Bijlage 1 gebiedsagenda centrum Hilversum

•

Wagenmakersplein: plein voor ontmoeting, maar ook veelgebruikte fietsparkeerplek. In de toekomst kan het plein worden verbeterd door het te ontwikkelen naar een speelplein met een speelelement en groen. Hier dient dan wel ruimte voor te worden gemaakt, bijvoorbeeld door het fietsparkeren te verplaatsen.

•

Stationsplein: een levendige, groene en veilige plek die het centrum en Hilversum-Oost met elkaar verbindt. Het Stationsplein wordt een aantrekkelijke entree van het centrum vanaf het station waar onder andere ruimte is voor mediabedrijven. Door de verbeteringen op dit plein en de plannen voor Bruisend Hart aan de oostzijde van het station verbetert de samenhang tussen de oostzijde van Hilversum en het centrum.

29

<

N

4.3 FIJNE LEEFOMGEVING 50m

<

100 m

200 m

<

Kerrkstraat K k aat at

Figuur 13 Toekomstbeeld fijne leefomgeving. Bron gemeente Hilversum, 2023

< inhoud

30

Ambitie: in 2030 is het centrum van Hilversum een fjne plek om te winkelen, ontmoeten, werken, wonen en recreëren.

<

Het centrum is een gebied voor en van alle Hilversummers en bezoekers uit de regio. Hier komen mensen bijeen om elkaar te ontmoeten, een bezoek te brengen aan de winkels, culturele voorzieningen of horeca, een dagje of avond uit te gaan en te ontspannen. Tegelijkertijd is er de (boven)regionale aantrekkingsfunctie voor bezoekers van buiten Hilversum die het centrum ook waarderen. Daarnaast is het centrum een plek om te wonen. De afgelopen jaren zijn nieuwe woningen gerealiseerd, vooral boven winkelpanden. De komende jaren neemt het aantal woningen naar verwachting verder toe. Dit alles maakt dat een fijne leefomgeving belangrijk is. Daarbij spelen de volgende vragen: hoe kunnen we een aantrekkelijk en levendig centrumgebied realiseren en daarbij de overlast voor de bewoners beperken? Hoe kan het centrum zowel gastvrij zijn voor bezoekers als een echt ‘thuis’ voor bewoners? Wat is de juiste balans tussen rust en reuring? Het centrum kan meer nieuwe bewoners verwelkomen en hen een dynamische woonomgeving bieden. Daarbij zijn maatregelen nodig die de (sociale) veiligheid en leefbaarheid borgen. Het doel is om een aangename sfeer te creëren en te behouden. Door bewoners, ondernemers, jongeren en maatschappelijke partners is de Groest nadrukkelijk aangewezen als verbeterplek op het gebied van veiligheid en sfeer.

Schoon, heel en veilig Vervuiling en overlast komen naar voren als specifieke problematiek, aangegeven door bewoners en bezoekers. Vervuiling uit zich in bijvoorbeeld zwerfvuil,hondenpoep en bijplaatsingen naast ondergrondse containers. Daarnaast ervaren mensen overlast van bijvoorbeeld rondhangen, coffeehops, wildstallen van fietsen en scooters, een ongewenst beeld door vuilniscontainers op straat en overlast van kauwen. ‘Schoon, heel en veilig’ blijft daarom een belangrijke randvoorwaarde voor een fijne leefomgeving in het centrum. Dit vraagt om

< inhoud

blijvend actief beheer van de openbare ruimte, waarbij GAD, gemeente, ondernemers en bewoners samenwerken. Sociale controle is belangrijk voor het gevoel van veiligheid. Met meer inwoners in het centrum zijn er ook na sluitingstijd van de winkels nog mensen op straat. Woningen hebben kamers en mogelijk buitenruimtes met uitzicht op de openbare ruimte. Sommige gebouwen direct aan de straat hebben gesloten of dichtgeplakte gevels waardoor er geen zicht op de openbare ruimte is. Hier dient aandacht voor te zijn bij toekomstige ontwikkelingen. Tijdens de coronacrisis is een deel van de terrassen tijdelijk uitgebreid, om zo ruimte te geven aan horecabezoek in de anderhalvemetersamenleving. Dit heeft het centrum veel levendigheid gebracht. De uitgebreide terrassen worden in 2024 geëvalueerd.

Toename centrumwoningen Naast de al geplande extra woningen in het centrum zijn er kansen om nog meer woningen toe te voegen, met name boven winkels. Nu de vraag naar woningen hoog is, geldt dat ook voor de investeringsbereidheid. Transformaties in de entreegebieden blijven uit omdat de parkeernorm voor andere functies hier hoog is. De verwachting is dat op korte termijn nieuw parkeerbeleid wordt vastgesteld, waarin de parkeernormen zijn aangepast. Hiermee wordt het makkelijker om transformaties in de entreegebieden en aanloopstraten te realiseren. Naast het toevoegen van studio’s en kleine appartementen voor starters en ouderen zijn er aan de randen van het centrum kansen voor het vergroten van het woonzorgaanbod. Mogelijkheden liggen bij het toevoegen van zorgwoningen die voldoen aan de wensen van de Hilversumse ouderen. Dit kan goed opgaan met de toevoeging van meer zorgvoorzieningen.

Fijne werkplek Daarnaast is het belangrijk dat het centrum een fijne plek blijft om te werken. De werkgelegenheid in het centrum neemt af en er is een tekort aan ruimte voor bedrijvigheid in Hilversum (Economisch Perspectief, 2040). In het Econo-

31

<

misch Perspectief 2040 wordt uitgegaan van een benodigde toevoeging van circa 60.000 tot 130.000 m² kantoorruimte tot 2040 in Hilversum op de informele werklocaties, waaronder het centrum. Leegstaande panden in het centrum zijn interessant als werkplek om de broedplaats- en ontmoetingsfunctie verder vorm te geven. Ook uit het participatietraject is gebleken dat hier vanuit ondernemend Hilversum veel vraag naar is.

