CConstaterende datHilversum
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Jaarstukken 2025 (incl controleverklaring)

COMMISSIE Gezamenlijke commissies 24 juni 2026, gemeente HilversumBij agendapunt: Jaarstukken 2025 (1927928)108.927 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 13

Het blijft een uitdaging om dit voor elkaar te krijgen gezien de beperkte, ruimtelijke mogelijkheden voor het realiseren van opvangplekken in Hilversum. Vanuit het Rijk liggen er plannen voor de periode na het vervallen van de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) per 4 maart 2027 voor Oekraïense ontheemden. Daarbij is het plan om Oekraïense ontheemden een tijdelijke verblijfsvergunning te geven voor 3 jaar en het verblijf zoveel mogelijk te normaliseren in plaats van de huidige regelingen en opvang. Vanwege de kabinetswisseling liggen er nog geen definitief uitgewerkte plannen. Het Rijk werkt ook aan een nieuwe bekostigingsregeling voor de opvang en huisvesting van Oekraïense ontheemden. Het Rijk verwacht hierover bij de Voorjaarsnota meer duidelijkheid te kunnen geven aan gemeenten. Tot die tijd is het nog niet definitief duidelijk wat de uitwerking van deze regeling voor Hilversum betekent. De verwachting is dat het Rijk de kosten voor opvang van Oekraïense ontheemden volledig zal blijven vergoeden. Daarom wordt dit niet als een financieel risico opgenomen in de risicoparagraaf. Naast de opvang van Oekraïense vluchtelingen staat ook de reguliere asielopvang onder druk, omdat de opvangcapaciteit van het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) 130 JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 131 onvoldoende is. Hilversum voldoet nog niet aan de Spreidingswet.

Er is één noodopvanglocatie en er wordt hard gewerkt om aan de taakstelling op basis van de Spreidingswet te kunnen voldoen. Op dit moment zijn de kosten voor Hilversum beheersbaar. Daarom wordt asielopvang niet als financieel risico opgenomen in de risicoparagraaf. • | Samenvoeging met de gemeente Wijdemeren – De gemeente Wijdemeren wordt vanaf 1 januari 2027 samengevoegd met Hilversum. Ter voorbereiding op deze samenvoeging, heeft er op 1 januari 2026 eerst een ambtelijke fusie plaatsgevonden. Hoewel de samenvoeging veel kansen biedt, zijn er ook uitdagingen en financiële gevolgen. Het Rijk stelt vanaf 2026 gedurende vijf jaar extra geld beschikbaar om de fusie mogelijk te maken, daarnaast is de reserve voor de fusie opgehoogd. Op dit moment wordt verwacht dat dit bedrag (ruim) voldoende zal zijn. De begroting en verantwoording van de lasten en baten van de herindeling wordt ondergebracht in de reguliere P&C cyclus. Daarom is dit risico of deze kans niet financieel opgenomen in het huidige risicoprofiel. • | Project Flexwoningen - De gemeente Hilversum werkt samen met woningcorporaties om flexibele woningen te plaatsen die maximaal 15 jaar op één locatie blijven. Na deze periode moeten de woningen mogelijk verplaatst worden. Als verplaatsing niet mogelijk is, leidt dit tot een volledig afschrijvingsverlies voor de woningcorporaties.

De overheid dekt 60% van dit risico, de gemeente 25%, en de woningcorporatie de resterende 15% en de verplaatsingskosten. Indien de woningen na 15 jaar worden verplaatst, vervalt het risico voor de gemeente. Wij verwachten dat dit realiseerbaar is. Om deze reden is dit project nu niet als financieel risico opgenomen in de risicoparagraaf. • | Inflatieontwikkeling – De inflatie was de afgelopen jaren hoog en dat heeft geleid tot een sterke stijging van de lonen en prijzen. In 2025 is de stijging geleidelijk afgenomen, maar toch is de inflatie nog steeds relatief hoog. Hoewel de huidige inflatieverwachtingen in de begroting zijn verwerkt, blijft inflatie een onzekere factor. In de toekomst kan aanpassing van de begroting noodzakelijk zijn om loon- en prijsstijgingen op te vangen. • | Geopolitieke ontwikkelingen – De huidige geopolitieke ontwikkelingen ten tijde van het opstellen van de jaarrekening 2025 zorgen voor onzekerheid op internationale markten. Dit vertaalt zich onder meer in schommelingen in grondstofprijzen, verstoringen in toeleveringsketens en volatiliteit op de energiemarkt. De effecten zijn nog niet meegenomen in huidig risicoprofiel, maar worden gemonitord en meegenomen wanneer daar noodzaak voor is. 3.2.6 Financiële Kengetallen Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf Weerstandsvermogen zes kengetallen worden opgenomen.

De kengetallen zullen in samenhang worden beoordeeld, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie van de gemeente. De financiële positie is geen doel op zich maar moet altijd worden bekeken in samenhang met de totale maatschappelijke opgave van de stad. Het te bereiken maatschappelijke rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen zijn hierbij van evident belang. De financiële positie is ondersteunend aan het afwegingsproces en moet het bestuur helpen verantwoorde keuzes te maken voor de (middel)lange termijn. Van de Provincie Noord-Holland is een handreiking ontvangen om de kengetallen te kwalificeren aan de hand van signaleringswaarden die afkomstig zijn van de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De signaleringswaarden hebben de volgende indeling: Overzicht kengetallen t.b.v. paragraaf Weerstandsvermogen (volgens voorgeschreven format Ministeriële regeling) Ref. Kengetal | Categorie A | Categorie B | Categorie C 1 Netto schuldquote | <90% | 90-130% | >130% 2 Netto schuldquote gecorr. voor verstr.

leningen | <90% | 90-130% | >130% 3 Solvabiliteitsratio | >50% | 20-50% | <20% 4 Grondexploitatie | <20% | 20-35% | >35% 5 Structurele exploitatieruimte | >0% | 0% | <0% 6 Belastingcapaciteit | <95% | 95-105% | >105% Omdat normering in eerste instantie door de gemeente zelf dient plaats te vinden, wordt aan de categorieën door de provincie geen normering gegeven. Wel meldt de provincie dat over het algemeen kan worden gesteld dat categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. 131 JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 132 Voor de gemeente Hilversum zien de kengetallen er als volgt uit: Ref. Kengetal | Jaarstukken | Begroting | Jaarrekening | Begroting 2024 | 2025 | 2025 | 2026 1. Netto schuldquote | 59% | 64% | 60% | 73% 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor | 52% | 58% | 53% | 64% verstrekte leningen 3. Solvabiliteitsratio | 25% | 23% | 22% | 19% 4. Grondexploitatie | 0% | 1,5% | 0% | 2,1% 5. Structurele exploitatieruimte | 3,6% | 0,5% | 10% | 1% 6. Belastingcapaciteit | 98% | 97% | 99% | 91% 1. Netto schuldquote Betekenis. De netto schuldquote geeft inzicht in de mate waarin de schuldenlast drukt op de exploitatie. De netto schuldquote is het percentage van de netto schuld ten opzichte van de jaarlijkse inkomsten van de gemeente. Het percentage dat hieruit voortkomt, geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

Voor dit kengetal geldt: hoe lager, hoe beter. Beoordeling: het percentage bedraagt 60% in de jaarrekening 2025 en valt daarmee in de categorie A ‘minst risicovol’. Dit kengetal valt in deze jaarstukken lager (en dus beter) uit dan in de begroting 2026. 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Betekenis. Dit kengetal verschilt maar op één punt van het vorige: in dit kengetal worden uitgeleende gelden buiten beschouwing gelaten. Die komen immers normaal gesproken weer terug naar de gemeente. Bij een groot bedrag aan uitgeleende gelden zal het percentage lager (lees: gunstiger) uitvallen dan het percentage onder 1 hierboven. Hilversum heeft een bedrag van € 30 miljoen aan leningen uitstaan, waarvan de uitstaande vordering op GEM Crailo B.V. van € 16,2 miljoen de grootste is. Daarnaast heeft de gemeente leningen verstrekt aan Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (€ 11,8 miljoen voor diverse fondsen), het restauratiefonds (€ 1,9 miljoen) en Stichting Steunfonds Pinetum Blijdenstein (€ 0,1 miljoen). In 2026 wordt de lening aan het Pinetum Blijdenstein kwijtgescholden. Ook voor dit kengetal geldt: hoe lager, hoe beter. Beoordeling: dit kengetal valt met 53% logischerwijs lager uit dan het vorige en bevindt zich in dezelfde ‘minst risicovol’ categorie.

