Begroting 2022 (3 Boekwerk Begroting 2022)
Tekst van het document
Op deze wijze kan het proces strak worden geregisseerd en kunnen vergunningen nog zorgvuldiger worden behandeld. Dit komt de veiligheid op de evenementen ten goede. Grondexploitaties in voorbereiding Komt voort uit: Grondnota’s, Begrotingen en Voorjaarsnota 2021, nr. 24 Toelichting: Er zijn op dit moment een aantal projecten in voorbereiding die kosten met zich meebrengen. Het gaat hier om ontwikkelingen die naar verwachting binnen afzienbare tijd moeten leiden tot de vaststelling van een bestemmingsplan voor woningbouw dan wel bedrijventerrein. Voor die plannen zal dan naar verwachting ook een gemeentelijke Grondexploitatie (GREX) worden voorgelegd ter vaststelling door de raad. Tot dat moment maken wij echter al wel (voorbereidings)kosten zoals adviesen onderzoekskosten, interne uren en kosten externe medewerkers. Deze kosten kunnen volgens het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) geactiveerd worden als immateriële vaste activa. De rentekosten die deze immateriële vaste activa met zich meebrengen, dekken we ten laste van de algemene reserve grondexploitatie. Bijdrage reserve Grondexploitaties Komt voort uit: Voorjaarsnota 2019, nr. 53 (€ 70.000) en voorjaarsnota 2020, nr. 72 Toelichting: Door het grondbedrijf van de gemeente is/wordt een reserve opgebouwd door de verkoop van gronden. Periodiek bepalen we de ondergrens van deze reserve.
De ondergrens is om de eventuele risico’s mee op te kunnen vangen. De verwachting was/is dat er sprake is van een dusdanig surplus dat incidentele bijdrage aan de exploitatie rechtvaardigt. Lasten Grondexploitaties Baten Grondexploitaties Winstnemingen Grondexploitaties Komt voort uit: Begroting Toelichting: Het saldo van de ramingen grondexploitatie wordt gemuteerd op de balanspost ‘Voorraden’. Ook de grondexploitatie sluit met een saldo van € 0 en heeft dus geen invloed op het structureel begrotingssaldo.
93
In de handreiking staat dat Mutaties grondexploitaties naar de aard van de raming incidenteel zijn. Het totaal van de lasten en het totaal van de baten grondexploitatie dient daarom in het overzicht van incidentele baten en lasten opgenomen te worden. Dit geldt ook voor de (tussentijdse) winstnemingen, die daarom ook in het overzicht van incidentele baten en lasten opgenomen te worden. Onderuitputting kapitaallasten Komt voort uit: Begrotingen Toelichting: We ramen de kapitaallasten van nieuwe investeringen met ingang van 1 januari volgend op het jaar waarin de investeringskredieten beschikbaar werden gesteld (t+1). Op grond van het toezichtkader van de provincie dienen we de kapitaallasten al met 1 januari van het jaar dat de investering plaatsvindt (t+0) mee te nemen in de bepaling van het structurele begrotingsresultaat. Daartegenover mag de gemeente in het planjaar (t+0) rekenen met een eenmalige onderuitputting op basis van dezelfde 50% van de structurele (afschrijvings- en rente) parameters. Welke uitgangspunten gelden er bij de incidentele baten en lasten? In 2018 verscheen de notitie ‘structurele en incidentele baten en lasten’ van de commissie BBV, met als doel het onderscheid tussen structureel en incidenteel te verduidelijken.
