23 Toeristische beleidslijn (vastgestelde versie)

Vooral voor de Vakantiegangers Noord-Brabant

Verbindingszoeker

avontuurzoeker en stijlzoeker, en in mindere mate ook voor de plezierzoeker en rustzoeker

Tabel B1.4 Aanbod in relatie tot de vraag voor horeca Horeca Inwoners Hilvarenbeek Inwoners omliggende gemeenten

Relatief veel aanbod in

Relatief weinig aanbod in

relatie tot de vraag

relatie tot de vraag

Harmoniezoeker

Vooral voor de inzichtzoeker en stijlzoeker

Best Kept Secret onderscheidt zich daarnaast doordat het wat meer gericht is op het ontdekken van (nieuwe) en onbekende muziek en cultuur. Dit zit meer in de rode hoek (vrijheid, avontuurlijk, vernieuwen) en zal vooral avontuur- en plezierzoekers trekken. Awakenings Summer Festival en Decibel Outdoor Festival zijn beide erg gevormd door het muziekgenre (techno en harder styles). De beleving zit vooral in het grootschalige, het aanzien (bekende namen, goede dj’s, populair festival) en het uitbundige van de aankleding en decoratie (podia, lichtshows). Dit spreekt vooral de wat meer extraverte doelgroepen aan (zoals plezierzoeker).

Vooral voor de inzichtzoeker, Harmoniezoeker,

en in mindere mate ook voor

verbindingszoeker

de avontuurzoeker, plezierzoeker en stijlzoeker Vooral voor de

Vakantiegangers

Harmoniezoeker,

Noord-Brabant

verbindingszoeker

avontuurzoeker en inzichtzoeker en in mindere mate ook voor de plezierzoeker en stijlzoeker

31

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Conclusie: kansen voor een diverser vrijetijdsaanbod We zien dat er relatief veel aanbod voor de harmoniezoeker en verbindingszoeker is in relatie tot de vraag. Daarom zien we kansen om een diverser vrijetijdsaanbod in Hilvarenbeek te creëren door (meer) aanbod voor andere doelgroepen te creëren; deze groepen wonen immers in of in de directe omgeving van Hilvarenbeek of komen naar Brabant, maar er is nog maar weinig aanbod voor deze groepen aanwezig. De kansrijke doelgroepen zijn avontuurzoeker, plezierzoeker, inzichtzoeker en stijlzoeker, zie onderstaand figuur. Deze doelgroepen zien we als kansrijk omdat er voor hen nog relatief weinig aanbod is in relatie tot de vraag. Dit geldt voor vrijwel alle categorieën (verblijf, dag en horeca). Figuur B2.8 Huidig aanbod in relatie tot de vraag en kansrijke doelgroepen

Oranje: relatief veel aanbod in relatie tot de vraag (alle sectoren) Groen: relatief weinig aanbod in relatie tot de vraag (kansrijke doelgroepen) verblijfsrecreatie Blauw: relatief weinig aanbod in relatie tot de vraag (kansrijke doelgroepen dagrecreatie Bruin: relatief weinig aanbod in relatie tot de vraag (kansrijke doelgroepen) horeca

32

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Toeristisch-recreatief profiel: Het is hier Echt Om meer bezoekers naar Hilvarenbeek te trekken, is in 2017 een beeldmerk ontwikkeld: ‘Het is hier Echt’. Daarmee zetten we Hilvarenbeek als Bourgondische, gezellige gemeente waar altijd iets te doen is op de kaart. ‘Het is hier Echt’ staat daarnaast voor authenticiteit (je hoeft je niet anders voor te doen), voor verrassing en ontdekken (je vindt het écht in onze gemeente, er is veel te doen en te beleven). Visie Vitaal Beeks Buiten In de visie Vitaal Beeks Buiten wil de gemeente Hilvarenbeek de route uitstippelen voor het buitengebied richting de toekomst. Hierin staan de ontwikkelingsmogelijkheden voor o.a. vrijkomende (agrarische) gebouwen (VAB’s), ruimte voor ruimte woningen, maar ook doorontwikkeling van andere bestaande functies. Dit moet leiden tot vitalisering van het buitengebied, het behouden en versterken van de leefbaarheid, de draagkracht en kwaliteit van het Beekse buitengebied. Met de visie streeft de gemeente naar kwaliteitsverbetering van de gehele fysieke leefomgeving. Dat kan o.a. door de ontwikkeling van recreatieve voorzieningen.