De ontwikkeling van dit kengetal laat hetzelfde verloop zien als de netto schuldquote en valt eveneens in categorie A. 3. Solvabiliteitsratio Betekenis. De solvabiliteitsratio geeft aan in welke mate het bezit van de gemeente is gefinancierd met eigen vermogen, of, anders gezegd, in welke mate het bezit is afbetaald. Het kengetal geeft aan of de gemeente, als de nood aan de man komt, met de opbrengst van de bezittingen haar schulden kan aflossen. Voor dit kengetal geldt: hoe hoger, hoe beter. Solvabiliteit is in de private sector van groter belang dan in de publieke sector. Dit komt omdat het voor de private sector een basis is waarop o.a. de leencapaciteit wordt bepaald. Bij publieke organisaties is dat niet het geval. Het college hecht daarom meer waarde aan het kengetal netto schuldquote (zie hierboven). Dat kengetal geeft aan in hoeverre de rentelasten en aflossingen binnen de exploitatie kunnen worden opgevangen. Beoordeling: het percentage in deze jaarrekening is 22% en het kengetal valt daarmee binnen de midden-categorie B. Het college blijft aandacht hebben voor de solvabiliteitsratio. Aangezien momenteel de weerstandsratio (7,4) als “uitstekend” te kwalificeren valt, beoordeelt het college de uitkomst van de solvabiliteitsratio in samenhang met de weerstandsratio als goed. 4. Kengetal grondexploitatie Betekenis.

Dit percentage is de uitkomst van de vergelijking van de waarde van onze grondexploitaties met de jaarlijkse inkomsten van de gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Hoe lager dit percentage is, hoe minder risico de gemeente loopt. Een negatief kengetal betekent dat er op dat moment geen boekwaarde is die moet worden terugverdiend door 132 JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 133 133 verkoop van grond en dat de gemeente volgens de actuele kaders geen risico loopt op de voorraden grond. Beoordeling. De hoogte van dit kengetal voor Hilversum bedraagt afgerond 0% en ligt ruim onder het percentage van 20%, die in de handreiking van de provincie als meest gunstige wordt beoordeeld en valt daarmee in categorie A. 5. Structurele exploitatieruimte Betekenis. De structurele exploitatieruimte geeft aan in hoeverre de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. Anders gezegd, een percentage van 0% of hoger geeft aan dat Hilversum geen structurele kosten dekt met incidentele inkomsten. Een negatief kengetal betekent immers dat structurele lasten ten dele met incidentele baten worden gedekt.

Het gevaar daarvan is dat, als die incidentele inkomsten wegvallen, er een gat in de begroting en jaarrekening kan ontstaan. Beoordeling: het kengetal bedraagt ten tijde van de jaarrekening 2025 10%, is positief en valt daarmee in categorie A. De structurele lasten zijn gedaald ten opzichte va het vorige meetmoment. 6. Belastingcapaciteit Betekenis. Dit kengetal geeft aan hoe de gemiddelde woonlasten in Hilversum zich verhouden tot de landelijk gemiddelde woonlasten. Tot de woonlasten worden gerekend de onroerendezaakbelasting, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Beoordeling: Het percentage bedraagt ten tijde van de jaarrekening 2025 99% en valt daarmee in categorie B. Algeheel oordeel Het BBV schrijft voor: “een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie”. Op basis van de in deze jaarstukken opgenomen cijfers beoordeelt het college de “onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie” als goed. JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 134 134 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen 3.3.1 Inleiding In deze paragraaf beschrijven we het beheer en onderhoud van onze gemeentelijke kapitaalgoederen. We geven informatie over het onderhoud en investeringen van respectievelijk wegen, riolering, (oppervlakte)water, groen, kantoorgebouwen, onderwijshuisvesting en overig maatschappelijk vastgoed.

Deze paragraaf “onderhoud kapitaalgoederen” dient conform het Besluit Begroting en Verantwoording, artikel 12, lid 2 informatie te geven over het actuele beleidskader, het kwaliteitsniveau en de maatregelen waarmee een kapitaalgoed gedurende de levensduur op een bepaald kwaliteitsniveau wordt gehouden. De uitgaven voor onderhoud worden in de begroting opgenomen en/of er wordt voor onderhoud via de begroting een onderhoudsvoorziening opgebouwd. Om te zorgen voor een compleet beeld over de stand van zaken rondom kapitaalgoederen, gaan wij in deze paragraaf ook in op de maatregelen die gaan over het investeren in kapitaalgoederen. Met het beheer, onderhoud en vervanging van de kapitaalgoederen is een groot bedrag gemoeid. De kapitaalgoederen zijn een kostbaar bezit. Ooit nieuw aangelegd, verdienen onze kapitaalgoederen nu goed onderhoud en verstandig beheer. Op deze wijze kunnen we de in het verleden gedane investeringen optimaal laten renderen voor onze stad. Onze kapitaalgoederen zijn meer dan statische objecten. Met bruggen, tunnels, wegen en fietspaden leveren we onder meer een bijdrage aan het thema bereikbaarheid. Met parken en speeltoestellen leveren we een bijdrage aan thema’s als recreatie, biodiversiteit, sport en ontspanning.

Met riolering en oppervlaktewater voldoen we niet alleen aan onze zorgplicht om te zorgen voor droge voeten, maar leveren we ook een bijdrage aan volksgezondheid. En met het gemeentelijk vastgoed faciliteren we onze dienstverlening, maar faciliteren we ook onderwijs en de ontmoetingen in de stad. Ondanks de inzet op planning en uitvoering zijn niet alle vervangingen tijdig gerealiseerd. Dit hangt samen met de complexiteit van integrale werkzaamheden in de openbare ruimte, onvoorziene technische noodzaak bij kritieke onderdelen (zoals vuilwaterpersleidingen), maatwerk op locaties met wortelopdruk en enkele afhankelijkheden in voorbereiding en besluitvorming (o.a. verkeersregelinstallaties en vastgoed). Waar mogelijk zijn werkzaamheden gecombineerd, budgetten geactualiseerd en projecten doorgeschoven; daardoor lopen sommige trajecten over de jaargrens heen. Vanwege de toename van ambities en noodzakelijke investeringen worden werken in de openbare ruimte steeds complexer. Door middel van integraal stedelijk programmeren zijn we gestart om hier invulling aan te geven. Stedelijke programmering is een verdere professionalisering van het integraal werken: een werkwijze die stadsontwikkeling als geheel benadert, met oog voor samenhang tussen beleid, beheer en investeringen in straten, wijken en gebieden.

Deze programmering helpt bij het formuleren van opgaven, stroomlijnen van realisatie en het maatschappelijk verantwoord investeren. Uiteindelijk zorgt het gehele ensemble aan kapitaalgoederen voor een leefbare stad en, wanneer we dit goed beheren, een prettig en uitnodigend verblijfsklimaat. Beleid algemeen Bepalend voor de omvang van de budgetten is het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau. Deze zijn vastgelegd in de vastgestelde beheerplannen. In de in 2024 vastgestelde visie openbare ruimte (Beweging in de openbare ruimte) is uiteengezet hoe we omgaan met de diverse opgaven in de stad. Op basis van deze visie werken we aan een technische uitwerking in een Handboek Openbare Ruimte. In verband met de samenvoeging met Wijdemeren wordt dit handboek gelijktijdig opgesteld voor beide gemeentelijke arealen. Wij streven ernaar dit gezamenlijke handboek in 2027 gereed te hebben, zodat dan één uniform kader voor de inrichting en het beheer van de openbare ruimte beschikbaar is. In 2023 heeft de gemeenteraad de beheerplannen openbare ruimte vastgesteld. Dit zijn de beheerplannen voor: ▪ Bebording en bewegwijzering ▪ Civiele kunstwerken ▪ Groen ▪ Openbare verlichting ▪ Spelen ▪ Wegen In deze beheerplannen hebben we onderbouwd inzichtelijk gemaakt wat de staat is van het areaal.

