Bijlage 1 gebiedsagenda centrum Hilversum
Tekst van het document
GEBIEDSAGENDA CENTRUM HILVERSUM visie en uitvoeringsagenda
'' -
..,
.,
.' . . , .. , ;. _.,,_/ , .. ... ., ,·
Hilversum heeft een geweldig centrum. Een centrum waar onderscheidende winkels, geweldige culturele instellingen, leuke cafés en goede restaurants worden gecombineerd met prachtige architectuur en verrassende evenementen. Een centrum niet alleen van Hilversum, maar ook van onze regio. Een plek waar elke week duizenden mensen naartoe komen. Kortom: het hart van onze stad.
0
<
WELKOM IN HET KLOPPEND HART VAN DE MEDIASTAD!
Maar dat bijzondere centrum heeft het niet makkelijk. Al lange tijd staat het onder druk. Online shoppen is al heel lang een concurrent die het onze winkeliers ontzettend lastig maakt en die trend gaat gestaag door. De vorige centrumvisie uit 2015 heeft ons centrum veel gebracht, maar twee lange coronajaren hebben het er, op zijn zachtst gezegd, niet eenvoudiger op gemaakt. En nu we corona eindelijk achter ons laten, dient de volgende crisis zich aan. Ik ben een zeer optimistisch mens en onze ondernemers hebben laten zien zeer veerkrachtig te zijn. Niettemin zorgen deze trends en ontwikkelingen er helaas voor dat de toekomst van ons centrum geen vanzelfsprekendheid is. Wij hebben ons centrum nodig. Maar het centrum heeft ons ook nodig. Daarom hebben we opnieuw een agenda voor het centrum opgesteld. Een agenda die gaat over investeren in de toekomst. Over groen en evenementen. Over wonen en winkelen. Over verrast worden. Maar bovenal gaat deze agenda over het centrum van de Mediastad. Want dat is Hilversum. Bijna 600 jaar geleden ontstond Hilversum op de Kerkbrink in ons centrum als schapendorp. En hoewel dit altijd een stukje van ons DNA zal zijn, is Hilversum uitgegroeid tot dé Mediastad van Nederland. Het is niet alleen tijd dat we onze status als Mediastad opnieuw gaan omarmen, het is ook een enorme kans deze naar het centrum te brengen.
Want wanneer je aan al die kwaliteiten die ons centrum al heeft, de kracht van de Mediastad toevoegt, ontstaat een unieke combinatie. Welkom in het kloppende hart van de Mediastad!
Arno Scheepers Wethouder Economie
< inhoud
2
<
Cl 1
•
Samenvatting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 Inleiding. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.1 Aanleiding & doel Gebiedsagenda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 1.2 Participatietraject . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2
<
Het kader voor de Gebiedsagenda . . . . . . . . . . . . 8 2.1 Ruimtelijk kader . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
INHOUD
2.2 De Gebiedsfoto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.3 Aanvullingen Gebiedsfoto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 2.4 Omgevingsvisie centrum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3
Visie centrum Hilversum 2030 . . . . . . . . . . . . . .12 3.1 Ontstaan van het centrum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 3.2 Hilversum Mediastad als verhaal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 3.3 Middelen Hilversum Mediastad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 3.4 Samenwerking en organisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 3.5 Visie en positionering als basis voor de speerpunten . . . . . . . . 18
4
Speerpunten voor het centrum . . . . . . . . . . . . .21
5
Uitvoering. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .41 5.1 Rol partners . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 5.2 De Uitvoeringsagenda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 5.3 Monitoring . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
< inhoud
3
<
gietransitie, meer biodiversiteit en klimaatbestendigheid (o.a. hittestress en wateroverlast).
Mediastad beleven De rode draad bij het opstellen van deze Gebiedsagenda is de zoektocht naar het beleven van de eigen identiteit van het centrum. Hilversum Mediastad is een ijzersterk uitgangspunt, maar komt in het centrum onvoldoende naar voren. De komende jaren werken we aan het versterken van deze unieke positie. De komst van de bibliotheek en cultuurpartners naar de Gooische Brink, de herinrichting van de Kerkbrink en de ontwikkeling van het Stationsgebied dragen hieraan bij. Hilversum is ook de stad met een rijke historie en karakteristieke architectuur. Dit maken we nog beter zichtbaar.
<
SAMENVATTING De gemeente Hilversum heeft samen met haar partners de Gebiedsagenda Centrum opgesteld. Een centrum waar je voelt dat je in de Mediastad bent en waar het prettig is om te winkelen, recreëren, werken en wonen.
We begonnen niet bij 0 Met de Centrumvisie uit 2015 is de afgelopen jaren hard gewerkt aan het centrum. Het opknappen van het Marktplein, de komst van een aantal (horeca) zaken en het verbeteren van fietsparkeren heeft het centrum veel goed gedaan. Tegelijkertijd zagen we de afgelopen jaren dat het centrum kwetsbaar is: ondernemers hebben het moeilijk. De drukste straten kampen met leegstand. Het centrum is versteend, op sommige plekken rommelig en wordt daardoor niet altijd gewaardeerd. De ingezette koers uit 2015 zetten we voort. Dat betekent dat we toewerken naar een compacter winkelgebied en zorgen dat er in het centrum meer is te doen dan winkelen. Maar bij het creëren van een toekomstbestendig centrum zijn meer onderwerpen waar we ruimte aan moeten bieden. Denk aan de ener-
< inhoud
Korte én lange termijn In deze gebiedsagenda is aandacht voor de ontwikkeling van het centrum tot 2030. Hierbij hoort een uitvoeringsagenda voor de komende vier jaar. Zowel de visie als de concrete maatregelen zijn terug te vinden in deze Gebiedsagenda. Daarnaast is de Gebiedsagenda Centrum afgestemd op de Omgevingsvisie.
Speerpunten De Gebiedsagenda Centrum is opgebouwd aan de hand van vijf speerpunten. Aan de hand hiervan willen we het centrum van dé Mediastad van Nederland beter op de kaart zetten. Deze speerpunten zijn generiek en staan aan de basis van elk goed functionerend centrum in Nederland. Het is vervolgens de kunst om deze speerpunten een Hilversumse draai te geven.
We streven naar: •
Een compact centrum: met aantrekkelijke hoofdwinkelstraten en entreegebieden. Bezoekers komen naar het centrum voor de winkels, de horeca, de warenmarkt, de culturele instellingen en de (creatieve) bedrijvigheid. In de hoofdwinkelstraten is de begane grond gevuld met winkels, horeca en cultuur. Rondom het compacte hoofdwinkelgebied liggen de entreegebie-
4
<
den. Hier zijn op de begane grond meer functies te vinden, zoals dienstverlening, maatschappelijke voorzieningen en kantoorachtige bedrijvigheid. Sterke winkels die verspreid liggen in Hilversum kunnen worden verplaatst naar de hoofdwinkel- en entreegebieden. •
•
<
Aantrekkelijk & levendig: we werken aan een sfeervolle openbare ruimte met een logische routing. In de hoofdwinkelstraten en entreegebieden komen op de verdiepingen meer woon- en werkfuncties. Dit vergroot de levendigheid en het bestedingspotentieel. Hiervoor werken we samen met vastgoedeigenaren. Ook kunnen we opnieuw een gevelherstelfonds inzetten. Op die manier maken we de historie van het centrum beter zichtbaar. Het is belangrijk dat het centrumgebied een sterke(re) samenhang gaat vertonen. Zo ontstaat een ‘rondje centrum’: een logische looproute die bezoekers langs het grootste deel van de winkels, horeca en cultuur leidt; van de Groest tot de Kerkbrink. Voor de herkenbaarheid krijgt het gebied een eenduidige basisbestrating en inrichtingselementen. Fijne leefomgeving: waar mensen graag winkelen, recreëren, wonen en werken. Het centrum fungeert als ontmoetingsplek, een huiskamer voor en van alle Hilversummers en bezoekers uit de regio. De komende jaren neemt het aantal woningen verder toe. Dit maakt dat een fijne leefomgeving prioriteit heeft. Daarom werken we aan een centrum dat schoon, verzorgd en veilig is, met een divers woonaanbod en de aanwezigheid van maatschappelijke voorzieningen, zoals de bibliotheek. In de openbare ruimte creëren we fysieke ontmoetingsplekken (bumping places).
•
Groen & duurzaam: een groen karakter, met veel aandacht voor duurzaamheid. Het centrum is een van de plekken in Hilversum waar het in de zomer erg warm wordt. Daarom werken we aan een klimaatbestendige leefomgeving, die bestand is tegen hitte, extreme buien en droogte. Dat doen we bijvoorbeeld door de biodiversiteit te vergroten en te zorgen voor meer en verschillende planten, bloemen, bomen en dieren. Ook zetten we stappen om het centrum voor te bereiden op de energietransitie.