Toevoeging maatschappelijke voorzieningen Gezien het toenemend aantal inwoners in het centrum en de vergrijzing is het belangrijk om ruimte te reserveren voor maatschappelijke voorzieningen. Te denken valt aan een huisarts of apotheek. Er is veel vraag naar ruimte voor dergelijke voorzieningen. De exacte behoefte voor de toekomst wordt voor geheel Hilversum onderzocht. Dit is een van de vervolgonderzoeken uit de Omgevingsvisie.

<

Ontmoetingsplekken

en elkaar (onverwacht) ontmoeten. We koesteren plekken in het centrum waar nu al ontmoetingen plaatsvinden. Spelen en bewegen krijgen hier meer nadruk. Dit zijn bijvoorbeeld de markt op het Marktplein, de terrassen, de vergroende Zeedijk, de kerken (de Grote Kerk en de Sint-Vituskerk), de stadsparken (Vitushof, Gedenkt te Sterven, Oude Haven) aan de randen van het centrum en in de toekomst de nieuwe bibliotheek. Kansen liggen er bijvoorbeeld bij het toevoegen van een (groene) ontmoetingsplek met speelvoorziening op het Wagenmakersplein.

Multifunctioneel straatmeubilair Een fijne leefomgeving is een omgeving die beweegvriendelijk is. Om het spelen en bewegen te bevorderen, willen we concrete maatregelen nemen. Daarbij valt te denken aan het plaatsen van multifunctioneel straatmeubilair zoals bankjes waar mensen zich ook op kunnen opdrukken en plantenbakken waar op geskatet kan worden. Beweegvriendelijk is ook: alle ruimte voor de voetgangers, zonder obstakels.

<

Het centrum is een ontmoetingsplek voor inwoners van Hilversum en wordt ook wel gezien als ‘huiskamer van de stad’. Centrumbewoners zijn individualistischer ingesteld en minder aangewezen op hun buren voor hun sociale contacten dan bewoners in andere deelgebieden in Hilversum (Hilversum Monitor, 2022). Dit verklaart de relatief lage onderlinge betrokkenheid van centrumbewoners ten opzichte van het Hilversumse gemiddelde. Toch is ontmoeting in het participatietraject veelvuldig benoemd als cruciale factor voor een fijne leefomgeving in het centrum. Het organiseren van gezamenlijke activiteiten voor (oude en nieuwe) bewoners kan het gevoel van verbondenheid vergroten. Met de vestiging van de bibliotheek heeft het centrum er straks een aansprekende en moderne ontmoetingsplek bij. Het Sint Annagebouw (aan de rand van het centrum) vervult steeds meer de functie van ontmoetingsplek. Toevallige ontmoetingen kunnen ook ruimtelijk worden gefaciliteerd. Voorbeelden zijn bankjes, speelgelegenheden en fitnesstoestellen in de openbare ruimte. Door dergelijke prettige ontmoetingsplekken te creëren ontstaan ‘bumping places’: ontmoetingsplekken waar verschillende mensen graag naartoe komen

< inhoud

Figuur 14 Voorbeelden mogelijke ontmoetingsplekken. Bron Sweco en gemeente Hilversum, 2023

32

N

4.4 GROEN EN DUURZAAM 50m

<

100 m

200 m

<

Kerkstraat K e k aat

Figuur 15 Toekomstbeeld groen en duurzaam. Bron gemeente Hilversum, 2023

< inhoud

33

Ambitie: in 2030 heef het centrum een groen karakter, met veel aandacht voor duurzaamheid.

Vergroening & klimaatadaptatie

<

Het centrum is het meest versteend van alle Hilversumse wijken. Dit maakt het centrum kwetsbaar voor wateroverlast bij hevige regenval (dit komt uit de klimaatstresstest). Het veranderende klimaat met weersextremen, de hoge kans op hittestress in het centrum, de toename van het aantal centrumbewoners en het groeiende bewustzijn over de voordelen voor gezondheid en welzijn van een groene omgeving, maken dat vergroening van het centrum hoge prioriteit heeft. Nu al ervaart de helft van de bewoners in het centrum anderhalve week per jaar hittestress door warme nachten (uit Programma Groen). Voor 2050 is voorspeld dat centrumbewoners drie weken per jaar hittestress ervaren door warme nachten. Groen heeft een grote impact op de verblijfs- en woonkwaliteit. In de participatie en eerdere onderzoeken naar bewoners- en bezoekerswaardering van het centrum komt groen meermaals als verbeterpunt naar voren. Vergroeningsmaatregelen in het centrum dienen bij te dragen aan een groene, gezonde en klimaatbestendige leefomgeving. Daarbij staan drie doelstellingen van vergroening centraal: •

Biodiversiteit: stimuleren en vergroten van de biodiversiteit door te zorgen voor meer en verschillende planten, bloemen, bomen en dieren.

•

Klimaatbestendigheid: ontwikkelen van een klimaatbestendige prettige leefomgeving die bestand is tegen toekomstige veranderingen als meer hitte, extreme buien en/of meer droogte.

•

Vitaliteit: bijdragen aan de vitaliteit: gezondheid, ontspanning, geluk, ontmoeten en samen doen.