Ook maakt het beheerplan inzichtelijk wat er de komende periode nodig is aan beheer- en onderhoudsmaatregelen. Dit is inclusief het wegwerken van een aantal onderhoudsachterstanden. De beheerplannen kennen een looptijd van vier jaar (2024 tot en met 2027). Voor de uitvoerbaarheid en de toegankelijkheid van de stad, is voor het wegwerken van deze achterstanden soms een langere tijdsperiode aangehouden van vijf of acht jaar. Met het vaststellen van de beheerplannen is het beheer en onderhoud van de openbare ruimte de komende periode bestendigd. In 2027 volgen nieuwe beheerplannen. JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 135 135 Per kapitaalgoed hebben we het kwaliteitsniveau naar passende onderhoudsmaatregelen vertaald en – voor zover nog niet in een beheerplan opgenomen - vastgelegd in een meerjarig onderhoudsprogramma (MOP). Op basis van die beheerplannen en onderhoudsprogramma’s zijn de benodigde middelen in deze paragraaf begroot. In het begrotingsjaar zelf beoordelen we of de geplande werkzaamheden ook echt noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld aan de hand van uitgevoerde inspecties. Omgekeerd kan het voorkomen dat in een later jaar gepland onderhoud eerder moet plaatsvinden. De MOP is geactualiseerd en eind 2024 door de raad vastgesteld. De vervanging en optimalisatie van afgeschreven riolering is geborgd in het Gemeentelijk Watermanagement plan 2021- 2026 (GWP).

Naast de vervangingsopgave zijn hier maatregelen voor klimaatadaptatie en een duurzame omgang met water in opgenomen. Bij herinrichtingsprojecten wordt regenwater gesplitst van vuilwater inzameling en lokaal geïnfiltreerd in de bodem. Hiermee dragen we bij aan droogtebestrijding en het verminderen van wateroverlast. De wateroverlast is groot in Hilversum-oost en een deel van het centrum. Om dit te beperken zijn waterbergende maatregelen uit het GWP nader uitgewerkt. 3.3.2 Wegen Beleid Tot de kapitaalgoederen van de wegen behoren de openbare voorzieningen voor wegverharding, trottoirs, fietspaden, civiele kunstwerken (bruggen, viaducten, dam- en keerwanden), straatmeubilair (zoals bebording) en openbare verlichting. In Hilversum zijn de volgende voorzieningen aanwezig: • Wegen: 350 kilometer • Fietspaden (vrijliggend): 150 kilometer • Voetpaden (vrijliggend): 25 kilometer • Openbare verlichting: 16.000 armaturen • Kunstwerken: 44 stuks (6 tunnels, 21 bruggen, 2 viaducten 15 overig (steigers, geluidsschermen en grondkerende muren)) (In orde van grootte. Per jaar kan de omvang wat verschillen door ontwikkelingen in de stad.) Het ambitieniveau van het programma onderhoud wegen van Hilversum is gebaseerd op een landelijk gehanteerd normenstelsel voor rationeel wegonderhoud.

Voor de investeringen in wegen houden wij rekening met een goede balans tussen het investeringsniveau en het kwaliteitsbeheer van de openbare ruimte. Het is van belang dat in het kader van veiligheid en leefbaarheid de kwaliteit van de openbare ruimte voor de korte en lange termijn gewaarborgd blijft. Uitvoering onderhoud De beheerplannen voor wegen, civiele kunstwerken en openbare verlichting zijn in 2023 vastgesteld. Bij de vaststelling van het beheerplan wegen (2023) is een onderhoudsachterstand op de elementenverhardingen geconstateerd. Met extra middelen is toen afgesproken deze achterstand in een periode van circa acht jaar, in samenhang met werkzaamheden aan de riolering, terug te brengen naar een niveau van ongeveer 7%. In 2024 is gestart met het gefaseerd inlopen van deze achterstand en deze aanpak loopt door tot en met 2031. In de uitvoering blijkt dat een belangrijk deel van de geconstateerde schades aan elementenverhardingen wordt veroorzaakt door wortelopdruk van veelal grote en waardevolle bomen. Zolang deze bomen in de huidige inrichting van het wegprofiel gehandhaafd blijven, zal op deze locaties sprake zijn van een verhoogde onderhoudsbehoefte.

Op dergelijke plekken is herstel van uitsluitend het straatwerk niet altijd voldoende en zijn aanvullende maatregelen nodig, waarbij soms lastige afwegingen tussen boombehoud, verkeersveiligheid en gebruikscomfort aan de orde zijn. Vooralsnog zetten wij onverminderd in op het wegwerken van de onderhoudsachterstand, met als doel een veilig en verantwoord gebruik van de wegen te blijven garanderen. Dat doen we zowel op basis van meldingen van inwoners, via wijkgericht klein onderhoud (waaronder wortelschades), gericht groot onderhoud op geselecteerde straten als via regulier onderhoud aan asfaltverhardingen. Parallel daaraan onderzoeken we welke meer structurele oplossingen mogelijk zijn voor locaties met hardnekkige wortelopdruk. De uitkomsten daarvan worden betrokken bij de actualisatie van het volgende beheerplan Wegen. Aan de volgende wegen is in 2025 groot onderhoud uitgevoerd: Onderhoud open verharding (elementen): • Dr. P.J.H. Cuypersplein • Laapersveld • St.

Annastraat JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 136 136 • Den Ool • Fietspad ’s Gravelandseweg • Voetpaden Erfgooierstraat gedeeltelijk • Naarderstraat voetpad en fietspad gedeelte tussen Langgewenst en Honingstraat Asfalt onderhoud: • Kloosterlaan • Havenstraat/ Vaartweg • Fransicusweg • Noodweg • Amaliatunnel noordelijke gedeelte • Brinkweg Uitvoering investeringen In 2025 zijn op diverse locaties in Hilversum de wegen vernieuwd. Hierbij is zoveel mogelijk gekozen voor een integrale aanpak, door verhardingswerkzaamheden te combineren met rioleringswerken en investeringen in openbaar groen. De volgende wegen zijn in 2025 vernieuwd: Wegen in combinatie met riolering • Eikbosserweg • Trompenberg Zuid: Steijnlaan, Bothalaan en Trompenbergerweg, tussen Steijnlaan en Krugerweg • Boomberg: Sterrelaan • Parkeerterrein Melkpad • Zeeheldenkwartier; J.P. Coenstraat en Cornelis Evertsenstraat • Noord: Berlagelaan, tussen Stalpaertstraat en Floris Vosstraat, Erfgooiersstraat, ventweg, tussen Jacob van Campenlaan en Graaf Wichmanstraat, Lopes Diaslaan, tussen Graaf Wichmanstraat en Sauerstraat Wegen • Kloosterlaan • Trompenberg Oost: Trompenbergerweg, tussen ’s-Gravelandseweg en Steijnlaan Bij de begroting 2025 zijn geplande investeringskrediet voor het vervangen van wegen verlaagd met € 1,35 miljoen en het investeringskrediet voor het onderhouden van riolering verlaagd met € 1 miljoen.

Hiermee zijn de financiële uitgaven aangepast aan de geplande werkzaamheden, zodat we de ontstane achterstanden kunnen inlopen. Dit jaar is de begroting bijna geheel gerealiseerd. Door vertragingen bij enkele projecten lopen deze nog iets langer dan de jaargrens door. Verlichting Sinds 2013 werkt de gemeente Hilversum met een vervangingsprogramma voor de openbare verlichting in de vorm van duurzame LED-verlichting voor de armaturen. Dit programma loopt tot en met 2027. Daarna is het volledige areaal uitgerust met LED-verlichting. In 2025 is inmiddels 90% - dus 14.500 armaturen - in de openbare verlichting vervangen door LED. Bebording Sinds 2024 is er budget beschikbaar voor de bebording. Met dit budget is gestart met de voorbereiding door het controleren van de verkeersborden langs de hoofdwegen, conform CROW-richtlijnen. In 2025 is er een juridische toets gedaan om te kijken of alles voldoet aan de wet. De daadwerkelijke uitvoering krijgt vanaf 2026 zijn beslag. Verkeersregelinstallaties Voor de verkeersregelinstallaties wordt uitvoering gegeven aan het meerjarenprogramma voor vervanging en optimalisatie.

