Begroting 2025 (3 boekwerk)

Per 31 dec 2024 stopt het huidige contract met onze exploitant Remondis. We werken de plannen voor de milieustraat verder uit en verwachten in 2025 de persinstallatie te vervangen Vervangen persinstallatie op de milieustraat t.b.v. huishoudelijk afval - dekking afvalstoffenheffing (knop 13.2) De dekking van de kosten komen vanuit de de opbrengsten afvalstoffenheffing. Vervanging bestaande brug Watermolenweg over de Reusel (knop 14.1) Huidige toestand van de bestaande brug is zodanig dat deze vervangen moet worden door een nieuwe brug. Dit is nodig om de going concern taken uit te blijven voeren. Hiervoor is een investeringskrediet nodig van € 285.000,= Het niet vervangen van de brug is onverantwoord, de brug zal bezwijken met alle gevolgen van dien. De kapitaallasten bedragen voor rente € 3.000 en voor afschrijving € 5.000. Dekking voorziening riolering (knop 14.2) De totaal te verwachten kosten bedragen € 8.000 welke gedekt worden via de voorziening riolering/rioolheffing. Nieuwe ontwikkelingen Opstellen soortenmanagementplan (SMP) voor een ontheffing op de Wet Natuurbescherming (knop 46) In augustus heeft de Raad van State een uitspraak gedaan over het isoleren van woningen in relatie tot ecologisch onderzoek (uitspraak 202103977/1/R2).

Bij isolatie-ingrepen aan de schil van de woning (zoals spouwmuur of dak) is er een verplichting om een ecologisch onderzoek uit te laten voeren. De gemeente Hilvarenbeek heeft zich gecommitteerd aan het uitvoeren van de lokale aanpak van het Nationaal Isolatieprogramma. In dit programma worden er op grootschalig niveau woningen geïsoleerd. Als er geen SMP tot stand komt voor de gemeente Hilvarenbeek, kan er geen ontheffing op de Wet Natuurbescherming worden aangevraagd. Er kan dan niet snel en grootschalig worden geïsoleerd want elke woningeigenaar zal zijn eigen ecologische onderzoek moeten uitvoeren. Dit zal een (zeer) vertragende werking hebben op de opgave van het aardgasvrij worden van de gemeente Hilvarenbeek. De kosten voor het opstellen van het SMP bedragen naar verwachting € 150.000, verdeeld over 2024 en 2025. Daarna is er sprake van kosten voor monitoring over een periode van tien jaar.

42

Voor de kosten van het opstellen van het SMP is er dekking in de vorm van het aanwenden enerzijds voor € 50.000 de inzet van CDOKE middelen en anderzijds een te verwachten provinciale subsidie in 2025 van € 100.000. Dekkingsmaatregelen Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing verhogen (knop 86) Toerekenen alle kosten die we ook toe mogen rekenen. Denk hierbij aan kosten voor straatreiniging (40%) en perceptiekosten. Uit onderzoek blijkt dat de kosten voor straatreiniging niet worden toegerekend. Kostendekkendheid Rioolheffing verhogen (knop 88) Toerekenen alle kosten die we ook toe mogen rekenen. Denk hierbij aan kosten voor straatreiniging (60%), perceptiekosten, maar ook kosten voor klimaatadaptatiemaatregelen Mutaties begroting 2025 Bijstelling kostendekkendheid leges 2025 Jaarlijks stellen we onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we daarbij een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten. Ook nu hebben we de legestarieven 2025 bijgesteld en in deze begroting financieel vertaald. U neemt met het raadsvoorstel belastingverordeningen 2025 het besluit over de legestarieven 2025. Energietransitie in Programma Duurzaamheid (knop 47) In het Klimaatakkoord is afgesproken dat in 2050 alle woningen in Nederland van het aardgas zijn afgesloten.

In de door de Raad vastgestelde Transitievisie Warmte is beschreven hoe wij dit de komende jaren gaan realiseren. Duidelijk is dat er de komende jaren enorm veel werk moet worden verzet. Om in ieder geval de basis op orde te hebben vragen wij om een bedrag van € 200.000. In 2025 zullen de middelen grofweg voor de volgende onderdelen worden aangewend: 1. 2. 3. 4.

Gemeentebrede communicatie € 75.000 Herijken Transitievisie Warmte € 25.000 Wijkuitvoeringsplan voor één wijk met all electric aanpak € 50.000 Wijkuitvoeringsplan voor één wijk met alternatieve warmtebronaanpak € 50.000

Voor 2025 kan deze bijdrage gedekt worden uit de CDOKE middelen. Het is op dit moment nog onduidelijk of deze regeling in komende jaren wordt voortgezet en in welke vorm. De warmtetransitie is een grote opgave en we staan nog aan het begin. Daarom zal ook in de toekomst budget nodig zijn om de warmtetransitie “warm” te houden en te laten draaien. Onder de herijking van de paraplunota Duurzaam Hilvarenbeek, welke wij in januari 2025 inclusief uitvoeringsprogramma aan uw raad aanbieden, zullen wij de bestedingen verder concretiseren en bijsturen.

Thema 5

Buitengebied

Onze ambities Er is veel dynamiek in ons buitengebied. Economische functies veranderen, mede door de inzet van Rijksregelingen. We willen, binnen de kaders van (Europese) regelgeving, perspectief bieden aan bestaande functies in het buitengebied. Een integrale aanpak, sturing en een intensieve samenwerking met partijen zoals ZLTO, Ondernemend Hilvarenbeek, landgoedeigenaren en medeoverheden Provincie en Waterschap zijn daarbij nodig. Zo kunnen we de economische verkleuring van het buitengebied in goede banen leiden en samen gezond te groeien.

43

Activiteiten in 2025 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2025 uitvoeren. Ambitie 1: balans buitengebied 1. In het uitvoeringsprogramma van de Omgevingsvisie worden projecten/activiteiten in het buitengebied opgenomen. Vanuit de kernstrategie van de Kernvisie omgevingsvisie (Samen gezond groeien) is het van belang de balans te behouden in het buitengebied en in sommige gevallen weer terug te brengen tussen enerzijds behoud en mogelijke ontwikkeling van (nieuwe) economische dragers en doorontwikkeling van de huidige gebruikers van het gebied. Dit doen we nu al met gebruikmaking van de visie Vitaal Beeks Buiten en het toeristische beleid. De Omgevingsvisie en het daaraan gekoppelde uitvoeringprogramma geven meer samenhang. Acties en projecten in het buitengebied krijgen daarin een plek. Omgevingsvisie en uitvoeringsprogramma zijn medio 2025 klaar voor besluitvorming. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota(+) 2024 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema financieel landen maken we hier inzichtelijk. Buitengebied ( x € 1.000) Saldi uitvoering bestaand beleid

Lasten

Baten Saldo 2025

2026

2027

2028

16

17

1

1

1

1

88

0

-88

-88

-88

-88

104

17

-87

-87

-87

-87

Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Nieuwe ontwikkelingen Formatie: medewerker (beleidsadviseur) transitie Landbouw (knop 49) Saldi begroting 2025-2028

Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Nieuwe ontwikkelingen Formatie: medewerker (beleidsadviseur) transitie Landbouw (knop 49) Er spelen diverse ontwikkelingen en integrale opgaven in het buitengebied. Als uitvoering van het collegeprogramma, de omgevingswet, de Omgevingsvisie en vanwege verschillende milieuopgaven dienen we als gemeente actie te ondernemen in het buitengebied. In 2023 is een nulmeting over het Hilvarenbeeks buitengebied afgerond (collegeprogramma) en recent is, in het proces van de m.e.r. van de Omgevingsvisie, de huidige situatie van de leefomgeving in beeld gebracht. De ZLTO heeft een eigen visie opgesteld. Nu we de trends voor Hilvarenbeek in beeld hebben en regionaal zien wat er op ons af komt, blijkt formatie op het onderwerp Landbouw nodig. Om het activeren van de transitie landbouw te laten slagen, is inzet nodig. We willen een sterk, gezond, duurzaam buitengebied. Slimme combinaties van oplossingen voor sterkere natuur, voldoende en schoon water, een goede bodem en de toekomst van de landbouw zijn nodig. Hiervoor is het nodig om intensiever de samenwerking aan te gaan met externe partijen en partijen te verbinden zoals initiatiefnemers, overkoepelende (land- en tuinbouw- of energietransitie-) organisaties, de provincie en het Rijk. De structurele kosten voor een beleidsadviseur agrarisch voor 1 fte bedraagt € 88.000.