•
Toegankelijk & bereikbaar: de nadruk ligt op een verkeersveilig centrum dat optimaal bereikbaar is voor voetgangers en fietsers, en toegankelijk voor iedereen. De auto is te gast in het centrum. We werken aan een autoluw gebied binnen de centrumring en betere faciliteiten voor fietsparkeren.
< inhoud
Op naar de uitvoering In deze Gebiedsagenda staan de wensen en ambities voor investeringen in het centrum. De concrete maatregelen voor 2023-2026 staan in hoofdstuk 5. We kunnen de komende jaren al veel maatregelen uitvoeren. Voor grote fysieke investeringen in de openbare ruimte doen we aparte investeringsvoorstellen wanneer daar financiële ruimte voor is.
We doen het niet alleen Bij het waarmaken van de ambities hebben alle betrokken partijen een rol. De gemeente heeft op onderdelen de regie en ook een rol vanuit het scheppen van de randvoorwaarden. Gebruikers (ondernemers, inwoners, cultuur etc.) en vastgoedeigenaren geven vervolgens invulling aan die randvoorwaarden. Voorop staat een optimale publiek-private samenwerking. Om hiertoe te komen, richten we een taskforce centrum op, bestaande uit een vertegenwoordiging van partijen die de uitvoering van de Gebiedsagenda bewaken. Eind 2024 vindt een tussentijds evaluatiemoment plaats om te beoordelen of we het goede doen of dat bijsturing gewenst is. In 2026 vindt een eindevaluatie plaats. Op basis hiervan bouwen we weer verder aan een toekomstbestendig centrum van Hilversum.
Figuur 1 Muurschildering in het centrum van Hilversum. Bron gemeente Hilversum, 2023
5
<
1.1 Aanleiding & doel Gebiedsagenda Het centrum van Hilversum vormt met zijn winkels, horeca, bioscoop, filmtheater, poppodium, museum en de warenmarkt een belangrijke plek voor Hilversummers en inwoners uit de regio. Helaas heeft het centrum van Hilversum ook last van de gevolgen van de coronacrisis én concurrentie van online winkelen en omliggende steden als Amersfoort, Almere, Utrecht en Amsterdam. De bezoekers en bestedingen nemen weer toe, maar zijn nog niet op het niveau van vóór de coronatijd.
<
1. INLEIDING
< inhoud
Het opstellen van deze Gebiedsagenda voor het centrum is een van de maatregelen uit de Corona Herstelagenda Hilversum (7 oktober 2021 vastgesteld door de gemeenteraad). De recente ontwikkelingen van hoge inflatie en stijgende (energie)kosten zorgen voor een voortdurend grillig en onvoorspelbaar toekomstperspectief bij zowel ondernemers als inwoners. De afgelopen jaren is hard gewerkt aan het centrum. Zo is het Marktplein aan het Langgewenst heringericht en zijn de parkeermogelijkheden voor fietsen verbeterd. Er zijn diverse plannen in ontwikkeling, zoals voor de Kerkbrink en het Stationsgebied. Ook komen er het komende decennium in het centrum naar verwachting circa 700 woningen bij, bestaande uit verschillende (inbreidings) plannen en verdere plannen voor wonen boven winkels. Tegelijkertijd spelen er nieuwe opgaven, zoals op het gebied van klimaatadaptatie en de energietransitie. De gemeente wil met deze verschillende opgaven aan de slag. Samen met bewoners, ondernemers, vastgoedeigenaren en maatschappelijke partners is daarom deze Gebiedsagenda Centrum opgesteld.
6
<
Doel van de Gebiedsagenda
1.2 Participatietraject
Het doel van deze Gebiedsagenda is een visie op het centrum voor 2030 te formuleren, inclusief een uitvoeringsagenda op hoofdlijnen voor de periode 2023-2026. De Gebiedsagenda is opgesplitst in twee fasen. Fase 1 betrof het vooronderzoek door middel van een Gebiedsfoto die een beeld van de huidige situatie geeft. In de startnotitie staan de aanpak en het proces voor de Gebiedsagenda beschreven. De startnotitie is op 9 maart 2022 door de gemeenteraad unaniem vastgesteld. De raad heeft van de Gebiedsfoto kennisgenomen.
De Gebiedsagenda is tot stand gekomen vanuit een uitgebreid participatieproces met bewoners en andere stakeholders. Ook is er gebruikgemaakt van de input die is opgehaald voor de Gebiedsfoto (fase 1) en voor de Omgevingsvisie. Een overzicht van de participatie is te lezen in bijlage 1 en de verslagen van de participatie staan in bijlage 2. Voor de Gebiedsagenda hebben de volgende bijeenkomsten plaatsgevonden:
<
•
Twee workshops met partners: Denk mee en Doe mee
•
Bijeenkomst voor bezoekers en bewoners
•
Gesprek met jongeren
•
Werkatelier kindergemeenteraad
•
Online forum
<
Eerdere participatie Voorafgaand aan het opstellen van de Gebiedsagenda is er eerder al (digitaal) geparticipeerd. Zo zijn bij het opstellen van de Gebiedsagenda de opbrengsten die specifiek over het centrum gaan uit de participatie voor de Omgevingsvisie meegenomen. Ook de resultaten van de burgerpanelenquête over het centrum in november 2021 zijn opgenomen.
Hilversum Monitor 2021 en Programma Groen De ‘Hilversum Monitor’ is een enquête onder – een via een steekproef geselecteerd deel van de – inwoners, waarbij verschillende thema’s aan bod komen. De meest recente resultaten van deze peiling zijn gebruikt. Voor het inmiddels vastgestelde Programma Groen is een peiling over groen in de gemeente uitgezet, met ruim 1.350 respondenten als resultaat. Bijlage 3 bevat een overzicht van de gebruikte resultaten uit de Hilversum Monitor en het Programma Groen.
< inhoud
7
2.1 Ruimtelijk kader Deze Gebiedsagenda gaat over het centrum van Hilversum. Hiermee bedoelen we het gebied zoals dat is aangegeven met de rode contouren op de kaart in Figuur 5. Dit gebied komt overeen met het gebied van de Centrumvisie 2015.
<
2. HET KADER VOOR DE GEBIEDSAGENDA Dit hoofdstuk gaat in op het ruimtelijk kader van deze Gebiedsagenda (paragraaf 2.1) en de belangrijkste conclusies van de Gebiedsfoto (paragraaf 2.2). Ook bevat dit hoofdstuk aanvullende informatie op de Gebiedsfoto (paragraaf 2.3). Deze informatie is in de loop van 2022 gepubliceerd. Daarnaast gaat het hoofdstuk in op de Omgevingsvisie (paragraaf 2.4).
<
Figuur 2 Afbakening Gebiedsagenda Centrum
Bij het opstellen van de Gebiedsagenda Centrum zijn de volgende beleidskaders als uitgangspunten genomen:
< inhoud
•
Centrumvisie 2015
•
Detailhandelskader Hilversum 2017
•
Horecakader 2017
•
Regionale detailhandelsvisie 2019
•
Economisch Perspectief 2040 Hilversum
8
2.2 De Gebiedsfoto De inhoud van de Gebiedsfoto is samengevat in tabel 1 en 2.
<
Conclusies Gebiedsfoto
Sterktes
Zwaktes
Insteek: De Gebiedsfoto is tot stand gekomen vanuit analyses en een participatie- en onderzoekstraject (waaronder raadpleging van het burgerpanel van de gemeente Hilversum).
•
Relatief welvarende inwoners, sterke kooporiëntatie uit de gemeente en regio
•
Geen krachtig imago
•
Beperkt cultuuraanbod
Trends en ontwikkelingen: Tot 2030 moet rekening worden gehouden met een verdergaande concurrentie van online winkelen. Dit maakt beleving en de ontmoetingsfunctie steeds belangrijker voor fysieke centra. Van monofunctionele winkelgebieden moeten deze gebieden de omslag maken naar multifunctionele centrumgebieden waar mensen wonen, winkelen, werken en recreëren.
•
Ruim en gevarieerd winkel- en horeca-aanbod
•
Matige bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer
•
Ontwikkeling Stationsgebied en Gooische Brink/Kerkbrink vormen nieuwe impulsen
Evaluatie Centrumvisie 2015: De visie is: een sterker en compact centrumgebied. Analyse huidige situatie centrum: zie Tabel 2. Aandachtspunten: • Imago en identiteit • Compacter centrumgebied • Aantrekkelijker centrumgebied • Groei van het inwonertal • Mobiliteit • Klimaatadaptatie en energietransitie
Kansen
Bedreigingen
•
•
Toenemende concurrentie van online winkelen
•
Nabijheid grote steden
•
Crisissen zoals corona- en de energiecrisis.