Enkele geplande investeringen zijn vertraagd en doorgeschoven, omdat bij een aantal locaties eerst de vraag moet worden beantwoord of de betreffende kruispunten integraal gereconstrueerd dienen te worden en/of aanvullende civieltechnische aanpassingen in de openbare ruimte noodzakelijk zijn. Waar mogelijk worden deze werkzaamheden gecombineerd met andere infrastructurele projecten. Parallel hieraan wordt gewerkt aan een nota Verkeersregelinstallaties, zodat de toekomstige inrichting, werking en vervanging van VRI’s beter aansluiten op de doelstellingen uit de mobiliteitsvisie. Civieltechnische kunstwerken Aan de volgende kunstwerken is (groot) onderhoud uitgevoerd: • 2e kanaalbrug: De uitvoering van de vervanging van het brugdek is eind 2025 gestart en duurt tot eind februari 2026 • Amaliatunnel: lekkage verholpen JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 137 Bedragen x € 1.000 Progr | Wegen | Jaarstukken | Begroting | Jaarstukken 2024 | 2025 | 2025 1 Onderhoudslasten | 5.953 | 6.304 | 6.219 1 Investeringen wegen | 3.815 | 4.769 | 4.591 1 Investeringen infrastructurele maatregelen | 125 | 610 | 261 1 Investeringen verlichting | 325 | 373 | 447 1 Investeringen bebording en bewegwijzering | 21 | 159 | 75 1 Investeringen bruggen | 547 | 77 | 70 1 Vervangen brugdek 2e kanaalbrug Kortenhoef | 362 | 149 1 Investeringen verkeersregelinstallaties | 32 | 495 | 305 Totaal | 10.818 | 13.149

| 12.117 Relevante beleidsnota's 1. | Visie Openbare ruimte (2024) 2. | Beheerplan Wegen (2023) 3. | Beheerplan Civiele kunstwerken (2023) 4. | Beheerplan bebording en bewegwijzering Hilversum (2023) 5. | Beheerplan Openbare verlichting (2023) 6. | Mobiliteitsvisie (2021) en uitvoeringsagenda mobiliteit (2023) 3.3.3 Riolering Beleid Tot de kapitaalgoederen van de riolering behoren alle openbare voorzieningen die aanwezig zijn voor de gemeentelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Het gaat om riolen, rioolgemalen, bufferbassins en bijkomende voorzieningen. Het Gemeentelijk Watermanagementplan (GWP) 2021-2026 bevat de beleidsuitgangspunten voor de exploitatie van het riool en de financiële consequenties daarvan. In Hilversum zijn de volgende voorzieningen hiervoor aanwezig: • | 491 km rioolleiding, waaronder:  | 209 kilometer vuilwater (inclusief klein deel verbeterd gescheiden);  | 208 kilometer regenwater (inclusief klein deel verbeterd gescheiden);  | 6 kilometer infiltratieriool;  | 61 kilometer gemengd riool;  | 11 kilometer persleiding en daarnaast drainageleidingen (bij de Loswal). • | 13.471 inspectieputten • | 705 infiltratieputten • | 91 uitlaten van (verbeterd) gescheiden hemelwaterstelsels • | 60 gemalen voor vuilwater, hemelwater, sportparken, tunnels, randvoorzieningen en opvoergemalen • | 1 externe overstort van gemengd rioolstelsel.

Uitvoering onderhoud Het onderhoud van het gemeentelijke rioolstelsel omvat onder meer het reinigen, ontstoppen en repareren van riolen en kolken, dagelijks beheer van rioolgemalen en het vegen van straten. Jaarlijks wordt cyclisch een deel (ca. 10 tot 15 %) van het totale areaal aan riolering gereinigd. Alle kolken worden minimaal twee keer per jaar gereinigd en gemalen en bergingsvoorzieningen worden meerder keren per jaar gereinigd. Sinds 2024 vinden gelijk met het reinigen visuele inspecties plaats om daarmee een beter inzicht te verkrijgen in de staat van de riolering. In 2025 is gestart om ook de oudere en grote riolen volledig visueel te inspecteren. Daarnaast is er specifieke aandacht voor de inspectie van belangrijke hoofdafvoerleidingen (persleidingen) naar de rioolwaterzuiveringen (RWZI). Met het verkregen inzicht in de staat van de riolering wordt cyclisch de prioritering van de integrale vervangingsopgave opgesteld. 137 JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 138 138 Uit inspectie (in de eerste periode van 2025) van de vuilwaterrioolpersleiding Diependaalselaan is gebleken dat deze in een slechte staat is en dat deze leiding het einde van zijn technische levensduur heeft bereikt. Het is noodzakelijk om deze persleiding met spoed te vervangen. Van de vuilwaterrioolpersleiding in de Van Riebeekweg, zijn de functie, leeftijd en materiaal vergelijkbaar.

De verwachting is dat deze persleiding dus in eenzelfde slechte staat verkeert. Eind 2025 is de voorbereiding opgestart om ook deze persleiding te inspecteren. Uitvoering investeringen Jaarlijks wordt aan het gemeentebestuur een uitvoeringsprogramma voorgelegd waarin de vervangingsinvesteringen zijn opgenomen. Gemiddeld wordt, conform beleid, vervanging van zes en een halve kilometer riool opgenomen. Vervanging van riool vindt zoveel mogelijk plaats samen met vervanging van de weg. Integraal vervangen levert de hoogste kwaliteit tegen de laagste maatschappelijke kosten. Voor 2025 zijn de volgende renovatieprojecten voor de riolering uitgevoerd: GWP riool vervangen in combinatie met wegen • Eikbosserweg • Trompenberg Zuid: Steijnlaan, Bothalaan en Trompenbergerweg, tussen Steijnlaan en Krugerweg • Boomberg: Sterrelaan • Parkeerterrein Melkpad • Zeeheldenkwartier; J.P.

Coenstraat en Cornelis Evertsenstraat • Noord: Berlagelaan, tussen Stalpaertstraat en Floris Vosstraat, Erfgooiersstraat, ventweg, tussen Jacob van Campenlaan en Graaf Wichmanstraat, Lopes Diaslaan, tussen Graaf Wichmanstraat en Sauerstraat GWP alleen riool vervangen • Smidsteeg • Schuttersweg Gemalen (circulaire vervangingen met waar mogelijk hergebruik van onderdelen) • Zuiderloswal • 's Gravelandseweg • Kerkelanden 4 • Van Dijkstraat (dit gemaal is niet vervangen, maar verwijderd) • Boslaan • Melkmeent • Horneboeglaan • Oude Loswal Bij de begroting 2025 zijn geplande investeringskrediet voor het vervangen van wegen verlaagd met € 1,35 miljoen en het investeringskrediet voor het onderhouden van riolering verlaagd met € 1 miljoen. Hiermee zijn de financiële middelen beter in lijn gebracht met de daadwerkelijke planning en uitvoeringscapaciteit, waardoor ruimte is ontstaan om bestaande achterstanden in te lopen. Hierdoor is het afgelopen jaar gelukt om de begroting te realiseren en tegelijkertijd voortgang te boeken in het wegwerken van deze achterstanden. In de Eindejaarsrapportage zijn daarnaast diverse mutaties doorgevoerd. Zo zijn budgetten naar beneden bijgesteld en zijn middelen herbestemd om budgetten te bundelen, kostenstijgingen op te vangen en projecten efficiënter te kunnen uitvoeren. Dit heeft geleid tot zowel vrijval van middelen (o.a.

GWP 2018, 2021 en 2022) als gerichte budgetverhogingen voor complexe projecten zoals de Berlagelaan en het West-Indiëkwartier. JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 139 Bedragen x € 1.000 Progr | Riolering | Jaarstukken | Begroting | Jaarstukken 2024 | 2025 | 2025 1 Onderhoudslasten | 1.344 | 1.483 | 1.667 1 Investeringen GWP | 2.903 | 3.325 | 3.442 1 Splitsen hemelwater van vuilwater | 10 | 4 1 Optimalisatie hemelwaterafvoer openbare ruimte | 69 | 218 1 Afkoppelen en infiltreren grote daken postcode 1221 | 24 | 237 1 Hemelwaterriool Oude Loosdrechtseweg | 16 | 315 | 9 1 Waterberging 1221 Minckelerstraat (Overdekte gracht) | 38 | 52 Totaal | 4.404 | 5.123 | 5.629 Relevante beleidsnota's 1. | Gemeentelijk Watermanagementplan 2021-2026 3.3.4 Water Beleid Tot de kapitaalgoederen van water behoren de oeverbeschermingen van alle openbare oppervlaktewateren en vijvers in de stad. Het beheer van de oppervlaktewateren en bijbehorende gemalen en koppelleidingen zijn sinds 1 januari 2024 in beheer van het waterschap Amstel Gooi en Vecht. Uitvoering onderhoud In de overeenkomst met het waterschap is ook opgenomen dat beide partijen samen gaan werken aan de kwaliteitsimpuls van de Oude Haven.

