02 - Programmabegroting 2025

Programmabegroting 2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 1. Beschouwingen ................................................................................................................................... 3 2. Het programmaplan ............................................................................................................................ 7 Programma 1 - Wonen en leven............................................................................................................. 8 Programma 2 - Zorg .............................................................................................................................. 31 Programma 3 - Werken ........................................................................................................................ 46 Programma 4 - Bestuur ........................................................................................................................ 58 Programma 5 - Financiën en grondexploitaties ................................................................................... 68 3. De paragrafen ....................................................................................................................................

74 3.1 Lokale heffingen .......................................................................................................................... 75 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 91 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 100 3.4 Financiering ............................................................................................................................... 116 3.5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 131 3.6 Verbonden partijen ................................................................................................................... 139 3.7 Grondbeleid ............................................................................................................................... 162 3.8 Wet open overheid.................................................................................................................... 165 4. Het overzicht van baten en lasten...................................................................................................

166 4.1.Meerjarig overzicht van baten en lasten................................................................................... 167 4.2 Toelichting op de wijzigingen .................................................................................................... 168 4.3 Overzicht van incidentele baten en lasten ............................................................................... 176 5. De uiteenzetting van de financiële positie ...................................................................................... 181 5.1 Meerjarige balans ...................................................................................................................... 182 5.2 EMU saldo.................................................................................................................................. 184 5.3 Investeringen ............................................................................................................................. 185 5.4 Reserves..................................................................................................................................... 195 5.5 Voorzieningen............................................................................................................................

198 5.6 Subsidiestaat ............................................................................................................................. 203 6. Bijlagen ............................................................................................................................................ 205 6.1 Overzicht van taakvelden per programma ................................................................................ 206 6.2 Toelichting weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................ 210 6.3 Nog vrij te geven kredieten ...................................................................................................... 221

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 3

1. Beschouwingen Algemene beschouwingen Ook voor Hilversum zijn dit bijzondere tijden. Daarin zijn we niet uniek, dat geldt voor alle Nederlandse gemeenten. Net als zij, presenteren wij u een programmabegroting die gepaard gaat met vele onzekerheden. Onze begroting is sluitend, en de doorkijk naar de komende jaren laat zien dat we alleen in het ravijnjaar onder de streep een tekort hebben. Dat is goed nieuws. We kunnen doorgaan met het investeren in onze samenleving. Alleen is er wel een maar. We moeten we ons wel realiseren dat deze begroting opgesteld is in een periode dat er vanuit het rijk nog geen duidelijkheid is gegeven of en hoe gemeenten gecompenseerd worden op onder andere de loon- en prijsontwikkelingen. De uitwerking van het hoofdlijnenakkoord van de regering Schoof in de begroting van Binnenlandse Zaken zal hopelijk duidelijkheid geven over het gemeentefonds en daarmee de effecten van het zogenaamde ravijnjaar en verder. Mocht dit voor ons negatief uitvallen dan zullen we, in gesprek met de raad, kijken naar de wenselijkheid van bijstellingen. Deze begroting is tot stand gekomen in politiek turbulente tijden. De voorbereidingen zijn gestart door een college waarin twee van de partijen die u nu de begroting aanbieden, niet vertegenwoordigd waren.

Het nieuwe college heeft de programmabegroting 2025 opgesteld binnen het kader zoals de gemeenteraad dat met de voorjaarsnota heeft vastgesteld. Daarmee hebben we met deze begroting de in de voorjaarsnota opgenomen zoekrichtingen ingevuld. De opbrengsten op de lokale lasten zijn met 800.000 euro verhoogd, binnen de totale begroting is 800.000 euro bezuinigd en ook binnen de uitvoering van het coalitieakkoord wordt 800.000 euro bezuinigd. In deze keuzes hebben we zoveel mogelijk het beleid wat in deze raadsperiode was vastgesteld ontzien net als de primaire dienstverlening aan onze burgers. Zoals gezegd, het zijn ongekend onzekere tijden. En ondanks deze onzekerheden krijgen we er als gemeente er nog steeds meer taken bij. Denk maar aan de Wet goed verhuurderschap en de Wet betaalbare huur. Helaas gaan nieuwe verantwoordelijkheden niet altijd gepaard met middelen. De begroting 2025 toont onze inzet voor de stad en schetst onze visie voor de toekomst voor Hilversum. Wij houden de focus op welzijn, wonen, duurzaamheid, economie, veiligheid, cultuur, inclusiviteit en de voortzetting van de opvang en integratie van ontheemden en asielzoekers. De begroting verduidelijkt de richting die we kiezen en de prioriteiten die we stellen voor de komende jaren.

We zorgen samen dat Hilversum een toekomstbestendige gemeente blijft, waar iedereen van waarde en van betekenis is, en we voorbereid zijn op de uitdagingen van morgen. In 2025 richten we ons op het behouden van de leefbaarheid in onze stad en het aanpakken van de uitdagingen. Om in 2040 een toegankelijke, diverse en duurzame stad te zijn, moet Hilversum blijven groeien. We hanteren daarvoor het begrip ‘reële groei’ zoals dat in de omgevingsvisie wordt gebruikt. Projecten als het Stationsgebied, het Circusterrein en het Arenpark zijn daar onderdeel van. Belangrijk is het vinden van een balans tussen woningbouw (verdichting, groen, leefbaarheid en gemengde wijken), werkgelegenheid, klimaat, natuur, infrastructuur en voorzieningen. We richten ons ook op het verminderen van woningnood en voldoende aanbod en toegang tot de woningmarkt voor met name de lagere en middeninkomens.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 4 Kansenongelijkheid is een belangrijke pijler van onze visie van het sociaal domein, de aanpak van kansenongelijkheid is terug te zien in het sociale beleid. We versterken de samenwerking met onze partners in de stad. We kiezen voor een aanpak die inzet op het welzijn van onze inwoners in Hilversum. Van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Dat staat centraal in ons handelen. We ondersteunen hierbij maatschappelijke- en zorgorganisaties en bouwen aan sterke sociale netwerken. Het versterken van de mentale gezondheid blijft ook in 2025 een belangrijk aandachtspunt. Ook voor onze jeugdigen die in steeds grotere aantallen een beroep doen op ondersteuning. Samen met onze inwoners, maatschappelijke en zorgpartners maken we onze ambities waar. Speciale aandacht gaat uit naar inclusiviteit. Iedereen doet mee, samen zijn wij Hilversum! Hilversum blijft investeren in onderwijs en cultuur. In 2025 gaan we verder met de uitvoering van het Onderwijshuisvestingsplan, met de implementatie van de Hilversumse Educatieve Agenda en het ondersteunen van culturele projecten die de gemeenschap verrijken. Ondernemers in Hilversum, klein en groot, van zzp’er tot multinational, binnen de mediasector en daarbuiten, zijn van grote waarde voor onze stad.

Wij investeren ook het komende jaar in het verbeteren van werklocaties, het versterken van het centrum, en een nog sterkere samenwerking met ondernemers in Hilversum. Wij werken samen met andere gemeenten en provincies om het vestigingsklimaat en het economisch profiel van Hilversum verder te versterken. Naast het realiseren van onze eigen ambities staat de komende periode ook in het teken van de samenvoeging (2027) met de gemeente Wijdemeren. Een samenvoeging die veel kansen biedt, de nodige inspanningen vergt en ook kosten met zich meebrengt. Kortom, deze begroting is gevuld met ambities die samenkomen in één doel: Hilversum nog mooier én leefbaarder maken dat het al is.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 5

Financiële beschouwingen De gemeentefinanciën staan onder druk. Dit is niet alleen een probleem voor Hilversum, maar voor alle gemeenten in Nederland. De oorzaak hiervan is de onzekerheid over de hoogte van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds van het Rijk. Ondanks deze onzekerheid, naast veranderingen in de rijksfinanciën hebben we ook te maken met stijgende prijzen, blijven we bij Hilversum werken aan een gezonde en stabiele meerjarenbegroting. Onze financiën zijn in balans, met een gecontroleerde groei van inkomsten en uitgaven. In vergelijking met andere gemeenten staat Hilversum er financieel goed voor. Daarom hebben we ervoor gekozen om geen overhaaste en grote bezuinigingen door te voeren. Dit doen we om lopende projecten en ontwikkelingen voort te kunnen zetten. We moeten immers blijven investeren om een aantrekkelijke stad te blijven en om de broodnodige woningen te kunnen bouwen met de voorzieningen die bij de ontwikkeling van de inwonersaantallen horen. In de voorjaarsnota 2024 “balanceren” zijn wel zoekrichtingen opgenomen om de begroting voor 2025 sluitend te laten zijn en om te zorgen dat de gemeentefinanciën meerjarig in balans zijn. Deze maatregelen omvatten het herzien van € 800.000 uit de coalitiegelden en het besparen van nog eens € 800.000 binnen de huidige begroting.