Toenemende vraag naar centrummilieus als woonlocatie
<
Tabel 2 Samenvattende SWOT. Bron: Gebiedsfoto, BRO, 2022, bewerkt door Sweco
Tabel 1 Inhoud Gebiedsfoto centrum Hilversum. Bron Gebiedsfoto, BRO, 2022
< inhoud
9
2.3 Aanvullingen Gebiedsfoto Koopstromenonderzoek 2021 In de Gebiedsfoto zijn de koopstroomgegevens uit het Koopstromenonderzoek (KSO) 2018 gebruikt. Net na het uitkomen van de Gebiedsfoto zijn nieuwe koopstroomgegevens over het jaar 2021 gepubliceerd. Op basis van het KSO 2021 (zie tabel 3) zijn dit de meest recente inzichten voor het centrum: •
<
•
•
2016
2018
2021
Dagelijkse sector
18%
18%
17%
Recreatieve sector
38%
42%
37%
Doelgerichte sector
21%
16%
13%
Totaal centrum
77%
76%
67%
Koopkrachtbinding
De koopkrachtbinding – het deel van de totale bestedingen dat inwoners van Hilversum in het centrum besteden – is voor de meeste sectoren gelijk gebleven tussen 2016 en 2021. Gezien de opmars van online bestedingen en corona is dit een mooi resultaat.
Koopkrachttoevloeiing
De oriëntatie op het centrum van inwoners van buiten de gemeente (toevloeiing) is 38%. Dat ligt iets hoger dan de benchmark . Dit aandeel is ten opzichte van 2018 ongeveer gelijk gebleven.
Dagelijkse sector
-
-
11%
Recreatieve sector
-
-
47%
Doelgerichte sector
-
-
45%
Totaal centrum
-
-
38%
De winkelgebieden in Hilversum weten de inwoners uit de eigen gemeente goed te binden. Bijna de helft van de consumentenbestedingen van Hilversummers in de recreatieve sector (zoals winkels in de branche mode & luxe) vond plaats in de winkelgebieden. Dit is hoger dan gemiddeld in Noord-Holland en de Randstad. De rest gebeurde via online kanalen of in winkelgebieden buiten de gemeente.
•
Het belangrijkste motief van mensen om het centrum van Hilversum te bezoeken is de aanwezigheid van specifieke winkels (bezoekmotief voor 49%), gevolgd door de omvang van het winkelaanbod (44%) en de nabijheid vanaf de woning (43%). De sfeer en uitstraling (12%) vormen beduidend minder een bezoekersmotief dan voor winkelgebieden in de benchmark (24%).
•
Kortere verblijfsduren (minder dan 60 minuten) komen in het centrum van Hilversum (54%) relatief vaker voor dan in de benchmark (40%). Het aandeel bezoekers dat met de fiets naar het winkelgebied komt is relatief hoog (42%) ten opzichte van de benchmark (36%).
< inhoud
Kooporiëntatie
<
Tabel 3 Kooporiëntatie centrum van Hilversum. Bron: KSO 2021, I&O, 2022
10
2.4 Omgevingsvisie centrum Tijdens het opstellen van de Gebiedsagenda is parallel gewerkt aan de Omgevingsvisie, waarbij Hilversummers zijn gevraagd naar hun ideeën over de toekomst van Hilversum. Deze Gebiedsagenda en de Omgevingsvisie passen als het om het centrum gaat een-op-een op elkaar. Wel heeft de Omgevingsvisie 2040 als horizon, terwijl dat voor deze Gebiedsagenda 2030 is.
<
•
Identiteit en te koesteren waarden. Inwoners waarderen Hilversum vooral om de volgende drie waarden: het groen in en om Hilversum, de karakteristieke architectuur van Dudok en het ‘dorpse’ karakter in combinatie met ‘stadse’ voorzieningen. Het dorpse zit hem in zaken als kleinschaligheid, de vriendelijke sfeer en in de betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Het stedelijke zit hem vooral in goede voorzieningen: onderwijs, ziekenhuis, sport, winkels, uitgaan en cultuur naar ieders smaak. Dit ‘beste van twee werelden’ zien we terug in het centrum: het dorpse ontmoeten en betrokken ondernemers. Anderzijds is er de aanwezigheid van grote winkelketens, ambitieuze horeca en de komst van een moderne bibliotheek.
•
Opgaven. Inwoners hebben in grote lijnen een vrij eensgezind beeld van de toekomst van Hilversum: groener, met behoud van het dorpse karakter en de stadse voorzieningen. Grote waarde wordt gehecht aan een goed evenwicht tussen rust en reuring, met ruimte voor spelen, ontmoeten en groen. Ook wordt belang gehecht aan een goed bereikbare stad met veel aandacht voor gezondheid en duurzaamheid, en ingericht op het veranderende klimaat en verbinding in de buurt. Een stad (of dorp) die het beste biedt van twee werelden, met een nog beter zichtbare identiteit.
•
Nieuwe prioriteiten in de openbare ruimte. Er worden nieuwe prioriteiten gesteld aan de openbare ruimte met het oog op veiligheid, ontmoeting, gezondheid en klimaatadaptatie. Groen en water – een robuust ecosysteem – hebben de eerste prioriteit. Ontmoetingsplaatsen staan op twee, gevolgd door ruimte voor voetgangers, fietsers en deelvervoer. Ruimte voor de auto vormt het sluitstuk.
<
"
Het is belangrijk dat de gemeente stuurt op een lange termijnvisie voor het centrum gericht op zekerheid en betrokkenheid met zicht op de belangen van ondernemers, investeerders en winkeliers. Dit betekent dat bijvoorbeeld bij de verplaatsing van de bibliotheek of de plannen voor de Gooische Brink en Kerkbrink, er rekening gehouden wordt met de impact op lokale ondernemers en winkeliers en er blijvend wordt gezocht naar mogelijkheden om hen te betrekken en te ondersteunen bij het realiseren van deze plannen. Dat doen wij ook als eigenaar en ontwikkelaar van de Gooische Brink. Op deze manier creëren we samen een duurzaam, toekomstbestendig en aantrekkelijk centrum!
"
Marco van der Schoor < inhoud
• Ontwikkelaar Gooische Brink
11
3.1 Ontstaan van het centrum Vanuit historisch perspectief is Hilversum, centraal gelegen in de Gooi en Vechtstreek, altijd een aantrekkelijke plek geweest om te wonen en te werken. Dat begon al in de tijd van de Erfgooiers; onafhankelijke, kleinschalige boeren verenigden zich in een collectief en exploiteerden omliggende gronden vanuit een centrale gemeenschap. Hieruit ontwikkelde zich kleinschalige thuisarbeid, later geprofessionaliseerd tot kleine industrieën, vooral gespecialiseerd in textiel en tapijtnijverheid.
<
3. VISIE CENTRUM HILVERSUM 2030 Dit hoofdstuk geeft de visie voor het kloppend hart van de Mediastad weer (zie figuur 6). De visie voor 2030 is nader uitgewerkt in vijf speerpunten met bijbehorende ambities. Eerst kijken we terug op het ontstaan van het centrum (paragraaf 3.1). Daarna vertellen we over de profilering van Hilversum als dé Mediastad van Nederland (paragraaf 3.2 en 3.3). Vervolgens gaan we in op samenwerking en organisatie, die randvoorwaarden vormen om de geformuleerde ambities waar te kunnen maken (paragraaf 3.4). Vervolgens vertalen we dit naar de speerpunten in hoofdstuk 4 (paragraaf 3.5).
< inhoud
Rijke Amsterdammers stichtten vanaf de 17e eeuw landhuizen in ’s-Graveland om er te verpozen in de zomer, als het in de stad te benauwd en vies was. In het kielzog daarvan werden langs lommerrijke uitvalswegen rondom het centrum eveneens landgoederen en zomerresidenties gerealiseerd. Vanaf de 19e eeuw kwam zo een bloeiend zomertoerisme op gang. Gestimuleerd door snelle vervoersmogelijkheden van en naar de omliggende steden kwam daarna het forensenverkeer tot ontwikkeling en ontstond een meer permanent woonklimaat rond het centrum. Als gevolg hiervan namen de dienstverlening en kleinschalige handel toe. Door de bevolkingstoename transformeerde de voorheen agrarische dorpskern zich naar een centrum gericht op handel, dienstverlening en winkelnering. Verdichting en schaalvergroting gaven de aanzet voor het kleinstedelijke karakter van Hilversum. De combinatie van een goede woonomgeving, hoogwaardige dienstverlening, uitgebreide faciliteiten en goedkope grond en arbeid stimuleerde industrie en vakmanschap. De geschiedenis van Hilversum als Mediastad begint bij de opkomst van het radiotoestel en de start van de Nederlandse Seintoestellen Fabriek (NSF) in 1918 aan de Naarderstraat. Omroepen vestigden hun studio’s en kantoren in Hilversum om telefoonkosten uit te sparen.