Wat we concreet gaan doen, is dat de medewerker bijvoorbeeld als taken krijgt: intern en regionaal adviseren; aanspreekpunt herbestemmen VAB; bijwonen terugkerend bestuurlijk overleg ZLTO; fungeren als aanspreekpunt voor sector landbouw binnen GGA Kempenland-West processen/projecten;

44

contact met Ondersteuningsteam van provincie Noord-Brabant; kennis omtrent subsidies en regelingen voor stoppers en ontwikkelrichtingen voor duurzame landbouwbedrijven; volgen van ontwikkelingen Brabants programma Landelijk Gebied. Risico als wij dit niet doen, is dat we niet in contact staan met de sector landbouw (t.b.v. de transitie van de landbouw en het buitengebied, integraal).

Thema 6

Openbare orde en veiligheid

Onze ambities De openbare orde, veiligheid en crisisbeheersing in de gemeente Hilvarenbeek vragen voortdurend om aandacht. We volgen ons handhavingsbeleidsplan en grijpen snel in als dat nodig is om problemen te voorkomen. We richten ons op veilige fysieke ruimtes, evenementen en crisisbeheersing. Ook willen we beter bestand worden tegen georganiseerde criminaliteit. Hiervoor trekken wij samen op met andere partijen zoals brandweer, politie, geneeskundige hulpdiensten, woonstichting Leystromen en belangenorganisaties. De gemeente zorgt voor de aansturing van en samenwerking met inwoners en organisaties om Hilvarenbeek veilig te krijgen en te houden. Dat doen we allereerst lokaal. Waar dat nodig en logisch is, zoeken we regionale samenwerking op. In 2024 gaan wij aan de slag op basis van ons Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 dat in samenwerking met de GHO-gemeenten tot stand is gekomen. We richten ons in 2025 op de volgende ambities: 1. Voortzetten en duurzaam afronden van de revitaliseringsaanpak van recreatieparken; 2. Versterken van de evenementenaanpak; we hanteren een duidelijke scheiding tussen het ‘feest’; de vergunningen- en klachtenprocedure en de veiligheid op en rond de evenementen. 3. Blijvende (door-) ontwikkeling van de (gemeentelijke) crisisbeheersing 4.

Een (fysiek) veilige leefomgeving: natuurbranden, cybercrime/ digitale veiligheid en bluswatervoorzieningen 5. Continueren van de aanpak van ondermijnende criminaliteit 6. Het uitrollen van de Wet Goed Verhuurderschap 7. Het versterken van de handhaving op vraagstukken rond arbeidsmigranten 8. Implementeren van de Wet Kwaliteitsborging (WKB) 9. Voorbereiden op de effecten van de omgevingswet voor VTH Activiteiten in 2025 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2025 uitvoeren. Ambitie 1: Voortzetten van de revitaliseringsaanpak van recreatieparken Door toezicht en handhaving houden wij onze parken in goede staat. Een aantal jaren geleden is gestart met het vernieuwen van recreatieparken. Deze aanpak is succesvol. Toch blijkt uit inschrijvingen en controles dat er nog steeds recreatiewoningen permanent worden bewoond. We willen deze illegale bewoning dienen zoveel mogelijk ongedaan maken en voorkomen. In 2025 bijwen we toezicht houden en handhaven op recreatiewoningen, in samenwerking met de parkeigenaren en overige betrokkenen. Het doel is om aan het einde van 2025 de parken weer vitaal te hebben.

45

Ambitie 2: Verdere verdieping en borging van de huidige werkwijze en uitgangspunten evenementen In 2025 gaan wij de uitkomsten van de evaluatie van het evenementenjaar 2024 daar waar nodig verwerken in de huidige werkwijze. De focus in 2025 ligt met name op de grote meerdaagse muziekfestivals op de Beekse Bergen (locatieprofiel festivals Beekse Bergen), mede omdat deze nog steeds onder een vergrootglas liggen. Verder gaan wij ons in 2025 richten op het (waar nodig) aanpassen van het evenementenbeleid Hilvarenbeek (2012). Op dit moment zijn de eventuele kosten hiervan nog niet in beeld en indien nodig zullen wij hiervan melding maken in de Voorjaarsnota 2025. Ambitie 3: Doorontwikkeling gemeentelijk crisisbeheersing Efficiëntere crisisorganisatie Het opleiden, trainen en oefenen van de gemeentelijke crisisbeheersing komt centraal te staan. In 2024 is de monodisciplinaire crisisorganisatie van gemeente Hilvarenbeek aangepakt, samen met de 23 andere gemeentes in onze veiligheidsregio. Dit heeft gezorgd voor een slankere, flexibelere en efficiëntere organisatie. In 2025 trainen we nieuwe en huidige leden om hen bekwaam te maken en houden oefenen we om de nieuwe structuur eigen te maken. Ambitie 4. Een (fysiek) veilige leefomgeving waarin we steeds weerbaarder worden tegen natuurbranden en digitale criminaliteit 1.

Natuurbranden Binnen de gebiedscommissie Kempische Landgoederen is het doel om natuurbranden beheersbaar te maken. De samenwerking met België wordt steeds intensiever. In 2024 leggen we de laatste hand aan het natuurbrand beheersplan, die we in 2025 uitrollen in samenwerking met gemeente Reusel de Mierden en Goirle. 2. Cybercrime en digitale veiligheid Als gemeente hebben wij een belangrijke rol om de lokale weerbaarheid van de burgers tegen digitale gevaren te versterken. Dit doen wij door onze inwoners en ondernemers bewust te maken van de risico’s van het internet. We organiseren voorlichtingsbijeenkomsten en voeren campagnes in de lokale media. In 2024 is een medewerker aan de slag gegaan met het beschikbare budget voor digitale veiligheid. De medewerker werkt samen met een districtelijke projectgroep en voert de plannen en acties uit die daar uit voortkomen. We richten ons in 2024 als gemeente op ondernemers en in 2025 op overige doelgroepen zoals ouderen en jongeren. 3. Bluswatervoorziening In de Voorjaarsnota 2022 is extra budget beschikbaar gesteld om het bluswatervoorzieningsniveau te verbeteren. Het aanleggen van de nieuwe putten is in 2024 gestart en zal verder lopen in 2025. Ambitie 5. Continueren van de aanpak van ondermijnende criminaliteit Het is belangrijk dat de gemeente weerbaar is en blijft voor inmenging en misbruik van haar dienstverlening.

Het meest belangrijk is dat de medewerkers en inwoners weten welke verschillende vormen van ondermijning er zijn. In 2025 werken we hier verder aan. Dit betekent dat we meer workshops gaan organiseren en we meer gaan samenwerken tussen afdelingen. Voor de inwoners betekent het dat ze vaker onderwerpen zoals drugs, mensenhandel en cybercrime voorbij zien komen. De kosten voor de interne worden voor een gedeelte gedekt door de samenwerking met het Riec. Voor de externe bewustwording is nog niet bekend wat de kosten in 2025 gaan zijn. Controle van het buitengebied blijft net als in voorgaande jaren een belangrijke prioriteit. De Taskforce RIEC Brabant Zeeland ondergaat in 2025 een forse transitie waarbij de Taskforce – het innovatie deel van de organisatie – wordt overgenomen door de staande organisaties. Het RIEC Brabant Zeeland wordt gesplitst in een RIEC Oost Brabant en een RIEC Zeeland – West Brabant. Het doel is om meer focus te krijgen op de uitvoering in plaats van veel tijd te besteden aan de governance

46

vraagstukken. De structuur wordt makkelijker gemaakt. Of en wat de gevolgen hiervan zijn, wordt duidelijk in 2025. Ambitie 6: Het uitrollen van de Wet Goed Verhuurderschap Per 1 juli 2024 is de wet Goed Verhuurderschap in gegaan. Deze wet stelt regels voor verhuurders en geeft gemeenten de mogelijkheid om slecht verhuurgedrag aan te pakken. Hiermee worden onbetrouwbare verhuurders en discriminatie op de woningmarkt aangepakt. Daarnaast moet iedere gemeente een meldpunt inrichten voor klachten over ongewenst gedrag van verhuurders en moeten gemeenten de wet gaan handhaven. In 2025 willen we de processen verbeteren. We zorgen ervoor dat het meldpunt goed bekend is en dat een toezichthouder actief controleert. Ambitie 7: Het versterken van de handhaving op vraagstukken rond arbeidsmigranten, ontheemden en arbeidsmigranten. Het mogelijke maken en het toezien op het huisvesten van arbeidsmigranten is een doorlopend proces dat veel inzet vraagt van onder andere het team ‘vergunningverlening, toezicht en handhaving’. Het parapluplan arbeidsmigranten die in 2023 is vastgesteld volgt de basis. Dit plan beschrijft de kaders waarbinnen de toezichthouders werken. Het gaat niet alleen om de handhaving van arbeidsmigranten in de dorpskernen.