Deze maatregelen ontzien zoveel mogelijk de directe dienstverlening en ondersteuning van onze inwoners. Daarnaast verhogen we de opbrengsten van de woonlasten (afvalstoffen, rioolheffing en onroerendzaakbelasting) in 2025 ook met 800.000 euro. Deze verhoging is niet alleen noodzakelijk om de begroting sluitend te krijgen maar wordt vooral ook veroorzaakt door de kostenstijging van de riolering en afvalstoffenverwerking. Wel blijven we een gemeente met een gemiddeld woonlastenniveau in vergelijking met andere gemeenten. Door deze maatregelen door te voeren en de storting in onze algemene reserve (onze spaarpot) te verlagen, hebben we een sluitende begroting voor de jaren 2025, 2027 en 2028. Ook in de toekomst zal Hilversum haar plannen kunnen uitvoeren. Voor 2026 blijven de financiën een uitdaging, door het zogenaamde ravijnjaar. We hopen dat de begrotingen en circulaires vanuit het Rijk ons binnenkort meer duidelijkheid zullen geven. Onze financiën voor de jaren 2025 tot en met 2028 zien er als volgt uit: Bedragen x € 1.000 Omschrijving

2025

2026

2027

2028

Vertrekpunt voorjaarsnota 2024

-264

2.886

-565

-1.594

Effecten mei circulaire 2024 vanuit het rijk

3.783

6.502

7.406

7.087

Ontwikkelingen huidige begroting

-845

-2.316

-3.868

-3.766

Subtotaal

2.674

7.072

2.973

1.727

Oplossingsrichting adviezen VNG/Provincie NH

-740

-3.715

-4.090

-4.465

Oplossingsrichting algemene reserve

-1.934

-545

-500

0

Subtotaal

-2.674

-4.260

-4.590

-4.465

0

2.812

-1.617

-2.738

Neutraal

Nadeel

Voordeel

Voordeel

Begrotingssaldo Let op: - = positief + = negatief

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 6 Financieel beeld In de voorliggende begroting wordt u gevraagd de opgenomen budgetaanpassingen te beoordelen en over te nemen. De voorgestelde budgetaanpassingen worden in paragraaf ‘4.2 Toelichting op de wijzigingen’ nader toegelicht. Vergelijkende cijfers voorgaande begrotingsjaar Zoals gebruikelijk worden in het meerjarig overzicht van baten en lasten (4.1) en bij de financiële toelichting per programma de vergelijkende cijfers opgenomen van het voorgaande begrotingsjaar. Het BBV schrijft voor dat dit de gewijzigde begroting betreft. De budgetten 2025 worden derhalve vergeleken met de vastgestelde budgetten zoals opgenomen in de voorjaarsnota 2024. Anders dan vorig jaar zijn in de programmabegroting 2025 deze vergelijkende cijfers ook opgenomen in de overzichten per programma “middelen begrotingsprogramma”.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 7

2. Het programmaplan

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 8

Programma 1 - Wonen en leven

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 9 (Kaderstellende) nota's

Bodem, water, riolering • Gemeentelijk Watermanagement Plan 2021-2026 (2020) • Aanwijzingsbesluit Keur AGV 2017 (2017) • Keur Waterschap Amstel, Gooi en Vecht 2019 (2019), inclusief bijbehorende en/of later vastgestelde Vrijstellingen en Beleidsregels • Verordening havengelden 2024 (2023) • Verordening rioolheffing 2024 (2023) • Omgevingsvisie Hilversum 2040 (2024) Milieu en duurzaamheid • Dierenwelzijnsbeleid Hilversum (2016) • Provinciale Milieuverordening (tranche 10a) (2018) • Regionale Energiestrategie (RES) Noord-Holland Zuid 1.0 (2021) • Transitievisie Warmte Hilversum (2021) • Actieplan Luchtkwaliteit 2023-2030 (2023) • Uitvoeringsplan GAD 2023-2026 (2023) • Verordening afvalstoffenheffing 2024 (2023) • Actieplan Geluid 2024-2029 (2024*) • Omgevingsvisie Hilversum 2040 (2024) Bereikbaarheid • Verordening Mobiliteitsfonds Hilversum 2019 (2019) • Herziening laadpalenbeleid (2020) • Mobiliteitsvisie 2040 (2021) • Parkeerverordening Hilversum 2023 (2023) • Parkeerbeleid Hilversum 2023 (2023) • Nadere regels parkeervergunning 2024 (2023) • Verordening op de heffing en de invordering van parkeerbelastingen 2024 (2024) • Aanwijzingsbesluit parkeren 2024 (2024) • Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2040 (2023) • Omgevingsvisie Hilversum 2040 (2024) Groen en begraafplaatsen • Programma Groen Hilversum 2040 (2022) • Omgevingsvisie Hilversum 2040 (2024) Wonen • Lokale Woonvisie

Hilversum 2021-2030 (2021) • Regionaal Woonakkoord (2021) • Regionale Huisvestingsverordening Gooi en Vechtstreek (2024) • Prestatieafspraken 2023 tot en met 2027 (2023) Openbare ruimte • Handboek Beheer Hilversum Buiten (2009) • Handboek Inrichting Hilversum Buiten (2009) • Beeldkwaliteitsplan plus 1221 (2020) • Visie Openbare Ruimte (2024)

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 10 Sport •

Sport- en beweegnota Hilversum 2024-2030 (2024)

Cultuur • Structuurvisie Archeologie (2010) • Cultuurbeleid Momentum (2023) • Beleidsnota archeologie De Ondergrondse Stad (2023)

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 11

Betrokken partijen

Voor het realiseren van de bestuurlijke opgave werken wij samen met inwoners, ondernemers, bedrijven, instellingen en maatschappelijke organisaties. De belangrijkste betrokken partijen binnen het programma Wonen en leven zijn: • (Commerciële) vastgoedpartijen • Buurtsportcoaches • Coöperatie Parkeerservice • Culturele organisaties • Duurzaamheidscentrum Hilversum • Energiecoöperatie HilverZon • Energie Diensten Bedrijf • Erfgoedorganisaties • GEM Crailo • Goois Natuur Reservaat (GNR) (verbonden partij) • Grondstoffen- en Afvalstoffen Dienst Gooi en Vechtstreek (verbonden partij) • Huurdersorganisaties • Metropoolregio Amsterdam (MRA) • Omgevingsdienst Flevoland Gooi en Vechtstreek (OFGV) (verbonden partij) • Openbaarvervoerpartijen • ProRail • Provincie Noord-Holland • Provincie Utrecht • Regio Gooi en Vechtstreek (verbonden partij) en omliggende gemeenten • Rijkswaterstaat • Sportservice Noord-Holland • Sportverenigingen • Stichting Centrum Hilversum • Uitvaartstichting Hilversum • Woningcorporaties

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 12

Mooie stad Opgave van de stad Hilversum is een aantrekkelijke stad. De mooie woonwijken, goede voorzieningen, centrale ligging en groene omgeving maken het hier prettig wonen. Het belang van voldoende betaalbare en kwalitatief goede woningen staat buiten kijf. De belangrijkste uitgangspunten uit de Woonvisie zijn bouwen voor doorstroming en bestaande stenen optimaal benutten. De groene contouren van Hilversum zijn ons dierbaar, evenals het illusielandschap. Om in 2040 een toegankelijke, diverse en duurzame stad te zijn, is het nodig dat Hilversum blijft groeien. Dat doen we vanuit het motto ‘reële groei’. De Omgevingsvisie is hiervoor het instrument, als onderdeel van de Omgevingswet. In het coalitieakkoord is opgenomen dat we tot aan 2030 ruwweg 3.000 nieuwe woningen realiseren.