In 1951 volgt de eerste tv-uitzending en in 1961 werd de eerste paal geslagen voor het Omroepkwartier, later omgedoopt tot Media Park.
12
<
<
Tegenwoordig zien we grote organisaties met internationaal bereik. Een breed palet van – vaak kleinschalige – productiebedrijven, instellingen als Beeld & Geluid en een beroepsbevolking die voor maar liefst een derde in creatieve beroepen werkzaam is.
(kleinschalig, aangenaam, intiem, overzichtelijk) en het stedelijke (kwaliteitsniveau van aanbod, levendig, verrassend, dé Mediastad) te ervaren.
Sterke groei leidde in het begin van de 20e eeuw tot een ongewenste stedelijke en sociale situatie. Met de aanstelling van W.M. Dudok als gemeentearchitect werd voor kwaliteit en vakmanschap gekozen. Ingegeven door een sociaal bewustzijn werd voor alle lagen van de bevolking een kwalitatief goede woonomgeving gecreëerd, ingebed in een architectonische en stedenbouwkundige samenhang. Integratie van de stad en omliggende natuur speelde een belangrijke rol bij Dudoks plannen aan de rand van de stad, waar toen nog heidevelden lagen. De laanstructuren en de grote diversiteit van het bomenbestand worden ook nu nog gekoesterd. Ondanks zijn vernieuwende ideeën zo pal na de oorlog is Dudok er niet in geslaagd om zijn stempel te drukken op de structuur van het centrum. Naast het vroegere C&A-gebouw – waar tegenwoordig een boekhandel en appartementen zijn gevestigd – zijn er in het centrum slechts enkele portiekflats en woonwinkelcomplexen van zijn hand gerealiseerd.
Hilversum is dé Mediastad. En als tuinstad heeft het beeldbepalende architectuur en een rijke historie. Hilversum onderscheidt zich daarmee wezenlijk van andere gemeenten. Het merkverhaal van Hilversum Marketing sluit daarbij aan, namelijk de creatieve, open en ambitieuze Mediastad (zie kader en figuur 3). Een goed functionerend centrum is daarbij levendig, gastvrij en toekomstbestendig. Dit zijn meer algemene randvoorwaarden die voor elk centrumgebied gelden.
De Hilversumse identiteit kenmerkt zich tot op de dag van vandaag door het diverse karakter. Enerzijds zijn er de zogenoemde arbeiders-, middenstands- en villawijken die kwalitatief goed en groen zijn, en anderzijds is er hoogwaardig ontwikkeld kleinschalig ondernemerschap. In het centrum bevinden stad en dorp zich naast elkaar; groot en klein, oud en modern, intiem en robuust. Deze diversiteit is het gevolg van – steeds weer – nieuwe plannen die slechts ten dele werden uitgevoerd. De verschillende sferen zijn karakteristiek voor Hilversum, maar worden op dit moment nauwelijks als herkenbaar en waardevol ervaren. Juist de erkenning van deze verschillen en het versterken van de verscheidenheid dragen bij aan verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en van het verblijf in het centrum. De rode draad is helder. Op korte afstand van de grote steden en centraal gelegen in de Gooi en Vechtstreek gedijt het vernieuwend vakmanschap (media, architectuur/stedenbouw, groen) goed. En zo is een eigen Hilversums karakter ontstaan.
•
3.2 Hilversum Mediastad als verhaal
•
Levendig: een bruisend centrum van Hilversum waar mensen naartoe komen voor winkels, uitgaan, ontmoeting, werk en inspiratie. Een centrum waar volop activiteiten zijn en altijd wel iets te doen en te beleven is.
•
Gastvrij: een sfeervol en aantrekkelijk centrum dat uitnodigend en toegankelijk is voor alle bezoekers en bewoners, en waar iedereen zich welkom voelt. Een gastvrij centrum is daarnaast een centrum dat goed bereikbaar is. Toekomstbestendig: Het centrum staat voor een transitie van een monofunctioneel winkelcentrum naar een multifunctioneel centrumgebied. In het centrum liggen kansen om door concentratie tot een compacter winkelgebied te komen. Dit is nodig om concurrentie van online winkelen en omliggende steden het hoofd te bieden en om onze regiopositie te behouden. Tegelijkertijd neemt het aantal woningen in het centrum toe. Het centrum wordt een gebied waar de functies winkelen, wonen, werken, cultuur, ontmoeten en verblijven samenkomen. Zo komen we tegemoet aan de uitdagingen in de detailhandel én andere opgaven zoals de woonbehoefte, klimaatadaptatie en de energietransitie.
De visie en de gewenste identiteit van het centrum zijn in vijf thema's uitgewerkt: de speerpunten. In hoofdstuk 4 volgt voor elk speerpunt een uitwerking. In dat hoofdstuk wordt voor elk speerpunt een toekomstbeeld op de kaart weergegeven. In de bijlagen is de huidige situatie van deze thematische kaartbeelden opgenomen.
Ook de verscheidenheid in sferen is karakteristiek. In het centrum is het dorpse
< inhoud
13
<
Hilversum is een... Creatieve
Vakmanschap Inspirerend Nieuwsgierg
Open
Ambitieuze
Gastvrij Inclusief Verbindend
Mediastad
Vooruitstrevend Grootstedelijk Verrassend
Merkverhaal 'Hilversum is Live'
<
Je bent welkom in Mediastad Hilversum, de plek waar de Nederlandse omroepgeschiedenis begon én waar we verder bouwen aan de toekomst van media. Hilversum is een stad van creatieve makers met een ambitie om grenzen te verleggen. Daar staan we internationaal om bekend. Hilversum is een stad van verrassingen, midden in de Gooise natuur. Met unieke concept stores en ambachtelijke bakkers, wereldwijd bekende musea en architectonische hoogstandjes. Dit is een stad die leeft.
In het centrum ervaar je nauwelijks het verhaal van Hilversum als Mediastad en tuinstad. Terwijl het een prominent onderdeel van de geschiedenis is. Het verhaal van Hilversum vraagt om verdieping en het inzetten van diverse middelen. Zo is het kansrijk om historische kwaliteiten in te zetten en daarbij ruimte te maken voor mediagerelateerde werk- en beleefplekken. Ook zijn er kansen om de verblijfskwaliteit van straten en brinken te vergroten door te vergroenen. Dit zijn onze belangrijkste kernkwaliteiten: •
Mediastad van Nederland: Meer dan 230 mediabedrijven, 12.000 mediaprofessionals en 23 studio's.
•
Bruisende cultuursector: Iconisch museum Beeld en Geluid, Museum Hilversum (mediakunst en fotografie), thuisbasis Zilveren Camera.
•
Prachtige natuur: Stad omringd door bos, heide en water.
•
Architectuur: Stad vol met werk van Dudok, Cuypers en Duiker en eigentijdse architectuur van René Zuuk, Neutelings Riedijk en MVRDV.
•
Uitgaan en winkelen: Rijk aanbod van lokale winkels in combinatie met (inter)nationale ketens, culinair hart van de regio.
Hilversum is Live.
figuur 3 Merkverhaal Hilversum. Bron: Hilversum Marketing
< inhoud
14
<
HET CENTRUM VAN HILVERSUM: KLOPPEND HART VAN DE MEDIASTAD IN 2030
<
< COMPACT CENTRUM
AANTREKKELIJK & LEVENDIG
FIJNE LEEFOMGEVING
GROEN EN DUURZAAM
TOEGANKELIJK & BEREIKBAAR
Een compact en multifunctioneel centrumgebied met vitale entreegebieden
Bruisend rondje centrum, met een logische routing voor bezoekers
Een fijne plek om te winkelen, werken, wonen, ontmoeten en te recreëren
Een groen karakter en toonaangevend op het gebied van duurzaamheid
Het centrum is voor iedereen toegankelijk, bereikbaar en verkeersveilig
SAMENWERKING & ORGANISATIE
< inhoud
15
Kernwaarden Hilversum Centrum
3.3 Middelen Hilversum Mediastad
De kernwaarden voor het DNA van het centrum van Hilversum zijn:
De kernwaarden van Hilversum zetten we de komende jaren in om het centrum krachtiger te positioneren. Dit doen we met de volgende middelen:
•
•
<
•
< inhoud
Het dorpse karakter. Hilversummers noemen een bezoek aan het centrum soms letterlijk een bezoek aan het dorp. Het dorpse zit hem in zaken als kleinschaligheid – alles is dichtbij – en laagbouw op veel plekken. Maar ook in de vriendelijke sfeer en in de betrokkenheid van inwoners en ondernemers. In de ambitie ‘aantrekkelijk en levendig’ (paragraaf 4.2) is de dorpse uitstraling vertaald naar een profilering van enkele pleinen en brinken in het centrum. Dit komt terug bij speerpunt ‘Fijne leefomgeving’ (paragraaf 4.3). De nabijheid van groen. Hilversum is een unieke tuinstad: een sociaal-economisch concept waar iedereen goed woont en werkt. En waar mensen elkaar kunnen ontmoeten in een gezonde en prettige leefomgeving met bijbehorende voorzieningen, waaronder een krachtig centrum. De mens en de menselijke maat staan centraal. Dudok heeft volgens de tuinstadgedachte aan Hilversum gewerkt. Dit komt terug bij het speerpunt ‘Groen & duurzaam’ (paragraaf 4.4). De karakteristieke architectuur. In het centrum van Hilversum is veel fraaie architectuur te vinden zoals oude winkelpanden, het voormalige C&Apand van Dudok, de Sint Vituskerk van Cuypers en Gooiland van Duiker. In de volgende paragraaf gaan we in op de middelen om de karakteristieke architectuur zichtbaarder te maken.