Aanvullend kan groen een bijdrage leveren aan een positievere winkelbeleving en bezoekerservaring in het centrum. Groen draagt ook bij aan het versterken van het imago van het centrum als aantrekkelijk gebied om te wonen, ontmoeten, werken, winkelen en recreëren. In het centrum is weinig ruimte om op het maaiveld nog grote groenoppervlakten toe te voegen. Vergroening vraagt ruimte die ook nodig is voor andere functies, als parkeerplaatsen en laad- en losplekken, kabels en leidingen, ruimte voor voetgangers en fietsers, en terrassen. Voor de vergroening van het centrum zijn daarom creatieve en innovatieve oplossingen nodig, waarbij binnen de beperkte ruimte vergroeningskansen optimaal worden verzilverd. Blijvend groen met bomen en vaste planten genieten de voorkeur boven planten- en bloembakken. Positief is dat bewoners deels bereid zijn ruimte voor de rijbaan of parkeerplaatsen voor de deur op te geven om ruimte voor meer groen te creëren. Daarnaast zijn in het centrum vier gebieden aangewezen waar maatregelen voor waterberging op straat en onder het maaiveld worden getroffen, om zo toekomstige wateroverlast te voorkomen en/of te beperken.

Figuur 16 Fantasiebeeld van een groen en natuurinclusief Hilversum centrum. Bron Programma Groen Hilversum 2040, gemeente Hilversum

< inhoud

34

<

Groenblauwe oplossingen In het gehele centrum zijn groenblauwe oplossingen nodig. Uit de participatie en vanuit de ruimtelijke inpassingsmogelijkheden is een aantal locaties in het centrum met name geschikt om hier invulling aan te geven. Dit zijn het Wagenmakersplein, de kop van de Zeedijk (aan de kant van de Herenstraat), het brinkje aan de Kerkstraat (‘Voorhoeveplein’), de Kerkbrink en het Filmtheaterplein.

<

Concrete voorbeelden van creatieve en innovatieve oplossingen voor de inpassing van groen en water(berging) zijn: •

Planten van bomen waar de ruimte dit toelaat en waar dit niet in strijd is met andere functies en (ondergrondse) infrastructuur.

•

Toevoegen van plantenvakken met vaste planten in de openbare ruimte. Dit in combinatie met water om verdroging tegen te gaan door hemelwater vast te houden en te infiltreren, waarmee de beschikbaarheid van bodemvocht voor groen wordt vergroot.

•

Vastgoedeigenaren stimuleren om groene gevels en daken te creëren. De relatief grote dak- en geveloppervlakten van winkelpanden zijn hierbij specifiek kansrijk.

•

Stimuleren van geveltuintjes die op kleine schaal bijdragen aan klimaatbestendigheid en de groene uitstraling sterk kunnen verbeteren. Er zijn plannen in de maak om de Zeedijk te voorzien van geveltuintjes.

•

Natuurinclusieve maatregelen bij transformatieprojecten en toevoeging van vogelhuisjes, insectenhotels en vleermuiskasten in de bestaande bebouwing.

•

Creëren van verkoelings- en schaduwplekken op strategische locaties in het centrum waar hittestress optreedt. Ideeën zijn waterspeelplekken voor kinderen of fonteinen. Dergelijke plekken kunnen ook een functie als wateropvangplek krijgen voor de momenten dat – bijvoorbeeld door zware regenbuien – een teveel aan water in het centrum aanwezig is.

•

Vergroenen van loop- en fietsroutes vanuit het centrum naar groene plekken aan de randen van het centrum. Door groene daken en groen op het maaiveld slim aan elkaar te koppelen, ontstaan betere ecologische verbindingen.

•

Beperken van wateroverlast bij hevige regenval, bijvoorbeeld door middel van waterberging en infiltratie. De riolering in het gebied is gescheiden, dus hemelwater wordt al apart van vuilwater verwerkt.

•

Toevoegen van (tijdelijk) verplaatsbaar groen op plaatsen waar geen ruimte is voor vaste groenoplossingen. Dit kan vooral een belangrijke bijdrage leveren aan een groene uitstraling van een straat of plein, mits het goed wordt onderhouden. Het Marktplein is een locatie waar dit een waardevolle toevoeging kan zijn, zonder dat dit de warenmarkt- en evenementenfunctie beperkt.

Figuur 17 Voorbeelden groenblauwe oplossingen. Bron Sweco, 2023

< inhoud

35

<

Duurzaamheid Voor de verduurzaming van het centrum maken we de komende jaren een grote slag. Dit vergt inspanning op verschillende duurzaamheidsthema’s. Daarbij ligt de focus op de energietransitie en klimaatadaptatie. Klimaatadaptatie wordt vormgegeven door een groene(re) invulling van het centrumgebied en oplossingen voor wateropvang.

<

Duurzaamheid is één van de drie pijlers bij de herontwikkeling van het Stationsgebied. Er is gekozen voor de toevoeging van energieneutrale structuren, slim watermanagement, gedeelde mobiliteit en het tegengaan van hittestress. Daarnaast wordt de vernieuwde bibliotheek een voorloper op het gebied van duurzaamheid. Dit geldt zowel voor het gebouw als de energie. Ook kan men zich in de bibliotheek laten informeren over duurzaamheid. De opgaven in de energietransitie vragen om het verduurzamen van het vastgoed. De energiecrisis heeft de noodzaak om het energieverbruik te verminderen nog urgenter gemaakt. Energiebesparende maatregelen zijn dan ook noodzakelijk. Collectieve afspraken en commitment vormen de basis voor ondernemers en vastgoedeigenaren om belangrijke stappen te kunnen maken. Denk aan een collectief ‘deuren dicht-beleid’ van winkeliers en afspraken om lichten in alle kantoren en werkruimten ’s nachts uit te zetten.