Indicatoren Naam indicator Gemiddelde WOZ035 waarde (maal duizend euro) Nieuw gebouwde woningen, aantal per 036 1.000 bestaande woningen Aantal nieuw opgeleverde woningen per jaar Aantal sociale huurwoningen t.o.v. de totale woningvoorraad Percentage opgeleverde sociale huurwoningen per jaar Waardering van het onderhoud van de openbare ruimte

Referentiewaarde

Streefwaarde

2021

2022

2023

2024

2025

358

397

451

N.v.t.

N.v.t.

5,8

3,8

2,1

7

7

248

163

90

350

350

27% van 27% van totale totale woning woning voorraad voorraad

11.507

11.746

11.616

58,0

32,0

0,0

33

33

7,0

7,2

7,2

7

7

Bron

Wettelijk

CBS

Wettelijk

Basisregistratie adressen en Wettelijk gebouwen (BAG) Basisregistratie adressen en Niet gebouwen wettelijk (BAG)

Regionale Niet Woonmonitor wettelijk

Regionale Woon Niet monitor wettelijk Hilversum Monitor

Niet wettelijk

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 13

Ruimtelijke ordening We bouwen verder aan een toekomstbestendig Hilversum. Met gevarieerde woonmilieus, passend werk en een prettig leefklimaat (groen, duurzaam, veilig, bereikbaar en met goede voorzieningen) voor alle Hilversummers. Hilversum heeft in de afgelopen jaren een aantal grote projecten voorbereid en uitgevoerd. Bij deze planontwikkeling maken we gebruik van data gestuurd werken en verrijken we de plannen via inspraak en participatie. Tegelijkertijd zijn er in Hilversum veel kleinere (particuliere) initiatieven om de stad mooier en beter te maken. Het Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen (MPG) geeft jaarlijks een beeld welke ontwikkelingen er in de stad plaatsvinden en wat er nodig is om dit financieel verantwoord uit te voeren. Hiermee kan de raad in ieder afzonderlijk project een afweging maken binnen de context van het MPG. Speerpunten • In 2024 is de Omgevingsvisie Hilversum 2040 vastgesteld als richtinggevende toekomstvisie voor de ontwikkeling van Hilversum. De komende periode wordt samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke experts en andere experts gewerkt aan uitwerkingen van deze richtinggevende visie voor gebieden en voor specifieke thema’s. • Uitwerken van de drie thema’s zoals opgenomen in de Omgevingsvisie Hilversum 2040: duurzaam, actief en meedoen.

• Ontwikkelen van de omgevingsmonitor op basis van het toetsingskader en daarmee de informatiepositie van het bestuur en de inwoners versterken door beschikbaarheid via “Open Hilversum”. • Voorbereidingen treffen voor het maken van het omgevingsplan Hilversum. • Verdere stappen in de ontwikkeling van de grote (perspectief)gebieden zoals Stationsgebied, Centrum, Circusterrein, Sportpark, Arenapark en 1221 (ontwikkellocatie). • Opzetten van het toetsingskader voortkomend uit de Omgevingsvisie Hilversum 2040. • Ontwikkelen van de digitale stad Hilversum om toekomstige scenario’s van gebiedsontwikkeling te visualiseren. Reguliere activiteiten • Jaarlijks actualiseren van het Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkelingen. • Verder tot uitvoer brengen van de gebiedsontwikkeling Crailo (‘samenwerkingsproject’) in samenwerking met de gemeenten Laren en Gooise Meren. • Faciliteren van initiatieven van eigenaren, corporaties, of gebruikers die in Hilversum willen ontwikkelen (‘facilitaire projecten’): bijvoorbeeld Werf35, Philipslocatie, van Riebeeckgalerij, Zonnestraal en andere private initiatieven.

• Uitvoering geven aan de Nota Kostenverhaal om gemeentelijke kosten bij ruimtelijke ontwikkelingen in rekening te kunnen brengen bij de initiatiefnemer • Voortzetten van de lobby bij regio, provincies, MRA (‘bereikbare steden) en Rijk waarin bestaande Hilversumse plannen (de perspectiefgebieden) worden ingebracht voor (co-) financiering, subsidie door één van deze netwerkpartners en/of het realiseren van gezamenlijke doelen.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 14

Wonen en bouwen Samen met marktpartijen en woningcorporaties werken we aan mooi en betaalbaar wonen. We bouwen voor doorstroming. Bestaande stenen en onbenutte grond wordt optimaal ingezet. We bouwen 33% sociale huur en 50% middelduur. We kiezen een zakelijke opstelling richting de vele private initiatieven. We blijven de wooncrisis bestrijden. De woonvisie is de basis van de uitvoering van plannen en activiteiten.

Speerpunten • Realiseren van 3000 nieuwe woningen tot het jaar 2030. Van deze woningen zal 33% als sociale woningbouw worden gebouwd en 50% als middeldure woningen, waarvan de helft in het lagere middenhuursegment valt. • Faciliteren van woningbouwmogelijkheden binnen projecten door transformatie en flexwonen, passend bij de kansen in de wijken ten behoeve van doorstroming voor jongeren/specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld het Circusterrein). • Uitvoeren van de prestatieafspraken 2023 tot en met 2027 met woningcorporaties en huurders. • Opstellen van een woonzorgvisie. • Uitvoering van de wijkgerichte uitvoeringsagenda voor de Hilversumse Meent. • Faciliteren van doorstroming door per wijk/project te kijken welke invulling past in die wijk en de inzet van de senioren wooncoaches voor particulieren. • Invoeren van de Wet Betaalbare Huur. • Invoeren Opkoopbescherming en Leegstandverordening. Reguliere activiteiten • Toepassen van datagedreven sturing ten aanzien van de woningbouwopgave. • Een goede en actuele monitoring van de ontwikkelingen van de woningvoorraad. • Versterken van de informatiepositie van het bestuur, samenwerkingspartners en inwoners door verdere ontwikkeling van de woningbouwmonitor op het open data platform 'Open Hilversum' en de woonmonitor. • Regie voeren op het woningbouwprogramma, onder andere door de Taskforce betaalbare woningbouw.

• Inspelen op landelijke ontwikkelingen en wet- en regelgeving ten aanzien van wonen en het woonbeleid. • Ruimte bieden aan nieuwe woon- en verblijfsvormen voor starters, internationale kenniswerkers, studenten, ouderen en beschermd wonen. • Toezicht houden op bouwen en wonen. • Behandelen van aanvragen omgevingsvergunningen.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 15

Begraafplaatsen en crematorium De verbonden partij Uitvaartstichting Hilversum exploiteert alle gemeentelijke begraafplaatsen en het crematorium in Hilversum. De gemeente stuurt op een hoog kwaliteitsniveau van het begraven en cremeren, het betaalbaar houden van de begraaf- en crematietarieven en het behoud van de monumentale uitstraling van de begraafplaatsen, waaronder de Joodse Begraafplaats. Sturingsmogelijkheden heeft de gemeente via de begroting, tarievenlijst en jaarrekening van de Uitvaartstichting en de benoeming van de voorzitter van de Raad van Toezicht. Reguliere activiteiten • Onderhouden van de gebouwen op de begraafplaatsen volgens de meerjarenonderhoudsplanning.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 16

Levendige stad Opgave van de stad Een levendig en divers Hilversum maakt de stad aantrekkelijk. Een hoge kwaliteit van de culturele en sportieve voorzieningen, het cultureel erfgoed en de evenementen zorgen voor een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. Toekomstbestendige lokale media en een moderne bibliotheek sluiten aan bij het profiel Hilversum Mediastad.