In de praktijk is gebleken dat de notitie tot verschillende interpretaties leed tussen gemeenten onderling en tussen de gemeenten en de toezichthouder. Door de gezamenlijke provincies als toezichthouder is in 2021 daarom een handreiking uitgebracht, met als doel scherper te definiëren wanneer baten en lasten als incidenteel beschouwd worden. Algemene uitgangspunten zijn: - Baten en lasten die zich vier jaar of langer voordoen zijn in beginsel structureel van aard; - Baten en lasten die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen zijn in beginsel incidenteel; - Baten en lasten komen in aanmerking om als incidenteel aangemerkt te worden als deze voor bepaalde tijd geraamd worden, er is een onvoorwaardelijke einddatum bekend; - De incidentele baten en/of lasten moeten van materiële omvang zijn; - Onttrekkingen en toevoegingen aan reserves zijn in beginsel incidenteel; - De aard van de raming (soort of de eigenschap van een begrotingspost) gaat echter altijd boven de eerdergenoemde uitgangspunten. Voor het begrip ‘aard van de baten en lasten’ geeft de handreiking de volgende uitleg: ‘De aard van de baten en lasten betekent in het kader van deze notitie dat de soort of de eigenschap van een begrotingspost binnen een taakveld in eerste instantie bepalend is of een post als incidenteel of structureel aangemerkt wordt’.
Materiële omvang van de incidentele baten en lasten In het BBV is opgenomen, dat de belangrijkste incidentele baten en lasten afzonderlijk per programma in het overzicht van incidentele baten en lasten worden opgenomen en dat minder belangrijke posten als totaalbedrag opgenomen kunnen worden. De Commissie BBV adviseert om in de financiële verordening aan te geven wat een gemeente bij het bepalen van een incidentele post aanmerkt als een materiële beïnvloeding. De bedoeling hiervan is om de begroting en het overzicht niet nodeloos ingewikkeld te maken door een grote hoeveelheid kleine bedragen als incidenteel aan te merken. In onze financiële verordening is geen grensbedrag opgenomen wat als materiële beïnvloeding wordt aangemerkt. Wij gaan in de voorliggende begroting uit van € 25.000 als materiële ondergrens per incidentele baat of last, waarvoor we in ieder geval een afzonderlijke toelichting opnemen.
94
Toelichting Bij het bepalen of een post als incidenteel aangemerkt kan worden, dienen de uitgangspunten van het BBV gehanteerd en toegelicht te worden. In de toelichting moet daarom tenminste het volgende zijn opgenomen: - Waarom deze begrotingspost naar de aard van de raming als incidenteel aangemerkt is; - De duur waarvoor de begrotingspost geraamd is, waarbij er sprake moet zijn van een duidelijke en onvoorwaardelijke einddatum.
Uitgangspunten en grondslagen Het is gebruikelijk dat we onze begroting en meerjarenraming baseren op beleid dat eerder door uw raad is vastgesteld. De volgende belangrijkste uitgangspunten en grondslagen hebben we bij de uitwerking van deze begroting als uitgangspunt en grondslag gehanteerd: - Begroting is reëel en structureel in evenwicht. - Meerjarenramingen zijn sluitend - Raming van het gemeentefonds is gebaseerd op de septembercirculaire 2021. - Raming van de lokale heffingen zie paragraaf ‘Lokale Heffingen’. - Gehanteerde rente, zie paragraaf ‘Financiering’ - Raming voor grondexploitaties en bijbehorende reserve, zie paragraaf ‘Grondbeleid’ - Raming reserves en voorziening, zie bijlage ‘overzicht reserves en voorzieningen’. - Raming investeringen, zie bijlage ‘overzicht investeringen’ - Toerekening van overhead, zie hoofdstuk 6 ‘overhead en vpb’. - Het resultaat muteren we conform bestaand beleid met de algemene bedrijfsreserve.