•
Programmering op het gebied van media, cultuur en muziek, zoals uitzendingen bij Studio Voorhoeve, het LAB Mediaplein en – in de toekomst – de vernieuwde bibliotheek bij de Kerkbrink.
•
Opstellen van een integraal verlichtingsplan om de verblijfskwaliteit en het gevoel van veiligheid te vergroten. Uitgangspunten hierbij zijn verlichting het jaar rond en een eenduidiger beeld, passend bij het concept Hilversum Mediastad.
•
Het centrum als podium voor festivals en evenementen, zoals Hilversum 600 jaar in 2024 en de Dutch Media Week. We spelen met evenementen in op actualiteiten, zoals Live2000 tijdens de Top2000 en het cultuurfestival Open 035.
•
Vertellen van verhalen over het centrum van Hilversum. Bijvoorbeeld verhalen over – en het zichtbaar maken van – de creatieve bedrijven en mediabedrijven die al in het centrum aanwezig zijn. Of verhalen over oude winkelpanden die duidelijk maken welke grandeur het centrum vroeger had. Hier ligt een rol voor Hilversum Marketing en de historische, erfgoeden architectuurorganisaties. Maar ook poëzie kan hier een bijdrage aan leveren.
•
Sturing op meer ruimte voor creatieve (media)bedrijvigheid.
•
Het letterlijk zichtbaar maken van de historie, bijvoorbeeld door gevels te restaureren via een gevelherstelfonds. Dit is eerder succesvol toegepast in Hilversum.
•
In het centrum zijn meerdere locaties en gebouwen te vinden die in Hilversum en de regio bekend zijn. Voorbeelden hiervan zijn: Boekhandel Voorhoeve, horecagelegenheden Mout en Meddens, poppodium De Vorstin, Kookwinkel Oldenhof, Biercafé De BarBier op de Groest, salon Jim James op de ’s-Gravelandseweg, de Grote Kerk en Museum Hilversum (zie ook de iconische plekken op de kaart in figuur 9). Het is wenselijk om deze iconische plekken voor bezoekers en inwoners te koppelen aan de identiteit van Hilversum Mediastad. Daarbij is er vraag naar meer mediagerelateerde plekken in de openbare ruimte en in gebouwen in het centrum. Een betere
16
<
verbinding tussen de openbare ruimtes is mogelijk door die eenduidig en hoogwaardig in te richten zodat verbindingen duidelijk en veilig zijn. •
Uitingen van het concept 'Hilversum Mediastad' in de publieke ruimte. Met terugkerend materiaalgebruik in bestrating en elementen zoals bijvoorbeeld bankjes, planten, multimedia-kunstwerken, beelden en bebording.
Figuur 4 Sfeerbeelden profilering Hilversum Centrum
<
De pleinen en groene collectieve plekken krijgen een belangrijke functie in het centrum. Een voorbeeld is de Kerkbrink als cultuur- en horecaplein, doorlopend in de Gooische Brink als leer- en ontdekplek. De karakterisering van de plekken is verder uitgewerkt in paragraaf 4.2.
<
3.4 Samenwerking en organisatie Een goede samenwerking tussen gebruikers (o.a. ondernemers, culturele organisaties, bewoners), vastgoedeigenaren en de gemeente is een voorwaarde voor het succesvol uitvoeren van de Gebiedsagenda. De ondernemers in het centrum zijn georganiseerd vanuit verschillende samenwerkingsverbanden: •
Stichting Centrum Hilversum (sCH) is actief en heeft een centrummanager. Winkels en culturele voorzieningen zijn als sectoren vertegenwoordigd in het bestuur.
•
De horeca heeft zich georganiseerd vanuit Koninklijke Horeca Nederland (KHN).
Niet alle winkeliers en horecaondernemers in het centrum zijn door deze organisaties vertegenwoordigd.
< inhoud
17
TASKFORCE CENTRUM
<
HORECAONDERNEMERS, (VERTEGENWOORDIGING DOOR KHN)
VASTGOEDEIGENAREN (VERTEGENWOORDIGING)
HILVERSUM MARKETING
STICHTING CENTRUM HILVERSUM
CULTUUR (VERTEGENWOORDIGING)
GEMEENTE
FINANCIERING
CA € 50.000 JAARLIJKSE SUBSIDIE GEMEENTE VOOR UITVOERING ACTIVITEITEN
CA € 130.000 OPBRENGST STADSFONDS TREKKINGSGEBIED CENTRUM
€ PM BUDGET UITVOERINGSAGENDA GEBIEDSAGENDA
Figuur 5 Beoogd organisatiemodel centrum
•
Samenwerking verstevigen vanuit een taskforce. Het doel van de taskforce is het bewaken van de uitvoering van de Gebiedsagenda Centrum.
•
Alle betrokken partijen komen in de taskforce samen: een bestuurslid en de centrummanager namens de sCH, een Hilversumse vertegenwoordiging van KHN, vastgoedeigenaren, Hilversum Marketing, vertegenwoordiging vanuit het cultuurnetwerk en een afvaardiging van bewoners. De gemeente treedt op als penvoerder, waarbij de wethouder samen met een ambtenaar aanwezig is bij de bijeenkomsten.
•
Inzet van het Stadsfonds, het bestaande ondernemersfonds in Hilversum. Het budget wordt momenteel voornamelijk ingezet voor activiteiten vanuit sCH.
In de toekomst is het opzetten van andere samenwerkingsvormen voor het centrum mogelijk. Eerder was er voldoende draagvlak voor het instellen van een BIZ, maar dit is gestrand op juridische gronden. Een BIZ heeft zich op de Gijsbrecht en op andere plekken in Nederland bewezen als succesvolle regeling. Het draagvlak voor het instellen van deze regeling kan in Hilversum opnieuw worden onderzocht. Het initiatief ligt hiervoor bij de ondernemers.
3.5 Visie en positionering als basis voor de speerpunten De visie en de gewenste identiteit dienen als basis voor de speerpunten. In hoofdstuk 4 volgt voor elk speerpunt een nadere uitwerking. Elk speerpunt wordt gevisualiseerd in een thematisch toekomstbeeld. In de bijlagen zijn de thematische kaartbeelden van de huidige situatie opgenomen.
De verschillende partners in het centrum konden elkaar tijdens de coronapandemie en erna goed vinden. De partijen delen het gemeenschappelijk belang van een sterk centrum en kunnen gezamenlijk optrekken om de maatregelen van de Gebiedsagenda uit te voeren. Om te komen tot een krachtig samenwerkingsverband denken we aan de volgende insteek:
< inhoud
18
<
<
<
logenda posltlonorlng ltookomstbee Jdl M.td:pein
-- - - - · Gebledsgrefls gebiedsagenda
Gebouwe " Gro~n en water
•
**
1111Gemeente lijke monume nten -
Beeldvormende JJlekken mêl naam Iconische plekken
Toekoms~ge Iconische plekken
Gtoe ne verblijfsp lekken
Rijksmonumenten
•••
Groene straten
Bee:ld\;ormen<leplelMn
~
Centraal Station
Kansen voo, vergroenl11 g
&
l eer en ontdekplek
Kansen groene daktuin Nieuw!:!' groe nê plekken
Figuur 6 Toekomstbeeld positionering Hilversum centrum. Bron gemeente Hilversum, 2023
< inhoud
19
Raadhuis
N
50m
100 m
200 m
pl Marktplein Mout
Sta�onsplein
<
<
Kerkstraat k aat at
Hilvertshof rink Kerkbrink •
Cultu1.Jr/ m useu m
Horecaen / foodcoun / lerras Lèe~en on.tdekplek Winkelen
Gooiland
St. Vitus
Figuur 8 Toekomstbeeld Hilversum centrum 2030 vanuit een uitwerking van de speerpunten. Bron gemeente Hilversum, 2023
< inhoud
4I Miirkt en bulten luct\t 11!:Vl!nll!:menten
• ~,
•
Q Q Q
Kansen voor vergroen i ng Kan.sengroene daktuin
FIim, muzie:k,ml!dia Nadr-uk op wonen en werken Nadruk op winkelen
Nadl'uk op cultuur én
maatschappellj k
20
4.1 COMPACT CENTRUM
4.2 AANTREKKELIJK & LEVENDIG
<
4. SPEERPUNTEN VOOR HET CENTRUM In dit hoofdstuk zijn de vijf speerpunten en bijbehorende ambities uiteengezet. Daarbij zijn de ruimtelijke consequenties en keuzes per speerpunt nader belicht.