De waterbodem wordt gebaggerd en de verschillende bronnen van vuil dat zich ophoopt in de Oude Haven worden onderzocht om vervolgens een maatregel voor reductie van deze emissie te kunnen vaststellen. De voorbereiding hiervan is gestart in 2025. In 2026 worden deze voorbereidingen middels nadere onderzoeken verder uitgewerkt en de stappen gezet om het baggeren tot uitvoering te brengen. Uitvoering investeringen Het vervangen van beschoeiingen verloopt via het investeringsprogramma. Voor 2025 zijn de investeringen voor vervanging van de beschoeiing Groengordel de Meent en Sportpark Loosdrecht uitgevoerd. Bedragen x € 1.000 Progr | Water | Jaarstukken | Begroting | Jaarstukken 2024 | 2025 | 2025 1 Onderhoudslasten | 241 | 409 | 186 1 Investeringen sluizen | 175 | 94 1 Investeringen vervangen beschoeiing | 605 | 424 | 1.405 Totaal | 1.021 | 833 | 1.685 Relevante beleidsnota's 1. | Gemeentelijk Watermanagementplan (GWP) 2021-2026 2. | Beheerplan Civiele kunstwerken (2023) 139 JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 140 140 3.3.5 Groen Beleid Tot de kapitaalgoederen van groen behoren de plantsoenen, bomen, muren, hekken, banken en speeltoestellen in de openbare ruimte.

In Hilversum beheren we (in orde van grootte, de precieze aantallen variëren op basis van ontwikkelingen in de stad.): • Groen (gras, plantvakken en bospercelen): ruim 200 hectare • Bomen: 35.000 • Prullenbakken: 1.000 • Banken: 650 • Speelplekken: 175 • Speeltoestellen: 750 In het Beheerplan Groen (vastgesteld in 2023) en in het Groenbeleidsplan 2030 (vastgesteld in 2013) is het beleid voor het beheer en onderhoud van het openbaar groen en de bomen vastgesteld. In 2010 is in het kader van de bezuinigingen het kwaliteitsniveau van de plus-gebieden in het handboek Beheer Hilversum buiten teruggebracht naar het basisniveau, met uitzondering van het groen rondom het raadhuis. De programma’s omvatten zowel het beleid over het onderhoud als de investeringen voor (het inrichten) van het openbaar groen. Bomen De ambitie van de gemeente Hilversum is een structureel gezond, divers bomenbestand. Om dit te bereiken, voert de gemeente jaarlijks een VTA (visual tree assessment) inspectie uit. De resultaten worden meegenomen in het programma Boomverzorging. De afgelopen jaren werden gekenmerkt door een toename van de eikenprocessierups-plaag en de Kastanjebloedingsziekte. Door met name gunstige weersomstandigheden was in 2025 van de eikenprocessierups-plaag nauwelijks sprake. We blijven er wel rekening mee houden in de toekomst. In 2023 is het beheerplan Groen door u vastgesteld.

In het algemeen laat dit beheerplan zien dat een verhoogde inzet benodigd is vanwege veranderende weersomstandigheden/klimaatverandering. Tevens zien we een toename in ziekten en plagen. Stormen hebben meer invloed op een ouder bomenbestand, zeker in een zomerperiode wanneer de bomen vol in het blad staan. Speelvoorzieningen De gemeente kiest voor goede en veilige speeltoestellen volgens het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen en zorgt dat de speelvoorzieningen voldoen aan de Europese normen. De speelvoorzieningen worden periodiek gekeurd en gerepareerd zodat op geen enkele wijze risico’s worden genomen met de veiligheid van de gebruikers van de speelvoorzieningen. In 2023 heeft de raad het beheerplan Spelen vastgesteld. Uit dit beheerplan kwam naar voren dat we momenteel te maken hebben met een vervangingspiek. De afschrijvingstermijn is ongeveer vijftien jaar op sport- en speeltoestellen. In een ideale situatie vervangen we jaarlijks een vijftiende deel van het areaal. Dat is momenteel niet het geval. In deze beheerplanperiode willen we deze vervangingspiek meer gaan spreiden, zodat we toewerken naar een ideale jaarlijkse situatie en op termijn een meer gelijkmatig verloop van het investeringskrediet. Met het vaststellen van de Visie openbare ruimte zijn ook middelen beschikbaar gesteld om een transitie zichtbaar te maken in het spelen.

Namelijk de ontwikkeling naar spelen bewegen en ontmoeten. De verdere uitwerking hiervan krijgt steeds meer vorm, want niet iedere speelplek leent zich voor omvorming naar een beweeg en ontmoetingsplek. Deze ontwikkeling gaat vooral om speelplekken die meer een buurtfunctie vervullen. Mogelijk dat een van de hierna genoemde plekken in aanmerking komt. Uitvoering onderhoud Onderhoudswerkzaamheden aan groen en bomen worden uitgevoerd conform het onderhoudsbestek groen. Voor sommige werkzaamheden is een bepaalde frequentie voor het onderhoud vastgesteld. Andere werkzaamheden worden getoetst op een vooraf overeengekomen beeldkwaliteit. Vanuit een bezuinigingsopgave is het onderhoud van de boomspiegels aangepast van schoffelen naar twee keer maaien per jaar. De onderhoudswerkzaamheden worden door twee aannemers uitgevoerd: • SBS (de wijken Noord, Zuid, Raadhuistuin en Servicedienst) • CBA (de wijken Centrum Zuid-Oost en Oost en de boomverzorging). Uitvoering investeringen Bij het uitvoeren van investeringen wordt zoveel mogelijk gekozen voor een integrale benadering. Waar mogelijk stemt de gemeente de werkzaamheden aan het groen af met gelijktijdige werkzaamheden aan infrastructurele werken zoals het vervangen wegen, rioleringswerkzaamheden en andere projecten.

Het kan ook voorkomen dat grotere renovatiewerkzaamheden aan groen apart worden uitgevoerd omdat de levensduur van het groen niet altijd dezelfde is als die van riolen en andere infrastructurele voorzieningen. De kastanjebomen binnen het gemeentelijk bomenbestand JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 141 kampen al enige tijd met de kastanjebloedingsziekte. Uit inventarisatie is gebleken dat ruim 300 bomen zijn aangetast. Vanaf 2023 zijn we begonnen de aangetaste bomen vervangen. Deze aanpak loopt door tot en met 2027. In 2025 zijn onder meer de volgende locaties in het openbaar groen gerenoveerd: Plantsoenen: • | Eikbosserweg/Kolhornseweg (ventweg) • | Groen wadi Joh. Huslaan • | Aardjesberg • | Nimrodpark fase III Speelvoorzieningen In 2025 zijn op de volgende locaties speelvoorzieningen gerenoveerd • | Zwinglilaan • | Grasmeent • | Van Speyklaan • | Bijenmeent • | Theresiahof Bedragen x € 1.000 Progr | Groen | Jaarstukken | Begroting | Jaarstukken 2024 | 2025 | 2025 1 Onderhoudslasten | 5.691 | 6.113 | 6.049 1 Investeringen speelvoorzieningen | 318 | 482 | 284 1 Investeringen groenvoorzieningen | 139 | 324 | 138 1 Instandhouding bomen | 95 | 288 | 114 1 Investeringen aanpak kastanjebloedingsziekte | 0 | 228 | 0 Totaal | 6.243 | 7.435 | 6.585 Relevante beleidsnota's 1. | Visie Openbare ruimte (2024) 2. | Impuls voor extra groen (2016) 3.

| Speeltuinbeleid van Hilversum 2008 – 2015 4. | Beheerplan Groen (2023) 5. | Beheerplan Spelen (2023) 6. | Programma Groen Hilversum 2040 (2023) 3.3.6 Kantoorgebouwen Beleid Tot de kapitaalgoederen van de kantoorgebouwen behoren de panden voor de huisvesting van de gemeente zelf. Het betreft de kantoorgebouwen: het raadhuis aan het Dudokpark, de kantoorvilla, het stadskantoor aan de Oude Enghweg 21 en 23 en de gemeentewerf op de 1e Loswal. Het kantoor aan de Wilhelminastraat 1 wordt voor het Sociaal plein gehuurd. Voor de gebouwen in eigendom zijn door een extern bureau meerjarige onderhoudsplannen opgesteld, de zogenoemde MOP´s. De gemeente actualiseert de MOP’s tenminste eens in de vier jaar. De MOP’s hebben een looptijd van veertig jaar (periode 2024-2033) en is een dynamisch document. Jaarlijks wordt aan de hand van een schouw bepaald wat wij dat jaar gaan uitvoeren en wat wij eventueel door kunnen schuiven naar latere jaren. Ook het naar voren halen van later geplande werkzaamheden komt voor, bijvoorbeeld vanuit het oogpunt van efficiëntie. Jaarlijks wordt voor de MOP´s een vast bedrag aan een voorziening gedoteerd waaruit alle toekomstige onderhoudslasten kunnen worden betaald. De onderhoudsplannen worden jaarlijks bij de jaarrekening voor werkelijke en verwachte prijsstijgingen geactualiseerd.