Vooralsnog is het niet mogelijk om met lokale opwekking in de volledige energiebehoefte van het centrum te voorzien. De ambitie is om zo snel mogelijk aardgasvrij te worden. Elektrificatie is daarom van groot belang. Zo wordt het centrum minder afhankelijk van externe factoren bij het voorzien in de energiebehoefte. Belangrijke randvoorwaarden daarbij zijn de verzwaring van het energienet en ruimtelijke reserveringen voor bijvoorbeeld transformatorvoorzieningen. In het centrum is het van belang om te onderzoeken of dergelijke voorzieningen voor het energienet inpandig zijn op te lossen en te combineren met fietsenstallingen en/of bedrijfsafvalcontainers. Om schone mobiliteit verder te stimuleren is het van belang om meer laadplekken in het centrum te creëren, vooral in de parkeergarages. Insteek is om het centrum aantrekkelijker te maken voor bezoekers die te voet, met de fiets of een elektrische auto komen dan voor bezoekers met benzine- en dieselauto’s.

<

Naast reductie van de energievraag door besparing is het van belang om energie waar mogelijk lokaal op te wekken. Door de beperkte ruimte in het centrum is het zaak om de aanwezige oppervlakten voor zonne-energie te benutten. Daarnaast bieden grotere projecten in het bijzonder kansen voor de energietransitie. Zo is het bij dergelijke projecten kansrijk om te onderzoeken of een warmtekoudeopslag kan worden toegepast. Bij grote nieuwe ontwikkelingen, zoals in het Stationsgebied en bij de bibliotheek in de Gooische Brink, ligt het voor de hand op zoek te gaan naar collectieve oplossingen.

< inhoud

36

"

Het is nu het moment voor Hilversum om dappere beslissingen te nemen en in te zetten op een sterkere en meer uitgesproken identiteit van ons centrum. Passend bij het imago van Hilversum als open, ambitieuze en creatieve mediastad.

< Figuur 18 Lokaal energie opwekken zonnepanelen op daken langs de 's-Gravelandseweg en Oude Torenstraat. Bron gemeente Hilversum, 2023

Het centrum als plek voor circulaire initiatieven De aandacht voor circulaire economie groeit. Dit is nodig om grote maatschappelijk opgaven voor het klimaat, biodiversiteit en de leefomgeving te hanteren. De benodigde duurzame transitie vraagt om een samenhangende benadering van circulariteit, bijvoorbeeld met de energietransitie en de bouwopgave. Het centrum is een geschikte locatie voor circulaire initiatieven, zoals repaircafés, Hilversum100 en Heel Hilversum Repareert.

Gastvrijheid is daarbij het fundament waarop we het centrum verder ontwikkelen. Balans voor de bewoners, bezoekers en bedrijven van Hilversum. Het streven is een stad waar bezoekers (zowel toeristisch- recreatieve als zakelijke) graag komen en bewoners prettig wonen en recreëren. Want wij willen bezoekers naar de stad trekken die nieuwsgierig zijn naar het DNA van Hilversum. Met elkaar bouwen en werken we aan de gezamenlijke doelstelling voor een vitaal centrum waar dat DNA voelbaar en zichtbaar is. Een plek waar we onze kwaliteiten laten zien, die jongeren aanspreekt, waar je creativiteit tegenkomt en waar we voorop lopen met onze mediatechnologie. En het centrum heeft al véél mooie parels. Met elkaar kunnen we deze aan elkaar rijgen tot een prachtige parelketting.

Evelien van der Kruit

"

• directeur van Hilversum Marketing

< inhoud

37

<

N

4.5 TOEGANKELIJK & BEREIKBAAR 50m

100 m

200 m

P P

<

<

Kerkstraat k aat at

P

P

P

-·-

0

Gebied5grens gebieds.agenda

Gebouwen •

Inpandig fietsenstall ingen

0

Fletsen rekkenop straat

~

Centraa l Station

Park•ergarag•

-

-

Bus.i,.a1te Hoofdtletsnetwerk

Vo,rg, nger<gohlod Zoekgebied inp and ige fietsens.talling

• • • • Moge:lljkheid voo r inp as$ing fiel.$­ verbindlng, nad er ie ond erzoeken bij ultwerklng Kerk.brink

P

Figuur 19 Toekomstbeeld toegankelijk en bereikbaar. Bron gemeente Hilversum, 2023

< inhoud

38

~ ~

Ambitie: in 2030 is het centrum voor iedereen toegankelijk, goed bereikbaar en verkeersveilig.

Optimale bereikbaarheid voor voetganger en fetser

<

Het Koopstromenonderzoek 2021 toont aan dat 42% van de huidige bezoekers met de fiets komt, gevolgd door de auto (36%), te voet (18%) en het openbaar vervoer (4%). In het centrum, als hart van Hilversum, geven we in de toekomst nog meer prioriteit aan de bereikbaarheid voor de voetganger en fietser. Daarna zetten we in op bereikbaarheid via het openbaar vervoer en tot slot op bereikbaarheid voor automobilisten. Dit is noodzakelijk om te komen tot een veilig, gezond en duurzaam centrum, waar het prettig is om te verblijven en waar ruimte is om te flaneren. Hier past een dominante rol voor de auto niet in. Het vraagt echter om een andere inrichting van de openbare ruimte en een andere manier van denken door centrumbezoekers. Deze ontwikkeling is al gaande. Stap voor stap werken we toe naar een centrum met minder auto's en meer ruimte voor mensen, dieren, planten en bomen.