Versterken toeristische en recreatieve sector Op lokaal, regionaal en provinciaal niveau zijn er verscheidene visies en kaders opgesteld die direct of indirect een relatie hebben met toerisme en recreatie in Hilvarenbeek. In het kort kunnen we zeggen dat het bestaande beleid met name gericht is op het versterken van het toeristische profiel en vrijetijdsaanbod. De gemeentelijke ambitie is om het toeristisch-recreatieve profiel en het imago ‘Het is hier Echt’ (zie volgend kopje) verder te versterken. Ook in regioverband wordt er gewerkt aan toerisme en recreatie. Onder de naam Dreamport Brabant 2025 heeft de regio Midden-Brabant in 2012 de ambitie geformuleerd om in 2025 dé leisure regio van Noordwest-Europa te worden voor de ‘family/short break’-vakantie. Het Economisch Actieplan 2020-2023 Het Economisch Actieplan is een belangrijk kader. Deze beleidslijn bouwt hierop voort. Om de sector te versterken wordt ingezet op een aantal opgaven: dé nummer 1 routegemeente van Brabant, imago en naamsbekendheid vergroten, uitbreiden van het aanbod, innoveren van de sector d.mv. data, Hilvarenbeek als onderscheidende en duurzame toeristische gemeente.

In ons huidig beleid zijn er verscheidende ambities geformuleerd die direct of indirect verweven zijn met toerisme en recreatie: ▪ Hilvarenbeek is voor onze eigen inwoners een aantrekkelijke plek om te wonen, te werken en te recreëren en bezoekers kunnen (jaarrond) genieten van ons vrijetijdsaanbod. ▪ Er is een goede balans is tussen toeristisch-recreatieve druk en de draagkracht van onze leefomgeving. Dat is namelijk wat Hilvarenbeek zo mooi en aantrekkelijk maakt. ▪ Hilvarenbeek is niet in één woord te omschrijven. Onze gemeente bestaat uit zes kernen, met elk een eigen identiteit, en een omvangrijk buitengebied. Ons buitengebied is divers. Zo hebben we o.a. beekdalen, ontginningslandschappen, bos- en natuurgebieden, graslanden en akkers.

Het uitbouwen van het vrijetijdsaanbod, het versterken van het imago van Hilvarenbeek (authentiek, bourgondisch, divers) en gebruik maken van recreatieve mogelijkheden die de natuur ons biedt zijn belangrijke doelstellingen die we samen met Ondernemend Hilvarenbeek hebben opgesteld. Daarnaast willen we het verduurzamen van de bedrijfsvoering van ondernemers stimuleren. 33

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

▪

▪

Naast een cultuurlandschap, heeft Hilvarenbeek ook gebouwd erfgoed en landgoederen. We behouden en versterken deze culturele en natuurlijke waarde, o.a. door dit voor inwoners en bezoekers beleefbaar te maken. Hilvarenbeek is een aantrekkelijke toeristische bestemming die beschikt over voldoende overnachtingsmogelijkheden én dagrecreatie voorzieningen, zoals fiets- en wandelpaden, horecagelegenheden en attracties. Het samenspel tussen dag en verblijf creëert een aantrekkelijk en samenhangend totaalproduct. Tot slot vinden we het belangrijk dat er kwalitatief hoogwaardig, toekomstbestendig en onderscheidend toeristisch-recreatief aanbod is in Hilvarenbeek.