Hiermee geven we een realistisch en actueel beeld van de lasten voor het onderhoud in de toekomst. Op 14 mei 2025 heeft er raad ingestemd met het voorstel “Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed”. In dit voorstel zijn 31 objecten opgenomen die in de periode van 2026-2030 in tranches worden verduurzaamd. De verduurzaming van de locaties in de eerste tranche zijn in 2025 (Duurzaam maatschappelijke vastgoed) aangevraagd en 141 JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 142 142 verleend. In deze tranches zijn ook de verduurzaming van het raadhuis, stadskantoor en de villa. De verduurzaming van het raadhuis wordt uitgevoerd in combinatie met het herstel van de vloeren. De raad heeft dit besloten in een afzonderlijk voorstel op 14 mei 2025. Uitvoering onderhoud Gebruikersonderhoud: Uit het exploitatiebudget van het gebruikersonderhoud wordt het volgende dagelijkse onderhoud voor de kantoorgebouwen betaald: • Elektrotechnische installaties (lichtinstallatie en gebouwbeheersysteem) • Werktuigbouwkundige installaties (verwarmingsinstallaties, luchtbehandeling- en ventilatie, koelinstallaties • Sanitaire installaties (hemelwaterafvoer, riolering, waterinstallaties en sanitair) • Overige installaties (lift-, de beveiligings- en de brandmeldinstallaties van de gebouwen). • Binnen schilderwerk.

Voor het dagelijkse-/gebruikersonderhoud is voor de kantoorgebouwen aan de Oude Enghweg 21 en 23 is een budget in de exploitatie beschikbaar van € 407.000. In 2025 is hiervan € 367.619 uitgegeven. Voor de locaties 1e Loswal en Wilhelminastraat is resp. € 99.000 en € 27.000 opgenomen voor het gebruikersonderhoud. Gerealiseerd is € 76.724 respectievelijk nihil. Eigenaarsonderhoud: Het eigenaarsonderhoud wordt bekostigd uit de voorziening Onderhoud ambtenarenhuisvesting. In 2025 is daarvoor € 692.000 aan de voorziening voor het onderhoud aan de kantoorgebouwen toegevoegd. Raadhuis Dudokpark 1 Het uitgevoerde eigenaarsonderhoud in 2025 bestond uit het vervangen van het gebouwbeheersysteem, de condenspomp van de koeling en stoombevochtiger. Daarnaast is een gedeelte voor eigenaarsonderhoud uitgevoerd voor klachten en de monumentenwachtrapportage. Stadskantoor Oude Enghweg 23 Het uitgevoerde eigenaarsonderhoud in 2025 bestond uit het reviseren van de luchtbehandelingskasten en het herstellen van het klimaatplafond. Kantoorvilla Oude Enghweg 21 In 2025 zijn geen onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Huisvesting 1e Loswal In 2025 zijn de dakventilatoren vervangen. Wilhelminastraat Voor de huisvesting van de afdeling Sociaal Plein wordt een pand gehuurd aan de Wilhelminastraat.

Het geplande dagelijkse onderhoud bestaat uit diverse kleine onderhoudswerkzaamheden en wordt gedekt uit het beschikbare budget voor de huisvestingslasten (incl. huur) van € 459.000. De realisatie in 2025 komt uit op een bedrag van € 459.128. Uitvoering investeringen Eind 2022 is schade geconstateerd aan de betonvloeren van het rijksmonumentale raadhuis Hilversum als gevolg van chlorideaantasting. Tegelijkertijd heeft het gebouw een laag energielabel F door slechte isolatie en inefficiënte verwarmingssystemen. Voor een toekomstbestendige oplossing is voorgesteld om de risicovloeren te vervangen en tegelijkertijd verduurzamingsmaatregelen te nemen, waaronder ook vloerverwarming te integreren. De raad heeft op 14 mei 2025 (Aanpak herstel constructieve vloeren en verduurzaming raadhuis) een krediet beschikbaar gesteld van € 7.640.000 voor het herstel van de vloeren. De voorbereidingen voor het herstel van de vloeren worden in 2026 voortgezet om in 2028 daadwerkelijk te kunnen starten met deze werkzaamheden.

JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 143 Bedragen x € 1.000 Progr | Kantoorgebouwen | Jaarstukken | Begroting | Jaarstukken 2024 | 2025 | 2025 4 Onderhoudslasten (raadhuis, stadskantoor, kantoorvilla) | 450 | 362 | 365 4 Onderhoudslasten (locatie Loswal, Wilhelminastraat) | 82 | 126 | 77 4 Investering Herstel vloeren en verduurzamen raadhuis | 7.640 | 0 4 Uitbreiding Wilhelminastraat | 1.727 | 2.534 4 Investeringen kantoorgebouwen | 129 | 244 4 Investeringen duurzaamheid | 163 | 35 4 Toevoeging voorziening onderhoud | 654 | 654 | 692 Totaal | 1.478 | 10.509 | 3.947 Relevante beleidsnota's 1. | Actualisatie meerjaren onderhoudsplannen 2024-2033 voor het gemeentelijke vastgoed en de sportaccommodaties; 2. | Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed; 3. | Aanpak herstel constructieve vloeren en verduurzaming raadhuis. 3.3.7 Onderwijshuisvesting Beleid Tot de kapitaalgoederen van de onderwijshuisvesting behoren de schoolgebouwen en gymzalen. Het dagelijks onderhoud van de schoolgebouwen valt niet onder de gemeente, maar onder de schoolbesturen. De gemeente onderhoudt dertig onderwijsgebouwen: achtentwintig gymnastieklokalen, één schoolgebouw in eigendom en één voorzieningen gebouw. De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht om te voorzien in voldoende en adequate huisvesting voor het onderwijs.

In april 2024 heeft de gemeenteraad een besluit genomen over een het Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting (“IHP”) voor de periode 2024-2039. Er worden constructiefouten hersteld, scholen gerenoveerd, nieuwe scholen gebouwd en worden gymzalen aangepakt. Het IHP sluit aan bij de gestelde eisen vanuit de ‘Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs gemeente Hilversum 2022’ en bevat een vermelding van de voorzieningen in de onderwijshuisvesting in de periode 2024-2027 inclusief de bijbehorende financiën. Het IHP geeft daarbij een doorkijk naar de periode van twaalf jaar volgend op de periode van vier jaar waarvoor dit plan geldt (2028-2039). Inmiddels is over de voortgang van het IHP twee keer gerapporteerd d.m.v. een voortgangsrapportage en zijn bijstellingen doorgevoerd om het programma op koers te houden. De instandhouding en het levensduur verlengend onderhoud van de scholen zijn taken van de schoolbesturen. De schoolbesturen hebben de mogelijkheid om te investeren in het verduurzamen van de schoolgebouwen. De kosten voor de instandhouding en het verduurzamen van de schoolgebouwen zijn voor het schoolbestuur. Incidenteel kan daarvoor aanspraak worden gedaan op rijks- en provinciale subsidies.

Voor het onderhoud van de gymlokalen in het primair onderwijs (gemeentelijke taak) is een onderhoudsvoorziening ingesteld om de kosten van het geplande levensduur verlengende onderhoud gelijkmatig over tien jaren te spreiden. Aan deze voorziening wordt jaarlijks een bedrag toegevoegd om de gymzalen op het vereiste niveau te houden/krijgen. Op 11 december 2024 heeft de raad de meerjarige onderhoudsplannen 2024-2033 en bijbehorende onderhoudsvoorzieningen vastgesteld. De financiële effecten daarvan zijn verwerkt in de begroting 2024 en verder. De onderhoudsplannen worden jaarlijks geactualiseerd op basis van de laatst vastgestelde jaarstukken. Hiermee geven we een realistisch en actueel beeld van de lasten voor het onderhoud. Bij de jaarrekening 2025 zijn de benodigde dotaties aan de voorzieningen MOP geactualiseerd voor de werkelijke prijsstijgingen van 2025 en met de verwachte prijsstijgingen voor de komende planperiode 2026 tot en met 2034. Uitvoering onderhoud Het eigenaarsonderhoud wordt bekostigd uit de voorziening onderhoud gymlokalen/schoolgebouwen. In 2025 is € 423.000 aan deze voorziening toegevoegd. In het meerjarig onderhoudsplan zijn in 2025 voor de volgende gymzalen werkzaamheden uitgevoerd: 143 JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 144 • | Jan Blankenlaan 8, herstellen muur en hekwerk. • | Merelstraat 45, vervangen van de hemelwaterafvoer.