Bereikbaarheid nu nog niet optimaal Het centrum van Hilversum heeft een regionale functie. Het is hét winkelgebied voor de regio Gooi en Vechtstreek. Een goede bereikbaarheid is daarom van groot belang, maar op dit moment nog niet optimaal. De bereikbaarheid en toegankelijkheid voor de voetganger en de fietser verdient verbetering. De toegangsstraten (zoals de Havenstraat, Vaartweg, Noorderweg en de oversteek over de Schapenkamp vanaf de stationstunnel richting het centrum) zijn vaak smal, verkeersonveilig en worden als onprettig ervaren. Ook sommige straten in het centrum zelf zijn niet optimaal voor langzaam verkeer. Zo wordt de Herenstraat gedomineerd door auto’s en vrachtwagens die de laad- en losplaats van de bevoorrading inrijden of langs de weg laden en lossen. De routes van en naar de parkeergarages leveren onveilige verkeerssituaties op, zoals bij het Hilvertshof, Noordse Bosje en de Gooische Brink. Op veel wegen in en rond het centrum ontbreekt een duidelijke plek voor de fiets, bijvoorbeeld op de Bussumerstraat en Herenstraat. Voor de voetganger is de ruimte vaak zeer beperkt, door smalle trottoirs waarop scooters en fietsen staan en waar auto’s worden geparkeerd.

Een toegankelijk centrum Het centrum is van iedereen, en iedereen is er welkom. Voor de toekomst zetten we daarom in op gastvrijheid door het verbeteren van de inclusiviteit en toegankelijkheid van het centrum. Dat kan bijvoorbeeld door het toevoegen van openbare (mindervaliden)toiletten, het verwijderen van drempels of andere hoogteverschillen en door het creëren van voldoende ruime paden. Daarnaast is het voor mensen met een visuele beperking van belang dat de geleidelijnen vrij blijven van obstakels, dat er duidelijke nummering op winkels is en dat de verlichting goed is. Hiervoor heeft de gemeente afspraken met winkeliers en horeca; van belang is om die afspraken te blijven bekrachtigen. Mensen die slecht ter been zijn willen in de buurt van de winkels kunnen parkeren met de fiets of auto. Ook hebben zij vaak de behoefte om ergens te kunnen zitten, bijvoorbeeld met rollator of scootmobiel, om even uit te rusten.

< inhoud

39

<

Van de Herenstraat willen we een fietsstraat maken. Dit betekent dat de straat wordt ingericht voor de fiets, en de auto te gast is. Ook voor andere straten in het centrum onderzoeken we of er mogelijkheden zijn om fiets- of leefstraten te realiseren. Een leefstraat houdt een andere straatinrichting in, met minder ruimte voor de auto en meer ruimte voor groen, om elkaar te ontmoeten en te spelen. Daarnaast willen we het gebruik van deelfietsen stimuleren. Dit maakt het nog makkelijker en aantrekkelijker om de fiets te nemen. Zo houden we auto’s waar mogelijk buiten het centrum. Daarnaast realiseren we extra fietsenstallingen in het centrum. De bestaande inpandige stalling op de Zeedijk wordt goed gebruikt. Bij het Stationsgebied komen (bewaakte) inpandige fietsenstallingen. Onder het Stationsplein komt een grote ondergrondse fietsenstalling met 5.000 plekken. Bij de Kerkbrink onderzoeken we de mogelijkheden voor een inpandige fietsenstalling. De zuid-, oost- en westzijde van het centrum lijken daarmee in de toekomst goed te zijn voorzien van fietsenstallingen op korte afstand van het centrum. Aan de noordzijde kan een overdekte fietsenstalling worden toegevoegd. De gemeente onderzoekt daarom ook of en waar het wenselijk is om die te realiseren.

< Figuur 20 Voorbeelden toegankelijk en bereikbaar centrum. Bron: gemeente Hilversum, 2023

Verschillende maatregelen om ambitie te verwezenlijken De ambitie is om het centrum zo in te richten dat het aantrekkelijk is om te voet, met de fiets of met het openbaar vervoer naar het centrum te gaan. Dit vraagt om verschillende maatregelen en inspanningen. Deze zijn opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit. Een van de maatregelen is het autoluw maken van het centrum binnen de centrumring. Dit zorgt voor meer ruimte voor voetgangers en fietsers. Hoe het autoluwe centrum er precies uit gaat zien, wordt onderzocht. Een eerste stap is het verleggen van de centrumring zodat de Stationsstraat autoluw wordt. Het blijft voor bezoekers uit de regio van belang dat er op acceptabele loopafstand voldoende autoparkeerplekken beschikbaar blijven. De parkeergarages zoals Q-park Markt en Noordse Bosje vervullen voor de regiobezoeker nog steeds een functie.

< inhoud

Een andere ambitie is om de maximumsnelheid op de centrumring te verlagen naar 30 km/u. Dit zorgt voor minder verkeersonveilige situaties, bijvoorbeeld bij kruisende voetgangers en fietsers. Daarnaast leidt deze maatregel tot een lagere geluidbelasting en mogelijk tot minder uitstoot van schadelijke stoffen, en daarmee tot een fijnere (leef)omgeving. De wens ligt er om hiervoor een zero-emissiezone in te stellen. In deze zone zijn alleen vrachtwagens en bestelbussen zonder CO2-uitstoot welkom. Via gebiedsgerichte afspraken over bevoorrading, afvalverwerking en eventuele pakketkluizen kan het aantal vrachtwagens en bestelbusjes worden gereduceerd. Ondernemers en winkeliers zien ook kansen voor logistieke hubs. Ook die dragen bij aan een schoner en verkeersveiliger centrum.