Het gaat ook over situaties waar het vestigen van arbeidsmigranten nog niet is toegestaan, vanwege het ontbreken van een omgevingsvergunning in combinatie met een SNFkeurmerk die nodig is volgens het parapluplan. We houden er rekeing mee dat er een grote stroom aan handhavingsverzoeken gaan komen. Het is hierbij belangrijk dat we een duidelijk beeld krijgen van waar de arbeidsmigranten wonen. Het proces om te komen tot dit beeld is in 2024 gestart en en wordt in 2025 verder uitgebouwd en onderhouden. Daarnaast word het toezicht op de mogelijke woonlocaties verder uitgebouwd. Als laatste wordt vanuit het team actief meegedacht en meegewerkt naar het zoeken nieuwe woonlocaties voor arbeidsmigranten, maar ook ontheemden en asielzoekers. Ambitie 8: Wet Kwaliteitsborging (WKB) Herziening en verrijking van de bestaande processen Bij de invoering van de Omgevingswet moeten de toezichts- en handhavingsprocessen bij bouwactiviteiten worden aangepast aan de Wet kwaliteitsborging. Dit gaat om de inrichting van processen, de informatievoorziening, de afspraken met uitvoeringsdiensten, private partijen en de juridische en inhoudelijke aspecten rond bouwprocessen. In 2024 is een evaluatie uitgevoerd voor de invoering van de Wet Kwaliteitsborging om kosten en baten in beeld te brengen. Deze verbeterpunten worden in 2025 doorgevoerd. 1.

Beleid In 2024 is een nieuw vierjarig handhavingsbeleidsplan opgesteld waarin prioriteiten zijn benoemd voor toezichtstaken in de bouw. Voor de huidige beleidsperiode werken we volgens deze prioriteiten. Ambitie 9: Omgevingswet 1. Aanpassen APV (Algemene Plaatselijk Verordening) In 2024 wordt de APV aangepast en in voorbereiding op de Omgevingswet gesplitst in twee delen. Elk jaar wordt een proces van aanpassen van de APV ingezet. Onderwerpen die in de toekomstige omgevingsvisie moeten komen, worden in overleg met de interne teams verplaatst, daar waar het kan. 2. Beleid Onder de nieuwe omgevingswet wordt het beleid VTH als een integraal stuk opgesteld. Deze moet voldoen aan de normen van de Omgevingswet. Dit is een continu proces waar we ook in 2025 mee bezig zijn. Het gaat om een brede doorontwikkeling die niet alleen het handhavingsbeleid beïnvloedt, maar ook het evenementenbeleid en de APV zaken.

47

Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota(+) 2024 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema financieel landen maken we hier inzichtelijk. Openbare orde en veiligheid ( x € 1.000)

Lasten

Baten

Saldo 2025

2026

2027

2028

Saldi uitvoering bestaand beleid

1.825

64

0

9

9

9

9

9

0

11

11

11

11

11

1.825

84

-1.761 -1.721 -1.722 -1.721

Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Dekkingsmaatregelen Verhogen van de kostendekkendheid ten aanzien van Algemene Dienstverlening en APV (knop 150) Mutaties begroting 2025 Bijstelling kostendekkendheid leges 2025 Saldi begroting 2025-2028

-1.741 -1.701 -1.702 -1.701

Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Dekkingsmaatregelen Verhogen van de kostendekkendheid ten aanzien van Algemene Dienstverlening en APV (knop 150) Volgens de begroting zitten we nu op een kostendekkendheid van ongeveer 90%. Met deze maatregel zetten we in op 100% kostendekkendheid. Mutaties begroting 2025 Bijstelling kostendekkendheid leges 2025 Jaarlijks stellen we onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we daarbij een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten. Ook nu hebben we de legestarieven 2025 bijgesteld en in deze begroting financieel vertaald. U neemt met het raadsvoorstel belastingverordeningen 2025 het besluit over de legestarieven 2025.

48

Programma 3

1.3 Ondernemend Hilvarenbeek

Dit programma gaat over onze lokale economie. We bieden ruimte voor ondernemerschap en stimuleren en ondersteunen nieuwe initiatieven die passen bij de grootte van onze gemeente. We presenteren ons als een toeristisch-recreatieve gemeente met als kernwaarden natuur, groene ruimten, cultuur en erfgoed. Dit doen we samen met lokale en regionale partners. Dit programma bestaat uit één thema, dat we in dit hoofdstuk verder toelichten: 1. Lokale economie

Thema 1

Lokale economie

Onze ambities Binnen dit thema staat het versterken van de lokale economie centraal. Het Economisch Actieplan biedt houvast om – samen met het bedrijfsleven en belangenorganisaties – te werken aan onze ambities en doelstellingen. Het ondersteunen van het MKB en de maakindustrie in onze gemeente, onder andere via voldoende ontwikkelruimte, past in deze ambitie. Toerisme en recreatie zijn belangrijke voor onze lokale economie. We blijven daarom werken aan het versterken van het toeristisch-recreatieve profiel van onze gemeente. We geven ruimte voor ondernemerschap en ondersteunen en stimuleren nieuwe toeristisch-recreatieve initiatieven die passen bij het karakter en de grootte van onze gemeente. Wij zien bijvoorbeeld vaak agrarische bedrijven die willen omschakelen naar een toeristisch-recreatief bedrijf. Activiteiten in 2025 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2025 uitvoeren Ambitie 1: we versterken de lokale economie 1. Uitwerken nieuw Economisch Actieplan We werken aan een nieuw Economisch Actieplan (EAP). Het EAP geeft houvast om te werken aan onze ambities en doelstellingen, met als doel de lokale economie te versterken. Om tot een nieuw EAP te komen, voeren we een evaluatie uit van het huidige EAP en maken een economische analyse van de huidige situatie. Vervolgens stellen we een nieuwe economische visie op waaraan we een uitvoeringsprogramma koppelen.

We werken hierin nauw samen met Ondernemend Hilvarenbeek. Het nieuwe EAP sluit aan op bestaande visies en beleid. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de Centrumvisie, de Omgevingsvisie en de toeristische beleidslijn. In 2024 hebben we een start gemaakt met het nieuwe EAP en in 2025 leggen we de economische visie ter vaststelling voor aan de gemeenteraad. Er is een budget van € 15.000 beschikbaar voor dit project. Dit budget zetten we in voor het uitvoeren van de economische analyse van de huidige situatie.