<
4.3 FIJNE LEEFOMGEVING
4.4 GROEN EN DUURZAAM
4.5 TOEGANKELIJK & BEREIKBAAR
< inhoud
21
........ -
N
4.1 COMPACT CENTRUM
.. '
•
-,,,,, ~
, ..
""
1
i f -l"'•1
-~ ....:
•
,
a
Metkp
;Jo
..,:~"~ ., ,f
•
' •'
■f
- • •
y ·-..• ~ •
•
. ..
- -; ------
'
i
f' "'"' -~ -- .♦ ,. -~~ 1\1
"'
100 m
200 m
..
-,---1 ..
_________
~:
50m
r-,,~ • •.~ ~ J ·=.: \-~~.... ._
•
-,
..
ad
• •
..,
...
3 • .. ,. , ., ,,, ·~ .. \ .. ···- ::' 0 "
~
~
1A-'-~
-
\.•• < -'•".,.. :• \ l ~~ , ..... , ....
-.
..
'
p
.... 1t•t
..
tJ/11 i~ ~
..... .......•-" . ...... .... -~·.. ..... ,;-. ,.,:,,
T 1(
11
.... ~ ..
1 ,~'I
f!
...~ : lllllllllr .. .... - ,,---: ~
l!!
,.
...-: '---
•'
.,. -=
ita....
legenda compact centrum (toekomstbeeld)
-
Gebiedsgrens gebiedsagenda Woningen
■
Groen en water Entreegebieden
Il
~o;
Openbare ruimte (met verbindingen)
~ ,.lA ,i
Hoofdwinkelgebied Toekoms�ge func�es:
•
Wonen Kantoor Biblioteek
Figuur 10 Toekomstbeeld compact centrum. Bron gemeente Hilversum, 2023
< inhoud
,,,,, ..tSi
-------
Cultuur / museum Horeca en / foodcourt / terras Func�emenging (voornamelijk winkel) Winkelen Centraal Sta�on Kantoor Maatschappelijke func�es (onderwijs)
Film, muziek, media Overige services Maatschappelijke func�es (zorg)
Func�emenging (voornamelijk hotel)
22
<
Ambitie: in 2030 is er een compact centrumgebied met een multifunctioneel karakter en vitale entreegebieden. Het centrum van Hilversum, met een groot aandeel winkels in de recreatieve sector, staat onder druk. Momenteel staat in het centrum 12% van de verkooppunten en 13% van het aantal m² winkelvloeroppervlakte leeg. Daarmee ligt de leegstand onder het Nederlands gemiddelde. Enige mate van leegstand is nodig om te komen tot een goede doorstroom en om nieuwe ondernemers een kans te geven. Hiervoor volstaat 3% leegstand. De huidige leegstand ligt ruim boven dat percentage en kan bezoekers een gevoel van verloedering geven. Voor de aantrekkingskracht van het centrum is het belangrijk om de leegstand omlaag te brengen. Dat kan door het compacter maken van het centrumgebied.
<
De afgelopen jaren is een aantal zaken verplaatst van de rand van het centrumgebied naar de kern van het centrum. Een voorbeeld hiervan is de biologische slager die naar de Groest is verhuisd. Deze beweging willen we de komende jaren verder stimuleren.
Toekomstig hoofdwinkelgebied Op de kaart in figuur 13 is de begrenzing van het toekomstige centrumgebied aangegeven (zie rode stippellijn). Het centrumgebied bestaat uit het hoofdwinkelgebied, de levensvatbare entreegebieden (aanloopstraten) en enkele woon-werkgebieden. Het hoofdwinkelgebied (paarse doorgetrokken lijn) en de entreegebieden samen vormen het toekomstige vitale winkelgebied van het centrum van Hilversum, oftewel het gebied met een optimale gebruiks-, belevings-, en toekomstwaarde. Het gebied is bepaald op basis van de contouren van de Centrumvisie 2015 en de Gebiedsfoto, in combinatie met de marktmogelijkheden en de creatie van een logische looproute. Voor het goed functioneren van het centrum is het belangrijk dat de recreatieve winkels, zoals mode en luxe, zo veel mogelijk worden gesitueerd in het hoofdwinkelgebied. Dit valt te combineren met horeca en cultuur. De entreegebieden kunnen een bredere functie hebben: voor dagelijkse winkels, (commerciële) diensten, maatschappelijke functies, cultuur en kantoren/bedrijvigheid. De Zeedijk maakt onderdeel uit van het hoofdwinkelgebied. Dit is een smalle straat met hoge kale wanden, twee zij-entrees naar winkelcentrum Hilvertshof en enkele winkels. Kansen liggen bij de ontwikkeling tot een aantrekkelijk groen gebied met toevoeging van horeca. In figuur 11 zijn enkele voorbeelden opgenomen.
Figuur 11 Sfeerbeelden Drieharingstraat in Utrecht (bron Nederwoon.nl), Zakkendragersteeg in Utrecht (bron Indebuurt.nl) en een straat in Haarlem (Woonbewust.nl).
< inhoud
23
<
•
Stationsstraat: het centrumverkeer loopt momenteel nog door deze straat. De centrumring wordt mogelijk omgeleid. Daardoor wordt de Stationsstraat autoluw en ontstaat een sterkere toegangspoort tot de hoofdwinkelstraten. Hiervoor is een aantrekkelijke inrichting nodig en een krachtig aanbod, bestaande uit winkels en overige centrumfuncties. Ook hier geldt dat de bestrating en groenelementen vanaf het Stationsplein doorlopen. Dit geldt ook voor de Schapenkamp. Deze straat wordt opnieuw ingericht, voorafgaand aan de herontwikkeling van het Stationsplein. De inrichting is in lijn met de nieuwe inrichting voor het Stationsgebied en zou doorgetrokken kunnen worden naar de Leeuwenstraat.
•
Kerkbrink tot aan de Brinkweg: de Kerkbrink vormt het entreegebied voor het westelijke hoofdwinkelgebied. Het plein krijgt een nieuwe inrichting.
•
’s-Gravelandseweg: een deel van de ’s-Gravelandseweg – die gedeeltelijk tot de centrumring behoort – kenmerkt zich door enkele speciaalzaken in combinatie met dagelijks aanbod en diensten. Het is een belangrijke doorgaande fietsroute die een opwaardering verdient, met name voor de fietser vanuit het noorden. De huidige situatie is niet fietsvriendelijk.
•
Groest: deze straat heeft momenteel vooral een functie als horecastraat. Een opgave ligt bij de veiligheid en kwaliteit. In de beleving van bezoekers is de straat niet altijd even veilig. Dit betreft enerzijds het gevoel van onveiligheid in de avonduren en anderzijds de onveilige verkeerssituatie bij de ingang van de parkeergarage Hilvertshof. De oversteek van de Groest naar het Marktplein (Langgewenst) ervaren mensen ook als onveilig. Door het verleggen van de centrumring – waarmee doorgaand autoverkeer van deze route verdwijnt – wordt deze oversteek veiliger voor voetgangers. Een versterking van de Groest ontstaat ook door de komst van meer kwaliteitshoreca (restaurants met een gemiddeld tot bovengemiddeld marktsegment). Dit spreekt een bredere doelgroep aan. Het zuidelijk deel van de Groest, waar het voetgangersgebied ter hoogte van de Barbier begint, verdient een opwaardering. Het oogt nu rommelig door de verschillende verkeersstromen en panden met een matige uitstraling. Een meer eenduidige uitstraling en inrichting vergroot de aantrekkelijkheid.
Defnitie centrumfuncties: Onder centrumfuncties worden alle publieksgerichte functies verstaan. Dit betref detailhandel, horeca, dienstverlening, culturele en maatschappelijke voorzieningen en bedrijven in de creatieve sector.
Levensvatbare entreegebieden Voor een sterk centrumgebied maken we van de entreegebieden (gele stippellijn in figuur 15) echte poorten voor het centrum. De entreegebieden hebben een afwijkend aanbod ten opzichte van de hoofdwinkelstraten. Naast winkels en horeca vindt een sterkere menging met dienstverlening en werken plaats. Het is voor de entreegebieden belangrijk dat een aaneengesloten front met publieksfuncties en zo min mogelijk leegstand aanwezig is.
<
Tot de levensvatbare entreegebieden behoren de volgende pleinen en straten: •
Stationsplein: de aansluiting van het Stationsplein op de hoofdwinkelstraten kan beter. Bezoekers die hun bezoek aan het centrum op het Stationsplein beginnen, worden niet direct naar het centrum geleid. Het Stationsgebied transformeert tot een aantrekkelijke, groene en welkome entree van de stad. Vanuit deze aantrekkelijke (groene) inrichting worden bezoekers automatisch naar de Leeuwenstraat en Stationsstraat geleid. In het plan is naast wonen ook aanzienlijke ruimte voor stationsgebonden voorzieningen, waaronder kantoren voor creatieve bedrijvigheid, een hotel en enige ruimte voor detailhandel en horeca.
•
Leeuwenstraat: de uitstraling en invulling van deze straat verdient verbetering. Er zit enige leegstand, de doorstroom is hoog en een aantal panden heeft geen aantrekkelijke uitstraling. De wens is om bezoekers vanaf het station naar de Leeuwenstraat te leiden. De hoekpanden van de Leeuwenstraat trekken door uitstraling en invulling bezoekers de straat in. Voor de rest van de straat geldt dat de winkel-, horeca- en dienstenfunctie wordt behouden en versterkt vanuit een aantrekkelijke uitstraling en invulling. Het continueren van de bestrating en groenelementen vanuit het Stationsplein dragen bij aan een eenduidige uitstraling.
< inhoud
24
<
Te transformeren entreegebieden De leegstand in Hilversum is het hoogst in de entreegebieden. Dat is in lijn met het landelijke beeld. In het centrum is dit vooral te zien in de Oude en Nieuwe Doelenstraat, Kampstraat, Herenstraat, Bussumersteeg, het Noordse Bosje, de Emmastraat en de Langestraat. En, buiten de contouren van deze Gebiedsagenda, op de Havenstraat. De detailhandelsfunctie in deze entreegebieden kan worden afgebouwd. We willen stimuleren dat sterke centrumfuncties in deze gebieden zich naar het centrumgebied verplaatsen. Hiervoor zetten we een transformatiemanager in. Ook komt er een pakket aan subsidies, zoals een plansubsidie waarmee eigenaren inzicht krijgen in de transformatiemogelijkheden voor hun pand. Hierbij verkennen we de toegevoegde waarde van subsidies.
<
De plekken in de te transformeren entreegebieden zijn geschikt voor omvorming naar de functies wonen en werken. Panden in de entreegebieden zijn bijvoorbeeld geschikt als vergaderplekken, werkruimtes voor start-ups, een studio, VR-lab, bedrijfsverzamelgebouwen, culturele voorzieningen en avondhoreca. Dit zijn functies die zowel overdag als ’s avonds voor levendigheid kunnen zorgen. Deze werkplekken zijn interessant voor startende ondernemers of mensen die op een inspirerende plek willen werken. De nabijheid van voorzieningen als horecagelegenheden in het centrum versterken het interactieve werkmilieu en komt de levendigheid van het centrum ten goede. Nu al zijn rond het centrum verschillende creatieve bedrijven gevestigd. Daarnaast kunnen deze panden – mits hiervoor geschikt – worden getransformeerd tot woningen.
<
"
Ik word heel blij van de gebiedsagenda. Met name de Schoutenstraat en de Drie Pleinen waren een beetje vergeten gebied in het centrum. Met de komst van Roast is er nu al meer reuring op het Keiplein. Daarnaast werken de ondernemers in de Schoutenstraat prettig samen voor meer groen en voeren we dezelfde posters om het straatbeeld te verfraaien. Fijne ontwikkelingen allemaal.
Arienne de Boer
"
• bewoner en ondernemer Centrum
< inhoud
25
Van buiten naar binnen
Van binnen naar buiten
Verschillende functies die momenteel buiten het centrumgebied liggen, kunnen het centrumgebied van Hilversum versterken. Het gaat daarbij om de volgende insteek:
In de hoofdwinkelstraten zijn functies aanwezig die niet of in beperkte mate van toegevoegde waarde zijn voor het centrum. Het gaat bijvoorbeeld om zaken waar ondermijning plaatsvindt. Deze moeten we uiteraard aanpakken. De functies die verkeer aantrekken kunnen worden verplaatst naar de entreegebieden. Een combinatiebezoek ligt daarmee nog steeds voor de hand. Met hun vertrek maken deze functies ruimte voor winkels en horeca die van buiten naar binnen komen.
•
<
Verplaatsing sterke solitaire winkelfuncties (verspreide bewinkeling) naar het centrumgebied. Insteek is om deze functies naar het centrumgebied te halen en de huidige locatie om te vormen naar wonen of werken. Dit kan worden gestimuleerd via een transformatiemanager in combinatie met de eerder genoemde subsidies. Bij vertrek van solitair gelegen winkels is het van belang dat op deze plekken geen winkelfunctie meer terugkomt. In een paraplu-bestemmingsplan kan een voorzienbaarheid worden gecreeerd om dit te voorkomen.
•
Verplaatsing functies vanuit de te transformeren entreegebieden naar het centrumgebied. De winkels en horeca die momenteel in de te transformeren entreegebieden liggen, vormen kansen voor het centrum. Ook hier kan de transformatiemanager samen met subsidies verplaatsingen en transformaties stimuleren.
•
Verplaatsing recreatieve functies naar het centrumgebied. Het centrum wordt ook versterkt door concentratie van recreatief aanbod, zoals modeen schoenenwinkels. Om het voortbestaan van het centrum te garanderen dienen de recreatieve functies zo veel mogelijk in het centrum te worden geconcentreerd.
De aanbeveling is om in eerste instantie in te zetten op geleidelijke verplaatsing van solitaire winkelfuncties en verplaatsing van winkels en horeca in de te transformeren entreegebieden. Bovenstaande maatregelen zijn een eerste aanzet voor het op te stellen toekomstperspectief voor de aanloopstraten.
< inhoud
Invulkansen hoofdwinkelstraten en entreegebieden Ten opzichte van vergelijkbare winkelgebieden blijkt dat er in het centrum van Hilversum veel aanbod is, zowel op het gebied van het aantal vestigingen als in winkelvloeroppervlakte. Er zijn geen winkelbranches ondervertegenwoordigd. Hetzelfde geldt voor de horecasector, zowel voor de fast service en restaurants als voor cafés, ontspanning, ambachten en dienstverlening. Alleen op cultureel vlak heeft het centrum minder aanbod dan andere centrumgebieden. Er zijn momenteel weinig galerieën en musea ten opzichte van andere centrumgebieden van vergelijkbare omvang. De komst van de bibliotheek inclusief andere functies naar de Gooische Brink is een versterking van het cultureel aanbod. Bij Gooiland liggen kansen om het culturele aanbod te versterken. De sector ontspanning scoort goed in Hilversum. Echter ontbreken verschillende voorzieningen in het centrum van Hilversum die in vergelijkbare centra wel aanwezig zijn. Jongeren hebben bijvoorbeeld aangegeven dat er voor hen weinig te doen is in het centrum. Zij hebben behoefte aan een gamehal en een ontmoetingsruimte met een actief programma. Ook ouderen hebben de wens voor een ontmoetingscentrum.
26
<
~-
....... -
-·~.
....
~..,
. '\
4.2 AANTREKKELIJK & LEVENDIG
....... ~.- ?', ..... . \
~
...
~
.,.t5~ ~ '\
.
.. ~_.;.
.-.
~#
.,..-_.
1!.-6. ~"
~-,
-" ".i~1 .."
,..
.., .. !i ~~~
.
-1' •
·' ~ ~·
.,_~ .
.,J/JJi, ·)
~- ..,
~'• •>
•
♦
~
~ i----
-
1
.....
..
...
-·--··J •~., '!.,.
,,
•
•
•l'~ .
(
·..
1
"' ~ ....
IA~~
·.• < I .,..
~·
,....
-.
'\
'•
... ..... ..
',, ' .... .... .... ......
i.iJilt
-"9
\
'
X\
1-1 .... 1
r~•• . -
il
'
..
::-,,
,~ ,.
legend• aantrekkelijk en levendig (toekomstbeeld) cu ltuur/ museum
- ---- · Geb ledsçrens s:ebl edsagenda
Horeca en/ foodc.ourt /terras
Gebouwen
!I ,
•• .. • •• Entreegebfeden
~
*
~
Win kelen
Centrai31Station
Marll;t eJl buitenlu cht eve nem enten
Ontmoe~ngsp lekken (' bumpi ng places')
Kansen voor vergrocmlng l<ansengroene daktuin
Openba re ro lmte (met verbi ndingen ) -
Figuur 12 Toekomstbeeld aantrekkelijk & levendig. Bron gemeente Hilversum, 2023
< inhoud
Leer en ontdekplek
lnpand lc; fletsensta ltirigen
FIim . mu ziek, meOla
Speelplek
27
<
~ ~ <
Ambitie: in 2030 is er een bruisend rondje centrum, waarbij bezoekers automatisch door het gebied worden geleid.
In het centrum is in 2030 een sterke mix ontstaan van winkels, horeca, diensten, vrijetijdsfuncties, cultuur en maatschappelijke voorzieningen met een functie voor Hilversum en de regio. De komst van de bibliotheek met partners op en rond de Kerkbrink gaat voor een culturele impuls in het centrum zorgen. Daarnaast ligt er een kans voor het toevoegen van woon- en werkfuncties op verdiepingen in de hoofdwinkelstraten en entreegebieden. Deze functies vergroten de levendigheid en het bestedingspotentieel. Zo kan het centrumgebied een sterke(re) samenhang gaan vertonen, waarbij de publieksvoorzieningen op elkaar aansluiten en er een logische looproute ontstaat. Bezoekers worden op die manier langs het grootste deel van de winkels, horeca en andere publieksvoorzieningen geleid. De pleinen en trekkers in het centrum verbinden de deelgebieden. Zij zorgen voor inspiratie, rust en ontmoeting. De beleving van de looproutes kan beter. Zo is er sprake van ‘blinde’ of dichtgeplakte gevels aan sommige straten waardoor er geen interactie is tussen gebouw en openbare ruimte. Daarbij zijn er ook gevels die liefde en aandacht vragen. Als het gaat om het herstellen van de historische waarden van een gevel biedt een gevelherstelfonds kansen. Meer groen maakt het centrum aantrekkelijker. Tegelijkertijd draagt meer groen bij aan het oplossen van problemen als hittestress, droogte en wateroverlast.
In paragraaf 4.4 werken we het thema groen en duurzaamheid uit.
Routing: een rondje centrum Een routing werkt goed als mensen een rondje of achtje kunnen lopen. In dat rondje vinden bezoekers variatie qua sfeer en beleving. Het ‘rondje’ centrum wordt gevormd door: Stationsplein - Stationsstraat - Marktplein (Langgewenst) - Groest - Kerkstraat - Schoutenstraat - ’s-Gravelandseweg - Kerkbrink - Gooische Brink - Kerkstraat en Wagenmakersplein - Zeedijk - Hilvertshof - Groest - Leeuwenstraat. De bronpunten, zoals parkeergarages, fietsenstallingen en het Stationsplein, vormen de startplekken.
< inhoud
Voor de herkenbaarheid is het belangrijk dat het gebied een eenduidige basisbestrating en inrichtingselementen krijgt, zoals bankjes, prullenbakken en straatverlichting. Het streven is om de inrichting van de openbare ruimte in de basis te laten aansluiten op die van het Stationsgebied en de Kerkbrink. Hierbij is het belangrijk dat de openbare ruimte voor iedereen toegankelijk is. Het is wenselijk om het aantal elementen in de openbare ruimte te beperken waardoor er zo veel mogelijk bruikbare én toegankelijke publieke ruimte is. Dit kan bijvoorbeeld door inrichtingselementen te combineren (verlichting en borden, groen en zitgelegenheden). Voor de materialen van straten en pleinen kan vanuit het ‘dorpse karakter’ worden gedacht aan een rustige basis met gebakken straatklinkers. De pleinen en/of de Groest kunnen iets extra’s krijgen. Niet door andere materialen toe te passen, maar door dezelfde basisklinker in een andere kleur toe te voegen om bijvoorbeeld patronen te maken. Een bijzondere uitstraling kan ook worden gerealiseerd door verlichting, groen, (groene) kunst, een opvallend straatmeubel of een overkapping. Voor deze investeringen in de openbare ruimte doen we aparte investeringsvoorstellen als de financiële ruimte er is.
Karakterisering pleinen en brinken Een verschillende thematisering van de pleinen, passend bij hun karakter, geeft een extra boost aan een goede routing. Hierbij wordt aangesloten op een meer dorpse sfeer aan de westzijde van het centrumgebied en de nadruk op een hoogstedelijk karakter aan de oostzijde. De gebouwen bepalen mede de beleving van de verschillende plekken in het centrum. Het ruimtelijk kader geeft soms veel ruimte aan ontwikkelingen die niet op alle locaties even goed passen bij het karakter van de plek. Voor de pleinen is er de volgende karakterisering: •
Kerkbrink: groen cultuur- en horecaplein met nadrukkelijk mediaprofiel met historische waarde. Het is een van de pleinen waar ook (kleine en middelgrote) evenementen kunnen plaatsvinden.
•
’s-Gravelandseweg: straat met beeldbepalende historische panden en
28
<
krachtige zelfstandige winkeliers en dienstverleners. Straat eindigt in de brink Keiplein, kenmerkend voor Hilversum. •
•
<
Voorhoeveplein (brinkje Kerkstraat): Hier is een aantal sterke zelfstandige winkeliers gevestigd en het plein biedt ruimte aan horeca met terras. Er is ruimte voor het toevoegen van groen bij de ingang van de Gooische Brink, op de hoek Kerkstraat en Gooische Brink. Gooische Brink: leer- en ontdekplek in een circulaire omgeving. De bibliotheek wordt het platform voor lezen, leren en maken. De vernieuwde bibliotheek legt het accent op media; audiovisuele en digitale media, digitale maak- en robottechnologie en virtual reality. Binnen en buiten de muren van de nieuwe bibliotheek zal met een groot aantal partners, waaronder het MBO College, Globe, diverse maatschappelijke organisaties en mediabedrijven, worden samengewerkt. De komst van de bibliotheek levert de Kerkbrink en omliggende straten een gegarandeerde bezoekersstroom op waar het centrum van profiteert. Dit zou ook een geschikte plek zijn voor de VVV of toeristisch informatiepunt.
•
Dak Hilvertshof: De gemeente gaat met de eigenaar in gesprek om te onderzoeken of we hier een mooie (dak)tuin van het centrum kunnen aanleggen. Momenteel doet het dak dienst als parkeerdek. De parkeergarage Hilvertshof heeft 631 parkeerplaatsen. De parkeerplaatsen worden niet altijd even intensief gebruikt. Een groene daktuin, deels vanuit een flexibele insteek, waarbij de groenelementen kunnen worden weggehaald op piekmomenten, levert een fraaie bijdrage aan een groener centrum.
•
Marktplein: warenmarkt- en evenementenplein met een flexibele en dynamische groene insteek. Het plein biedt voldoende ruimte aan de wekelijkse markt en een aantal grote evenementen per jaar, zoals de kermis en festivals. Daarnaast is er ruimte voor kleine en middelgrote evenementen. Op de dagen dat er geen markt of evenement is, is het plein een grote kale, stenen vlakte. Dit komt de aantrekkelijkheid van het plein niet ten goede. Insteek is om mobiele groenelementen op het plein te zetten die gemakkelijk zijn te verplaatsen op de marktdag en tijdens evenementen. Belangrijk is dat niet iedereen de elementen kan verplaatsen. De gemeente onderzoekt de mogelijkheden om op het plein ook blijvend (kleinschalig) groen te realiseren, zonder dat de functie als warenmarkt- en evenementenplein in het geding komt. Daarnaast wordt de onoverzichtelijke en onveilige verkeerssituatie rondom het plein verbeterd door plannen voor het omleggen van de centrumring.
< inhoud
•
Groest: terrassen en uitgaan. In combinatie met het toewerken naar een compacter centrum (4.1) worden de uiteinden van de Groest een krachtig entreegebied. Hierbij is verbetering van de openbare ruimte op de hoek Groest en Herenstraat gewenst.
•
Filmtheaterplein (aan de Herenstraat): cultureel hart met ontmoetingsfunctie. Belangrijk is dat het Filmtheaterplein beter wordt verbonden met de Groest en de Zeedijk. Als de Herenstraat een fietsstraat wordt, biedt dit kansen om de verblijfskwaliteit op het Filmtheaterplein te versterken.