40

<

transformatie-expert-pool, een transformatiemanager en een krachtig samenwerkingsverband. Een transformatie-expert-pool bestaat uit specialisten, zoals een financieel specialist, architect en bouwkundig specialist, die ieder op hun eigen vakgebied vastgoedeigenaren en ondernemers kunnen helpen in het transformatieproces. Voor gebruikmaking van de experts kan de planontwikkelingssubsidie worden ingezet. Een beleidsmedewerker van de gemeente stuurt de pool aan en zorgt er als linking-pin voor dat eigenaren en ondernemers door de juiste specialisten worden geholpen. Ook begeleidt die persoon het gemeentelijke proces.

<

5. UITVOERING 5.1 Rol partners Alle direct betrokken partijen hebben een rol in het realiseren van een levendig, gastvrij en toekomstbestendig centrum in 2030. De gemeente vanuit het scheppen van de randvoorwaarden, en vastgoedeigenaren en gebruikers (ondernemers en inwoners) door daar invulling aan te geven. Voor de maatregelen is een groot palet aan instrumenten voor de partners beschikbaar. Op juridisch gebied is het omgevingsplan (het huidige bestemmingsplan) voor de gemeente een belangrijk instrument. Het is van belang dat het concentratiegebied in het bestemmingplan tot uitdrukking komt. Binnen het gebied waar de hoofdwinkelstraten en entreegebieden toe behoren zijn op de begane grond centrumfuncties toegestaan. Buiten dat gebied wordt de centrumfunctie minder relevant. Voorbeelden van organisatorische instrumenten die kunnen bijdragen aan een levendig, gastvrij en toekomstbestendig centrum zijn het neerzetten van een

< inhoud

Er zijn financiële instrumenten die kunnen helpen om veranderingen tot stand te brengen. Daaronder vallen ook subsidies, zoals plan-, verplaatsings- en ontwikkelingssubsidies (zie paragraaf 4.1). Deze subsidies kunnen we gedurende een afgebakende periode inzetten om bijvoorbeeld transformaties tot stand te brengen of voor het behoud van de bijdrage van de gemeente aan de marketing en communicatie van het kernwinkelgebied. De gemeente en/of de partners kunnen via een fonds ook overgaan tot het opkopen van vastgoed om de functie van een pand te beïnvloeden. Dit is een vergaande vorm van beïnvloeding om de visie tot stand te brengen. Het kan echter een interessant instrument zijn om snel tot resultaat te komen.

5.2 De Uitvoeringsagenda In de Uitvoeringagenda staan per speerpunt maatregelen voor de periode 20232026. Het gaat om maatregelen die bij de gemeente liggen en om maatregelen waarbij we samenwerken met vastgoedeigenaren, winkeliers, ontwikkelaars en maatschappelijke partners. De kolom ‘financiering’ geeft de investering voor concrete maatregelen weer. De personele inzet vanuit de gemeente valt hier buiten, evenals eventuele toekomstige extra beheerkosten. Per maatregel is bekeken wat mogelijke koppelkansen zijn, zodat we aan verschillende opgaven tegelijkertijd kunnen werken.

41

<

De gemeente heeft een taak om voorwaarden te scheppen. Deze rol is zichtbaar in de aanpassing van de openbare ruimte door middel van bestrating, groenelementen en inrichtingselementen zoals bankjes en prullenbakken. Met behulp van de centrummanager en een transformatiemanager kunnen we – in combinatie met subsidies – verplaatsingen en transformaties stimuleren. De private partijen hebben naast een rol ten aanzien van hun eigen pand(en) ook gezamenlijk een taak om het centrum te versterken. De ene maatregel heeft meer impact dan de andere. Bij het maken van keuzes geven we voorrang aan de maatregelen met een hoge impact. In de tabel zijn deze donkerder blauw gemarkeerd. Er zijn koppelingen gemaakt met andere interne budgetten, zoals het Programma Groen en het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit, de investeringen voor het project Kerkbrink en het project Stationsgebied.

<

In deze Gebiedsagenda staan de wensen en ambities voor investeringen in het centrum. We kunnen de komende jaren al veel maatregelen uitvoeren. Voor grote fysieke investeringen in de openbare ruimte doen we aparte investeringsvoorstellen als de financiële ruimte er is. Dit zijn maatregelen zoals het vervangen van de bestrating, het creëren van een beweegvriendelijke omgeving en klimaatadaptiemaatregelen.

< inhoud

<

42

< inhoud

PRIORITEITEN DIT DOEN WE OOK

<

compact centrum

Speerpunt

Maatregel

Trekker

Impact

Planning

Financiering

Aanstellen transformatiemanager voor twee jaar met als taken het verplaatsen van winkels naar het hoofdwinkelgebied en nieuw perspectief voor achtergebleven vastgoed.

Taskforce, gemeente opdrachtgever

Hoog

Q3 2023 start werving

€75.000 per jaar

Onderzoeken en vervolgens instellen transformatie-, verplaatsings- en/of ontwikkelingssubsidies om beweging naar compact centrum te versnellen.

Gemeente

Hoog

Q3 2023

€100.000

Aanpassing omgevingsplannen: centrumfuncties voorbehouden aan het hoofdwinkelgebied en aangewezen entreegebieden. Voorzienbaarheid creëren op locaties waar geen detailhandel- of horecafunctie gewenst is.

Gemeente

Hoog

Q1 2024

Reguliere inzet

Onderzoeken wenselijkheid en vervolgens instellen transformatie-expert-pool.