• | Goudenregenlaan 5, vervangen kunststof dakafwerking. Uitvoering investeringen In onderstaande tabel wordt bij de begroting 2025 het totaalbedrag aan begrote investeringen in 2025 getoond. De begrote investeringen sluiten aan bij de in het Integraal Huisvestingsplan 2024-2039 vastgestelde projectoverzicht en de opvolgende voortgangsrapportages. Op het investeringsprogramma stonden voor 2025 o.a. onderstaande investeringen geraamd: • | HSV (inclusief gymzaal) • | Vondelschool • | Het Mozaïek • | Lorentzschool • | AT MAVO • | Godelindeschool (inclusief gymzaal) • | Flore (inclusief gymzaal) • | ISK In onderstaande tabel staat onder de kop ‘jaarstukken 2025’ het totaalbedrag aan daadwerkelijke uitgaven in 2025 aangaande investeringen. Hierbij moet worden opgemerkt dat uitgaven ook betrekking hebben op investeringen die zijn begroot in eerdere jaren. In 2025 zijn in lijn met het Integraal Huisvestingsplan 2024-2039 uitgaven gedaan voor o.a. de realisatie van de Wilgetak, Hilversumse Schoolvereniging, gymzaal Villa Vrolik, Het Mozaïek, Hilfertsheem, Bloemrijk (voorheen de Paulusschool), en de voorbereiding van o.a. de volgende nieuwbouw/renovatie projecten: Violenschool, gymzaal Villa Vrolik, Vondelschool en Godelindeschool.

De begrote investeringen in 2025 hebben deels betrekking op projecten die voor uitvoeringsjaar 2026 (en later) staan ingepland en nog moeten worden uitgevoerd. Hiervoor zijn in 2025 logischerwijs geen of beperkte uitgaven gedaan, deze uitgaven worden echter nog wel verwacht Dit verklaart grotendeels de afwijking in onderstaande tabel tussen het begrote en gerealiseerde bedrag. Bedragen x € 1.000 Progr | Onderwijshuisvesting | Jaarstukken | Begroting | Jaarstukken 2024 | 2025 | 2025 2 Investeringen | 5.013 | 44.396 | 12.274 2 Toevoeging voorziening onderhoud | 275 | 276 | 423 Totaal | 5.288 | 44.672 | 12.697 Relevante beleidsnota's 1. | Integraal Huisvesting Plan (IHP) 2024-2039 2. | Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs Hilversum 2022 3. | Onderwijs huisvestingsprogramma 4. | Meerjarige onderhoudsplanning 2024-2033 3.3.8 Overig maatschappelijk vastgoed Beleid Tot de kapitaalgoederen van het maatschappelijk vastgoed behoren de buitensportaccommodaties, de panden voor sociale, culturele en welzijnsdoeleinden, kinderopvang, sporthallen, het zwembad, begraafplaatsen, parkeergarages en overige panden. Het bezit van maatschappelijk vastgoed is een kerntaak van de gemeente. Op basis van strategische, juridische en financiële overwegingen heeft het college bepaald welke objecten de komende jaren verkocht kunnen worden (zie alinea Verkoop vastgoed).

Voor de gebouwen in eigendom zijn door een extern bureau meerjarige onderhoudsplannen opgesteld, de zogenoemde MOP´s. De gemeente actualiseert de MOP’s tenminste eens in de vier jaar. Jaarlijks wordt voor de MOP´s een vast bedrag aan een voorziening gedoteerd waaruit alle toekomstige onderhoudslasten kunnen worden betaald. Op 11 december 2024 heeft de raad de meerjarige onderhoudsplannen 2024-2033 en bijbehorende onderhoudsvoorzieningen vastgesteld. De financiële effecten daarvan zijn verwerkt in de begroting 2024 en verder. De onderhoudsplannen worden jaarlijks 144 JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 145 geactualiseerd op basis van de laatst vastgestelde jaarstukken. Hiermee geven we een realistisch en actueel beeld van de lasten voor het onderhoud. Bij de jaarrekening 2025 zijn de benodigde dotaties aan de voorzieningen MOP geactualiseerd voor de werkelijke prijsstijgingen van 2025 en met de verwachte prijsstijgingen voor de komende planperiode 2026 tot en met 2034. Aantal objecten/gebouwdelen met voorzieningen groot onderhoud: • | 5 parkeergarages • | 7 gebouwen begraafplaatsen • | 3 gebouwen cultureel vastgoed • | 5 sportaccommodaties/37 sportvelden • | 31 overig vastgoed • | 12 buurt- en clubhuizen/kinderopvang Verkoop vastgoed Bij het vaststellen van de geactualiseerde meerjarige onderhoudsplannen 2024-2033 is een nieuwe lijst met 19 te verkopen objecten vastgesteld.

In 2025 stonden acht objecten gepland om afgestoten te worden. Uiteindelijke hebben we twee objecten verkocht. Het college heeft op 16 juli 2024 ingestemd met “Bestuursopdracht Richtinggevend Kader Maatschappelijke Voorzieningen”. In dit voorstel is ook besloten om de verkoop van objecten met een maatschappelijke bestemming aan te houden. Het gevolg is dat een drietal objecten met een maatschappelijke bestemming voorlopig niet worden verkocht. Verder wordt al lang onderhandeld over de verkoop van 3 objecten aan een woningcorporatie, maar de koopovereenkomsten zijn nog niet getekend. Uiteindelijke hebben we twee objecten verkocht. Adres | Functie | Verkoopprijs Augustinushof 63 | Maatschappelijk | € 1.350.000 ’s-Gravelandseweg 182 | Woning | € 390.000 Totaal | € 1.740.000 In de “Bestuursopdracht Richtinggevend Kader Maatschappelijke Voorzieningen” is ook besloten om de verkoop van objecten met een maatschappelijke bestemming aan te houden. Het gevolg is dat objecten met een maatschappelijke bestemming voorlopig niet zonder meer verkocht gaan worden. Voor Augustinushof 63 geldt in dit geval een uitzondering op het richtinggevend kader omdat in de huurovereenkomst een recht van eerste koop was opgenomen. Uitvoering onderhoud Met de meerjarige onderhoudsplannen richt de gemeente zich op het sober en doelmatig in stand houden van het maatschappelijk vastgoed.

Om de onderhoudslasten gelijkmatig over de jaren te verdelen zijn onderhoudsvoorzieningen ingesteld. Hieraan is in 2025 € 2,7 miljoen toegevoegd. In de meerjarige onderhoudsplannen zijn voor 2025 onder andere voor de volgende panden werkzaamheden uitgevoerd. Parkeergarages Het eigenaarsonderhoud wordt bekostigd uit de voorziening Onderhoud parkeergarages. In 2025 is € 445.000 aan deze voorziening toegevoegd. In 2025 zijn onder andere de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • | Gooiland, Koningshof 1, vervangen van de hydraulische lift. • | Gooische Brink, Brinkweg 1, vervangen van de brandmeldinstallaties. Begraafplaatsen Met ingang van 1 augustus 2016 is de exploitatie en het beheer van de begraafplaatsen/crematorium overgedragen aan de Stichting Begraafplaatsen en Crematorium Hilversum. De gemeente blijft echter eigenaar van de panden en daarmee verantwoordelijk voor het eigenaarsonderhoud. De panden worden verhuurd aan de Uitvaartstichting. In 2024 heeft de raad besloten om het onderhoud van het Metaheerhuisje aan de Vreelandseweg 1 (de Joodse Begraafplaats) voor haar rekening te nemen en uit te voeren. De kosten van dit onderhoud wordt vanaf 2025 structureel in de meerjarige onderhoudsplannen en de daarmee samenhangende voorziening meegenomen. Het eigenaarsonderhoud wordt bekostigd uit de voorziening Onderhoud gebouwen begraafplaatsen.