95
3.2 Meerjarige vermogenspositie (balansprognose)
Voor een goed inzicht in de financiële positie van onze gemeente hebben we - naast het inzicht in de meerjarenraming van baten en lasten - ook inzicht nodig in de ontwikkeling van de vermogensposities. De investeringsbegroting beïnvloedt in hoge mate de schuldpositie en daarmee de rente en afschrijvingslasten die ten laste van de begrotingsruimte komen. Deze lasten beïnvloeden direct de wendbaarheid van de begroting. Hoe groter het beslag dat de kapitaallasten leggen op de begrotingsruimte hoe minder ruimte over blijft voor het bekostigen van overige zaken. Het is daarom belangrijk dat onze schulden en inkomsten in balans blijven. Met het opnemen van een geprognosticeerde balans krijgt u meer inzicht in de ontwikkeling van onder meer investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen, en in de financieringsbehoefte. Allereerst geven we de balansprognose weer. Vervolgens gaan we verder in op de reserves en voorzieningen, en op de investeringen. We lichten daarbij de gehanteerde uitgangspunten en grondslagen toe. Tot slot gaan we in op de berekening van het EMU-saldo. De in dit hoofdstuk gepresenteerde tabellen zijn opgemaakt en op enig moment ‘bevroren’. Dit doen we om een aantal berekeningen af te kunnen ronden, zoals de hoogte van het te verwachten financieringstekort en de daaruit voorvloeiende te ramen rente.
Het kan hierdoor voorkomen dat andere overzichten in het boekwerk niet in alle gevallen 1-op-1 aansluiten op de tabellen hieronder.
Balansprognose Op grond van het BBV-artikel 20 en 22 is voor het begrotingsjaar en voor de drie daaropvolgende jaren een geprognosticeerde balans opgenomen. De activa bevat onze bezittingen. De passiva is de wijze waarop we dit hebben gefinancierd. ACTIVA (stand 1 januari x € 1.000) Vaste activa Activa regulier Activa Binnensportaccommodatie
2022
2023
2024
2025
41.921 6.464
42.144 6.277
41.110 6.086
40.055 5.892
Vlottende activa GREX
3.726
2.624
2.246
1.585
0
0
0
0
52.111
51.045
49.442
47.532
Financieringsoverschot Totaal
96
PASSIVA (stand 1 januari x € 1.000) Eigen vermogen Reserves
2022
2023
2024
2025
12.754
12.459
11.810
12.085
Vreemd vermogen Voorzieningen
10.780
10.117
9.308
8.749
Langlopende externe leningen Langlopende lening binnensportacc.
14.300 6.489
13.000 6.6356
11.700 6.220
11.000 6.083
Vlottende passiva Financieringstekort
7.788
9.113
10.404
9.615
Totaal
52.111
51.045
49.442
47.532
Reserves en voorzieningen Op grond van het BBV-artikel 20 is een overzicht opgenomen van het verloop van reserves en voorzieningen. Het beleidskader voor reserves en voorzieningen is vastgelegd in de nota ‘reserves en voorzieningen gemeente Hilvarenbeek 2018’. Onderstaande teksten en cijfers zijn daarop afgestemd. Per 1 januari 2022 bedragen de reserves en voorzieningen in totaal ca. € 24,7 miljoen. We gaan hieronder nader in op de stand van de diverse categorieën reserves en voorzieningen. In de bijlage ‘reserves en voorzieningen’ is het volledige overzicht van reserves en voorzieningen opgenomen. bedragen x 1.000
2022
2023
2024
2025
a.
Algemene reserve
2.672
2.900
2.616
2.664
a.
Algemene reserve grondexploitatie
3.923
3.777
3.632
4.054
b.
Geblokkeerde reserves
4.654
4.418
4.233
4.048
c.
Egalisatiereserves
0
0
0
0
d.
Bestemmingsreserves
1.506
1.364
1.329
1.319
Totaal reserves
12.755
12.459
11.810
12.085
Voorzieningen
10.780
10.117
9.308
8.749
Totaal reserves en voorzieningen
23.535
22.576
21.118
20.834
e.
Tabel - Reserves en voorzieningen naar de stand per 1-1 van enig jaar
Algemene reserves Hieronder vallen de algemene reserve en de algemene reserve grondexploitatie. Deze reserves worden ook gebruikt voor het bepalen van het weerstandsvermogen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
97
Geblokkeerde reserves Eén reserve is geblokkeerd. Deze reserve is gevormd om de afschrijving van specifieke investeringen (deels) te dekken. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de bouw van cultureel centrum Elckerlyc. De afschrijvingslasten worden jaarlijks door deze reserve gedekt. Het is namelijk niet toegestaan de reserve in één keer in mindering te brengen op de investering. Egalisatierekeningen Onder de egalisatierekeningen vallen reserves die zijn bedoeld om schommelingen op te vangen in de exploitatie en/of tarieven. Wij hebben zulke reserves op dit moment niet. Bestemmingsreserves Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven. Zo lang de bestemming van een reserve door de raad nog kan worden veranderd, is sprake van een bestemmingsreserve. Reserves rangschikken we onder het eigen vermogen van de gemeente. Stille reserves Er is sprake van een stille reserve indien activa op de balans staan die te laag gewaardeerd zijn. Met name activa die in de loop der jaren meer waard zijn geworden dan de historische kostprijs. Bij de stille reserves gaat het om alle niet-bedrijfsgebonden activa (activa niet voor de openbare dienst bestemd) die een hogere waarde hebben dan de boekwaarde die is gebaseerd op de historische kostprijs.
De navolgende niet-bedrijfsgebonden activa kunnen worden genoemd: Pachtgronden In totaal is er een oppervlakte van ca. 16 ha grond in (erf)pacht uitgegeven (dit is exclusief de (weide)gronden in eigendom van de afdeling Biest). Ervan uitgaande dat de verkeerswaarde van een ha. pachtgrond in verpachte staat ca. € 32.500,- (de helft van de vrije verkoopwaarde) bedraagt, kan het potentieel pachtareaal vastgesteld worden op ca. € 0,52 miljoen. Bossen Het bosbezit bedraagt ca. 304,4 ha. Ervan uitgaande dat een ha. bosgrond tussen de € 6.000,- en € 7.500,- op kan brengen kan het potentieel worden bepaald op een bandbreedte tussen de € 1,83 en € 2,28 miljoen. Gronden gelegen in oude bestemmingsplannen Onder ‘Gronden gelegen in oude bestemmingsplannen zijn diverse verhuurde perceeltjes opgenomen met een totale boekwaarde van € 1,-. Deze gronden met een totale oppervlakte van ± 0,3 ha. kunnen bestempeld worden als overhoeken. Daarvan is de actuele verkoopprijs voor de hoofdkernen vastgesteld op € 170,- per m2 en voor de kleine kernen op € 150,- per m2. Bij verkoop zou op basis van een gemiddelde prijs van € 160,- per m2 een opbrengst behaald kunnen worden van ± € 0,48 miljoen.
We maken hierbij de kanttekening dat de daadwerkelijke opbrengstrealisering echter afhankelijk is van de daartoe te maken kosten en van het tijdstip waarop de lopende contracten beëindigd kunnen worden in relatie tot de vraag in de markt. Verzoeken tot verkoop van overhoeken worden steeds beoordeeld op basis van een aantal criteria, zodat niet zondermeer elk verzoek tot een verkoop(opbrengst) zal leiden. Woningen/gebouwen We hebben nog drie woningen in eigendom waar geen boekwaarde tegenover staat. Uitgaande van een gemiddelde verkoopprijs per woning van ca. € 200.000,- kunnen we de potentiële ver-
98
koopopbrengst stellen op ca. € 0,6 miljoen euro. Bij de vaststelling van het meerjarenonderhoudsplan gemeentelijke gebouwen werd besloten deze panden zodra dit mogelijk is (vrij van huur) af te stoten. Aandelen Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Wij hebben 23.510 aandelen bij de BNG. De aandelen BNG staan op onze balans voor een nominale waarde per aandeel van € 2,50 en een totaalbedrag van € 59.000. De werkelijke waarde is - mede vanwege de relatief hoge dividenduitkeringen van deze bank - vele malen hoger dan de aanschafwaarde. Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd vanwege verplichtingen, verliezen of risico’s waarvan de omvang onzeker is maar wel redelijkerwijs ingeschat kan worden. Voorzieningen zijn ook middelen die van derden zijn verkregen en die specifiek besteed moeten worden, maar die óf nog niet zijn besteed óf in termijnen ten gunste van de exploitatie komen. Voorzieningen behoren tot het vreemd vermogen van de gemeente. Loonkosten gerelateerde verplichten Voor arbeid gerelateerde verplichtingen - van jaarlijks vergelijkbaar volume - treffen we geen voorzieningen; die verwerken we als jaarlijkse last in de exploitatiebegroting. Dit is bijvoorbeeld het geval bij aanspraken op vakantiegeld of bij invoering van het Individueel Keuze Budget (IKB), waarbij werknemers al eerder aanspraak kunnen maken op het opgebouwde vakantiegeld.
Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Het BBV verplicht met artikel 23 een overzicht per jaar van de beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves worden als incidenteel beschouwd, tenzij het gaat om: - reguliere onttrekkingen aan financieringsreserves c.q. dekkingsreserves (kapitaallasten) - onttrekkingen uit een daartoe toereikende (bestemmings-) reserve gedurende een periode van minimaal 3 jaar met als doel het dekken van structurele lasten. Structurele toevoegingen reserves
2022
2023
2024
2025
0
0
0
0
2022
2023
2024
2025
Dekking kapitaallasten van specifieke activa
185
185
185
185
Dekking deel huur Starrebos
50
0
0
0
Totaal
195
185
185
185
Niet van toepassing Structurele onttrekkingen reserves
Vaste activa (investeringen) In de bijlage ‘overzicht investeringen (meerjarig) treft u het overzicht van investeringen aan. Hierin staan onze vervangingsinvesteringen en nieuwe investeringen. We onderscheiden investeringen met economisch en maatschappelijk nut. Kenmerk van een investering van economisch nut is dat een investering zich in economisch rendabele sferen beweegt doordat er tarieven/heffingen voor gelden dan wel dat er een zekere mate van verhandelbaarheid bestaat. Voldoet een investering niet aan dit kenmerk, dan is het een investering van maatschappelijk nut.
99
Berekening meerjarig EMU-saldo Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Van dit maximale tekort van Nederland is een deel voor de rijksoverheid en een deel voor de decentrale overheden. Het EMU-saldo is een saldo op kasbasis (inkomsten en uitgaven). Een gemeente hanteert echter een stelsel van baten en lasten. Zo tellen bijvoorbeeld investeringen niet mee in de uitkomst in het baten-lastenstelsel, maar tellen wel door in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief EMU-saldo hebben.
EMU-saldo (bedragen x € 1.000,-) Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan/onttrekking uit re1 serves 2 Afschrijvingen ten laste van de exploitatie Bruto dotaties aan voorzieningen ten laste van de exploi3 tatie 4 Investeringen in materiële vaste activa
2021 2022 2023
2024
2025
-367 -227 -540 1.713 1.732 1.716
321 1.704
20 1.587 +
611
614
610 +
-648
-8.161
-564 -
0
0
0 +
-209
-211
-195 -
1.314
897 +
-1.150
-1.054 -
654 642 1.464 2.813
Toegekende bijdragen van Rijk, provincies en overigen in5 zake de investeringen die niet via de exploitatie lopen Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen ver6 koopprijs) 7 Aankoop grond, bouw-, woonrijpmaken e.d.
0 0 1.454 1.040
Baten bouwgrondexploitatie: Baten voorzover transacties 8 niet op exploitatie verantwoord 3.326 2.587 862 9 Betalingen ten laste van de voorzieningen 1.535 1.327 1.422 Betalingen die niet via de exploitatie lopen, maar recht10 streeks ten laste van de reserves worden gebracht 11a Opbrengsten uit deelnemingen en aandelen 11b De boekwinst op verkoop deelnemingen en aandelen berekend EMU-saldo (negatief is tekort)
873
-446
370
-5.569
1.301
100