Gemeente

Gemiddeld

Q3 2023

Reguliere inzet

Acquisitie van nieuwe ondernemers

sCH i.s.m. gemeente

Gemiddeld

Doorlopende activiteit

Reguliere inzet

Deelname aan de City Deal Dynamische Binnensteden. City Deals zijn thematische samenwerkingen waarin de grootste gemeenten, ministeries, private partijen, kennisinstellingen en andere organisaties werken aan innovatieve oplossingen voor complexe stedelijke opgaven. We verkennen en ontwikkelen instrumentarium om de regierol waar te maken.

Gemeente

Gemiddeld

2023 en verder

€40.000 per jaar voor 2023 – 2026. Opgenomen in Voorjaarsnota.

<

43

< inhoud

PRIORITEITEN DIT DOEN WE OOK

<

aantrekkelijk & levendig

Speerpunt

Maatregel

Trekker

Impact

Planning

Financiering

Verdere invulling geven aan Hilversum Mediastad met programmering van cultuur en evenementen gericht op media. Aanhaken op Hilversum 600 jaar.

Taskforce

Hoog

Doorlopend

Reguliere inzet

Opstellen en uitvoeren integraal verlichtingsplan

sCH, met gemeente

Hoog

2023 aanvang

Reguliere inzet

Ontwikkelen van herbestrating en bijvoorbeeld bankjes, planten, (media en groene) kunst in de publieke ruimte van ‘Hilversum Mediastad’. Bij uitvoering volgt apart investeringsvoorstel.

Gemeente

Gemiddeld

Aanvang in 2024

Dekking vanuit coalitieakkoord, middelen ter dekking van kapitaallasten

Stimulerende maatregelen voor herstel gevels invoeren, om vastgoedeigenaren te stimuleren het historische karakter van een gevel te versterken.

Gemeente

Gemiddeld

Q3 2023 start

€100.000 voor subsidiefonds

Handhaven en opnieuw bekrachtigen bestaande afspraken over uitstallingen (reclameborden, luifels etc., zoals vastgelegd in ‘nadere regels’)

Gemeente en ondernemers

Gemiddeld

Doorlopend

Reguliere inzet

Vaststellen locatieprofielen voor evenementen en verwerken in het omgevingsplan

Gemeente

Gemiddeld

2023

Reguliere inzet

Nadere regels terrassen evalueren naar aanleiding van verruiming rondom corona, en eventueel herijken met oog voor wensen

Gemeente

Gemiddeld

2024

Reguliere inzet

44

<

< inhoud

PRIORITEITEN DIT DOEN WE OOK

<

fijne leefomgeving

Speerpunt

Maatregel

Trekker

Impact

Planning

Financiering

Inzet van (parkeer)boa’s en politie om het gevoel van veiligheid overdag en ’s avonds te versterken. Mogelijk d.m.v. de uitwerking van een veiligheids- en sfeerplan hoofdwinkelgebied en entreegebieden, met aandacht voor onoverzichtelijke plekken.

Gemeente

Medium

Doorlopend

Reguliere inzet

Ontwikkelen plan voor laagdrempelige ontmoetingsplekken, ook voor jongeren. Kansen zijn een gamehal en studio’s rondom cultuur en duurzaamheid voor Kerkbrink en Gooische Brink.

Gemeente met transformatiemanager

Medium

Aanvang 2023

Inzet transformatie-manager

Betere regulering of anders organiseren van bedrijfsafval (incl. afvalscheiding); zoeken naar inpandige oplossingen.

sCH i.s.m. individuele ondernemers en gemeente

Medium

Aanvang 2023

Reguliere inzet

Ontwikkeling plan voor beweegvriendelijke omgeving (routes voor ommetjes, fitnesstoestellen).

Gemeente

Gemiddeld

Q3 2023 start

€100.000 voor subsidiefonds

Deel dekking uitvoering mogelijk uit Programma Groen, Uitvoeringsprogramma Mobiliteit

Gemeente i.s.m. partners

Medium

Aanvang 2024

Dekking vanuit coalitieakkoord, middelen ter dekking van kapitaallasten

Handhaven van overlast van scooters en fietsers, lawaai en onveilige situaties

Gemeente

Medium

Doorlopend

Reguliere inzet

Stimuleren onderlinge betrokkenheid van bewoners i.s.m. hilversummers.nl

Gemeente

Medium

Doorlopend

Reguliere inzet

<

45

< inhoud

DIT DOEN WE OOK

<

groen en duurzaam

PRIORITEITEN

Speerpunt

Maatregel

Trekker

Impact

Planning

Financiering

Ontwikkelen groen-/blauwplan elementen: meer bomen, plantenvakken, groen in de openbare ruimte in combinatie met opvang hemelwater, groene gevels/daken, geveltuinen). De brinken/middeleeuwse wegenstructuur zichtbaar maken (vergroening en verbinding).

Gemeente

Hoog

Q3 2023 aanvang

Dekking vanuit coalitieakkoord, middelen ter dekking van kapitaallasten

Klimaatadaptatiemaatregelen om hittestress tegen te gaan en wateroverlast te voorkomen. Zorgen voor grotere plekken in het centrum waar bewoners en bezoekers verkoeling ervaren door groen en water (o.a. Marktplein). Dit koppelen aan aantrekkelijke inrichtingselementen.

Gemeente

Hoog

Q3 2023 aanvang

Dekking (deels) uit Programma Groen en gemeentelijk Waterma-nagementplan

Vermindering energieverbruik door afspraken te maken voor terrasverwarming, ‘deuren dicht’ in de wintermaanden en lichten 's nachts uit.

Taskforce

Medium

Doorlopend

Reguliere inzet

Onderzoek naar ruimtelijke reserveringen voor transformatorvoorzieningen. Mogelijkheden onderzoeken voor inpandig oplossen en combinaties met fietsenstallingen en/of bedrijfsafvalcontainer voorzieningen.