49

Ambitie 2: verder versterken toeristisch-recreatief profiel 2. We werken aan de uitvoering van de marketingstrategie 2030 In 2024 werd de marketingstrategie door het college van Burgemeester & Wethouders vastgesteld. In 2025 werken we samen met ondernemers in de vrijetijdssector en Hilvarenbeek Infopunt (als onderdeel van Ondernemend Hilvarenbeek) aan de uitvoering hiervan. Met de marketingstrategie 2030 hebben we als doel om Hilvarenbeek nog beter op de kaart te zetten als toeristisch-recreatieve gemeente. We blijven daarbij het merk ‘Het is hier Echt’ gebruiken. 3. We werken met de toeristisch-recreatieve beleidslijn In 2024 stelde de gemeenteraad de toeristisch-recreatieve beleidslijn vast. In 2025 gebruiken we de beleidslijn als richtlijn om toeristisch-recreatieve initiatieven beter en sneller te beoordelen. Daarnaast gaan we in 2025 aan de slag met sturingsinstrumenten en communicatiemiddelen om beter en makkelijker op het beleid te sturen. Ook maken we een start met monitoring en dataverzameling. 4. We werken aan de realisatie van een mountainbikeroute Bij de behandeling van de Voorjaarsnota+ 2023 heeft de gemeenteraad een motie ingediend. In deze motie draagt de gemeenteraad het college op om – voor de begroting 2024 – samen met verenigingen en terrein eigenaren met een plan van aanpak te komen voor een mountainbikeroute en de kosten hiervoor in beeld te brengen.

Deze motie is uitgevoerd. Hier hebben wij de gemeenteraad op 13 juni tijdens de commissie Ruimte over geïnformeerd. Ook informeerden we de gemeenteraad door middel van een memo, die op 27 juni is verstuurd. In de Voorjaarsnota van 2024 heeft de gemeentreaad besloten om geen financiële middelen toe te kennen voor de aanleg en het onderhoud van de mountainbikeroute. In 2025 bekijken we andere financieringsmogelijkheden. Als we deze niet vinden, dan sluiten we het project af. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota(+) 2024 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema financieel landen maken we hier inzichtelijk. Lokale economie ( x € 1.000) Saldi uitvoering bestaand beleid

Lasten

Baten

Saldo 2025

2026

2027

2028

400

138

-263

-262

-265

-264

0

0

0

9

9

9

0

0

0

0

8

8

-5

0

5

5

5

5

13

0

-13

-13

-2

-2

0

0

0

-9

-9

-9

5

0

-5

-5

-5

-5

4

0

-4

-4

-4

-4

417

138

-280

-279

-263

-262

Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Dekkingsmaatregelen Stopzetten subsidie Ondernemend Hilvarenbeek (Ondernemersvereniging) (knop 94) Niet aanleggen van mountainbikeroute (knop 96) Geen ondernemersavond meer organiseren in samenwerking met de ondernemersvereniging (knop 102) Mutaties begroting 2025 Toeristisch recreatieve ontwikkelingen - lokaal en regionaal (knop 51) Terugdraaien Stopzetten subsidie Ondernemend Hilvarenbeek (knop 94) Terugdraaien vervallen organisatie ondernemersavond (knop 102) Terugdraaien vervallen nieuwjaarsreceptie (knop 103) Saldi begroting 2025-2028

50

Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Dekkingsmaatregelen Stopzetten subsidie Ondernemend Hilvarenbeek (Ondernemersvereniging) (knop 94) Stopzetten van de subsidie - tijdig aankondigen (2 jaar om te effectueren) Niet aanleggen van mountainbikeroute (knop 96) Verkenning en samenwerking stoppen. Er is nog geen budget gereserveerd in onze begroting voor het aanleggen van de mountainbikeroute Geen ondernemersavond meer organiseren in samenw. met de ondernemersvereniging (knop 102) Hiervoor zal de ambtelijke inzet worden afgebouwd. Mutaties begroting 2025 Toeristisch recreatieve ontwikkelingen - lokaal en regionaal (knop 51) Het college wil deze knop aanzetten omdat hiermee het recent vastgestelde toeristisch-recreatief beleidskader qua communicatie en monitoring wordt ondersteund. Hiervoor wordt incidenteel voor 2025 en 2026 € 8.000 jaarlijks gevraagd. Daarmee lukt het om initiatiefnemers beter te ondersteunen om hun initiatief verder te brengen. En kunnen we toetsen of het beleidskader doet wat het moet doen: behouden van de sociale en fysieke draagkracht in onze gemeente in relatie tot toeristisch-recreatieve initiatieven. Oftewel zorgen dat we samen gezond groeien. Verder dragen we met deze knop bij aan twee regionale toeristische opgaven.

Het door Hart van Brabant ondersteunde Leisure Ontwikkelfonds (LOF) zorgt voor leningsmogelijkheden voor toeristische ondernemers met een innovatief, kwalitatief onderscheidend initiatief. Ook ondernemers in Hilvarenbeek biedt dit mogelijkheden. Door hier als regio in samen te werken, verdubbelt de provincie NoordBrabant het budget van het LOF. Het gaat om een incidenteel bedrag op basis van inwoneraantal voor 2025 en 2026 van € 3.000 jaarlijks. Verder is voor ontwikkeling en onderhoud van het regionaal routenetwerk, waarin via Visit Brabant Brabantbreed wordt samengewerkt, het nodig om vanaf 2025 structureel onze bijdrage te verhogen met € 2.000. Daarmee zorgen we ervoor dat toeristen en onze eigen inwoners op een goede en veilige manier gebruik kunnen maken van de routes die door Hilvarenbeek (en verder) lopen. Terugdraaien Stopzetten subsidie Ondernemend Hilvarenbeek (knop 94) en Terugdraaien vervallen organisatie ondernemersavond (knop 102) Het werk van de ondernemersvereniging zorgt voor versterking van het ondernemersnetwerk in onze gemeente. Een mooi voorbeeld is de nu lopende campagne Beekse Business Award waarin Ondernemend Hilvarenbeek en de gemeente Hilvarenbeek goed samenwerken. De ondernemers-doelgroep is van groot belang voor een vitaal Hilvarenbeek en het waarmaken van onze strategie Samen gezond groeien.

En juist in het scenario Samenwerkend Hilvarenbeek is het behoud van het partnerschap tussen ondernemers en gemeente nodig. Het afbouwen van deze subsidie en de bijdrage zouden daar averechts op in werken. Daarom stelt het college voor om vanaf 2025 de structurele subsidie Ondernemersvereniging (€ 9.000) en onze structurele bijdrage aan de Ondernemersavond (€ 5.000) intact te laten. Terugdraaien vervallen nieuwjaarsreceptie (knop 103) Het is van belang dat de gemeente samen met Ondernemend Hilvarenbeek een nieuwjaarsreceptie blijft organiseren. Hier komen inwoners, ondernemers, vrijwilligers en vertegenwoordigers van lokale organisaties samen met bestuurders, raadsleden en ambtenaren samen om het nieuwe jaar in te luiden. De bijeenkomsten worden afwisselend de verschillende kernen georganiseerd. Met scenario II kiezen we voor een gemeente die onderdeel is van de samenleving. Daarin zijn gelegenheden om met elkaar terug te blikken, vooruit te kijken en te netwerken van toegevoegde waarde

51

Programma 4

1.4 Dienstverlenend Hilvarenbeek

Dit programma gaat over onze dienstverlening, over ons bestuur en over - bestuurlijke - samenwerking. We werken voortdurend aan het verbeteren van onze dienstverlening, waarbij wensen en behoeften van onze inwoners, ondernemers en instellingen leidend zijn. Om onze maatschappelijke opgaven als zelfstandige gemeente te realiseren, werken we samen met gemeenten Goirle en Oisterwijk en binnen de Hart van Brabant regio. Dit programma bestaat uit de volgende twee thema’s: 1. Dienstverlening 2. Bestuur en bestuurlijke samenwerking

Thema 1

Dienstverlening

Onze ambities Als kleine gemeente staan we dicht bij onze inwoner. Dit vinden we belangrijk: persoonlijke dienstverlening die betrouwbaar en beschikbaar is. Duidelijkheid, vindbaarheid en oprechte aandacht voor de inwoner is waar we voor staan. De wereld om ons heen verandert in een hoog tempo. Er zijn veel technologische veranderingen, de wetgeving verandert en inwoners verwachten van hun gemeente een hoge kwaliteit dienstverlening. Om een uitstekende dienstverlener te blijven werken wij planmatig. We zettende leefwereld van onze inwoner centraal, tonen we eigenaarschap en ontwikkelen onszelf voortdurend. Zo blijven we goed voorbereid op veranderingen, behouden we regie en zijn we veerkrachtig bij veranderingen. Vanuit het amendement Samenlevingsakkoord Verbeteren gemeentelijke dienstverlening herijkten wij in 2024 hiertoe ons programma organisatieontwikkeling: Samen Krachtig Vooruit. Activiteiten in 2025 Komend jaar richten we ons binnen dit thema op de onderstaande activiteiten. Ambitie 1: De dienstverlening aan onze inwoners is betrouwbaar, persoonlijk en altijd beschikbaar 1. Uitvoering Verbeterplan Nulmeting Dienstverlening In 2024 is het onderzoek Nulmeting Dienstverlening afgerond. Onze inwoners gaven onze dienstverlening gemiddeld een zeven. Landelijk gezien is dit een mooie score. We kijken dan ook met gepaste tevredenheid naar de opbrengst van het onderzoek.