In 2025 is € 90.000 aan deze voorziening toegevoegd. In 2025 zijn onder andere de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • | Kolhornseweg 13, schilderwerkzaamheden aan het kantoor en de aula. • | Laan 1940-1945, schilderwerkzaamheden aan het dienstgebouw. 145 JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 146 Cultureel vastgoed Het eigenaarsonderhoud wordt bekostigd uit de voorziening Onderhoud cultureel vastgoed. In 2025 is € 169.000 aan deze voorziening toegevoegd. In 2025 worden onder andere de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • | Koninginneweg 44, vervangen van de regelapparatuur van het gebouwbeheersysteem. • | Kerkbrink 6, Museum, vervangen van de regelapparatuur van het gebouwbeheersysteem en herstelwerkzaamheden aan de hydraulische lift. Sporthallen en sportparken Het eigenaarsonderhoud wordt bekostigd uit de voorziening Onderhoud sportaccommodaties. In 2025 is € 1.354.000 aan deze voorziening toegevoegd. In 2025 zijn onder andere de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • | Jan van der Heijdenstraat/Sporthal de Lieberg, vervangen van de vloer, de rookgasafvoer en de lichtlijnen. • | Franciscusweg 6a/Sporthal Kerkelanden, vervangen van de sportvloer, gasboiler en brandmeldinstallaties. 6/Sporthal Meent, vervangen brandmeldinstallaties en schilderwerk. • | Arena 101/Dudoktribune, schilderwerk. • | Arena 303/Sporthal Dudok Arena, elektrotechnische werkzaamheden.

• | Sportpark Loosdrecht, renoveren van een honkbalveld. • | Sportpark Anna’s Hoeve, renoveren van een kunstgrasveld. Overige panden Het eigenaarsonderhoud wordt bekostigd uit de voorziening Onderhoud overig vastgoed. In 2025 is € 256.000 aan deze voorziening toegevoegd. In 2025 zijn onder andere de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • | Noorderweg 96, aanpassen van de ventilatie. • | Diependaalselaan 343, schilderwerkzaamheden. Buurt- en clubhuizen en kinderopvang (jeugd) Het eigenaarsonderhoud wordt bekostigd uit de voorziening Onderhoud jeugd. In 2025 is € 262.000 aan deze voorziening toegevoegd. In 2025 zijn onder andere de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • | Goudenregenlaan 3, vervangen dak rijwielstalling. Uitvoering investeringen Buitensportaccommodaties staan opgenomen in het investeringsprogramma. Vanaf 2020 zijn de vervangingen van (kunst)grasvelden opgenomen in het MOP. Voor 2025 zijn geen investeringen in Overig maatschappelijk vastgoed. Het verduurzamen van het eigen vastgoed waar onze maatschappelijk vastgoed deel van uitmaakt is een belangrijke opgave in ons duurzaamheidsbeleid. Om een gedeelte van het gemeentelijk vastgoed te verduurzamen heeft de raad op 14 mei 2025 (de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed) een krediet beschikbaar gesteld. In de periode 2026 – 2030 worden 31 panden verduurzaamd.

Bedragen x € 1.000 Progr | Overig maatschappelijk vastgoed | Jaarstukken | Begroting | Jaarstukken 2024 | 2025 | 2025 1 Investeringen ov maatschappelijk vastgoed (sport) | 0 div Investeringen verduurzaming gemeentelijk vastgoed | 5.544 | 32 1 Toevoeging groot onderhoud parkeergarages | 474 | 474 | 445 2 Toevoeging onderhoud kinderdagopvang/wijkcentra (jeugd) | 262 | 237 | 262 1 Toevoeging voorziening onderhoud sportaccommodaties | 1.450 | 1.446 | 1.354 1 Toevoeging voorziening cultureel vastgoed | 169 | 169 | 121 1 Toevoeging voorziening sluizen, gemalen en recreatie | 59 | 53 | 56 5 Toevoeging voorziening overig vastgoed | 279 | 308 | 256 1 Toevoeging voorz groot onderhoud begraafplaatsen | 90 | 90 | 90 Totaal | 2.783 | 8.321 | 2.616 Relevante beleidsnota's 1. | Meerjarenonderhoudsplan maatschappelijk gemeentelijke gebouwen 2024-2033 (panden sociaal, cultureel, welzijn, sporthallen (incl. zwembad), kinderopvang, begraafplaatsen, parkeergarages en panden van de voormalige afdeling grondzaken); 2. | Meerjarenonderhoudsplan buitensportaccommodaties 2024-2033; 3. | Nota grond- en vastgoedbeleid 2020-2023 146 JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 147 147 3.4 Financiering 3.4.1 Inleiding De gemeente Hilversum heeft verschillende financiële voorschriften en verordeningen die het beheer en de verantwoording van de financiën reguleren.

Naast het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de wet Financiering Decentrale Overheden (wet FIDO), vereist artikel 212 van de gemeentewet dat de gemeenteraad een financiële verordening vaststelt. In de "Financiële verordening gemeente Hilversum" zijn regels opgenomen met betrekking tot de doelstellingen en richtlijnen van de financieringsfunctie. Aanvullend daarop is in 2023 het "Treasurystatuut Hilversum 2023" vastgesteld. Dit statuut dient als kader voor het beheer, toezicht en verantwoording van financiële geldstromen, posities en de daaraan verbonden risico's. Op 25 maart 2025 heeft het College van Burgemeester en Wethouders de position paper vastgesteld. Hierin is besloten om als financiële strategie te werken met een maximale schuldquote van 130%. Deze strategie geldt voor een periode van tien jaar vooruit. Dit betekent dat de gemeente ernaar streeft om de schulden binnen deze grens te houden, zodat de financiële situatie gezond blijft. De gemeente Hilversum streeft naar het beheersen van risico’s zoals die zijn verbonden aan de financieringsfunctie en het minimaliseren van kosten zoals vastgelegd in artikel 2 van het “Treasurystatuut Hilversum 2023”. In deze financieringsparagraaf wordt informatie gegeven over de dekking van de financieringsbehoefte en de daarmee samenhangende rentelasten en rentebaten van het jaar 2025.

3.4.2 Beleid De gemeente sluit leningen af om de dagelijkse kosten, investeringen, grondexploitaties en het terugbetalen van leningen te betalen. De gemeente kijkt naar de totale geldbehoefte voor alle onderdelen samen. Er wordt dus niet voor elk project apart geld geleend. Er zijn twee soorten leningen die de gemeente kan gebruiken om geld te lenen: 1. Kortlopende leningen: deze hebben een looptijd korter dan één jaar. De gemeente mag maximaal 8,5% van het totaal van de begroting (lees: kasgeldlimiet) aan kortlopende leningen gebruiken. Dit is een wettelijke regel die voorkomt dat de gemeente te veel korte leningen gebruikt, omdat die vaak goedkoper zijn maar ook risico’s kunnen geven. 2. Langlopende leningen: deze hebben een looptijd langer dan één jaar. De gemeente gebruikt deze leningen als het maximale bedrag voor kortlopende leningen al bereikt is. Er is ook een regel dat de gemeente elk jaar niet meer dan 20% van het totaal van de begroting mag herfinancieren (lees: renterisiconorm) (dat betekent dat oude langlopende leningen worden vervangen door nieuwe langlopende leningen). Dit is om het risico op hogere rentelasten te beperken. In 2025 heeft Hilversum zich aan de regels van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm gehouden. Voor meer uitleg, zie paragraaf 3.4.4. 3.4.3 Dekking financieringstekort De gemeente houdt altijd in de gaten hoeveel geld er beschikbaar is.

Gedurende het jaar wordt een voorspelling gemaakt van hoeveel geld er nodig is. Deze voorspelling wordt steeds aangepast als er nieuwe informatie is. Zo weten we precies wanneer en hoeveel geld we moet lenen. De grootte van het tekort aan geld hangt af van hoeveel en hoe snel er geld wordt uitgegeven en ontvangen. Dit geldt voor de uitvoering van het dagelijkse werkzaamheden, het investeringsplan, de grondexploitaties en de geldstromen voor leningen (zoals het terugbetalen van oude leningen en het afsluiten van nieuwe leningen). De grafiek hieronder laat zien hoeveel geld er in 2025 per saldo is ontvangen en uitgegeven in verschillende onderdelen. JAARSTUKKEN 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 148 148 Figuur 3.1 Liquiditeitsbehoefte per categorie 2025 (bedragen maal € 1.000 waarbij + ontvangsten zijn en - uitgaven) 1. Het saldo van de reguliere inkomsten en uitgaven is beduidend hoger dan de raming voor 2025. Een van de oorzaken is de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds die ruim € 15 miljoen hoger uitkomt dan opgenomen in de primaire begroting 2025. 2. De grondexploitaties leverden in 2025 per saldo een nadelige (meer uitgaven dan inkomsten) kasstroom op van € 2,2 miljoen. Dit is nadeliger dan de geraamde voordelige kasstroom van € 6,1 miljoen in 2025. Dit wordt veroorzaakt door het doorschuiven van de geraamde verkopen in 2025 naar een later moment. 3.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://hilversum.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/16285adb-4af5-4abc-9364-cd7a3e815eef?agendaItemId=d00e7361-f24c-48cf-9b43-e143582b036b