Indicatoren Naam indicator 020

Referentiewaarde 2021

Percentage niet-sporters in de gemeente Bezoekersaantallen evenementen in de openbare ruimte Bezoekersaantallen van de grotere culturele instellingen (o.a. Museum, Vorstin, Filmtheater, en Bibliotheek ) Percentage inwoners dat bekend is met het culturele aanbod

2022

2023

40,9 55.000

403.828 428.163

Streefwaarde

Bron

Wettelijk

RIVM

Wettelijk

2024

2025

40

< 40

75.000

75.000

Gemeente Niet Hilversum wettelijk

+10% (2026 t.o.v. 2022)

+10% (2026 t.o.v. 2022)

Jaarverslagen Niet culturele wettelijk instellingen

> 80 (2026)

Gemeente Niet Hilversum wettelijk

75,0

77,0

76,0

Percentage inwoners dat tevreden is over de culturele voorzieningen

43,0

51,0

52,0

60

> 60

Hilversum Monitor

Niet wettelijk

Percentage inwoners dat tevreden is over de sportvoorzieningen en/sportmogelijkheden

60,0

59,0

62,0

65

> 65

Hilversum Monitor

Niet wettelijk

34,0

45,0

51,0

60

> 60

Hilversum Monitor

Niet wettelijk

67,0

65,0

69,0

70

> 70

Hilversum Monitor

Niet wettelijk

75

> 75 (2026)

Gemeente Niet Hilversum wettelijk

Percentage inwoners dat tevreden is over het evenementen aanbod Percentage inwoners dat vindt dat er voldoende mogelijkheden zijn voor sport en recreatie Percentage scholen dat meedoet aan cultuureducatie via Proloog

45,0

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 17

Sportbeleid en activering We stimuleren inwoners om gezond en vitaal te zijn en te blijven. Het is daarvoor belangrijk dat er voor alle inwoners voldoende toegang tot laagdrempelige sportvoorzieningen is. We zetten ons in voor alle Hilversummers door het faciliteren van vitale sportverenigingen, buurtsport en beweegprogramma’s, waar nodig richten we ons op specifieke doelgroepen. Sportevenementen brengen levendigheid, binden bedrijven aan de stad en dragen bij aan een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat.

Speerpunten • Uitvoering geven aan de Sport- en Beweegnota Hilversum 2024-2030 met de missie 'Hilversummers een leven lang actief en vitaal’ en het Sportakkoord II samen met betrokken partners. Bij de uitvoering wordt ingezet op de vijf ambities: Inclusie en diversiteit, Sociaal veilige sport, Vitale sportaanbieders, Vaardig in beweging, Ruimte voor sport en bewegen. • Inzetten van buurtsportcoaches via de Brede Regeling Combinatiefuncties in Hilversum. Het doel is om, in samenwerking met diverse maatschappelijke organisaties, de inwoners actief en gezond te houden. De buurtsportcoaches organiseren en ondersteunen activiteiten om Hilversummers in beweging te brengen en te houden, en om hun vitaliteit te bevorderen. • Uitvoering geven aan het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) door een integrale invulling van de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) en Sportakkoord II. • Verder brengen van de ontwikkeling van sport en bewegen op het Sportpark. Reguliere activiteiten • Actief ondersteunen van sportverenigingen bij het verbeteren van de organisatiekracht en de open clubgedachte. Vanuit de één loket gedachte in samenwerking met NOC*NSF, sportbonden en de Lokaal Adviseur Sport. • Verder ontwikkelen van het sportnetwerk. Bijvoorbeeld door de organisatie van Sportontmoeting Hilversum en het Sportoverleg met besturen van grote sportverenigingen.

• Ondersteunen en laten organiseren van kleine, middelgrote en grote sportevenementen, zoals de Hilversum City Run en het beachvolleybaltoernooi “Queen en King of the Beach”.

Sportaccommodaties Sportaccommodaties dienen goed onderhouden en in voldoende mate aanwezig te zijn. Bij de sportaccommodaties waarvoor de gemeente verantwoordelijk is stemmen we het beheer en onderhoud af met de sportverenigingen. Voor niet-gemeentelijke sportaccommodaties kunnen sportverenigingen zich aansluiten bij de Stichting Sportinvesteringsfonds Hilversum. De gemeente staat voor de stichting garant.

Speerpunten • Ondersteunen van nieuwe initiatieven voor bewegen in de openbare ruimte. • Onderzoek doen naar de haalbaarheid van een indoor atletiekbaan, de nieuwe multi-use sporthal en het Evert Kroon-bad. • Actualiseren van het meerjarenonderhoudsplan, met betrekking tot al het gemeentelijk vastgoed waaronder sportaccommodaties. • Stimuleren van samenwerking en het multifunctioneel gebruik van geplande sportfaciliteiten op Sportpark Loosdrecht.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 18 Reguliere activiteiten • Optimaal benutten van de beschikbare sportfaciliteiten, met als doel een grotere betrokkenheid bij sportactiviteiten voor een breder publiek. • Onderhouden van sportvelden van de gemeente volgens het vastgestelde meerjarenonderhoudsplan. In 2025 worden bijvoorbeeld de kunstgrasvelden 1 en 3 vervangen op het sportpak Loosdrecht. • Het onderhouden van sportaccommodaties. Het eigenaarsonderhoud wordt gefinancierd uit de voorziening Onderhoud sportaccommodaties. In 2025 gaan wij onder andere aan de slag met het vervangen van de vloeren in de sporthal de Lieberg en Kerkelanden en het vervangen van de zitbanken op de Dudoktribune (zie paragraaf onderhoud kapitaalgoederen). • Het voeren van een regulier overleg met de exploitant van de Hilversumse binnensportaccommodaties.

Culturele activiteiten, instellingen en educatie Culturele activiteiten zijn gericht op het vergroten van de levendigheid en het versterken van de economische identiteit van Hilversum als stad van media, muziek en architectuur. Hierbij wordt ingezet op de pijlers Muziek en podiumkunsten, Media en Film, Architectuur en beeldende kunst en Cultuureducatie en -participatie. De gemeente biedt cultuur aan alle Hilversummers en in alle wijken. Culturele instellingen op professioneel en amateurniveau zijn essentieel voor culturele activiteiten. We stimuleren en faciliteren culturele instellingen, initiatieven, verenigingen en activiteiten om kwaliteit van het aanbod te verhogen, nieuw aanbod te realiseren en in te spelen op de vraag van inwoners. Zo creëren we een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. In het nieuwe Cultuurbeleid zijn ambities geformuleerd om kunst en cultuur nog beter zichtbaar te maken en nog meer Hilversummers te laten genieten van het diverse culturele aanbod. We willen met cultuur naast het stimuleren van participatie en sociale cohesie, ook de economische waarde van cultuur en de culturele infrastructuur versterken. Door samenwerking te stimuleren verstevigt niet alleen de sector, maar ook het culturele product. Speerpunten • Stimuleren van actieve cultuurparticipatie van jongeren met behulp van de specifieke uitkering jongerencultuur (2025 is laatste jaar).