Tegelijkertijd zijn er ook concrete verbeterpunten benoemd. Ook verschilt de waardering van de verschillende onderzochte processen. Om het cijfer zeven voor de komende jaren te behouden en de verbeterpunten aan te pakken, werken we in 2025 aan het Verbeterplan Nulmeting Dienstverlening. Hierin zijn aanbevelingen uit het onderzoek overgenomen, geïntegreerd met lopende verbeteringen en aanvullende voorgestelde verbeteringen vanuit de organisatie.

52

2. Opvang tijdelijke toename aanvragen reisdocumenten In 2014 werd de geldigheidsduur van paspoorten en identiteitskaarten voor volwassenen verlengd van vijf naar tien jaar. Begin 2024 nam daardoor het aantal aanvragen voor nieuwe reisdocumenten fors toe. Ter illustratie: in het eerste en tweede kwartaal van 2024 steeg het aantal aanvragen van gemiddeld 113 per maand (2023) naar 328 per maand (2024); dit is 291% meer ten opzichte van 2023. Tot en met het jaar 2028 verwachten we ongeveer drieduizend aanvragen per jaar, ten opzichte van zeshonderd aanvragen per jaar in voorgaande jaren. Om hieraan uitvoering te kunnen geven stelde de gemeenteraad met de voorjaarsnota 2023 € 48.000 beschikbaar tot en met 2028, te dekken met inkomsten uit leges. Hiermee verwachten wij de tijdelijke toename aanvragen reisdocumenten ook in 2025 te kunnen opvangen. Ambitie 2: Onze digitale communicatie uitingen zijn voor iedereen helder, duidelijk en begrijpelijk 3. Gebruik digitale kanalen, sociale media en digitale toegankelijkheid We zetten meer in op digitale dienstverlening, met behoud van niet-digitale kanalen voor hen die dit blijvend nodig hebben. Medio 2024 is de WMEBV (wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer) in werking getreden. Deze wet geeft inwoners de mogelijkheid om via digitale kanalen zaken met ons te doen.

Het mag voor de inwoner geen verschil maken via welk kanaal een product of dienst wordt afgenomen. Onze digitale kanalen worden zo ingericht dat iedereen ze kan gebruiken. De communicatie is helder en inclusief. Documenten en formulieren passen we waar nodig aan. We houden extra aandacht voor sociale media. Aan de ene kant om de voordelen ervan te benutten en het contact met onze samenleving uit te breiden. Aan de andere kant om veiligheid te waarborgen en risico’s in te perken. In 2025 zijn er weer nieuwe kanalen en ontwikkelingen waarop we willen, kunnen of moeten anticiperen, waaronder ontwikkelingen op het gebied van artificial intelligence (AI). Ambitie 3: Onze digitale dienstverlening ontwikkelen op basis van nieuwe wetgeving 4. Digitaliseringsopgaven vanwege implementatie nieuwe wetgeving Digitaal, transparant en betrouwbaar zijn essentiële pijlers voor een effectieve open overheid. Door de Europese Commissie zijn diverse wetten vastgesteld die wij te implementeren hebben. Deze wetten hebben een rechtstreeks gevolg op de digitaliseringsopgaven van gemeenten, dus ook die van de gemeente Hilvarenbeek. De Wet Open Overheid (Woo) en de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (Wmebv) zijn voorbeelden van hoe Nederland zich inzet om deze waarden te waarborgen.

In onze i-Visie, in 2024 in GHO-verband en in de Equalit-samenwerking opgesteld, vertalen we onder andere deze opgaven naar beleid en uitvoering de komende jaren. De Woo zorgen voor het actief bekend maken van overheidsinformatie. Via de toegankelijkheid van informatie verwachten we dat dit een bijdrage levert aan het versterken van het vertrouwen van inwoners in de overheid. De Wmebv, met uitgestelde invoering per 1 januari 2025, zal de digitale interactie tussen burgers en de overheid verder stimuleren en moderniseren. De Wet Digitale Overheid (Wdo) ondersteunt dit door veilige inlogmethoden zoals eHerkenning en DigiD te waarborgen. Dit verzekert de bescherming van persoonsgegevens en de integriteit van digitale diensten. Samen met het Europees geïnitieerde Digital Decade programma (met Single Digital Gateway, eIDAs-verordening, NIS2 en AI act), vormen deze wetten een nieuw raamwerk. Dit ondersteunt niet alleen de huidige digitale transformatie, maar legt ook een basis voor toekomstige ontwikkelingen in onze dienstverlening en bestuurlijk verkeer. De Wet open overheid (Woo) speelt een belangrijke rol in dit proces. De financiering hiervan met de incidentele en structurele Woo-gelden vanuit het Rijk geven tot 2027 (deels) dekking aan de ontwikkel strategie rond deze wetten.

Voor de uitvoering van de open overheid Woo en de organisatie-brede vertaling en uitvoering van onze visie op dienstverlening is structureel capaciteit nodig: een adviseur

53

digitale dienstverlening en open overheid WOO. Deze adviseur ontwikkelt aan de ene kant een strategie voor grotere en kleinere verbeterinitiatieven, zie ook ambitie 2 hierboven. Ook zorgt de adviseur ervoor dat we voldoen aan wetgeving Digitale en Open Overheid zoals de Wet Open Overheid (WOO), Wet Elektronische Publicaties (WEP), de Archiefwet en de Wet Modernisering Elektronisch Bestuur (WMEBV). Hiervoor is invulling van de wettelijke rol van een WOO-coördinator, adviseur en redacteur nodig. We stellen voor deze formatie (0,78 fte) gedeeltelijk te financieren uit de structurele WOO gelden die we van het Rijk ontvangen. Ambitie 4: Verkiezingen op een toegankelijke manier organiseren 5. In 2025 zijn er geen verkiezingen voorzien. Op donderdag 6 juni 2024 vonden de Europese Parlement verkiezingen plaats. In 2026 vinden de Gemeenteraadsverkiezingen plaats. In de tussentijd voorzien we nu geen verkiezingen. Indien er toch tussentijdse verkiezingen plaatsvinden, organiseren wij deze altijd zo dat zoveel mogelijk inwoners zelfstandig of indien nodig met ondersteuning hun stem kunnen uitbrengen. Het budget van de verkiezingen was de laatste jaren ontoereikend. De afgelopen jaren zijn er meer verkiezingen gehouden dan waarop de toelage vanuit het rijk werd vastgesteld. Hiervoor vindt vooralsnog geen financiële compensatie plaats vanuit het rijk.

In 2024 waren de uitgaven voor de verkiezingen € 10.000 meer dan begroot. Het tekort op dit budget voor 2024 willen we compenseren met de inkomsten in 2025; een jaar waarin geen verkiezingen gepland zijn. Ambitie 5: Inwoners laten participeren 6. Democratische vernieuwing We werken aan democratische vernieuwing. We stimuleren initiatieven vanuit de samenleving en actieve betrokkenheid van inwoners. Na de analyse in 2023 van de kracht en bijzonderheid van initiatieven in Hilvarenbeek stond 2024 in het teken van experimenteren. In 2025 ronden wij de evaluatie van uitgevoerde experimenten af. Ook werken we aan de opdracht van de raad om een raadpleging in te richten, waarbij onze inwoners georganiseerd tot voorstellen kunnen komen om binnen de beschikbare middelen vanuit de begroting 2026 tot maximaal resultaat te komen (mede kijkend naar het structureel sluitend maken van de begroting 2026 en meerjarenbegroting tot en met 2029). Geraamde kosten hiervoor zijn € 60.000. Ambitie 6: Onderzoek leges 7. Uitvoeren onderzoek kostenbeperking leges Voor 2025 besloot de gemeenteraad, via een amendement op het raadsvoorstel tot vaststelling van de Strategische analyse financiën inclusief Voorjaarsnota 2024, de opdracht mee te geven om te onderzoeken of door efficiëntere werkwijze en minder regelgeving de legeskosten zijn te beperken.

Een verdere verhoging van legeskosten kan hierdoor volgende jaren niet of minder aan de orde zijn. In deze begroting ramen we voor dit onderzoek een bedrag van € 10.000. Tot slot is voorzien om in 2025 een participatiebeleid en -verordening op te stellen. We onderzoeken welke stappen we hiervoor in 2025 al kunnen zetten, mede gelet op benodigde inzet voor de aanvullende opdracht richting de voorjaarsnota (VJN25) en begroting 2026. Eventueel budget dat nodig is voor ontwikkeling en externe expertise participatiebeleid en -verordening nemen we mee in de voorjaarsnota 2025. Evenals budget dat eventueel nodig is voor vervolgstappen experimenten Democratische Vernieuwing (indien de evaluatie hiertoe aanleiding geeft). Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota(+) 2024 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema financieel landen maken we hier inzichtelijk.

54

Dienstverlening ( x € 1.000)

Lasten

Baten

Saldo 2025

2026

2027

2028

636

297

-339

-396

-395

-394

11

0

-11

-14

-14

-14

Kosten participatietraject

60

0

-60

0

0

0

Saldi begroting 2025-2028

707

297

-410

-410

-409

-408

Saldi uitvoering bestaand beleid Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Autonome ontwikkelingen Fractievergoeding (knop 17) Mutaties begroting 2025

Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Autonome ontwikkelingen Fractievergoeding (knop 17) In artikel 33 van de Gemeentewet is bepaald dat de in de raad vertegenwoordigde groeperingen recht hebben op ondersteuning. Deze ondersteuning bestaat uit een financiële bijdrage van gemeentewege (ook wel fractievergoeding genoemd). De gemeenteraad stelt hiervoor een verordening vast. In Hilvarenbeek bestaat nog geen verordening inzake fractieondersteuning. Deze zal in 2024 wordt opgesteld en aan de raad voor vaststelling worden aangeboden waarin onder andere de omvang van de vergoeding en voorwaarden voor besteding daarvan zal worden vastgelegd. Vooruitlopend daarop wordt voorgesteld om hiervoor al wel een budget vast te leggen. Voor de huidige raadsperiode wordt voorgesteld om op jaarbasis € 7.500 vast te leggen (in 2024 de helft omdat de verordening niet voor juli 2024 zal worden vastgesteld). Dit bedrag is als volgt opgebouwd: - Vast bedrag per fractie: € 1.750 - Bedrag per raadslid: € 300 In de huidige samenstelling van de raad is dat in totaal 3 x € 1.750 + 17 x € 300 = afgerond € 10.500. Voor de raadsperiode 2026 -2030 wordt voorgesteld om op jaarbasis € 14.000 vast te leggen. De reden hiervan is dat naar verwachting de raad in die periode uit meer fracties zal bestaan.

Door vaststelling van de verordening ten aanzien van fractieondersteuning en het benodigde budget wat daaruit voortvloeit vast te leggen wordt aan de wettelijke verplichting van artikel 33 van de Gemeentewet voldaan. Tevens worden de fracties hierdoor beter in staat gesteld om hun taken en rollen te vervullen. Maar de vergoeding kan bijvoorbeeld ook worden gebruikt om hun standpunten in (lokale) media te publiceren. Zonder het budget direct te oormerken is het voorstelbaar dat fracties daar € 1.000 per jaar voor aanwenden. Mutaties begroting 2025 Kosten participatietraject Zoals aangegeven in de memo Samenbrengen opstellen voorjaarsnota 2025 en democratische vernieuwing (dd. 12 sept 2024) verwerken wij in deze begroting de middelen die nodig zijn om een raadpleging in te richten, waarbij onze inwoners georganiseerd tot voorstellen kunnen komen om binnen de beschikbare middelen vanuit de begroting 2026 tot maximaal resultaat te komen (mede kijkend naar het structureel sluitend maken van de begroting 2026 en meerjarenbegroting tot en met 2029).

55

Thema 2

Bestuur en bestuurlijke samenwerking

Onze ambities Wij zijn een zelfbewuste en betrouwbare samenwerkingspartner. We denken en doen mee waar dit waarde toevoegt. We werken op verschillende niveaus samen met lokale en regionale partners. Op strategisch niveau werken we samen in de regio ‘Hart van Brabant’, gekoppeld aan de Stedelijke regio Breda-Tilburg (SRBT). Op tactisch en operationeel niveau werken we samen met Goirle en Oisterwijk (de GHO-samenwerking). We doen dit op een open en ondernemende manier. En vanuit een bestuurlijke visie voor zowel GHO als regio Hart van Brabant. Deze visie vertaalden we naar een strategischtactische agenda voor duurzame samenwerking. We bouwen samenwerking verder uit waar dit wenselijk of nodig is. Uitgangspunten daarbij zijn: kleinschalig, overzichtelijk en efficiënt. Een ander belangrijk bestuurlijk uitgangspunt is dat we als gemeente zelfstandig blijven. Activiteiten in 2025 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2024 uitvoeren. Ambitie 1: versnellen, verbreden en verdiepen samenwerking met Goirle en Oisterwijk 1. Versterken van onze visie op de GHO-samenwerking De samenwerking tussen de gemeenten Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk (GHO) startte in 2015 met als uitgangspunt: slim samenwerken om zelfstandig te blijven. We pakken in 2025 door op het versterken van deze samenwerking op de lange termijn.

Deze weg zijn we in 2023 en 2024 ingegaan door onze visie te versterken en samenwerkingsagenda stevig neer te zetten. Samen met Goirle en Oisterwijk bieden wij aan medewerkers een aantrekkelijke werkomgeving en groeimogelijkheden binnen de drie organisaties. We dragen bij aan het verminderen van kwetsbaarheid en kosten, en verhogen de kwaliteit voor de drie gemeenten. We blijven in 2025 mogelijkheden verkennen voor het verder delen van kennis, het implementeren van gedeelde werkprocessen, het uitwisselen van personeel en het gezamenlijk in dienst hebben van professionals met specifieke (vakinhoudelijke) kennis en kunde. Ambitie 2: Uitbreiden en verdiepen samenwerkingsverbanden 2. We hebben grip op uitvoering geven aan de regionale kernagenda. Sinds deze bestuursperiode werken we in Regio Hart van Brabant (RHvB) met elf gemeenten samen op basis van een kernagenda. In 2025 zetten wij in op monitoring van de status van de met elkaar te realiseren ambities, opgenomen in deze agenda. We blijven scherp op de vraag hoe we lokale ambities in Hilvarenbeek realiseren door de samenwerking in RHvB. Daarnaast zijn we kritisch op de uitvoering van de zienswijze die we aan regio Hart van Brabant meegaven voor de begroting 2025.

Namelijk: RHvB vraagt buiten de begroting om geen extra financiële middelen voor de uitvoering van de kernagenda én houdt aandacht voor de verhouding tussen de SRBT en Regio Hart van Brabant. 3. Verkenning uitbreiden samenwerking naar omliggende regio’s Eind 2023 bepaalde de gemeenteraad uitgangspunten voor bestuurlijke samenwerking in Hilvarenbeek (why, how, what), zie RIB-2023-116. In 2025 gebruiken we deze om te bekijken of we de samenwerking in omliggende regio’s kunnen uitbreiden. We versterken strategische advisering hierop vanuit de organisatie. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota(+) 2024 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema financieel landen maken we hier inzichtelijk.

56

Bestuur en bestuurlijke samenwerking ( x € 1.000)

Lasten

Baten

Saldo 2025

2026

2027

2028

Saldi uitvoering bestaand beleid

1.555

17

0

7

7

7

7

7

0

56

56

56

56

56

0

-48

-48

-48

-48

-48

1.555

32

-1.539 -1.450 -1.443 -1.428

Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Dekkingsmaatregelen Het verhogen van de leges voor huwelijken (knop 107) Verhogen van de kostendekkendheid ten aanzien van Algemene Dienstverlening en APV (knop 150) Mutaties begroting 2025 Bijstelling kostendekkendheid leges 2025 Saldi begroting 2025-2028

-1.524 -1.435 -1.428 -1.413

Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Dekkingsmaatregelen Het verhogen van de leges voor huwelijken (knop 107) Het in beeld brengen van de mate waarin deze leges nu kostendekkend zijn om vervolgens de volledig toe te rekenen kosten door te berekenen. De verordening dient hiervoor aangepast te worden. Verhogen van de kostendekkendheid ten aanzien van Algemene Dienstverlening en APV (knop 150) Volgens de begroting zitten we nu op een kostendekkendheid van ongeveer 90%. Met deze maatregel zetten we in op 100% kostendekkendheid. Mutaties begroting 2025 Bijstelling kostendekkendheid leges 2025 Jaarlijks stellen we onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we daarbij een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten. Ook nu hebben we de legestarieven 2025 bijgesteld en in deze begroting financieel vertaald. U neemt met het raadsvoorstel belastingverordeningen 2025 het besluit over de legestarieven 2025.

57

Hoofdstuk 5

1.5 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

In dit hoofdstuk gaan we in op de algemene dekkingsmiddelen en de post onvoorzien. Hierbij gaat het vooral om onze vrij besteedbare baten, zoals lokale heffingen en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Overhead en vennootschapsbelasting behandelen we in het volgende hoofdstuk.

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Lokale heffingen De volgende lokale belastingen zijn vrij besteedbaar en zijn daarom onderdeel van dit hoofdstuk: - onroerendezaakbelastingen - forensenbelasting - toeristenbelasting - precariobelasting (voor gebruik van gemeentelijke gronden of de ruimte erboven) - vermakelijkhedenretributie Meer over de lokale heffingen in 2025 leest u in de paragraaf ‘Lokale heffingen’. Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Meicirculaire 2024 In de begroting 2025 hebben we de uitkomsten van de meicirculaire 2024 verwerkt. Met RIB 2024-52 informeerden wij u over de uitkomsten. We begroten in 2025 ruim € 28,5 miljoen aan inkomsten uit het gemeentefonds. Begrotingsrichtlijn provincies voor de jeugdzorg Volgens de richtlijnen van de provincie (nogmaals bevestigd in haar brief ‘Aanvulling begrotingscirculaire 2024’ van 25 juni 2024) als toezichthouder mogen de gemeenten er in de meerjarenbegroting van uitgaan dat ze de middelen van de hervormingsagenda jeugd volledig krijgen en dat de besparingen van de rijksmaatregelen volledig worden gehaald. Voor wat betreft de middelen van de hervormingsagenda voor het jaar 2025 heeft het rijk die toegekend via de reguliere algemene uitkering en hebben we die ook als zodanig met de uitkomsten van de meicirculaire verwerkt.

Voor de jaren daarna hebben we een stelpost opgenomen volgens de richtlijn van de provincie. In 2026 gaat dit om een bedrag van € 164.000 en ruim € 100.000 voor de jaren daarna. Wat betreft de besparingen door rijksmaatregelen – die tot uitgavenbesparingen moeten leiden bij de gemeenten- hebben we een besparingsstelpost opgenomen van € 200.000 vanaf 2026.

58

Begrotingsrichtlijn provincies Stelpost afrekening BTW-compensatiefonds Jaarlijks vindt vooraf een inhouding plaats op het gemeentefonds gelijk aan het bedrag wat naar verwachting de gemeenten declareren via het BTW-compensatiefonds. De provincie (nogmaals bevestigd in haar brief ‘Aanvulling begrotingscirculaire 2024’ van 25 juni 2024) als toezichthouder staat het toe een stelpost op te nemen in de begroting in relatie tot de jaarlijkse uitname. Deze mag maximaal gelijk zijn aan het bedrag wat het rijk bij nacalculatie terugstort in het gemeentefonds. De terugstorting is gelijk aan het verschil tussen de oorspronkelijke uitname en de daadwerkelijk benodigde uitname van enig jaar voor de compensatie van BTW. De provincie dringt er wel op aan voorzichtig te zijn bij het ramen van de ruimte onder het BCF-plafond gezien de fluctuaties van jaar tot jaar. We nemen een stelpost op aan inkomsten die ongeveer 50% van in dit geval de teruggave over 2023 bedraagt. Dit komt neer op een stelpost van € 200.000 die we aan extra algemene uitkering ramen vanaf 2025. Begrotingsrichtlijn provincies Afspraak eenmalige korting 2025 van € 675 miljoen In 2025 kort het rijk de algemene uitkering eenmalig. De provincie als toezichthouder biedt de gemeenten met haar brief ‘Aanvulling begrotingscirculaire 2024’ van 25 juni 2024 de mogelijkheid de korting als negatieve incidentele baat te verwerken.

Wij hebben dit ook als zodanig verwerkt voor een negatieve baat van € 470.000. Begrotingsrichtlijn provincies Extra middelen voor indexatie WMO Met de vaststelling van de Voorjaarsnota 2024, knop 19 besloot de gemeenteraad in te stemmen met het inboeken van extra cumulerende compensatie van € 25.000 per jaar vanaf 2026 die we op basis van een berichtgeving over de uitwerking van het regeerakkoord zouden gaan ontvangen van het rijk. Het betrof een cumulerende extra compensatie voor de dekking van de toenemende kosten WMO en jeugd vanaf 2026. De provincie geeft in haar brief ‘Aanvulling begrotingscirculaire 2024’ van 25 juni 2024 als toezichthouder aan dat gemeenten deze middelen nog niet mogen ramen. Pas op het moment dat deze middelen daadwerkelijk worden toegekend middels een circulaire, mogen we de verwachte extra middelen pas ramen. Vandaar dat we de ramingen uit de voorjaarsnota weer laten vervallen. Dat geldt voor zowel de verwachte extra inkomsten als uitgaven, oftewel een budgettair neutraal effect. Verwerking Klimaatmiddelen (CDOKE) na 2025 De provincie geeft in haar brief ‘Aanvulling begrotingscirculaire 2024’ van 25 juni 2024 als toezichthouder aan dat gemeenten ervan uit mogen gaan dat zij in de jaren na 2025 in ieder geval hetzelfde bedrag ontvangen als in 2023 aan klimaatmiddelen (CDOKE).

Anders gezegd: De gemeenten mogen dit bedrag zowel als structurele baat en structurele uitgaven(stelpost) opnemen. We hebben dit zo ook verwerkt in de voorliggende begroting voor € 330.000 aan raming uitgaven en inkomsten bij programma twee, thema vier. Septembercirculaire 2024 Volgens onze gedragslijn verwerken we de meicirculaire in de begroting. Over de effecten van de septembercirculaire informeren we u met een RIB.

59

Treasury (financiering en beleggingen) Financiering Het renteresultaat bestaat uit het verschil tussen de daadwerkelijk te betalen en te ontvangen rente en de aan de exploitatie toegerekende rente. In paragraaf vier van deze begroting gaan we verder in op onze financiering. Aandelen (dividend) We hebben aandelen ‘NV Bank voor Nederlands Gemeenten (BNG)’ waar we jaarlijks dividend over ontvangen. Voor het dividend 2024, uit te keren in 2025, houden we rekening met € 40.000. We hebben ook nog aandelen van Brabant Water NV. Over deze aandelen ontvangen gemeenten geen dividend. In 2023 besloot het college tot deelname aan het Publiek Ontwikkelbedrijf REKS B.V. voor de aankoop van aandelen tot een bedrag van ongeveer € 426.870. In 2023 is daarvan € 134.000 gestort als aandelenkapitaal in de BV. De rest van het kapitaal wordt gefaseerd gestort in het bedrijf afhankelijk van de voortgang van de bedrijfsactiviteiten. aantal aandelen waarde*) NV Bank voor Nederlandse Gemeenten (dividend 2020) 23.510 € 58.775 Brabant Water NV 13.166 € 1.316 Publiek Ontwikkelbedrijf REKS B.V 134.000 € 134.000 *) deelnemingen worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs of duurzaam lagere waarde.