▪

▪

▪ Over het algemeen kunnen we zeggen dat de vrijetijdssector groeiende is in Nederland. In de afgelopen jaren (met een abrupte stop tijdens de coronapandemie) is het aantal ondernomen vrijetijdsactiviteiten en overnachtingen in Nederland gestegen. Hieronder zijn de belangrijkste ontwikkelingen voor de regio en belangrijke trends in toerisme en recreatie genoemd.

▪

Ontwikkelingen in de regio ▪ Het toerisme in de regio groeit: het aantal overnachtingen in de regio Midden-Brabant in de afgelopen jaren is gestegen, namelijk een groei van 38% tussen 2013 en 2021, tot 2,97 miljoen overnachtingen in MiddenBrabant in 2021. Ook in Hilvarenbeek groeide het aantal overnachtingen (pre-corona) met 46% tussen 2013 en 2018. Dit komt mede door de opening van het Safari Resort Beekse Bergen.

Herstel van het aantal overnachtingen na corona: hoewel de coronapandemie in 2020 en 2021 een grote invloed had op de toeristische vraag en het aanbod, zijn de prognoses naar de toekomst toe optimistisch. Bovendien hebben veel Nederlanders hun eigen land herontdekt. Dat zien we ook in het aantal overnachtingen: in de regio Midden-Brabant zijn het aantal overnachtingen in 2021 namelijk weer hoger dan in 2019. We blijven uitgaan van een groeiende vraag en gaan er op dit moment niet vanuit dat de coronapandemie een blijvend negatief effect op de sector heeft. Vitaliteit van verblijfsrecreatie is een aandachtspunt: in 2018 is er in de provincie Brabant een onderzoek uitgevoerd naar de vitaliteit van de logiesaccommodaties. Hieruit blijkt dat de vitaliteit van de verblijfsrecreatieve sector onder druk staat. Dat wil zeggen, de kwaliteit die de verblijfsrecreatie biedt laat te wensen over en/of heeft (te) weinig toekomstperspectief. Het onderzoek geeft geen inzicht in de situatie in Hilvarenbeek, maar wel aanknopingspunten voor de toekomst. Een vitaal bedrijf heeft een hoge kwaliteit en gunstig toekomstperspectief. Stoppende agrarische ondernemers: een toenemend aantal boeren in Nederland gaat stoppen. Hierdoor komt agrarische bebouwing vrij. In Hilvarenbeek zijn vele agrarische bedrijven gevestigd.

Om ongewenste leegstand te voorkomen en de leefomgeving in het buitengebied te verbeteren, worden stoppende agrariërs in de provincie gestimuleerd om hun onderneming om te vormen naar een andere functie. Uitdagingen: daarnaast zijn er ook een aantal uitdagingen die de sector raken, zo is er sprake van een krappe arbeidsmarkt, hebben we te maken met stijgende (energie)prijzen en hebben ondernemers mogelijk nog te maken met de nasleep van corona. Ook is de consument is veeleisend en verwacht dat bedrijven blijven vernieuwen.

Trends in toerisme en recreatie ▪ Aandacht voor ‘waardevol toerisme’ neemt toe: we zien een verschuiving van economische benadering van toerisme, naar maatschappelijke kijk op toerisme. Uitgangspunt is dat de ontwikkeling van toerisme en recreatie in bijdraagt aan maatschappelijke doelen (leefbaarheid, aantrekkelijke 34

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

▪

▪

▪

▪

▪

leefomgeving, maar ook economische doelen) en niet de draagkracht van een gebied (landschappelijk, ecologisch, maatschappelijk) overschrijdt. Duurzaamheid wordt steeds belangrijker: consumenten zijn zich meer bewust van hun consumptie- en reisgedrag, kiezen bewuster (duurzaam, puur en biologisch) en verwachten dat bedrijven daarin meegaan. Lange tijd heeft dit onderwerp minder aandacht gekregen in de toeristischrecreatieve sector, maar er is een kentering gaande. Zo zijn er bijvoorbeeld initiatieven op het gebied van energietransitie, circulair bouwen, besparen en recycling actueel vanwege de relatief hoge CO2 uitstoot van de sector en hoge watergebruik. De ambitie om de Nederlandse economie in 2050 volledig circulair te hebben, biedt echter de volgende uitdaging voor de sector, en vraagt bijvoorbeeld om het bouwen met een ‘gesloten kringloop’. Vrijetijdssector is groeiende: het aantal ondernomen vrijetijdsactiviteiten is in de laatste jaren gestegen. De toeristische sector in Nederland is in de afgelopen 10 jaar (pre-corona) sneller gegroeid dan de Nederlandse economie als geheel. Daarbij breidde het dagrecreatief aanbod zich fors uit, van indoor speeltuinen, family entertainment centers, klimparken, pret- en themaparken, escaperooms, etc. Ook zijn Nederlanders in de afgelopen decennia steeds meer buitenshuis gaan consumeren.

Hierdoor steeg het aantal restaurants en eetgelegen (en de omzet die zij maken) al jaren. De impact van corona op de horeca was echter groot. Het herstel van de leisure sector wordt vertraagd door o.a. stijgende energiekosten, hoge inkoopprijzen en te kort aan grondstoffen en personeel. Deze opgaven zijn recent alleen maar groter geworden voor de sector. Buitenrecreatie blijft ongekend populair en groeiend aantal mooiweerdagen stimuleert buitenrecreatie. Wandelen en fietsen zijn al jaren de meest populaire vrijetijdsactiviteiten in Nederland. Er is sprake van drukte in de natuur en de behoefte aan het onthaasten in de natuur groeit. Ook waterrecreatie stijgt in populariteit onder Nederlanders: waterrecreatie en watersport is weer terug van weggeweest. Met name

▪

▪

▪

onder jongeren is watersport populairder geworden. Nederlanders weten het water te vinden voor sport en ontspanning. Branchevervaging en blurring: de dag- en verblijfsrecreatie groeien naar elkaar toe. Attractieparken bouwen vakantieparken (zoals het safariresort bij Beekse Bergen) en vakantieparken gaan (meer) dagrecreatie aanbieden. Ook integreren retail, dagattracties en horeca meer met elkaar (ook wel ‘blurring’ genoemd). Kampeerterreinen: transformatie naar meer verhuur: landelijk gezien neemt het aantal traditionele toeristische – en jaarkampeerplaatsen af en veelal omgezet naar verhuuraccommodaties, zoals chalets, trekkershutten en glamping tenten. Dit heeft o.a. te maken met de groeiende vraag naar luxe en comfort van de consument. De coronapandemie heeft voor een opleving gezorgd, maar de dalende trend in het traditionele kamperen zal, als gevolg van een verzadigde markt, de komende jaren naar verwachting verder doorzetten. Daarentegen zien we dat de vraag naar bijzondere vormen van kamperen, zoals natuurkamperen, toeneemt. Tot slot hebben demografische ontwikkelingen invloed op vrijetijdsbehoeften. Zo verandert de bevolkingssamenstelling (o.m. groeiend aantal inwoners met een migratieachtergrond, toename 65+’ers (vergrijzing), opkomst van nieuwe generaties (Gen Z & Millennials)).

Dit gaat gepaard met andere vrijetijdsbehoeften (senioren die meer vrije tijd hebben, driegeneratievakanties, nieuwe generaties die opgroeien in een digitale wereld en meer waarde hechten aan duurzaamheid en klimaat, etc.)

