedenbouwkundige plannen voor Stationsgebied en Sportpark zijn reeds door de raad vastgesteld. Het stedenbouwkundig plan voor Bruisend Hart is in 2024 aan de raad voorgelegd ter besluitvorming. Het bestemmingsplan van Stationsgebied is reeds onherroepelijk. Dit maakt dat voor inhoudelijke optimalisatie in het Stationsgebied ook de vaststelling van een aangepast bestemmingsplan (nu omgevingsplan) noodzakelijk is. Aanpassing en inhoudelijke optimalisatie van stedenbouwkundige plannen is eenvoudiger en uiteraard mogelijk per raadsbesluit, maar ligt niet per se voor de hand. Ook voor het Bruisend Hart wordt nu gewerkt aan producten die de kaders en randvoorwaarden schetsen van de toekomstige ontwikkeling. Deze zijn echter ook de onderlegger van het lopende verwervingsproces. Hetzelfde geldt voor de Koninginneweg als onderdeel van het perspectiefgebied Stationsgebied. De huidige plannen zijn ook daar de onderlegger van het lopende verwervingsproces. Aanpassing/optimalisatie van de plannen staat op gespannen voet met de lopende verwervingsprocessen. Na complete verwerving lijkt het makkelijker om plannen te optimaliseren. Al moet er daarbij wel aandacht zijn voor de (dan) in het verleden overeengekomen verwervingsprijzen, die mogelijk werden bepaald door geboden (bouw)mogelijkheden van voor de optimalisatie.

Daarbij gaan de bouwplannen rond het Stationsplein (onderdeel van het perspectiefgebied Stationsgebied) richting uitvoering. Verdere optimalisatie lijkt daardoor niet erg voor de hand te liggen. Ook optimalisaties aan de gewenste ondergrondse fietsenstalling, bijvoorbeeld afschalen van de capaciteit om kosten te besparen, gaan gepaard met gevolgen voor de planning. Na vaststelling van het Programma van Eisen voor het stedenbouwkundig plan voor het centrumgebied van de Hilversumse Meent wordt in de ontwerpfase gekeken waar nog optimalisaties in het ontwerp van het multifunctioneel woonzorgcomplex en het parkeergebouw te halen zijn, die zorgen voor een beter financieel resultaat. Ook wordt onderzocht welke dekking voor de investeringen in het gemeentelijk vastgoed mogelijk is.

Grip en sturing De ambities van de gemeente op het vlak van gebiedsontwikkeling zijn hoog. De effecten van deze ambities op de drie geselecteerde kengetallen die de financiële positie van de gemeente het meest bepalen aangaande gebiedsontwikkelingen zijn dan ook duidelijk te zien (hoofdstuk 4). Twee van de drie kengetallen (schuldquote en grondexploitatie) zijn in aanvang zeer gezond en beginnen in categorie A. De schuldquote zal al snel in categorie B geraken en op termijn ruim in categorie C. De schuldquote inclusief stresstest belandt op termijn nog verder in categorie C. Het derde kengetal, de solvabiliteitsratio, laat in aanvang al een ander beeld zien. De solvabiliteitsratio start in categorie C en de ambities met betrekking tot gebiedsontwikkelingen duwen dit kengetal in verder in categorie C. Waar de ontwikkeling van de kengetallen enerzijds duidelijk zichtbaar de effecten van de ambities van de gemeente op de financiële positie laten zien, moeten er anderzijds nog vele besluiten door de gemeenteraad genomen worden die overeenstemmen met de ambities die ten grondslag liggen aan de MPG 2026. Van de totale benodigde financieringsbehoefte is op dit moment slechts 42% door de raad vrijgegeven en in uitvoering. Dit betekent dat 58% van de financieringsbehoefte nog voor besluitvorming aan de raad moet worden aangeboden.

De gemeenteraad heeft hiermee nog ruim de mogelijkheid om bij deze besluitvorming ook de gevolgen op de financiële positie van de gemeente in hun overwegingen mee te nemen. 39

Daarbovenop komt dat, vooral voor de ambities die nog ter besluitvorming aan de raad moeten worden aangeboden, nog aanvullende dekking gezocht moet/kan worden in de vorm van bijvoorbeeld subsidies. Deze zijn op dit moment niet bekend en daardoor ook geen onderdeel van de MPG 2026, maar dit zal een positief effect hebben op de financiële positie van de gemeente. Ook geldt voor veel onderdelen dat alsnog door de raad besloten kan worden om deze te temporiseren. Voor (onderdelen van) perspectiefgebieden waar de kaders en randvoorwaarden reeds zijn vastgesteld, zal voor de uitvoering nog steeds besluitvorming door de gemeenteraad noodzakelijk zijn. Waarbij de effecten op de financiële positie van de gemeente opnieuw in de overweging meegenomen kan worden.