Overige baten en lasten De overige baten en lasten binnen dit hoofdstuk bestaan uit een stelpost voor prijs- en salariscompensaties. We lichten deze onderdelen hieronder nader toe. Prijs-, volume- en looncompensatie De meerjarenramingen in de begroting stellen we in beginsel op basis van constante prijzen en lonen op. We houden rekening met cumulatieve prijs-, volume- en looncompensaties. Hiervoor nemen we een stelpost op in onze begroting en meerjarenraming. Als we - via de Algemene uitkering - meer of minder inkomsten krijgen van het Rijk voor prijs- en looncompensaties dan passen we deze stelpost in onze begroting hierop aan. Prijs- en looncompensaties die we doorvoeren in onze begroting dekken we uit deze stelpost. Richting de meerjarenbegroting, tot en met jaarschrijf 2028, verwachten we ons indexeringsbudget volledig te benutten. Sterker nog, we legden hierop afgelopen jaren middelen toe. Er is geen ruimte meer om eventueel extra benodigde compensatie op te vangen. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota(+) 2024 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema financieel landen maken we hier inzichtelijk.

60

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ( x € 1.000)

Lasten

Baten

-450

35.534

0

0

0

500

500

500

500

0

-500

0

0

0

0

0

0

25

50

75

0

0

0

-25

-50

-75

Uitvoering belastingsamenwerking (knop 20)

85

0

-85

-85

-85

-85

Volume-, prijs-, en loonindexatie (knop 23)

140

0

-140

-291

-206

-206

275

35.534

Saldi uitvoering bestaand beleid

Saldo 2025

2026

2027

2028

35.984 33.573 33.554 33.560

Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Autonome ontwikkelingen Prognose meicirculair: vervallen opschalingskorting (knop 19.1) Prognose meicirculair: eenmalig lager vaststellen gemeentefonds (knop 19.2) Prognose meicirculair: indexering zorgkosten (knop 19.3) Prognose meicirculair: toevoegen aan stelpost indexatie van de indexering zorgkosten (knop 19.4)

Saldi begroting 2025-2028

35.259 33.697 33.763 33.769

Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Autonome ontwikkelingen Prognose meicirculair (knop 19.1 tot en met 19.4) De voorjaarsnota van het Rijk geeft een indicatie voor de meicirculaire. Het demissionaire kabinet heeft de volgende punten opgenomen in haar eigen Voorjaarsnota die gemeenten direct raakt: - De oploop van de opschalingskorting van € 675 miljoen wordt structureel geschrapt. Voor ons betekent dit een structureel voordeel van circa € 500.000 vanaf 2026. - in 2025 wordt het gemeentefonds eenmalig € 675 miljoen lager vastgesteld. Dit betekent een incidenteel nadeel in 2025 voor ons. - Rechtvaardige risicoverdeling Wmo door heldere afspraken over objectieve indexering en aparte fondsvorming. Dit wordt nog verder uitgewerkt. - Indexering zorgkosten: € 75 miljoen in 2026 oplopend tot 300 miljoen in 2029. Voor ons een cumulatief voordeel van € 25.000 vanaf 2026. Omdat het een indexering betreft voegen we dit ook weer toe aan de stelpost indexeringen waaruit we ook de indexatie van de WMO en Jeugd uit dekken. - Een opschoonactie voor specifieke uitkeringen. Uitvoering belastingsamenwerking (knop 20) De uitvoeringskosten voor de Belastingen vielen in 2023 € 167.000 hoger uit dan begroot. Een deel hiervan is structureel. Het nadeel heeft voor een groot deel te maken met de sterke toename van de proceskosten (beroep- en bezwaar) tegen de WOZ.

Daarnaast is er ook meer capaciteit en inhuur nodig geweest voor onder andere taxaties en behandeling van de bezwaar en beroepen. De toename van de proceskosten is een landelijke trend waar de VNG middels een ledenbrief ook over heeft geïnformeerd. Vanaf 2024 zijn er maatregelen genomen tegen de proceskosten voor gemeenten. Zo is de proceskostenvergoeding fors lager. We verwachten daarom een afname van de proceskosten en gaan nu uit van een bijstelling van € 85.000 61

Volume-, prijs-, en loonindexatie (knop 23) Met de voorjaarsnota(+) indexeren we begrotingsjaar T+1. We houden begrotingsjaar T+1 als constante voor volume-, prijs-, en loonindexaties voor de daaropvolgende begrotingsjaren. We hanteren een stelpost in onze begroting waaruit we reguliere volume-, prijs- en loonindexaties dekken. Vanuit de stelpost is nog beschikbaar: - € 305.000 structureel vanaf 2024 voor indexaties boekjaar 2024. - € 550.000 structureel vanaf 2025 voor indexaties boekjaar 2025. Uitgangspunt is dat we de stelpost opbouwen vanuit het Gemeentefonds. Het Gemeentefonds wordt bijgesteld op basis van taakmutaties en volume-, loon- en prijswijzigingen. Uitgangspunt is dat we de taakmutaties afzonderen naar het budget van het betreffende taakveld. De overige bijstellingen met de volume-/prijscomponenten muteren we op de stelpost. U ziet hier nu terug in hoeverre de indexaties voor begrotingsjaar T+1 gedekt kunnen worden uit deze stelpost. We duiden hier de meest significante volume-, prijs- en loonindexaties die we ten laste brengen van de stelpost: Nr. 1

Volume- en prijsindexatie Beschikbaar vanuit stelpost

2024 +305

2025 +855

2026 +855

2027 +855

2028 +855

2 3

Regiovervoer en hulpmiddelen WMO excl. regiovervoer (eerste 2 jaar lager volumeverwachting 2024 en 2025 door achterblijvende verzilvering van toegekende indicaties huishoudelijke ondersteuning vanwege de krapte op de arbeidsmarkt en grote personeelstekorten) OMWB Jeugdzorg Diamantgroep Subsidiebeleidsregels Energie Interne bedrijfsvoering en dienstverlening Verzekeringen

-210 +202

-242 -4

-242 -156

-242 -156

-242 -156

-20

+69 -69 -38

-152 -125 -103 -90 +80 -69 -45

-152 -125 -103 -90 +80 -69 -45

-152 -125 -103 -90 +80 -69 -45

-152 -125 -103 -90 +80 -69 -45

Onderhoud sloten en bermen. (College 7 mei)

-44

-44

-44

-44

-44

Beheer en onderhoud gemeentelijke gebouwen Belastingen Onderhoud wegen en verkeer

-13 -27 -3

-32 -31 -27

-32 -31 -27

-32 -31 -27

-32 -31 -27

-22 0 -15 -7

-22 -15 -15 -7 -5 PM -46 -1.146

-22 -15 -15 -7 -5 PM 39 -1.061

-22 -15 -15 -7 -5 PM 39 -1.061

-291

-206

-206

4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Buitendienst (o.a. tractie, onderhoud en arbo)

-72

Veiligheidsregio Welstandsadviezen Dierenopvang Regio Hvb Subsidie Ondernemend Hilvarenbeek Overige Totaal

-17 -286

-22 -15 -15 -7 -5 PM -47 -995

Verschil

+19

-140

62

Hoofdstuk 6

1.6 Overhead en VPB

Dit hoofdstuk gaat over de overhead van de gemeente Hilvarenbeek. Ook gaat het over de vennootschapsbelasting die we betalen over winstgevende ondernemingsactiviteiten.

Overhead en VPB Overhead De baten en lasten van onze overhead worden, zoals verplicht door het BBV, centraal geraamd onder een afzonderlijk hoofdstuk. Deze eenduidige systematiek maakt een betere vergelijking met andere gemeenten mogelijk. Om te voorkomen dat er verschillen ontstaan in de systematiek wordt een algemene definitie van overhead voorgeschreven. Overhead: alle kosten die samenhangen met sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces.