02 - Programmabegroting 2025
Tekst van het document
Referentiewaarde
Streefwaarde
2021
2022
2023
2024
2025
Bron
Wettelijk
001
Formatie, aantal fte per 1.000 inwoners
7,0
8,0
8,0
8
7,5
Eigen Wettelijk begroting/jaarrekening
002
Bezetting, aantal fte per 1000 inwoners
7,0
7,0
8,0
7,5
7,5
Eigen Wettelijk begroting/jaarrekening
003
Apparaatskosten, kosten per inwoner
758,0
809,0
882,0
786
786
Eigen Wettelijk begroting/jaarrekening
Externe inhuur, kosten als percentage van totale 004 loonsom + totale kosten inhuur externen
20,0
25,0
23,0
N.v.t.
N.v.t.
Eigen Wettelijk begroting/jaarrekening
Overhead, percentage van totale lasten
11,0
11,0
11,0
12
12
Eigen Wettelijk begroting/jaarrekening
Percentage inwoners dat vertrouwen heeft in de manier waarop de gemeente wordt bestuurd
31,0
27,0
28,0
35
35
005
Hilversum Monitor
Bestuur Als gemeente Hilversum zetten we ons in voor effectieve samenwerking met andere organisaties in de stad om maatschappelijke vraagstukken aan te pakken. We passen ons flexibel aan veranderende omstandigheden aan en zorgen voor laagdrempelige communicatie met onze inwoners, zodat iedereen de mogelijkheid heeft om mee te denken over gemeentelijke plannen. Onze samenwerkingsovereenkomsten worden regelmatig geëvalueerd en we waarborgen democratische verantwoording. We handelen in lijn met de integriteitscodes voor volksvertegenwoordigers, burgemeester en wethouders, en streven naar een open bestuurscultuur. We geloven dat het betrekken van iedereen bij de beleidsvorming en uitvoering leidt tot breed gedragen en daarmee de beste resultaten.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 65
Speerpunten • Invulling geven aan de open bestuurscultuur die van nature investeert in draagvlak, ruimte biedt voor dialoog en bouwt aan vertrouwen. • Vervolg geven aan het in kaart brengen wat de mogelijke impact is (op bestuurlijk, financieel en organisatorisch vlak) van een samenvoeging van de gemeente Wijdemeren en de gemeente Hilversum. • Vervolg geven aan de verdere implementatie van de Wet Open Overheid (zie paragraaf Wet Open Overheid).
Reguliere activiteiten • Het toepassen van nieuwe mogelijkheden van de bestuurlijke communicatie buiten de eigen communicatiekanalen zoals de gemeentelijke pagina's in de Gooi en Eembode (Raadhuis aan Huis) en social media. • Betrekken van inwoners, bedrijven, instellingen en medeoverheden bij het ontwikkelen van verschillende visies en beleidstrajecten met behulp van de Participatieleidraad. • Vergroten van het organisatiebrede bewustzijn en stimuleren te werken op basis van de kernwaarden: vertrouwen, eenvoud, betrokkenheid, samenwerking, inclusiviteit en duurzaamheid. • Inzetten op de verdere ontwikkeling van de kernopgaven: duurzaamheid, participatie, actief Hilversum, bestaanszekerheid, kansengelijkheid, sterke buurten, dienstverlening, digitalisering, datagedreven werken en opgavegericht werken.
Ondersteunende afdelingen (overhead) De ondersteunende afdelingen van de gemeente Hilversum spelen een belangrijke rol in het effectief uitvoeren van de gemeentelijke taken. Van financiën tot ICT en personeelszaken, deze afdelingen vormen de ruggengraat van onze organisatie. Dankzij hun inspanningen kunnen wij onze dienstverlening continu verbeteren en onze doelen als gemeente bereiken. Om onze ambities te blijven realiseren, richten we ons voortdurend op het behouden en aantrekken van specialisten in diverse vakgebieden. Dit betekent dat we investeren in opleiding en ontwikkeling, een aantrekkelijke werkomgeving bieden en inspelen op de veranderende behoeften van onze medewerkers. Alleen met een sterk en deskundig team kunnen we inspelen op de complexe vraagstukken en dynamiek van onze samenleving, en zo blijven bijdragen aan een beter Hilversum voor al onze inwoners. Speerpunten • Verbeteren van interne werkprocessen en externe dienstverlening aan inwoners en organisaties door onder andere het toepassen van digitalisering. • Opvolging geven aan de onderzoeken rond de strategische huisvestingsvisie.
Reguliere activiteiten • Voortgang blijven geven aan de strategische personeelsplanning. Met blijvende aandacht voor boeien en binden en creatieve en effectieve vormen van werving nieuwe medewerkers. • Uitvoering geven aan de digitalisering opgaven in de organisatie. • Levering van ondersteuning aan bestuur en organisatie.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 66
Overzicht van overhead
Bedragen x € 1.000
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
1. Personeel
27.267
27.115
27.065
27.020
2. Huisvesting & facilitair
5.761
5.513
5.237
5.186
3. ICT
3.539
3.195
3.012
3.006
4. Overig
1.448
1.442
1.442
1.442
Totaal
38.015
37.265
36.756
36.654
Omschrijving
Toelichting De bedragen in het overzicht hierboven zijn het saldo van overheadkosten en -opbrengsten, gesplitst naar onderwerp. In het overzicht van taakvelden per programma (financiële begroting) is een uitsplitsing naar opbrengsten en kosten te vinden. Onder de overhead vallen onder meer de kosten van leidinggevenden, planning & control, personeel & organisatie etc. Hoe de kosten van overhead worden meegenomen in tarieven als afvalstoffenheffing en rioolheffing, wordt toegelicht in de paragraaf 3.1 Lokale heffingen.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 67
Middelen begrotingsprogramma Overzicht taakvelden Bedragen x € 1.000
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 stand 2025 2026 2027 2028 voorjaarsnota
04
Bestuur
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
10.137
10.229
10.229
10.225
10.221
1.2
Openbare orde en veiligheid
5.387
6.080
6.052
6.040
6.032
04.01 Veilige stad
15.524
16.309
16.281
16.266
16.253
0.2
3.228
3.745
4.059
4.216
4.076
04.02 Dienstverlening aan de stad
3.228
3.745
4.059
4.216
4.076
0.1
Bestuur
4.262
4.353
4.342
4.335
4.334
0.4
Overhead
40.219
38.494
37.744
37.236
37.133
04.03 Effectief en efficiënt bestuurde stad
44.480
42.847
42.086
41.570
41.467
Totaal Lasten
63.232
62.900
62.426
62.052
61.797
Burgerzaken
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
-14
-14
-14
-14
-14
1.2
Openbare orde en veiligheid
-307
-216
-167
-167
-167
-321
-230
-181
-181
-181
-2.351
-2.388
-2.556
-2.582
-2.601
-2.351
-2.388
-2.556
-2.582
-2.601
04.01 Veilige stad 0.2
Burgerzaken
04.02 Dienstverlening aan de stad 0.1
Bestuur
-3
-2
-2
-2
-2
0.4
Overhead
-488
-479
-479
-479
-479
-491
-481
-481
-481
-481
Totaal Baten
-3.163
-3.099
-3.218
-3.243
-3.262
Saldo van baten en lasten
60.069
59.801
59.209
58.808
58.534
38
38
38
38
38
60.107
59.839
59.247
58.846
58.572
04.03 Effectief en efficiënt bestuurde stad
Mutaties reserves Saldo van baten en lasten
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 68
Programma 5 - Financiën en grondexploitaties
(Kaderstellende) nota's
• • • • • • • • •
Financiële verordening gemeente Hilversum 2022 (2021) Uitvoeringsnota grondprijzen (2021) Legesverordening 2024 (2023) Verordening onroerendezaakbelasting 2024 (2023) Verordening precariobelasting 2024 (2023) Geactualiseerde nota grond- en vastgoedbeleid (2024) Geactualiseerde Meerjarige onderhoudsplanning 2024-2033 (2024) Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen (2024) Nota kostenverhaal (2024)
Betrokken partijen Voor het realiseren van de bestuurlijke opgave werken wij samen met inwoners, ondernemers, bedrijven, instellingen en maatschappelijke organisaties. De belangrijkste betrokken partijen binnen het programma Financiën en grondexploitaties zijn: • Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) (verbonden partij) • GEM Crailo • Vitens (verbonden partij)
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 69
Financieel gezonde stad Opgave van de stad De komende jaren blijven we werken aan investeringen in de stad die Hilversum en haar inwoners ten goede komen. Gezonde gemeentefinanciën blijven het uitgangspunt. Gezonde gemeentefinanciën zijn noodzakelijk om ook in de toekomst in de stad te kunnen blijven investeren en de begroting structureel in evenwicht te houden. Indicatoren Naam indicator
Referentiewaarde
Streefwaarde
Bron
Wettelijk
Geen streefwaarde
CBS
Wettelijk
720
Geen streefwaarde
COELO
Wettelijk
878
Geen streefwaarde
COELO
Wettelijk
2021
2022
2023
2024
2025
Demografische druk uitgedrukt in een percentage (Verhouding tussen de productieve 037 leeftijdsgroep (20-64) en de niet-productieve leeftijdsgroepen (-20 en 65+))
71,1
71,0
70,5
N.v.t.
Gemeentelijke woonlasten 038 éénpersoonshuishoudens, in euro's
690
770
793
Gemeentelijke woonlasten 039 meerpersoonshuishoudens, in euro's
827
920
945
Financiële huishouding Wij hebben als uitgangspunt dat inkomsten en uitgaven in evenwicht zijn en dat er een gezonde verhouding is tussen inkomsten, uitgaven, vermogen en schulden. Structurele uitgaven worden in de regel niet gedekt met incidentele inkomsten. Om te kunnen blijven investeren in de stad is een financiële strategie van groot belang. Als gemeente streven we naar voldoende financiële reserves zodat we deze kunnen aanspreken voor grote investeringen in de stad en om tekorten in moeilijke tijden op te vangen. Op deze manier kunnen we onze financiële gezondheid handhaven en uitvoering geven aan ons beleid. Speerpunten • Uitvoeren van 213A onderzoeken. • Voorbereiden op samenvoeging met gemeente Wijdemeren. Reguliere activiteiten • Inzetten op het verkrijgen van subsidies vanuit Europa, het Rijk, provincie en overige partijen. • Monitoren van de financiële verordening 2022 en het financieel beleid. • Monitoren van de investeringen in relatie tot de financiële verordening en een beheersbare schuldquote en solvabiliteit. • Uitvoeren van de houdbaarheidstest gemeentefinanciën. • Deelnemen aan samenwerkingsverbanden die de financiële kwetsbaarheden helpen beheersen. Daarbij is er blijvende aandacht voor en deelname aan de lobby richting het Rijk. • Behouden van een reëel en structureel evenwicht van inkomsten en uitgaven.
• Inzetten op het behoud van een wendbare en weerbare begroting. • Verder ontwikkelen van de financiële strategie in relatie tot het Meerjarenperspectief gebiedsontwikkelingen.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 70
Innen lokale belastingen en heffingen Voor meer details, inzake de lokale belastingen en heffingen zie paragraaf: 3.1 Lokale heffingen.
Speerpunten • Voorbereidingen treffen voor de invoering van toeristenbelasting per 1 januari 2026. In 2025 wordt onderzocht welke ondernemers toeristische activiteiten aanbieden. Deze ondernemers worden geïnformeerd over de invoering van de toeristenbelasting en de tariefstelling wordt vastgesteld. • Verantwoording afleggen over het beheer van BAG, BGT en BRO richting gemeenteraad en ministerie van BZK via ENSIA-zelfevaluaties. Onze focus ligt op het behalen van de wettelijke norm voor ENSIA-verantwoording over 2025 voor alle basisregistraties. Reguliere activiteiten • Gefaseerd aanpassen van de gemeentelijke belastingen en heffingen naar een kostendekkend niveau. • Monitoren van de effecten van kwijtscheldingen en de afgelopen pandemie en de daaruit voortkomende oninbaarheid. • Uitvoeren van het gastheerschap voor de Gemeente Wijdemeren. • Invorderen van de gemeentelijke belastingen en heffingen. • Monitoren van de voorziening dubieuze belastingdebiteuren.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 71
Grondexploitatie en vastgoed Opgave van de stad Ons grond- en vastgoedbezit is een instrument om onze maatschappelijke doelen te realiseren. Wij beheren en verduurzamen het vastgoed in eigendom. Wij toetsen onze vastgoedportefeuille aan het grond- en vastgoedbeleid. Het meerjarenperspectief gebiedsontwikkeling (MPG) geeft inzicht in het cumulatieve effect van alle grote gebiedsontwikkelingen op de gemeentelijke begroting. Het MPG is hiermee een instrument dat de discussie over de sturing van de individuele gebiedsontwikkelingen faciliteert. Voor een nadere toelichting op de financiële kengetallen verwijzen wij u naar paragraaf 2.2.6 Financiële kengetallen.
Beheer gebouwen en gronden Eigendom van vastgoed is geen kerntaak van de gemeente. Vastgoed kan echter een belangrijke bijdrage leveren aan het verwezenlijken van de gemeentelijke ambities. Speerpunten • Actualiseren van de meerjaren onderhoudsplanning met betrekking tot al het gemeentelijk vastgoed • In kaart brengen van de mogelijkheden voor het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed dat in eigendom blijft en onderzoeken van mogelijkheden van externe (co)financiering of subsidie. • Uitvoeren van de plannen voor de verduurzaming van het Raadhuis. Reguliere activiteiten • Beheren en onderhouden van het gemeentelijk vastgoed. • Verkopen van vastgoed en gronden die niet binnen de strategische portefeuille passen. • Aankopen en beheren van panden in gebieden waarop een voorkeursrecht is gevestigd op basis van de Wet voorkeursrecht gemeenten. • Aankopen en huren van vastgoed ondersteunend aan het gemeentelijk beleid.
Strategische gronden actief inzetten om de stad te versterken We zetten strategische gronden actief in om de stad te versterken. Speerpunten • Voorbereiden Raadsvoorstel en actualiseren van het vastgoed- en grondbeleid in combinatie met de verduurzamingsopgaven • Anna’s Hoeve - Alle gronden zijn verkocht. De woningen op bouwveld 5.2 en 4.1/4.2 worden in 2025 opgeleverd. • Arenapark - Na vaststelling van het stedenbouwkundig plan Sportpark wordt gewerkt aan de verdere uitwerking de plannen. Analoog wordt de financiële strategie (inclusief grondexploitatie) voor de gebiedsontwikkeling verder voorbereid. • Bruisend Hart - Opstellen Omgevingsplan als uitwerking van het op 15 mei vastgestelde stedenbouwkundige plan. Voortzetten van verwerven van panden aan de Larenseweg, Kleine Drift en Zuiderweg. • Circusterrein - uitvoering geven aan het bouwplan voor ongeveer 400 flexwoningen. • Stationsgebied - Voortzetten van het verwerven van panden en gronden aan de Koninginneweg. Voorbereiding op de uitgifte van het eerste gronden.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 72
Reguliere activiteiten • Actualiseren en verder ontwikkelen van het Meerjarenperspectief gebiedsontwikkelingen als kader voor lopende en toekomstige projecten. • Anna’s Hoeve - Alle gronden zijn verkocht, laatste bouwprojecten zijn in uitvoering. • Crailo - GEM Crailo geeft uitvoering aan de eigen grondexploitatie met de overgedragen gronden. Bestuurlijke aansturing samen met Gooise Meren en Laren. • Verder inzetten op de financiële beheersbaarheid van projecten via portfolio- en projectmanagement. Op deze wijze wordt de financiële en juridische kwetsbaarheid verminderd en kennis en kunde geborgd. Overzicht van algemene dekkingsmiddelen Bedragen x € 1.000
Omschrijving
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024(actueel) 2025 2026 2027 2028 Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Dividend
250
250
250
250
250
Financieringsfunctie
684
190
45
-537
-1.307
Gemeentefonds
220.306
231.018
225.843
233.400
241.079
Lokale heffingen
25.253
26.492
27.069
28.213
28.213
Algemene dekkingsmiddelen
246.493
257.950
253.207
261.326
268.235
Toelichting bij: Overzicht van algemene dekkingsmiddelen Gemeentefonds De ramingen van de uitkeringen uit het Gemeentefonds zijn gebaseerd op de meicirculaire 2023. Het gaat om de algemene uitkering, de uitkeringen voor het sociaal domein, en een aantal aparte uitkeringen. Financieringsfunctie Niet alle investeringen worden volgens planning uitgevoerd. Dat betekent dat de rente- en afschrijvingslasten meestal ook lager uitvallen. Wij houden hier altijd rekening mee door het opnemen van een stelpost en komen zo tot een reëlere benadering van de werkelijkheid. Lokale heffingen De opbrengsten uit Lokale heffingen bestaan uit de onroerende zaakbelasting en de precariobelasting. Dit zijn algemene belastingen die naar vrije keuze van de gemeente kunnen worden ingezet. In paragraaf 3.1 Lokale heffingen wordt uitgebreid stilgestaan bij deze inkomstenposten. Dividend Het geraamde dividend is afkomstig van een tweetal verbonden partijen: De Bank Nederlandse Gemeenten en het waterleidingbedrijf Vitens. Hilversum is aandeelhouder in beide vennootschappen.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 73