• Stimuleren van instellingen en initiatieven bij het verbreden van het aanbod, innovatie en ontwikkeling, onder andere in de wijken. • Versterken van cultuureducatie en mediawijsheid door samenwerking met scholen en culturele instellingen bijvoorbeeld Beeld en Geluid, mede met behulp van cultuureducatie coördinatiepunt Proloog. • Herinrichten/versterken rol cultuurcoaches binnen het aanbod vrije tijd/cultuur vrije tijd. • Inrichten platform amateurkunst. • Faciliteren professionalisering Cultuur Netwerk Hilversum • Het verder toegankelijk maken en ontsluiten van collectie Hilversum. • Tussentijdse beoordeling van het uitrollen van Momentum en inzichtelijk maken van realisatie. Reguliere activiteiten • In stand houden van culturele infrastructuur door het verlenen van meerjaren- en programmasubsidies aan professionele instellingen en amateurkunstverenigingen. • Faciliteren van evenementen onder andere door het verstrekken van subsidies. • Doorgaan met de stadsdichter en de kinderdichter en ontwikkelen nieuwe vormen van poëzie en gedichten in de openbare ruimte.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 19

Musea De gemeente heeft een initiërende en faciliterende rol in het verbinden van media en cultuur in de stad, passend bij de identiteit van Hilversum als Mediastad. Het omvormen van de Kerkbrink tot Mediaplein zorgt voor een levendiger plein in het centrum van de stad. Met het streekarchief en de regionale fusie wordt gebouwd aan een toekomstgerichte organisatie. Reguliere activiteiten • Ondersteunen van Museum Hilversum ter bevordering van het mediacultuurprofiel en verbinding met andere instellingen, zoals Beeld & Geluid, de bibliotheek en de Zilveren Camera.

Cultureel erfgoed Cultureel erfgoed heeft een verbindende werking in Hilversum vanuit ruimtelijk, sociaal en maatschappelijk perspectief. Bijzonder aan Hilversum is de unieke identiteit als tuinstad in Nederland met een hoge dichtheid aan erfgoed. Hilversum is een monumentenstad in het groen, met ruim 1100 monumenten, drie beschermde stadsgezichten. Cultureel erfgoed beslaat een breed veld, zoals archeologie en aardkunde, cultuurhistorie en verhalen, architectuur en stedenbouw, cultuurlandschap, groen, water en openbare ruimte. Cultureel Erfgoed richt zich op de speerpunten behoud en bescherming van het erfgoed voor huidige en toekomstige generaties, het erfgoed beter benutten en het versterken van de zichtbaarheid en beleving van duurzaam en functionerend erfgoed, het erfgoed inzetten voor ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid. Erfgoed is een leefomgevingskwaliteit en kan een bijdrage leveren aan de ruimtelijke, sociale en maatschappelijke uitdagingen. Met de rijkdom aan cultureel erfgoed in Hilversum vraagt deze visie op het erfgoed om een actualisering van ons beleidskader zodat we ons erfgoed nu en in de toekomst nog beter kunnen positioneren in de ontwikkeling en versterking van de identiteit van Hilversum. De gemeente heeft een regierol bij het beschermen, behouden en versterken van het cultureel erfgoed. We trekken daarbij ook samen met de eigenaren van monumenten op.

Toekomstbestendig betekent ook dat er ruimte is voor transformatie van monumenten met passend gebruik en behoud van de monumentale waarden en het karakter van de monumenten. Het doel hierbij is dat cultureel erfgoed zichtbaar en beleefbaar blijft, een verbindende kracht heeft en actief onderdeel is van een veranderende leefomgeving. In 2024 is de Omgevingsvisie Hilversum 2040 vastgesteld, waarin wordt aangegeven dat integraal gewerkt wordt vanuit de cultuurhistorische basis. Speerpunten • Positioneren van de identiteit van Hilversum in lijn met de Omgevingsvisie, Omgevingsplan, gebiedsagenda’s en de doelen uit de Omgevingsvisie (actief, duurzaam en meedoen). • Afronden van het project Erfgoedverhalen van Hilversum waarbij in lijn met de Omgevingsvisie de Hilversumse waarden en kenmerken worden geïnventariseerd en geanalyseerd met experts, inwoners en erfgoedorganisaties. • Ontwikkelen beleid en (beleids)instrumenten om het erfgoed te behouden, te versterken en te benutten. • Restaureren en toegankelijk, zichtbaar en beleefbaar maken van het cultureel erfgoed. Voortzetten restauratie AVRO studiogebouwencomplex. • Ondersteuning bieden bij de uitwerking van het masterplan Zonnestraal. • Fase 2 van de Routekaart Religieus Erfgoed uitwerken om het religieus erfgoed te behouden en te benutten en inzetten op medebestemmingen.

• Ontwikkelen visie op duurzaam gebruik van de monumentale schoolgebouwen.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 20 • •

Proces van het verduurzamen van monumenten onder de aandacht brengen, met behoud van het karakter van deze monumenten. Het aanvullen van het Hilversums Restauratiefonds.

Reguliere activiteiten • Inventariseren en analyseren van het cultureel erfgoed in alle tijdvakken tot 2005 ten behoeve van het vormen van de cultuurhistorische basis en kennis, draagvlak en benutting. • Formuleren sectorale en integrale (beleids)instrumenten. • Toegankelijk, zichtbaar en beleefbaar maken van het cultureel erfgoed in Hilversum. • Adviseren van eigenaren over restaureren, wijzigen en verduurzamen van monumenten. • Erfgoed inzetten als leefomgevingskwaliteit. • Adviseren over in stand houden van, restauratie, wijzigingen en verduurzaming in beschermde stadsgezichten. • Ondersteunen van eigenaren van monumenten met financiële instrumenten. • Onderhouden van de samenwerking en relatie met erfgoedorganisaties en andere overheden. • Beschermen en behouden van het cultureel erfgoed van Hilversum en voor de Hilversummers. • Behandelen van aanwijzingsprocedures van gemeentelijke monumenten. • Uitvoeren archeologisch onderzoek.

Lokale media en bibliotheek Lokale media en de bibliotheek zijn voor de Mediastad van groot belang. De gemeente ondersteunt daarom de bibliotheek en innovatie van de lokale media en journalistiek. Speerpunten • Realisatie van vernieuwing van de huisvesting en verbreding van de bibliotheekfunctie. • Samenwerking aangaan met toekomstige partners op het gebied van (bijvoorbeeld) lokale media, mediaopleidingen, cultuureducatie, beeldende kunst en cultuurhistorie. Reguliere activiteiten • Ondersteunen van de bibliotheek ten behoeve van een aansprekend aanbod voor alle inwoners. • Subsidiëren van de bibliotheek, die invulling geeft aan de vijf kernfuncties: Kennis en informatie ter beschikking stellen, ontwikkeling en educatie bieden, lezen bevorderen en het laten kennismaken met literatuur, ontmoeting en debat organiseren, kennis laten maken met kunst en cultuur. • Ondersteunen van nieuwe initiatieven van lokale media & journalistiek. • Bevorderen van taalontwikkeling en het tegengaan van laaggeletterdheid.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 21

Bereikbare stad Opgave van de stad Hilversum is een populaire stad om te wonen, werken en recreëren, en trekt als regiogemeente veel bezoekers. Deze populariteit onderstreept het belang van een goede bereikbaarheid, vooral in het levendige centrum. De stad ontvangt dagelijks tal van bezoekers die komen werken, winkelen of van de stad genieten, terwijl bedrijven hun goederen door Hilversum vervoeren. Hoewel onze infrastructuur veel aankan, wordt het steeds duidelijker dat we de grenzen van de capaciteit naderen. Met de verwachte groei van Hilversum kijken we vooruit en zetten we ons in om de bereikbaarheid te waarborgen, de mobiliteit te verduurzamen en de verkeersveiligheid voor iedereen, inclusief fietsers en voetgangers, te blijven garanderen. Indicatoren Naam indicator

Referentiewaarde

Streefwaarde

Bron

Wettelijk

80

Hilversum Monitor

Niet wettelijk

40

32

Hilversum Monitor

Niet wettelijk

65

69

Hilversum Monitor

Niet wettelijk

2021

2022

2023

2024

2025

78,0

74,0

75,0

80

30,0

27,0

30,0

58,0

61,0

65,0

Aantal geregistreerde verkeersongevallen, per 1.000 inwoners

4,2

5,1

4,7

< < Water, Niet voorgaand voorgaand Verkeer en wettelijk jaar jaar Leefomgeving

Aantal verkeersslachtoffers, per 1.000 inwoners

0,6

0,7

0,7

< < Water, Niet voorgaand voorgaand Verkeer en wettelijk jaar jaar Leefomgeving

160,0

325,0

Uitvoeringspr ogramma Niet Mobiliteit wettelijk 2040

Percentage inwoners dat tevreden is over infrastructuur voor fiets Percentage inwoners dat tevreden is over verplaatsing met auto Percentage inwoners dat wekelijks of vaker gebruik maakt van (elektrische) fiets

Aantal oplaadpalen in de gemeente Hilversum

350

Waardering van de bereikbaarheid van het centrum per auto

5,4

5,5

5,4

6

6

Hilversum Monitor

Niet wettelijk

Waardering van de bereikbaarheid van het centrum per fiets

8,4

8,4

8,3

9

8,5

Hilversum Monitor

Niet wettelijk

Percentage achterstallig onderhoud op wegen

19,0

20,0

22,0

19

19

Gemeente Hilversum

Niet wettelijk

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 22

Verkeer en vervoer We willen de komende jaren concrete stappen zetten om de verkeersveiligheid en doorstroming van alle vormen van verkeer te verbeteren en de mobiliteit te verduurzamen. Uit het vastgestelde Uitvoeringsprogramma Mobiliteit volgen jaarplannen met concrete acties en maatregelen. Deze zijn gericht op zowel voetgangers en fietsers als, gebruikers van deelvervoer, OV-reizigers en automobilisten. De voortgang van de activiteiten wordt regelmatig gemonitord en verantwoord.

Speerpunten • Realiseren van het uitvoeringsprogramma, dat voor 2025 maatregelen omvat, zoals:  Start van de uitvoering van de autoluwe binnenstad en invoering van 30 km/uzones op de centrumring op basis van in 2024 uitgevoerd onderzoek, waarmee bijgedragen wordt aan een leefbaarder centrum en een verbetering van de luchtkwaliteit.  Het voorbereiden van de invoering van zero-emissiezones op basis van besluitvorming in het begin van 2025, waarmee bijgedragen wordt aan de verduurzaming van mobiliteit en het verbeteren van de luchtkwaliteit.  Het uitbreiden en verbeteren van fietsparkeervoorzieningen op basis van in 2024 uitgevoerd onderzoek naar de kansen en mogelijkheden. De focus ligt daarbij in eerste instantie op het centrum waar, met realisatie van de inpandige fietsparkeervoorziening bij de Kerkbrink, begin 2025 een start wordt gemaakt.  Het verbeteren van de autobereikbaarheid op en rond de Buitenring-Noord op basis van in 2024 uitgevoerd onderzoek naar de mogelijkheden voor optimalisatie van het Den Uylplein, de verdieping van de onderdoorgang spoorviaduct Lage Naardewerg en de afsluiting van de Sumatralaan-Zuid met de Insulindelaan.  Inhalen van het achterstallig onderhoud van wegen en stoepen.

Reguliere activiteiten • Het verbeteren van de verkeersveiligheid en het stimuleren van fietsgebruik door realisatie van maatregelen op basis van samenwerkingsconvenanten met scholen en sportparken, het uitvoeren van verkeerscampagnes, uitrol doorfietsroutes, uitvoer van de aanpak Priowegen en het verbeteren van fietsroutes, zoals het verbreden van het fietspad van de Oude Torenstraat. • Het stimuleren van OV-gebruik. • Het afronden van onderzoek naar de mogelijkheden van mobiliteitshubs en logistieke hubs en het bepalen van vervolgstappen. • Het stimuleren van deelvervoer op basis van in 2024 uitgevoerd onderzoek naar de potentie van deelvervoer in wijken. • Het stimuleren van elektrisch vervoer door het uitbreiden van het aantal laadpalen en het faciliteren van kabelgoottegels. • Het stimuleren van mobiliteitsmanagement bij bedrijven op basis van een in 2024 opgestelde aanpak, waarmee bijgedragen wordt aan minder drukte tijdens de spits en duurzamere mobiliteit. • Ontwerpen en vaststellen van verplichte verkeersbesluiten voor bijvoorbeeld de snelheid op wegen, voorrang op kruispunten en de reservering van een gehandicaptenparkeerplaats.

• Beheren en onderhouden van de verkeersinfrastructuur, waaronder:  Beheren van verkeersregelinstallaties (VRI’s) en vervangen van bestaande naar intelligente VRI’s (iVRI's) bij het einde van de levensduur of als een project eerder om vervanging vraagt;

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 23       

Onderhouden van de openbare verlichting en deze gefaseerd vervangen door LEDverlichting; Gefaseerd vervangen door geluid reducerend asfalt (Zie actieplan Geluid); Beheren en zo nodig vervangen van objecten ten behoeve van verkeersmaatregelen. (verkeersborden, bewegwijzering en straatmeubilair ten behoeve van verkeersregulering); Beheren en zo nodig vervangen van wegen (verhardingen); Beheren en zo nodig vervangen van de civieltechnische kunstwerken (bruggen en tunnels); Uitvoeren van de gladheidsbestrijding Uitvoeren van de straatreiniging.

Parkeren Om de bereikbaarheid en leefbaarheid van het centrum, werklocaties en woonwijken te waarborgen, streven we naar een evenwichtige balans tussen de parkeervraag en het parkeeraanbod. Dit doen we door parkeervoorzieningen zo efficiënt mogelijk te benutten. Daarnaast voeren we actief parkeerregulering door om de parkeerdruk te beperken en overlast te voorkomen. Hierbij richten we ons vooral op het tegengaan van overlast veroorzaakt door "vreemde" parkeerders en langparkeerders, door middel van preventieve maatregelen en gerichte handhaving.

Speerpunten • Uitvoering geven aan het nieuwe parkeerbeleid waarbij het gereguleerde parkeergebied wordt uitgebreid tot en met de buitenring van Hilversum. In 2025 ronden we de uitbreiding van het gereguleerde parkeergebied af. • Het verder digitaliseren van de handhaving door middel van het invoeren van de scanauto. • Stimuleren van het data gedreven werken met behulp van het doorontwikkelen van het informatiedashboard parkeren. Reguliere activiteiten • Uitvoeren van de jaarlijkse stadsbrede parkeertelling. • Begeleiden en monitoren van de werkzaamheden van de Coöperatie ParkeerService, waaronder handhaving, het verstrekken van parkeervergunningen, het dagelijkse beheer van de twee parkeergarages, en het beantwoorden van vragen van bewoners over de geleverde diensten. • Parkeeradvies geven op omgevingsvergunningen en gebiedsontwikkelingen op basis van de nieuwe parkeernormen.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 24

Duurzame stad Opgave van de stad Het klimaat verandert, het wordt gemiddeld warmer. We hebben ook vaker te maken met extremen zoals zware regenbuien, droogte en hittegolven. Dit raakt Hilversum. We zien omgewaaide bomen en straten die blank staan na forse regenbuien. Het raakt ook de gezondheid van onze inwoners, bijvoorbeeld door toename van hittestress. Samen met inwoners, organisaties en ondernemers zetten we in op het verduurzamen en vergroenen van Hilversum, conform de Omgevingsvisie en vastgesteld beleid op het vlak van energie, groen, water en circulair. We verduurzamen en vergroenen de openbare ruimte en ons eigen vastgoed. Daarnaast ondersteunen we onze inwoners, organisaties en ondernemers en verleiden hen – zonder dwang – om ook zelf aan de slag te gaan met de eigen woning of bedrijfsruimte, in eigen tuin, op eigen perceel of in de openbare ruimte. Het gemeentebestuur en de inwoners koesteren daarbij onze groene tuinstad.

Indicatoren Naam indicator

Referentiewaarde

Streefwaarde

2021

2022

2023

2024

2025

Bron

Wettelijk

033

Aantal kg huishoudelijk restafval per inwoner

155,3

148,7

146,9

160

160

CBS - Huishoudelijk afval

Wettelijk

034

Percentage hernieuwbare elektriciteit

5,6

8,5

5,7

4

>4

RWS

Wettelijk

Duurzaamheidscore ecologisch kapitaal (0-100)

57,5

43,1

60

60

Telos Niet (Duurzaamheidsbalans) wettelijk

31,0

30,2

31,1

35

> 35

Gemeente Hilversum

Niet wettelijk

70,0

68,0

67,0

75

> 75

GAD Meter

Niet wettelijk

Percentage woningen (voorlopig) energielabel C of beter

33,9

34,8

36,5

40

> 40

Klimaatmonitor

Niet wettelijk

Percentage inwoners dat vindt dat in zijn/haar buurt voldoende groen is

75,0

69,0

72,0

75

> 75

Hilversum Monitor

Niet wettelijk

Percentage circulaire aanbestedingen t.o.v. het totaal aantal lopende contracten Percentage gescheiden afval t.o.v. de totale hoeveelheid ingezameld afval

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 25

Duurzaamheid en milieubeheer De komende jaren gaan we samen met onze (keten)partners verder de wijken in om onze inwoners te ondersteunen en te ontzorgen in het verduurzamen van hun woning. Met een uitgebreid aanbod aan diensten en (subsidie)regelingen bieden we maatwerk voor de verschillende doelgroepen passend bij hun wensen en behoeften. Samen met het Energie Diensten Bedrijf en de energiecoöperatie Hilverzon benaderen we inwoners en geven onze adviseurs onafhankelijk advies voor verduurzaming. De ene keer gaat dat met ondersteuning van een energieklusser die direct bij inwoners met energiearmoede maatregelen treft, bij een ander huishouden kan dat een energiecoach, duurzaamheidsadviseur of specialist van het Energie Diensten Bedrijf zijn die meedenkt over de mogelijkheden voor verduurzaming. Met het Hilversums Isolatie Programma bieden we voor de periode 2023-2026 subsidies aan en blijven we actief de verschillende doelgroepen die Hilversum rijk is bedienen met ons aanbod. We zijn gestart met een grote Hilversum brede campagne voor verduurzaming en verschillende deelcampagnes zullen de komende jaren volgen. Ook is er is een gids gemaakt, waarin het aanbod aan subsidies, regelingen (bv Duurzaam Wonen Lening) op een rij is gezet en welke adviseurs je kunnen ondersteunen.

Zo maken we het overzichtelijker en verlagen we de drempel om te starten met het verduurzamen van de woningen in Hilversum. In de noordelijke Meent zijn we trekker van het landelijk traject Proeftuin Aardgasvrije Wijken (PAW), waarbij we met subsidie van het Rijk 624 woningen in 2028 volledig van het gas af willen hebben. Andere mogelijkheden voor collectieve warmtevoorzieningen zoals hergebruik van restwarmte van de RWZI of zonopwekprojecten zoals op zon op grote daken (bedrijf, school, vastgoed, centrum) of zon boven parkeren zijn voorbeelden van trajecten waar we als gemeente met een collectieve aanpak versnelling aanbrengen in onze verduurzamingsopgave. De Greendeal met de bedrijventerreinen Zuid-West is een mooi voorbeeld waarin wordt samengewerkt met de bedrijven en ondernemersvereniging aan zonopwek (grootste zonnedak van Hilversum) en de mogelijkheden voor energiedelen middels een energiehub. Een ander voorbeeld is de green deal met het Vliegveld in combinatie met een langjarig huurcontract wat ruimte biedt aan het vliegveld om te verduurzamen. Tot slot bieden we via Stimulerend Toezicht en met de greendeal coaches bedrijven ondersteuning in hun verduurzamingsopgave. Als publieke organisatie geven we het goede voorbeeld door onze gebouwen en bedrijfsvoering verder te verduurzamen en te monitoren door inzet van de CO2 Prestatieladder (en de opvolger hiervan).

Hieronder worden de speerpunten en reguliere activiteiten op hoofdlijnen beschreven. Naast de begroting worden jaarplannen opgesteld met concrete maatregelen voor verduurzaming. Deze plannen worden, zoals afgesproken met de gemeenteraad, vastgesteld in het college en via een Raadsinformatiebrief toegestuurd. De voortgang van de activiteiten wordt regelmatig gemonitord en verantwoord.

Speerpunten • Uitvoeren van de Transitie Visie Warmte, met name door wijk-voor-wijk actief inwoners te bereiken en te activeren om aan de slag te gaan met het verduurzamen van hun woning middels het bieden van een uitgebreid pakket aan ondersteuning (financieel en kennis). • Opzetten van een (vernieuwd) energieloket als eerste loket voor verduurzamingsvragen. • De meerjarige samenwerking met onze ketenpartners, Energiedienstenbedrijf en energiecoöperatie Hilverzon, structureel goed verankeren en uitbouwen. • Uitvoering geven aan de RES door inzet greendeal coach, intensivering samenwerking ondernemersverenigingen, stimuleren zonprojecten op grote daken en ondersteunen realisatie twee zon-boven-parkeren projecten en zonneweide Vliegveld Hilversum. • Uitvoering geven aan het Jaarplan 2025.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 26

Reguliere activiteiten • Samenwerken met woningcorporaties, ondernemersverenigingen en andere organisaties in Hilversum in de verduurzamingsopgave. • Verder verduurzamen gemeentelijk vastgoed en bedrijfsvoering, onder andere door continuering van de inzet CO2-Prestatieladder. • Inzetten Stimulerend Toezicht Energiebesparing bij bedrijven, als uitvoering van het Energiebesparingsakkoord Noord-Hollandse Bedrijven 2022-2025. • Bevorderen circulaire economie door stimulering circulaire bedrijven, bevorderen reparatie en opbouw van ons circulaire netwerk met onder andere MRA voor subsidiekansen. Circulariteit bevorderen in onze bedrijfsvoering, zoals inkoop en aanbestedingen. • Beheer bodeminformatiesysteem, afronding A-lijst Wet geluidhinder en vaststelling Actieplan Geluid en Geluidsbeleid 2023-2024.

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Hilversum koestert de groene tuinstad. Op basis van het programma Groen 2040 met bijbehorend uitvoeringsprogramma 2023-2026 werken we aan een biodivers, klimaatadaptief en vitaal Hilversum. Het groen uit de natuur óm de stad trekken we door ín de stad. Tegels eruit en groen erin, méér bomen, en spelen en ontmoeten in het groen. Daarbij werken we nauw samen met bewoners en organisaties als Goois Natuurreservaat, Natuurmonumenten, Hilversum100, Omgevingseducatie en het Duurzaamheidscentrum. In de begroting worden de speerpunten en reguliere activiteiten op hoofdlijnen beschreven. Daarnaast worden jaarplannen opgesteld waarin de concrete maatregelen zijn opgenomen. De gemeenteraad wordt geïnformeerd over de voortgang van de activiteiten. Speerpunten • Uitvoering geven aan het Uitvoeringsprogramma Groen 2023-2026 en het jaarplan 2025 met onder andere:  Vergroenen speelplekken.  Kwaliteitsimpuls Oude Haven.  Natuurverbinding Laapersveld.  Herinrichting buurtpark Neuweg.  Ecologische verbindingszones in de stad versterken.  Realiseren van koele routes en plekken.  Biodiverse vijvers.  Natuurinclusieve maatregelen en opstellen Soortenmanagementplan.  Verwijderen zinloze verharding.  Stimuleren groene initiatieven van inwoners.

• Vergroening als vast onderdeel in projecten op te nemen, onder andere:  Centrum in relatie tot gebiedsagenda centrum.  Kerkbrink.  1221 met Bruisend Hart en de Groene Loper.  Stationsgebied.  Sportpark.  Herinrichting van verschillende straten.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 27 Reguliere activiteiten • Via de stichting Omgevingseducatie worden op het gebied van onder meer groen lesprogramma’s en activiteiten aangeboden aan basis- en middelbare scholen. • Actief betrokken zijn bij het Goois Natuurreservaat (GNR) om de natuur en recreatieve mogelijkheden in natuurgebieden te vergroten en verder te ontwikkelen, zowel voor huidige als toekomstige generaties.

Riolering Het beheren en onderhouden van het riool is een omvangrijke gemeentelijke taak. Zeker nu klimaatverandering zorgt voor heftige buien en overstromingen en daarmee voor meer druk op het rioolstelsel. Bij het vervangen van het riool en de weg wordt, conform het beleid in het Gemeentelijk Watermanagementplan 2021-2026, het hemelwater zo duurzaam mogelijk opgevangen en geïnfiltreerd. De schone hemelwaterstroom wordt verdergaand gescheiden van het vuilwater. Bij nieuwe ontwikkelingen zijn water en bodem sturend, hemelwater wordt zoveel mogelijk lokaal opgevangen en geïnfiltreerd en hergebruik wordt gestimuleerd. Een speciale opgave ligt in postcodegebied 1221, om wateroverlast hier te verminderen en het riool te ontlasten wordt hemelwaterafvoer van bestaande grote verharde oppervlakken en daken lokaal opgevangen en geïnfiltreerd. Speerpunten • Splitsen van hemelwater en vuilwater in Hilversum ZuidWest • Vasthouden en infiltreren van water op het Stationsgebied. • Voorbereiden van een waterberging aan de Berlagelaan in Noord. Reguliere activiteiten • Uitvoeren van het Gemeentelijk Watermanagement Plan 2021-2026. • Vervangen van 6,5 kilometer in het rioolstelsel op jaarbasis, als onderdeel van de vervanging van 65 kilometer tussen 2015 en 2026. • Beheren en onderhouden van het rioolstelsel. Binnen de bestaande mogelijkheden wordt klimaatadaptatie tegelijkertijd gerealiseerd.

• Monitoren en bestrijden van overlast door grond- en regenwater.

Afval en circulariteit Circulariteit: Het Jaarplan Circulair Hilversum 2025 is gericht op het bevorderen van circulaire bedrijvigheid en het aanmoedigen van circulair gedrag bij inwoners, zoals het repareren en hergebruiken van spullen. De gemeente integreert circulariteit steeds verder in de eigen bedrijfsvoering. Huishoudelijk afval: De Grondstoffen en Afvalstoffendienst (GAD) Gooi & Vechtstreek voert namens de gemeente de overgedragen taak voor de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval uit. De gemeente houdt toezicht op een effectieve en efficiënte afvalinzameling via de begroting van de GAD. De GAD presteert volgens de landelijke benchmark goed in de middenmoot, zie ook de GAD-meter 2023. De circulaire ambities uit de Grondstoffenvisie 2021 zijn in het GAD Uitvoeringsplan 2023-2026 vertaald naar de praktijk, op basis van een weging van kosten, dienstverlening en duurzaamheid. Dit plan legt de nadruk op kostenbeheersing en het handhaven van dienstverlening. Het voorziet ook in ontwikkelingen om de bedrijfsvoering en inrichtingen toekomstbestendig te maken; de herontwikkeling van scheidingsstations, het verouderde overslagstation Crailo, de herhuisvesting van het GAD-kantoor en de remise voor voertuigen.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 28 Speerpunten • Circulariteit: Uitvoering Jaarplan Circulair Hilversum 2025, waaronder: o Stimuleren van circulaire bedrijvigheid, als volwaardig onderdeel van de Economische Visie (raad 2025). o Circulair werken als gemeente, onder meer in het nieuwe Handboek Openbare Ruimte (raad 2025) en door realisatie van het gemeentedepot voormalige mobilisatiecomplex (MOB) voor (herbruikbare) materialen openbare ruimte. •

Huishoudelijk afval: Binnen de mogelijkheden van de gezamenlijke regeling onze invloed uitoefenen op een goede en efficiënte afvalinzameling en -verwerking door de GAD:  Ontwikkeling communicatie over afvalscheiding, met het oog op de overstap op nascheiding van verpakkingen van Plastic, Metaal (blikjes) en Drankenkartons (PMD) vanaf 1 juli 2026.  Europese aanbesteding en een nieuw contract sluiten voor inzameling en verwerking van het restafval, inclusief nascheiding van verpakkingsafval, dat ingaat op 1 juli 2026.

Reguliere activiteiten • Circulariteit: Uitvoering Jaarplan Circulair Hilversum 2025, waaronder:  Stimuleren van circulaire bedrijvigheid door het blijven faciliteren van een netwerk van circulaire ondernemers, stimuleren van circulaire broedplaatsen en het bevorderen van nieuwe samenwerkingen aan materiaalketens, zoals circulaire bouwmaterialen.  Stimuleren van reparatie door middel van project Hilversum Repareert.  Circulair werken als gemeente, onder meer bij de uitvoering van projecten en door circulair in te kopen (conform Regionaal inkoopbeleid 2022). •

Huishoudelijk afval: Binnen de mogelijkheden van de gezamenlijke regeling onze invloed uitoefenen op een goede en efficiënte afvalinzameling en -verwerking door de GAD:  Evaluatie van het GAD Uitvoeringsprogramma 2023-2026.  Als gemeente lobbyen binnen samenwerkingsverbanden zoals de VNG voor landelijke uitbreiding van producentenverantwoordelijkheid voor circulaire producten en verpakkingen.

Economische havens en waterwegen Beheren en onderhouden van de huidige havens, waterwegen en de sluis ‘t Hemeltje.

Speerpunten • Baggeren van de Oude haven, op basis van de overeenkomst met het waterschap. Deze maatregel is onderdeel van de integrale herinrichting Oude Haven (groenbeleidsplan). Naast het baggeren worden indien doelmatig, emissie reducerende maatregelen toegepast om de vuilemissie uit het hemelwaterriool naar het oppervlaktewater te verminderen. Reguliere activiteiten • Uitvoeren van regulier onderhoud aan waterkeringen en oeversafwateringen, waarbij deze natuurvriendelijker worden ingericht. • Onderhouden en bereikbaar houden van de binnenhavens en doorgaande waterwegen. • Beheer en onderhoud van sluis 't Hemeltje, met als focuspunt in 2024 de vervanging van de meerpalen en het remmingwerk.

PROGRAMMABEGROTING 2025 GEMEENTE HILVERSUM | 29

Middelen begrotingsprogramma Overzicht taakvelden Bedragen x € 1.000

01

Wonen en leven

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

8.1 8.3

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 stand 2025 2026 2027 2028 voorjaarsnota 543

512

508

500

482

Ruimtelijke ordening

4.636

5.123

3.749

3.743

3.736

Wonen en bouwen

6.784

8.014

7.823

7.740

7.728

01.01 Mooie stad

11.963

13.650

12.081

11.983

11.946

5.1

Sportbeleid en activering

2.066

2.094

1.963

1.383

1.382

5.2

Sportaccommodaties

2.882

3.957

3.980

3.965

3.942

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

5.349

4.741

4.745

4.729

4.721

5.4

Musea

3.145

2.620

2.617

2.616

2.615

5.5

Cultureel erfgoed

1.160

844

840

838

837

5.6

Media

2.806

2.981

2.908

2.908

2.908

01.02 Levendige stad

17.408

17.237

17.054

16.439

16.405

2.1

Verkeer en vervoer

18.062

16.578

16.212

15.803

15.694

2.2

Parkeren

5.656

7.760

7.477

7.413

7.401

01.03 Bereikbare stad

23.718

24.338

23.689