Gemeente

Medium

2023 aanvang

Reguliere inzet

De loop- en fietsroutes vanuit het centrum naar groene plekken aan de randen van het centrum vergroenen (o.a. Dudokpark, Gedenkt te Sterven, Vitushof, etc.).

Gemeente

Medium

2024

UitvoeringsprogMobiliteit, Groen, herinrichting Kerkbrink

Biodiversiteit stimuleren door te vergroenen. Daarnaast investeren in vogelhuisjes, insectenhotels, vleermuiskasten, bijenzaad, groene daken e.d. in samenwerking met vastgoedeigenaren.

Gemeente

Medium

Q3 2023 aanvang

Dekking uit Programma Groen

Verduurzamen vastgoed (elementen: o.a. energie besparen, energie anders opwekken, circulariteit/hergebruik, klimaatadaptatie).

Vastgoedeigenaren

Medium

Doorlopend

Investering door vastgoedeigenaren, actief subsidiemogelijkheden

Campagne Heel Hilversum Repareert. Het vergroten van bewustzijn en het stimuleren van reparatie. In samenwerking met reparatiebedrijven in Hilversum (MKB), Hilversum100 en de Repaircafés voor en door bewoners.

Gemeente

Medium

Doorlopend

Reguliere inzet, aangevuld met middelen jaarplan circulair

<

46

< inhoud

PRIORITEITEN DIT DOEN WE OOK

<

toegankelijk en bereikbaar

Speerpunt

Maatregel

Trekker

Impact

Planning

Financiering

Aandacht voor inclusiviteit en toegankelijkheid (toiletten, geleidelijnen, uitstallingen etc.)

Gemeente

Medium

Doorlopend

Reguliere inzet

Onderzoeken mogelijkheden voor extra (inpandige) fietsenstallingen aan noordzijde centrum. Bij geschikte locatie volgt investeringsvoorstel.

Gemeente

Medium

Doorlopend

Onderzoek is reguliere inzet

Nadere afspraken maken met ondernemers en eigenaren over bevoorrading, afvalverwerking, plaatsing bedrijfscontainers

Gemeente, sCH

Medium

Doorlopend

Reguliere inzet

Uitwerken centrumring 30 km/u als onderdeel Uitvoeringsprogramma Mobiliteit

Gemeente

Medium

2023 en verder

Dekking uit Uitvoeringsprogramma Mobiliteit

Uitwerken plan autoluwe binnenstad binnen de centrumring

Gemeente

Medium

2023 en verder

Dekking uit Uitvoeringsprogramma Mobiliteit

Instellen zero-emissiezone

Gemeente

Medium

2023 en verder

Dekking uit Uitvoeringsprogramma Mobiliteit

<

47

5.3 Monitoring Met de uitvoeringagenda zijn de te treffen maatregelen in de periode 2023-2026 uitgestippeld. Deze maatregelen dragen bij aan het verwezenlijken van de ambities. In 2026 vindt er een evaluatiemoment plaats. Dan bekijken we welke maatregelen effect hebben gehad en voor welke ambities nog extra aandacht en actie noodzakelijk is. Om het effect van de maatregelen in de uitvoeringsagenda meetbaar te kunnen maken, zijn in onderstaande tabel Kritieke Prestatie-indicatoren (KPI’s) per speerpunt weergegeven. Het hoofddoel is het vasthouden en waar mogelijk verbeteren van de beoordeling van het centrum door inwoners en bezoekers. Het huidige rapportcijfer is een 7,5 (bron: Koopstromenonderzoek 2021).

<

Ambitie

KPI

Bron

Compact centrum

Leegstandspercentage (in aandeel m²)

Locatus, 2023

Aantrekkelijk & levendig

Fijne leefomgeving groen en duurzaam

Toegankelijk & bereikbaar

Percentage/ rapportcijfer 13%

Hilversum is bekend bij jong en oud, vooral als Mediastad en als bestemming om te winkelen Onderzoek Hilversum Marketing 2021

84%

De beoordeling van de sfeer en uitstraling van het centrum

Koopstromenonderzoek 2021

7,1

Tevredenheid over het winkelaanbod

Koopstromenonderzoek 2021

7,4

Tevredenheid over de horeca

Koopstromenonderzoek 2021

7,9

De mate waarin het prettig wonen is in de buurt

Inwoners centrum Hilversum Monitor 2022

7,9

De tevredenheid over de kwaliteit van de fysieke omgeving

Inwoners centrum Hilversum Monitor 2022

5,9

Veiligheid

Koopstromenonderzoek 2021

7,4

Aanwezigheid groen

Koopstromenonderzoek 2021

5,6

Stalling fiets

Koopstromenonderzoek 2021

7,1

Parkeren auto

Koopstromenonderzoek 2021

6,8

De bereikbaarheid van het centrum per auto

Koopstromenonderzoek 2021

6,4

De bereikbaarheid per fiets

Koopstromenonderzoek 2021

8,1

De bereikbaarheid van het centrum met het OV

Koopstromenonderzoek 2021

7,6

Het percentage bezoekers te voet en met de fiets

Koopstromenonderzoek 2021

18% en 42%

Tabel 4 KPI’s per speerpunt

< inhoud

48

<

<

Colofon Titel Datum Teksten Fotografie Kaarten Overig beeld Vormgeving

< inhoud

Gebiedsagenda centrum Hilversum mei 2023 Sweco B.V. en gemeente Hilversum Studio Kastermans (Danielle van Coevorden) gemeente Hilversum Beeldbank Sweco PMS Ontwerp Hilversum