40

Bronnenlijst ABF Research (2025). Primos-prognose 2025. Verkregen via: https://abfresearch.nl/publicaties/primos-prognose-2025/ ABN AMRO (2025a). Huizenprijzen stijgen nog meer dan verwacht. Verkregen via: https://www.abnamro.nl/nl/prive/hypotheken/actueel/huizenmarkt/woningmarktmonitor-oktober2025.html ABN AMRO (2025b). Woningmarktmonitor. Verkregen via: https://www.abnamro.com/nl/nieuws/woning-markt-monitor CBS (2025a). Huizenprijzen in bijna alle gemeenten gestegen. Verkregen via: https://www.cbs.nl/nlnl/nieuws/2025/47/huizenprijzen-hoger-in-bijna-alle-gemeenten CBS (2025b). Inflatie 3,3 procent in 2025. Verkregen via: https://www.cbs.nl/nlnl/nieuws/2026/03/inflatie-3-3-procent-in-2025 Cushman & Wakefield (2025). Oplopende schaarste kantoren op toplocaties. Verkregen via: https://www.cushmanwakefield.com/nl-nl/netherlands/news/2025/01/worsening-scarcity-ofoffices-in-prime-locations De Nederlandsche Bank (2025). De stand van onze economie. Verkregen via: https://www.dnb.nl/actuele-economische-vraagstukken/de-stand-van-onze-economie/ European Commission (2025). Economic forecast for Netherlands. Verkregen via: https://economyfinance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-member-states/country-pages/netherlands/ economic-forecast-netherlands_en Gemeente Amsterdam (2024). Wonen in de Metropoolregio Amsterdam 2023, factsheets per gemeente.

Verkregen via: https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/wimra-2023-factsheets-pergemeente Gemeente Hilversum (2025). Monitor Economie 2025. Verkregen via: https://omgevingsvisie.hilversum.nl/economischevisie/documenten+economie/default.aspx?id=291 8184 Hilversum in Cijfers (2025). Bevolking. Verkregen via: https://hilversum.incijfers.nl/dashboard/bevolking ING (2025a). Commerciële vastgoedmarkt zet kleine stap richting herstel. Verkregen via: https://www.ing.nl/zakelijk/sector/real-estate/vooruitzicht-real-estate ING (2025b). De Nederlandse Woningmarkt. Verkregen via: https://www.ing.nl/zakelijk/economie/woningmarkt/nederlandse-woningmarkt Kadaster (2025). Investeerders 3e kwartaal 2025: woningbezit investeerders neemt verder af. Verkregen via: https://www.kadaster.nl/-/investeerders-3e-kwartaal-2025-woningbezitinvesteerders-neemt-verder-af Metafoor (2025). Outlook Grondexploitaties 2026. Verkregen via: https://www.metafoorro.nl/outlook-grondexploitaties-2026/ 41

NVM (2025). Analyse Woningmarkt 4e kwartaal 2025. Verkregen via: https://www.nvm.nl/media/21wj3eby/bijlage-1-nvm-analyse-woningmarkt-4e-kwartaal-2025.pdf Pararius (2025). Uitponding zet door: huurmarkt krimpt verder. Verkregen via: https://www.pararius.nl/nieuws/uitponding-zet-door-huurmarkt-krimpt-verder Rabobank (2025). Kwartaalbericht Woningmarkt: geen afkoeling ondanks meer aanbod. Verkregen via: https://www.rabobank.nl/kennis/d011508452-kwartaalbericht-woningmarkt-geen-afkoelingondanks-meer-aanbod Rijksoverheid (2025). Economische ontwikkelingen. Verkregen via: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/prinsjesdag/economische-ontwikkelingen

42

Bijlage 1: Begrippen en afkortingen BBV

Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten.

Boekwaarde

De waarde van het project zoals opgenomen in de administratie. De waarde is historisch tot stand gekomen via werkelijke kostenboekingen en gerealiseerde opbrengsten. De grond bewerken zodat deze bebouwd kan worden, waaronder het aanleggen van een bouwweg en riolering naar de bouwvelden. Grondexploitatiemaatschappij. Private- en publieke partijen bundelen elkaars krachten in deze vorm van grondbeleid. Een begroting die wordt opgesteld om grondkosten en grondopbrengsten van een ruimtelijk ontwikkelingsplan (zoals een nieuw bestemmingsplan) in beeld te brengen, ook bekend als grex. Meerjaren Prognose Gebiedsontwikkelingen. De som van alle toekomstige kasstromen op contante waarde. De kosten en opbrengsten worden vergeleken o.b.v. de huidige waarde. Gebiedsontwikkelingen waarin de gemeente een belangrijke rol in de ontwikkeling speelt door grondeigendom, een uitzonderlijk grote financiële betrokkenheid heeft en daarbij ook een belangrijke financiële risicodrager is. Het verkrijgen van, in dit geval, gronden en/of opstallen. Het inrichten van de openbare ruimte voor definitief gebruik.

Bouwrijp maken

GEM

Grondexploitatie

MPG Netto Contante Waarde

Perspectiefgebieden

Verwerving Woonrijp maken

43