Middelen begrotingsprogramma Overzicht taakvelden Bedragen x € 1.000
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 stand 2025 2026 2027 2028 voorjaarsnota
05
Financiën en grondexploitaties
0.5
Treasury
-442
212
154
734
1.502
0.61
OZB woningen
1.156
1.136
1.137
1.146
1.155
0.62
OZB niet-woningen
705
639
636
635
634
0.64
Belastingen overig
1.704
1.269
1.264
1.262
1.261
0.8
Overige baten en lasten
3.036
2.244
10.138
15.797
22.675
0.9
Vennootschapsbelasting (VpB)
60
-60
41
111
109
05.01 Financieel gezonde stad
6.219
5.439
13.370
19.686
27.336
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
2.440
2.954
1.928
1.926
1.925
8.2
Grond exploitatie (niet bedrijventerrein)
5.849
1.966
794
1.825
5.290
05.02 Grondexploitatie en vastgoed
8.289
4.921
2.721
3.750
7.215
Totaal Lasten
14.507
10.360
16.091
23.436
34.550
-492
-652
-449
-447
-445
0.5
Treasury
0.61
OZB woningen
-12.700
-13.412
-13.703
-14.481
-14.481
0.62
OZB niet-woningen
-12.225
-12.785
-13.071
-13.437
-13.437
0.64
Belastingen overig
-627
-542
-542
-542
-542
0.7
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
05.01 Financieel gezonde stad
-220.306 -231.018
-225.843 -233.400 -241.079
-246.350 -258.410
-253.609 -262.308 -269.985
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
-9.301
-5.716
-1.341
-1.341
-1.341
8.2
Grond exploitatie (niet bedrijventerrein)
-3.712
-1.817
-91
-1.124
-4.592
05.02 Grondexploitatie en vastgoed
-13.013
-7.532
-1.431
-2.465
-5.932
Totaal Baten
-259.363 -265.942
-255.040 -264.772 -275.917
Saldo van baten en lasten
-244.856 -255.582
-238.949 -241.336 -241.366
Mutaties reserves Saldo van baten en lasten
0
1.066
-244.856 -254.516
0
0
0
-238.949 -241.336 -241.366
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 74
3. De paragrafen
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 75
3.1 Lokale heffingen Deze paragraaf geeft een overzicht van de belastingen en rechten die de gemeente oplegt aan inwoners, ondernemers en organisaties. Gemeentelijke heffingen bestaan uit ongebonden heffingen en heffingen die gebonden zijn aan bepaalde leveringen en diensten van de gemeente. Ongebonden heffingen behoren tot de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente. Hier staat geen aanwijsbare tegenprestatie tegenover. Voorbeelden hiervan zijn onroerendezaakbelasting en precariobelasting. Bij de gebonden heffingen mogen de geraamde opbrengsten niet hoger zijn dan de geraamde lasten van de leveringen en diensten. Hier staat wel een aanwijsbare tegenprestatie tegenover. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de leges die betaald worden voor paspoorten en rijbewijzen, de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Hilversum moet een specifieke tegenprestatie leveren. Deze paragraaf geeft informatie over het beleid en de ontwikkeling van de tarieven van zowel de gebonden als ongebonden belastingen. 3.1.1 Lokale heffingen Bepalen overhead uurtarief Overheadkosten omvatten alle bedrijfskosten die direct verbonden zijn aan activiteiten, taken en/of producten. Overhead betreft alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.
Voorbeelden zijn de personeels- en overige kosten voor zaken als management, financiën, HRM, inkoop, communicatie, juridische zaken, informatievoorziening en automatisering (ICT), facilitaire zaken en huisvesting. De BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) schrijft voor dat de overheadkosten aan de taakvelden moeten worden toegerekend. De overheadkosten vormen daarmee een belangrijk onderdeel van de lokale heffingen. De toerekening van de overheadkosten aan de taakvelden geschiedt op basis van een verdeelsleutel. In Hilversum wordt de overhead uitgedrukt in een overhead uurtarief per Fte, waarbij uitgegaan wordt van 1.364 (Handleiding Overheidstarieven 2024 (rijksfinancien.nl)) productieve uren per fte op jaarbasis. In 2024 werd gerekend met 1.332 productieve uren per fte. Het overhead uurtarief wordt jaarlijks vastgesteld. Het overhead uurtarief bedraagt in 2025 € 53,68 per uur. In de paragraaf Bedrijfsvoering staat de verklaring met het verschil van de fte's over 2024.
Overheadskosten Productieve uren per fte Aantal directe fte* Overheadtarief *Medewerkers in het primaire proces.
€ 38.995.319 1.364 533 € 53,68
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 76 De woonlasten De onroerendezaakbelasting, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing bepalen de gemeentelijke woonlasten voor een huishouden. De tarieven voor de woonlasten worden jaarlijks vastgesteld door de gemeenteraad. Bij het bepalen van de tarieven 2025 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd, te weten: 1. De totale woonlasten stijgen in 2025 met 7,4%. Dit uitgangspunt sluit aan bij de afspraken die zijn gemaakt in de voorjaarsnota 2024. Bij de vaststelling van de voorjaarsnota is namelijk besloten de totale woonlasten in 2025 meer te laten stijgen dan de verwachte inflatie van 2025, dit om zo de benodigde extra inkomsten zoals opgenomen in de voorjaarsnota 2024 te genereren. Woningeigenaren, huurders en eigenaren van niet-woningen worden even zwaar belast. Zo worden de benodigde inkomsten op een eerlijke manier over iedereen verdeeld. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar de voorjaarsnota 2024 “Balanceren”. 2. We streven naar volledige kostendekkendheid: De kostendekking mag maximaal 100% zijn. In Hilversum wordt gestreefd naar een dekkingspercentage van 99%. Deze marge van 1% wordt aangehouden om het risico, bij een eventuele juridische procedure over de kostendekking van de verordening, te minimaliseren. 3.
Meerjarige areaalontwikkeling: In het coalitieakkoord “Hilversum Koesteren” is vastgelegd dat Hilversum ruwweg 3.000 nieuwe woningen tot aan 2030 wil realiseren. Onze ambitie is het realiseren van 350 nieuwbouwwoningen in 2025. Bij de berekening van het woonlastentarief baseren wij ons op de reële verwachting daarom zijn wij in de woonlastenberekening uitgegaan van 200 nieuwbouwwoningen in 2025. Bij het bepalen van de woonlastentarieven 2025 zijn, met inachtneming van bovengenoemde uitgangspunten, keuzes gemaakt die van invloed zijn op de woonlastenontwikkeling: •
• •
Om te voldoen aan de vastgestelde voorjaarsnota stijgen de woonlasten met 7,4%. Hiermee wordt de lastenstijging van afval en riool volledig gecompenseerd en de aanvullende € 800.000 zoals opgenomen in de voorjaarsnota gerealiseerd. De kostendekking voor riool daalt van 91% naar 89%. De kostendekking voor afval daalt van 93% naar 85%, Als de kostendekking hoger zou worden, dan zouden de woonlasten daardoor stijgen; Er wordt in 2025 rekening gehouden met een waardeontwikkeling woningen van 2% en voor niet woningen een stijging van 1%; De onttrekking aan de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing bedraagt in 2025 € 317.000. Na de onttrekking is de voorziening leeg. De voorziening voor rioolheffing wordt in 2025 gevuld met € 1.050.000. Dit bedrag wordt in de periode 2026 – 2028 onttrokken, zo houden wij ons onderhoudsniveau op peil.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 77 In onderstaande tabel staat de ontwikkeling van de verschillende tarieven. Ook is aangegeven wat het totaal aan woonlasten is per soort huishouden.
Onroerendezaakbelasting eigenaren Rioolheffing Afvalstoffenheffing (meerpersoonshuishouden) Totaal
274,43 205,31 398,24 877,98
307,88 225,99 427,68 961,55
313,73 331,3 344,88 235,07 233,03 235,51 439,68 451,99 464,65 988,48 1.016,32 1.045,04
Procentuele wijziging voor woningeigenaren: * Eenpersoonshuishouden * Tweepersoonshuishouden * Meerpersoonshuishouden Gemiddelde stijging woningeigenaren
4,4% 4,4% 4,4% 4,4%
7,4% 7,4% 7,4% 7,4%
2,8% 2,8% 2,8% 2,8%
2,8% 2,8% 2,8% 2,8%
2,8% 2,8% 2,8% 2,8%
Procentuele wijziging voor huurders van woningen * Eenpersoonshuishouden * Tweepersoonshuishouden * Meerpersoonshuishouden
4,4% 4,4% 4,4%
7,4% 7,4% 7,4%
2,8% 2,8% 2,8%
2,8% 2,8% 2,8%
2,8% 2,8% 2,8%
Het te betalen bedrag aan onroerendezaakbelasting eigenaren is berekend op basis van de verwachte gemiddelde WOZ-waarde voor 2025 van zowel huur- als koopwoningen. Op het moment van opstellen van de begroting 2025 is de waardeontwikkeling van alleen koopwoningen nog niet bekend. De in paragraaf 3.1.3 gepresenteerde cijfers geeft de woonlasten weer van 2024 op basis van alleen koopwoningen. De daar gepresenteerde woonlasten wijken daarom licht af omdat de gemiddelde WOZ-waarde van alleen koopwoningen is hoger.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 78 Onroerende zaakbelastingen (OZB) Om het totaal van de woonlasten voor woningeigenaren met 7,4% te laten stijgen, stijgt het te betalen bedrag aan OZB voor een woningeigenaar voor een gemiddelde woning met 5,5%. Zij betalen immers ook nog riool -en afvalstoffenheffing. De tarieven voor niet-woningen (gebruikers) en nietwoningen (eigenaren) stijgen met 7,4%. Voor de periode 2026-2028 houden we het inflatiepercentage van 2,8% aan. De verwachte waardeontwikkeling 2025 voor woningen en nietwoningen is verwerkt in het tarief. In de begroting 2025 wordt voor dubieuze debiteuren 1% ten laste van de opbrengst OZB meegenomen: dit betreft circa € 260.000.
Woningen Gemiddelde woningwaarde Onroerendezaakbelasting eigenaren Niet - woningen gebruikers Gemiddelde waarde Onroerendezaakbelasting gebruiker Niet -woningen eigenaren Gemiddelde waarde Onroerendezaakbelasting eigenaren
471.000 291,83
480.420 307,88
9.420 16,05
2,0% 5,5%
826.000 1.573,69
834.260 1.690,46
8.260 116,77
1,0% 7,4%
826.000 2.356,00
834.260 2.530,82
8.260 174,82
1,0% 7,4%
Ten tijde van het opstellen van deze begroting zijn de WOZ-waarden voor het nieuwe jaar nog niet bekend. Bij het berekenen van de tarieven wordt daarom een inschatting gemaakt van de verwachte waardeontwikkeling ten opzichte van de reeds bekende WOZ-waarden. Als in het nieuwe jaar de aanslagen worden opgelegd, gebeurt dat op basis van de op dat moment bekende WOZ-waarden. Deze kunnen afwijken van de waarde waarvan in deze begroting is uitgegaan. Rioolheffing De rioolheffing is een gebonden belasting die wordt geheven om beheer en onderhoud van de riolering te bekostigen. Ook maatregelen die worden genomen in verband met het verwerken van hemelwater en het reguleren van het grondwater vallen hieronder. De rioolheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn. In Hilversum wordt gestreefd naar een dekkingspercentage van 99%. Aan het eind van ieder jaar worden de daadwerkelijke baten en lasten in kaart gebracht. Het kan zijn dat de baten hoger liggen dan de lasten. Eventuele overschotten vloeien altijd terug naar de burger. Dit doen wij door de overschotten toe te voegen aan de egalisatievoorziening. Deze voorziening kan in de daaropvolgende jaren worden ingezet om eventuele tariefswijzigingen te beperken en de woonlasten zoveel mogelijk te beperken voor alle Hilversummers.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 79 Bedragen x 1.000 Kosten exploitatie Dubieuze debiteuren Kapitaallasten Investering ideaalcomplex Voorziening i.v.m. fasering investeringen Directe personeels- en organisatiekosten Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten via andere taakvelden Heffing en inning Straatreiniging en zwerfafval Waterwegen Overhead Btw Totale kosten Dekkingspercentage Toe te rekenen kosten Totale opbrengst Opbrengst mutatie egalisatievoorziening Opbrengst heffingen Overige opbrengsten Tarief Procentuele verandering (t-1)
1.464 150 1.000 4.329 997 7.940
1.913 100 981 3.436 1.050 1.178 8.658
1.711 110 989 4.486 -450 1.169 8.015
1.611 110 960 4.486 -400 1.166 7.933
1.611 110 1.074 4.486 -200 1.163 8.244
233 569 383 1.223 404 10.752 91% 9.803
240 516 403 1.316 733 11.866 89% 10.584
239 530 378 1.348 674 11.185 99% 11.088
239 545 389 1.389 639 11.130 99% 11.074
239 560 400 1.425 625 11.492 96% 11.074
9.803 270 9.533 -
10.584 10.493 91
11.088 10.997 91
11.074 10.983 91
11.074 10.983 91
€ 205,31 € 225,99 € 235,07 € 233,03 € 235,51 8,1% 10,1% 4,0% -0,9% 1,1%
De belangrijkste mutaties ten opzichte van 2024 zijn: • Kosten exploitatie: De kosten voor energie zijn explosief gestegen. Dit zorgt in 2025 voor een stijging van de lasten, na 2025 wordt bezien of dit zich doorzet. Vanaf 2025 is het budget voor onderzoek opgehoogd t.b.v. vooronderzoeken naar rioolvervangingen. Ook is in 2025 eenmalig meer budget voor rioolinspecties opgenomen voor de vervangingsopgave 20262035. Daarnaast worden de baten voor zwerfafval apart gepresenteerd onder de overige opbrengsten, waar die in 2024 van deze post werd afgetrokken. • Dubieuze debiteuren: Mede door betere sturing op de vorderingen nemen de openstaande belastingvorderingen structureel af. Hierdoor kan de dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren ook verlaagd worden naar afgerond 1% van de opbrengsten. • Investering ideaalcomplex & fasering investeringen: De dotatie riolen wordt incidenteel verlaagd met € 1.050.000. In 2025 zullen wij minder werkzaamheden uitvoeren dan vooraf begroot. Deze werkzaamheden gaan wij alsnog uitvoeren in de periode 2026-2028. In 2025 voegen wij daarom € 1.050.000 toe aan een voorziening om zo de middelen te hebben om deze investeringen in 2026-2028 uit te kunnen voeren. De investering in het ideaalcomplex wordt wegens inflatie verhoogd.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 80 •
• •
Directe personeels- en organisatiekosten: De kosten zijn voornamelijk gestegen door de nieuwe CAO. Daarnaast worden vanaf 2025 de baten apart gepresenteerd onder de overige opbrengsten. Straatreiniging en zwerfafval: Zwerfafval werd deels aan riolering toegerekend, vanaf 2025 gaat dat volledig ten laste van de afvalstoffenheffing Belasting over de toegevoegde waarde (Btw): Door de stijging van de lasten waarover btw berekend mag worden neemt deze component toe ten opzichte van 2024.
Afvalstoffenheffing Het verwijderen van ons afval is uitbesteed aan de Regio Gooi en Vechtstreek (GAD). De begroting van de GAD is daarom grotendeels bepalend voor de tarieven afvalstoffenheffing. Hilversum houdt toezicht op de begroting van de GAD met als doel een efficiënte en effectieve wijze van afvalinzameling, om daarmee de tarieven afvalstoffenheffing voor de burger zo stabiel en laag mogelijk te houden. Afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing. De gemeente mag de kosten voor afvalinzameling doorbelasten aan haar inwoners. Deze doorbelasting vindt plaats op basis van het aantal huishoudens. De afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn. In Hilversum wordt gestreefd naar een dekkingspercentage van 99%. Aan het eind van ieder jaar worden de daadwerkelijke baten en lasten in kaart gebracht. Het kan zijn dat de baten hoger liggen dan de lasten. Eventuele overschotten vloeien altijd terug naar de burger. Dit doen wij door de overschotten toe te voegen aan de egalisatievoorziening. Deze voorziening kan in de daaropvolgende jaren worden ingezet om eventuele tariefswijzigingen te beperken en de woonlasten zoveel mogelijk te beperken voor alle Hilversummers.
Bedragen x 1.000 Bijdrage GAD (Regio Gooi & Vechtstreek) Kosten exploitatie Dubieuze debiteuren Kapitaallasten Directe personeels- en organisatiekosten Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten via andere taakvelden Kwijtscheldingen Heffing en inning Straatreiniging en zwerfafval Overhead Btw Totale kosten Dekkingspercentage Toe te rekenen kosten Totale opbrengst Opbrengst mutatie egalisatievoorziening Opbrengst heffingen Overige opbrengsten Stand van voorziening 31 december
10.343 300 200
10.843
11.478 2 150 12 78 11.719
11.693 2 150 12 77 11.934
11.904 2 150 11 77 12.143
11.946 2 160 11 77 12.195
800 175 443 196 2.365 14.822 93% 13.772
859 226 2.133 167 2.877 17.981 85% 15.275
859 225 2.133 166 2.922 18.239 83% 15.165
859 225 2.133 166 2.966 18.493 85% 15.708
859 225 2.133 166 2.975 18.553 88% 16.269
13.772 324 13.448
15.275 317 14.645 313 0
15.165 0 14.852 313 0
15.708 0 15.396 313 0
16.269 0 15.956 313 0
317
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 81
Tarief eenpersoonshuishouden Tarief tweepersoonshuishouden Tarief meerpersoonshuishouden Procentuele verandering (t-1)
€ 239,98 € 257,74 € 264,96 € 272,37 € 280,00 € 319,32 € 342,96 € 352,60 € 362,47 € 372,62 € 398,28 € 427,68 € 439,68 € 451,99 € 464,65 4,4% 7,4% 2,8% 2,8% 2,8%
De belangrijkste mutaties ten opzichte van 2024 zijn: •
•
•
• •
•
• •
Bijdrage GAD (Regio G&V): In de Voorjaarsnota 2024 zijn, op basis van de conceptbegroting en de kaderbrief van de Regio Gooi en Vechtstreek, de kosten voor de GAD geactualiseerd. Hierin is ook de aanvulling CAO verwerkt. De stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door de actualisatie van de personeelslasten van de GAD en de stijging van het aantal inwoners. Dubieuze debiteuren: Mede door betere sturing op de vorderingen nemen de openstaande belastingvorderingen structureel af. Daarom is besloten de toevoeging aan de voorziening dubieuze debiteuren te verlagen naar 1% van de opbrengsten (2024 = 1,3%). Kosten exploitatie, kapitaallasten en de directe personeels- en organisatiekosten: In 2024 is door een extern bureau onderzoek gedaan naar welke kosten meegenomen mogen worden in de berekening voor de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing. De uitkomsten hiervan zijn verwerkt in voorliggende paragraaf. Kwijtscheldingen: Het saldo dat wij verwachten te moeten kwijtschelden in 2025 stijgt, net als de woonlasten, met 7,4% ten opzichte van de begroting 2024. Heffing en inning: Op basis van een in 2024 door een externe partij verricht onderzoek is besloten in 2025 de kosten die gepaard gaan met het verwijderen van zwerfafval en het legen van de prullenbakken volledig toe te rekenen aan de afvalstoffenheffing en niet zoals voorgaande jaren deels toe te rekenen aan de rioolheffing.
Straatreiniging en zwerfafval: Uit datzelfde onderzoek van het externe bureau is gebleken dat de kosten die de gemeente maakt voor zwerfafval en het legen van prullenbakken volledig toegerekend mogen worden aan de afvalstoffen. Deze komen bij de kosten voor straatreiniging, die altijd al deels toegerekend werden aan de afvalstoffen. Daarnaast worden de baten voor zwerfafval apart gepresenteerd onder overige opbrengsten. Belasting over de toegevoegde waarde (Btw): Over de kosten wordt ook een BTW percentage geheven (21%). De BTW lasten vallen hoger uit doordat de overige kosten stijgen. Opbrengst mutatie egalisatiereserve: Bij de jaarrekening 2023 is besloten € 317.000 te storten in egalisatievoorziening. Dit bedrag wordt in 2025 ingezet om het afvalstoffentarief te dempen.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 82 Overige ongebonden lokale heffingen Precariobelasting In 2024 is de verordening precariobelasting geactualiseerd en is het aantal tarieven beperkt. Precariobelasting wordt geheven voor de volgende categorieën: • Bouwmaterialen en dergelijke; • Containers; • Terrassen; bij de verordening precariobelasting is de klasse indeling weergegeven op de kaart. • Incidentele en vaste standplaatsen. De tarieven voor de terrassen worden stapsgewijs verhoogd tot: klasse 1 € 60, klasse 2 € 45 en klasse 3 € 30. We werken hiermee toe naar vergelijkbare tarieven van gemeenten met een vergelijkbare omvang. Hieronder volgt een overzicht van de ontwikkeling van de tarieven tot en met 2027:
Klasse 1 Klasse 2 Klasse 3 De overige tarieven stijgen met 2,8% inflatie.
€ 50,00 € 36,00 € 21,50
€ 53,00 € 38,00 € 23,00
€ 56,00 € 41,00 € 26,00
€ 60,00 € 45,00 € 30,00
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 83 Marktgelden Marktgelden is een gebonden belasting die moet worden betaald voor een standplaats op de markt in Hilversum. Jaarlijks worden de marktgeldtarieven vastgesteld door de gemeenteraad. De heffing van marktgelden mag maximaal 100% kostendekkend zijn. In onderstaande tabel is aangegeven welke kosten wij toerekenen aan de markt, welk bedrag daarbij hoort en voor welk percentage wij deze doorbelasten in het tarief. De tarieven worden, in lijn met voorgaande jaren, ook in 2025 verhoogd op basis van de inflatie. De inflatie bedraagt 2,8%. De markttarieven worden in 2025 ten opzichte van 2024 geïndexeerd met 2,8% (CPI-maart 2024), zie hiervoor de verordening marktgelden 2025. Voorafgaand aan het opstellen van de verordening 2026 zal met de marktpartijen overlegd worden over een verdere stijging van het tarief. Bedragen x 1.000 Kapitaallasten (1) Organisatiekosten Schoonmaakkosten (2) Nutsvoorziening etc. Kosten markt
15 238 122 3 378
15 238 137 3 393
15 238 137 3 393
15 238 137 3 393
15 238 137 3 393
Verwachte inkomsten Dekkingspercentage Promotie (3) Energie (4)
254 67,2% 17 9
216 55,0% 17 9
223 56,7% 17 9
230 58,5% 17 9
230 58,5% 17 9
1.
2.
3. 4.
Kapitaallasten voor de herinrichting van het plein bedragen € 1,5 miljoen. Omdat de markt op twee van de zeven dagen per week plaatsvindt, worden de kapitaallasten voor 29% doorbelast (2/7e deel). Hoewel de markt niet het volledige plein in beslag neemt, wordt het gehele plein gebruikt vanwege doorlooppaden, aanlooproutes en parkeergelegenheid voor de markt. Schoonspuiten van het plein gebeurt maandelijks, maar dit is niet alleen voor de markt, aangezien andere evenementen ook bijdragen aan vervuiling. Omdat de markt slechts twee van de zeven dagen per week plaatsvindt, worden de schoonmaakkosten voor 29% (2/7e deel) doorbelast aan de markt. Promotiekosten kent een apart tarief van €0,05 per vierkante meter per dag, het bedrag dat door de gemeente wordt ontvangen wordt niet door de gemeente besteed maar door de markt zelf. Energielasten worden op basis van gerealiseerd verbruik doorbelast aan de verbruiker.
Zaterdag Basistarief Promotietarief Totaal
€ 0,92 € 0,05 € 0,97
€ 0,99 € 0,05 € 1,04
€ 1,02 € 0,05 € 1,07
€ 1,04 € 0,05 € 1,09
€ 1,07 € 0,05 € 1,12
Woensdag Basistarief Promotietarief Totaal
€ 0,80 € 0,05 € 0,85
€ 0,86 € 0,05 € 0,91
€ 0,88 € 0,05 € 0,93
€ 0,91 € 0,05 € 0,96
€ 0,93 € 0,05 € 0,98
De tarieven zijn vanaf 2025 jaarlijks met 2,8% inflatie opgehoogd, zie hiervoor de verordening marktgelden 2025. Voorafgaand aan het opstellen van de verordening 2026 zal met de marktpartijen overlegd worden over een verdere stijging van het tarief.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 84 Parkeerbelastingen Er is sprake van een tweetal parkeertarieven. De tarieven voor straatparkeren en voor vergunningen. Daarnaast is er de naheffingsaanslag parkeerbelastingen (parkeerboete) die wordt opgelegd als er niet betaald is voor straat- of vergunning parkeren. De parkeertarieven voor de vergunninghouders zijn als volgt:
Centrum Centrum Centrum Centrum Schil Schil Schil Schil Schil Schil Schil Schil Schil
Bewonersvergunning Combinatievergunning Bedrijfsvergunning Autodatevergunning Eerste bewonersvergunning Tweede bewonersvergunning Derde bewonersvergunning Eerste bedrijfsvergunning Tweede bedrijfsvergunning Derde bedrijfsvergunning Forensenvergunning Autodatevergunning Overloopvergunning Algemene kaart
Centrum + schil
Hulpverlenersvergunning Marktparkeerplaats Maatschappelijke vergunning
€ 75,00 € 300,00 € 200,00 € 75,00 € 40,00 € 150,00 € 225,00 € 200,00 € 400,00 € 500,00 € 400,00 € 50,00 € 75,00
€ 75,00 € 300,00 € 200,00 € 75,00 € 40,00 € 150,00 € 225,00 € 200,00 € 400,00 € 500,00 € 400,00 € 50,00 € 40,00
€ 1.850,00
€ 1.850,00
€ 400,00 € 60,00 -
€ 200,00 € 60,00 € 100,00
* Bedragen 2024 zijn op basis de programmabegroting 2024. De hulpverlenersvergunning heette in 2024 Zorgvergunning. De Maatschappelijke vergunning is nieuw, deze is bedoeld voor maatschappelijke instellingen met vrijwilligers en ingesteld vanwege de gevolgen van het nieuwe parkeerbeleid.
Op basis van de financiële resultaten over de eerste helft van 2024, verwachten we in 2024 een financieel positief resultaat op het thema parkeren. Daarom stellen we in de verordening 2025 voor om een aantal tariefsverlagingen door te voeren voor 2025. Zo willen we géén algehele inflatiecorrectie toepassen, verlagen we het tarief van de digitale bezoekersregeling en halveren we het tarief van de hulpverlenersvergunning. De tarieven voor straatparkeren zijn in het Centrum en de schil respectievelijk € 3,20 en € 2,90 per uur en zijn daarmee onveranderd ten opzichte van 2024. In de verordening Parkeerbelastingen 2025 is de mogelijkheid opgenomen voor een progressief parkeertarief in winkelstraten (na 1 uur, 2 uur of 3 uur: 2x uurtarief). Dit om doorstroming te bevorderen. De kosten die de gemeente moet maken voor de 'naheffing' worden bij de parkeerder in rekening gebracht. Het tarief voor de naheffingsaanslag is wettelijk gemaximeerd. De gemeente mag dit bedrag alleen naheffen als de kosten die de gemeente moet maken voor de handhaving hoger zijn dan de opbrengst van de naheffingsaanslagen. In 2025 wordt het wettelijk maximum tarief naheffingsaanslagen gehanteerd. Voor nadere informatie verwijzen wij u naar de verordening parkeerbelastingen 2025.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 85
Kosten taakveld Overige toe te rekenen kosten Netto kosten taakveld
958 43 1.001
1.280 40 1.320
Belasting toegevoegde waarde (btw 21%) Totaal toe te rekenen kosten inclusief btw
210 1.211
277 1.597
Opbrengst heffingen Dekkingspercentage
1.000 83%
1.000 63%
Leges De legesverordening bevat de tarieven voor een groot aantal gemeentelijke producten en diensten. Het gaat hierbij altijd om diensten waar mensen zelf om gevraagd hebben bij de gemeente. Voor de door de gemeente geleverde diensten kunnen leges in rekening worden gebracht. Bij de legesheffing worden de kosten die de gemeente maakt, verhaald op de aanvrager.
Algemene dienstverlening Dienstverlening fysieke leefomgeving Dienstverlening Europese dienstenrichtlijn Totaal
2.324.325 2.187.597 3.163.826 3.182.500 75.186 62.620 5.563.337 5.432.717
94% 100% 83% 98%
Bij de kostendekkendheid van de legesverordening wordt gekeken naar de verordening als geheel. Kruissubsidiering binnen de afzonderlijke onderdelen is toegestaan. De kostendekkendheid van de gehele verordening komt voor 2025 uit op afgerond 98%.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 86 Havengelden Havengeld is een gebonden belasting die wordt betaald voor het gebruik van de Hilversumse haven. De havengelden bestaan uit liggelden van woonboten en kadegelden voor vracht- en recreatievaart. Het grootste deel van de opbrengsten is afkomstig van woonschepen. De havengelden mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. In Hilversum is het niet realistisch om de lasten volledig door te belasten en tegelijkertijd realistische tarieven aan te bieden. De in Hilversum gehanteerde tarieven liggen op dit moment in lijn met of hoger dan de commerciële tarieven die de particuliere havens in de omgeving rekenen. De tarieven stijgen in 2025 ten opzichte van 2024 met 2,8% (inflatie). In verband met de grote hoeveelheid verschillende tarieven verwijzen wij hiervoor naar de verordening havengelden. De opbrengsten uit de havengelden zijn beperkt. In 2025 wordt onderzocht in hoeverre de tarieven nog actueel zijn en of de tarieven die nog gebruikt worden ondergebracht kunnen worden binnen de verordening precariobelasting. Bedragen x 1.000 Kosten taakveld, inclusief omslagrente Inkomsten taakveld, exclusief heffingen Netto kosten taakveld
99 -10 89
81 -10 71
77 -10 67
77 -10 67
76 -10 66
Toe te rekenen kosten via andere taakvelden * Overige toe te rekenen kosten * Overhead * Btw Totale kosten
1 25 12 126
1 25 8 105
1 25 8 101
1 25 8 101
1 25 8 99
Opbrengst heffingen
19
19
19
19
19
Dekkingspercentage
15,0%
18,4%
19,2%
19,3%
19,5%
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 87 Inkomsten uit lokale heffingen Bedragen x 1.000 Ongebonden heffingen Onroerendezaakbelastingen woningen Onroerendezaakbelastingen niet woningen Precariobelasting Totaal niet gebonden heffingen
12.690 13.402 13.693 14.472 14.472 12.437 12.776 13.062 13.432 13.432 202 168 168 168 168 25.329 26.346 26.923 28.072 28.072
Gebonden Heffingen 9.533 10.493 10.997 10.983 10.983 Rioolheffing 13.448 14.645 14.852 15.395 15.956 Afvalstoffenheffing 254 261 268 275 275 Marktgelden Parkeermeters, vergunningen & fiscale parkeerheffingen 6.245 7.250 7.250 7.250 7.250 3.060 3.110 3.110 3.110 3.110 Leges omgevingsvergunningen 329 329 329 329 329 Leges burgerlijke stand 1.856 1.867 2.053 2.098 2.098 Leges rijbewijzen/paspoorten/ identiteitskaart 33 33 33 33 33 Leges gemeentelijke basisregistratie 264 254 254 254 254 Overige leges en heffingen 35.022 38.243 39.146 39.727 40.288 Totaal gebonden heffingen Totale heffingen 60.351 64.589 66.069 67.799 68.360 De verschillen in begrote bedragen in verband met 2024 voor OZB, afval, riool en markt zijn eerder in deze paragraaf toegelicht. De opbrengsten voor precario dalen vanwege de herijking van het precariobeleid. De opbrengsten voor parkeren stijgen vanwege de uitbreiding van het gebied voor betaald parkeren. De stijging in de leges paspoorten/identiteitskaart is een direct gevolg van de te verwachten paspoortpiek. Deze piek is een gevolg van het verlengen van de geldigheidsduur van vijf naar tien jaar vanaf 2014. De destijds uitgereikte paspoorten moeten de komende periode verlengd worden. Onbenutte belastingcapaciteit In de paragraaf Weerstandsvermogen staat het bedrag van de onbenutte belastingcapaciteit OZB.
Hier staat het bedrag dat de gemeente van het Rijk maximaal mag (en in het geval van een artikel 12 status moet) vragen. De gemeente zit ruim onder de maximale OZB-opbrengsten. Daarnaast is de kostendekking van riool en afval onder de 99%, waardoor niet alle mogelijke lasten worden doorberekend aan de inwoners. 3.1.2 Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Hilversum kent een aantal huishoudens dat moet rondkomen van een minimuminkomen. Daarom biedt de gemeente inwoners en ondernemers (alleen privébelastingschulden) die niet, of met moeite in staat zijn om de lokale belastingen te betalen de gelegenheid gebruik te maken van kwijtschelding. Hiervoor moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Hoofdregel is dat gemeenten de kwijtscheldingsregels van de Rijksoverheid volgen. De gemeenteraad kan op een aantal punten van de rijksregels afwijken: • Bepalen dat geen of slechts gedeeltelijke kwijtschelding wordt verleend; • Uitgaan van hogere kosten van bestaan dan de rijksregels voorschrijven, 100% in plaats van 90%;
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 88 • • •
Een verruimde pensioengerechtigde leeftijd norm (PGL-norm); Bepalen dat kleine zelfstandigen in aanmerking komen voor kwijtschelding van hun privébelastingschulden; Kosten kinderopvang als uitgave meerekenen.
In Hilversum wordt binnen de mogelijke verruiming het maximale toegepast. Dit is vastgelegd in de ‘’Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Hilversum 2023’’. De gemeente Hilversum verleent kwijtschelding voor de afvalstoffenheffing. Ook kan kwijtschelding worden verleend voor onroerendezaakbelasting en rioolheffing. Omdat dit eigenarenbelastingen zijn komt kwijtschelding bij deze belastingsoorten in de praktijk zelden voor. Het aantal kwijtscheldingsverzoeken laat zich moeilijk vooraf voorspellen. Voor 2025 is een totaalbedrag van € 859.000 aan kwijtschelding begroot. Voor 2024 was dit € 800.000. De stijging van het tarief afvalstoffenheffing voor 2025 is verwerkt in het begrote bedrag. In het convenant met Waternet is vastgelegd dat de gemeente Hilversum de kwijtscheldingsverzoeken voor aanslagen behandelt die Waternet oplegt aan inwoners van de gemeente Hilversum. Dit betreft de zuivering-, verontreiniging- en de watersysteemheffing. Dit zorgt ervoor dat inwoners van de gemeente Hilversum alleen bij Hilversum een kwijtscheldingsverzoek moeten indienen en niet ook nog bij het Waternet. De kwijtscheldingsverzoeken van inwoners uit Wijdemeren worden ook door Hilversum behandeld. Bij het beoordelen van kwijtscheldingsverzoeken wordt gebruik gemaakt van het Inlichtingenbureau. Zij toetsen geautomatiseerd of inwoners in aanmerking komen voor kwijtschelding.
De inwoners die op basis van deze automatische toets in aanmerking komen voor kwijtschelding hoeven geen aanvraag meer te doen.
Aantal kwijtscheldingsverzoeken (inclusief Waternet) Waarvan: Geheel toegekend Gedeeltelijk toegekend Afgewezen Ingetrokken Per 31 december 2023 in behandeling Totaalbedrag kwijtschelding Aantal herzieningen Percentage ongegronde herzieningen Percentage herzieningen afgehandeld binnen zes maanden
3.436
3.850
3.850
2.429 6 739 81 181
2.850 50 950 -
2.850 50 950 -
€ 807.000
€ 800.000
€ 859.000
198 46,0%
175 30,0%
175 30,0%
100,0%
100,0%
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 89 3.1.3 Landelijke woonlastenvergelijking Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) is een onafhankelijk onderzoeksinstituut verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen dat zich onder andere bezighoudt met het in kaart brengen van de ontwikkeling van de belangrijkste lokale tarieven van alle gemeenten, provincies en waterschappen in Nederland. Het COELO brengt ieder jaar de ‘Atlas van lokale lasten’ uit. De Atlas van de lokale lasten is een jaarlijks overzicht van de heffingen van gemeenten, provincies en waterschappen inclusief een vergelijk tussen verschillende gemeenten, provincies en waterschappen. Iedere inwoner van Hilversum kan op deze wijze haar woonlasten vergelijken met de geldende woonlasten in omliggende gemeenten. De woonlasten van eigenaren die het COELO presenteert zijn op basis van de gemiddelde WOZwaarde van koopwoningen. Op het moment van opstellen van de begroting 2025 is de waardeontwikkeling van alleen koopwoningen nog niet bekend. De in paragraaf 3.1.1: Lokale heffingen gepresenteerde cijfers zijn daarom op basis van de gemiddelde WOZ-waarde van alle woningen. De gemiddelde woonlasten van de COELO wijken daarom licht af. Onderstaande tabellen bevatten de woonlasten in de provincie Noord-Holland, van regiogemeenten en gemeenten met een vergelijkbare omvang.
De vergelijking is gemaakt op basis van de tarieven voor het belastingjaar 2024. Grafiek 1: Benchmark woonlasten Noord-Holland 2024
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 90 De doorgetrokken rode lijn geeft het landelijk gemiddelde weer en de onderbroken rode lijn geeft het provinciale gemiddelde weer. De gemiddelde woonlasten in Hilversum zijn in lijn met zowel de landelijke als provinciaal gemeten gemiddelde woonlasten. Grafiek 2: Vergelijking woonlasten 2024 (regio gemeenten)
Grafiek 3: Vergelijking woonlasten 2024 (gemeenten in nabijheid met een vergelijkbare omvang)
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 91
3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf bestaat uit een toets van het huidige weerstandsvermogen van de gemeente en een beschrijving van de wettelijk verplichte financiële kengetallen. Het weerstandsvermogen van de gemeente geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van eventuele optredende risico’s op te vangen zonder dat het vastgestelde beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen geeft de verhouding aan tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (de beschikbare middelen) en de benodigde weerstandscapaciteit (het risicoprofiel). Door het weerstandsvermogen te toetsen kan worden geborgd dat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. De focus hierin ligt op hoevéél er opgevangen kan worden, niet hoofdzakelijk op wát er mogelijk opgevangen moet worden (de individuele risico’s). Inzicht in het weerstandsvermogen draagt bij aan de overwegingen in het kader van mogelijke toekomstige plannen en ontwikkelingen. Het dient de discussie over risicobereidheid, de afweging in hoeverre mogelijk toekomstige risico’s als aanvaardbaar worden beoordeeld. In die afweging wordt de financiële- en vermogenspositie van de gemeente bezien in het licht van de maatschappelijke opgave van de stad.
Actualiteit De berekening van het weerstandsvermogen is een momentopname gebaseerd op én afhankelijk van de omstandigheden en feiten zoals bekend op het moment van berekenen. Om een weerstandsvermogen toets te kunnen doen, moet er een concreet meetmoment worden geprikt. De inhoud van de paragraaf kan daarin achterlopen op eventuele nieuwe feiten die zich tussen de peildatum en publicatie van deze stukken hebben voorgedaan. 3.2.1 Weerstandsvermogen en risicomanagement Risicomanagement omvat het geheel aan activiteiten en maatregelen gericht op het expliciet en systematisch omgaan met én het beheersen van risico’s. Een risico is een onzekere gebeurtenis met mogelijke (positieve of negatieve) gevolgen voor de gemeente. De gevolgen kunnen van diverse aard zijn, bijvoorbeeld: beleidsmatig, imago-gerelateerd of financieel. Met betrekking tot het weerstandsvermogen ligt de focus op de financiële gevolgen van risico’s. Het weerstandsvermogen is een indicator voor de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Beleidskader Het beleidskader bestaat uit de door de Raad vastgestelde Financiële verordening gemeente Hilversum 2022. Deze is verder uitgewerkt in de Nota financieel beleid 2022. De vastgestelde norm is dat het weerstandsvermogen minimaal 1,0 moet zijn.
Doel van de gemeente Hilversum op het gebied van risico’s is om te voorkomen dat elke tegenvaller invloed heeft op de voortzetting van vastgesteld beleid. Omdat tegenvallers leiden tot hogere lasten of lagere baten dan waarmee vooraf rekening is gehouden, rust het beleid op twee pijlers: 1. Uitgaven die onvermijdelijk op de gemeente afkomen worden in de begroting opgenomen. In dit kader worden jaarlijks gemeentebreed autonome ontwikkelingen geïnventariseerd en beoordeeld op ‘vermijdelijkheid’. Met algemene kostenontwikkelingen zoals loon- en prijsstijgingen wordt – in relatie tot de verwachte ontwikkeling van de algemene uitkering – in de meerjarenraming rekening gehouden via stelposten. Zo wordt voorkomen dat voorspelbare ontwikkelingen leiden tot overschrijdingen van de begroting.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 92 2. Risico’s – onzekere gebeurtenissen met gevolgen voor de gemeente – worden in beeld gebracht en gekwantificeerd. Het risicoprofiel wordt opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen & risicobeheersing van de begroting of de jaarrekening. Risico’s die worden opgenomen in het gemeente brede risicoprofiel (weerstandsvermogen risico’s) voldoen aan de volgende criteria (conform Nota financieel beleid 2022): 2.a. Risico’s met een kans percentage van tussen de 20% en 80% in combinatie met een onzekere maar mogelijke financiële impact van € 100.000 en hoger; 2.b. Risico’s met een kans percentage van 80% en hoger worden als zekerheden beschouwd en moeten, mits de financiële impact redelijkerwijs en onderbouwd te schatten is, niet als risico worden opgenomen maar worden verwerkt in de begroting. Als het echter een onzekere en sterk uiteenlopende of variabele financiële impact heeft, die mogelijk € 100.000 en hoger uit kan vallen, wordt het opgenomen als weerstandsvermogen risico. Risicomanagement is geen exacte wetenschap, maar draait om beredenering en inschatting. Risico’s zijn alom aanwezig en verbonden met alles dat we doen, maar niet alle risico’s zijn ook wezenlijk van invloed op het weerstandsvermogen.
Voor de weerstandsvermogen toets worden alleen risico’s met substantiële financiële gevolgen opgenomen in het risicoprofiel (gespecificeerd in de Nota financieel beleid 2022 artikel 39). Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit twee componenten: • de beschikbare weerstandscapaciteit – hoeveel middelen zijn er beschikbaar om risico’s op te vangen (excl. onbenutte belastingcapaciteit), en; • de benodigde weerstandscapaciteit – hoeveel middelen zijn er nodig om de geïdentificeerde risico’s op te kunnen vangen De weerstandsfactor zoals berekend voor de begroting 2024 is als volgt:
Weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
Bedragen x € 1.000 63.980 = = 13,3 4.801
Zoals verwoord in de Nota financieel beleid moet het weerstandsvermogen minimaal 1,0 zijn. Op het moment van opstellen van deze paragraaf is de weerstandsfactor 13,3. In de jaarstukken 2023 kwam de weerstandsfactor uit op 14,3. De verlaging van de weerstandsfactor komt met name door het verminderen van de algemene reserves, zoals besloten door de gemeenteraad bij de goedkeuring van de jaarrekening 2023. Dit heeft invloed op de beschikbare weerstandscapaciteit. De beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit worden in paragraaf 3.2.2 Beschikbare weerstandscapaciteit en paragraaf 3.2.3 Benodigde weerstandscapaciteit nader toegelicht. Desondanks blijft de weerstandsfactor van 13,3 als uitstekend beschouwd.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 93 3.2.2 Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen er beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De huidige beschikbare weerstandscapaciteit, inclusief het verloop vanaf begroting 2022 ziet er als volgt uit: Bedragen x € 1.000
69.810 100 n.v.t. 1.000 70.910
Algemene reserve Onvoorzien Prognose jaarrekeningresultaat Saldo begrotingsjaar Totaal
68.720 4.153 72.873
63.905 75 n.v.t. 63.980
Ten opzichte van het vorige meetmoment (de jaarstukken 2023) is de totale beschikbare weerstandscapaciteit zo’n € 8,8 miljoen afgenomen. Besluitvorming over het afromen van de algemene reserve heeft plaatsgevonden bij de vaststelling van de jaarrekening 2023. Potentiële weerstandscapaciteit De potentiële weerstandscapaciteit is niet direct beschikbaar maar geeft aan welke ruimte er is om de beschikbare weerstandscapaciteit te verhogen. Het verhogen van de beschikbare weerstandscapaciteit is ‘één van de knoppen’ waar, onder andere voor grote opgaven, aan gedraaid zou kunnen worden om het weerstandsvermogen te verhogen. Bedragen x € 1.000
70.910 16.423 87.333
Beschikbare weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Totaal
72.873 16.423 89.296
63.980 14.846 78.577
3.2.3 Benodigde weerstandscapaciteit - risicoprofiel De benodigde weerstandscapaciteit heeft betrekking op het bedrag dat nodig is om de geïdentificeerde risico’s financieel af te dekken. Aan de hand van de individuele kwantificering van de risico’s die uit de risicogesprekken zijn voortgekomen, zijn de risico’s gesimuleerd. De simulatie is gebaseerd op de Monte-Carlomethode en wordt softwarematig uitgevoerd. Om het bedrag voor de benodigde weerstandscapaciteit op basis van het risicoprofiel vast te stellen, houden we de in Nederland gebruikelijke norm aan van het in 90% van de scenario’s kunnen afdekken van de risico’s. In het huidige risicoprofiel komt dat neer op afgerond € 4,8 miljoen. Bedragen x € 1 10% 25% 50% 75% 80% 90% 95% 99%
435.637 915.551 1.823.051 3.070.342 3.515.373 4.800.633 5.766.451 7.540.055
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 94
Ten opzichte van het vorige risicoprofiel (jaarrekening 2023) is de benodigde weerstandscapaciteit met ongeveer € 0,3 miljoen afgenomen tot een saldo van afgerond € 4,8 miljoen. De belangrijkste mutaties zijn: • •
•
•
Het vervallen van het risico omtrent de grondexploitatie Anna's Hoeve (voormalig R190). Inmiddels zijn alle bouwvelden in de grondexploitatie Anna's Hoeve zijn verkocht, ontwikkeld en bewoond. Daarmee komt dit risico te vervallen. Het verlagen van het risico inzake faillissementen en dubieuze belasting debiteuren (voormalig R257) wat kan leiden tot een inkomstenderving. In de begroting 2025 is rekening gehouden met een voorziening dubieuze belasting debiteuren waar eventuele oninbare vorderingen uit gedekt kunnen worden. Het verlagen van het risico omtrent datalekken en informatieveiligheid van 25% naar 20% (R209). In 2024 is er veel aandacht besteed aan het onderwerp informatieveiligheid en zijn er aanvullende maatregelen getroffen om de informatieveiligheid verder te vergroten en de kans op datalekken te verlagen. Om deze reden is dit risico naar beneden bijgesteld. Daarentegen blijft er sprake van onzekerheid ten aanzien van de algemene uitkering vanuit het Rijk (R103). In eerdere planning- en controlproducten is al aangegeven dat de omvang van de algemene uitkering onzekerheid met zich meebrengt. Hilversum wordt namelijk geconfronteerd met een nieuwe financieringsmethodiek van het rijk, waarbij het accres is gekoppeld aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp).
Daarnaast voert het rijk periodiek wijzigingen door in aantallen die bepalend zijn voor de verdeelmaatstaven, zoals het aantal inwoners, woonruimten, bijstandsontvangers en leerlingen. Het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet Schoof kan ook gevolgen hebben voor het gemeentefonds. Om deze redenen wordt in dit risicoprofiel rekening gehouden met een maximale financiële nadelige impact van ongeveer € 1,9 miljoen, met een kans van optreden van 25%.
PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 95 Top 5 risico's Het onderstaande overzicht toont de 5 grootste risico’s zoals opgenomen in het huidige risicoprofiel met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. De top 5 vertegenwoordigt ongeveer 80% van het totale risicoprofiel. Een volledig overzicht van de risico’s die betrokken zijn bij het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit is terug te vinden in bijlage 6.2 Toelichting weerstandsvermogen en risicobeheersing. Bedragen x € 1.000