Kansrijke sectoren In 2020 is er een onderzoek uitgevoerd naar de marktruimte voor verblijfsrecreatie in de regio Hart van Brabant (Visie verblijfsaccommodatiemarkt regio Hart van Brabant). Op basis van dit onderzoek, is in tabel B3.1 een indicatie gegeven van kansrijke sectoren om een nieuw initiatief in de markt te zetten. Over het algemeen worden in dit onderzoek voornamelijk onderscheidende concepten in verblijfsrecreatie als kansrijk gezien. De kwaliteit (voldoen aan de wensen van de hedendaagse 35

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

consument) speelt daar ook een belangrijke rol in. Daarnaast zien we voor dagrecreatie en horeca als kansrijke sectoren, op basis van de dichtheid van het huidige aanbod13, die momenteel relatief laag is. Belangrijk om te beseffen is dat de aangegeven marktruimte richtinggevend bedoeld is, en dat de initiatiefnemer zelf de meerwaarde van het eigen initiatief in de markt moet onderzoeken. Het kiezen voor een specifieke doelgroep en een duidelijke onderscheidende positionering in de markt kan voor een groot deel de haalbaarheid van een initiatief bepalen.

13

Dichtheidsanalyse Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, o.b.v. LISA gegevens 36

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Tabel B3.1 Indicatie van kansrijkheid sectoren (deel)sector

Indicatie kansrijkheid

trend is in de laatste jaren wat afgezwakt, en bijzondere en unieke kampeerconcepten zijn

Onderbouwing

opkomend. Ook stijgt het aantal verkochte caravans en campers en wordt het drukker op

De vraag naar hotelovernachtingen in de regio

camperplaatsen. Onderscheidende

en landelijk is toegenomen. Er is nog ruimte

concepten kunnen vraag creëren.

om de bezettingsgraad van bestaande hotels

Nieuwe Hotels

initiatieven enigszins kansrijk

te vergroten. De bestaande planvoorraad in

Het aantal groepsaccommodaties is in de

de regio neemt een groot deel van de

regio sterker dan landelijk gestegen. Wel

marktruime in. Tegelijkertijd zijn er weinig hotels in Hilvarenbeek. Daarom zien we nieuwe initiatieven als enigszins kansrijk.

Groeps-

Andere vormen

accommodaties

enigszins kansrijk

verwachten we dat de vraag naar traditionele groepsaccommodaties afneemt, en dat er met name kansen zijn voor concepten die

Belangrijk is dat initiatieven inspelen op de

inspelen op de behoefte van de consument

vraag vanuit doelgroepen, inspelen op

(luxe, privacy, 3-generatievakanties).

relevante trends en onderscheidend zijn t.o.v.

We zien dat de dichtheid van het aanbod aan

huidige aanbod.

dagrecreatie en horeca (aantal voorzieningen

De vraag stijgt licht in de regio (maar is minder

Dagrecreatie* en

hard gegroeid dan landelijk) en de bezetting

horeca

Nieuwe

per 1.000 inwoners) nog iets lager is dan

initiatieven

gemiddeld in Nederland, de provincie en in de

kansrijk

regio Midden-Brabant. Daar zijn het aantal

Vakantiewoningen

Nieuwe

van het huidige aanbod kan nog groeien. Er is

(winterhard

initiatieven zeer

beperkte marktruime en een grotere

toeristen, die nog een extra bezoekersgroep

aanbod)

beperkt kansrijk

planvoorraad (dus: negatieve marktruimte).

vormen, nog niet bij inbegrepen.

Het belang van onderscheidend vermogen en creëren van eigen vraag is groot.

Campings (kampeerterreinen)

Unieke en onderscheidende concepten enigszins kansrijk

*Dagrecreatie is een brede categorie en de mogelijkheden binnen deze categorie lopen zeer uiteen. Om die reden maken we geen onderscheid in deelsector, maar zien we in de brede zin dat er kansen zijn voor dagrecreatief aanbod.

Er is een dalende trend (landelijk) in kampeerterreinen (aantal accommodaties en slaapplaatsen), mede als gevolg van transformatie naar verhuuraccommodaties (chalets, trekkershutten, etc.). De negatieve 37

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

38

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

39

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK