Document · PDF

23 Toeristische beleidslijn (vastgestelde versie)

Gemeenteraad 30 mei 2024, gemeente HilvarenbeekBij agendapunt: Raadsvoorstel tot vaststelling van de Toeristische beleidslijn.10.893 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Colofon ©Gemeente Hilvarenbeek, 2024 Auteurs

Gemeente Hilvarenbeek Met ondersteuning van: Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd A. (Annemiek) Riefel S. (Sanne) Meekes R. (Rick) van Zadelhoff J.J. (Jan Jaap) Thijs BügelHajema R. (Renée) Steenbergen

Beeldmateriaal

Ondernemend Hilvarenbeek

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Inleiding ......................................................................................................................................................... 4 Aanleiding ............................................................................................................................................... 4 Focus en doel ......................................................................................................................................... 4 Werkwijze ................................................................................................................................................ 4 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 5

Afwegingskader voor initiatieven ............................................................................................................ 7 Uitgangspunten en afweging ............................................................................................................. 7 Gebiedsindeling...................................................................................................................................11 Afwegingskader gebiedsgerichte uitwerking ...............................................................................13

Wat moet ik doen als initiatiefnemer? .................................................................................................22

Bijlagen .....................................................................................................................................................................25 B1.

Aanbod en vraag........................................................................................................................................26 B1.1 Aantal voorzieningen .............................................................................................................................26 B1.2 Aantrekkingskracht op doelgroepen .................................................................................................27 B1.3 Vraag en aanbod ....................................................................................................................................30

B2.

Beleid............................................................................................................................................................33 B2.1 Het huidige beleid ..................................................................................................................................33 B2.2 Relevante ambities ................................................................................................................................33

B3.

Trends en ontwikkelingen .......................................................................................................................34

B4.

Draagkrachtonderzoek ............................................................................................................................38

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

enerzijds als afwegingskader om initiatieven te kunnen beoordelen. Tegelijkertijd moet het helderheid geven aan de markt, aan initiatiefnemers en andere stakeholders over de wijze waarop we naar toeristisch-recreatieve initiatieven kijken en welke ontwikkelingen wij als wenselijk zien en welke wij (niet) passend vinden. Het afwegingskader geeft inzicht in de uitgangspunten op basis waarvan wij een toeristisch-recreatief initiatief afwegen. Hiermee willen wij de vrijetijdssector versterken, op een manier die past bij onze gemeente. De beleidslijn en het afwegingskader geven daarmee aan op welke manier wij de groei faciliteren. De gemeente Hilvarenbeek heeft een sterk toeristisch-recreatief profiel. Inwoners en bezoekers kunnen o.a. genieten van de levendigheid op De Vrijthof, de aantrekkelijke natuur, de vele wandel- en fietsroutes, de rijke cultuurhistorie en voorzieningen, zoals Beekse Bergen. We zetten de komende jaren in op het versterken van de toeristisch-recreatieve sector1 Hoewel onze ambitie voor toerisme en recreatie duidelijk is, geeft deze ambitie nog geen concrete handvatten om af te wegen of een initiatief passend is. Er komen regelmatig principeverzoeken van ondernemers die toeristischrecreatieve initiatieven willen (her)ontwikkelen, maar het beoordelen hiervan op basis van de bestaande visies is lastig.

Daarnaast willen wij als gemeente dat onze toeristisch-recreatieve sector vitaal blijft en initiatieven een duidelijke toegevoegde waarde in de markt hebben. Om die reden hebben we met deze beleidslijn een aantal kaders opgesteld waarbinnen initiatiefnemers mogen en kunnen ontwikkelen: het afwegingskader.

Deze beleidslijn met afwegingskader bouwt voort op het bestaande beleid van de gemeente Hilvarenbeek. Het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd en BügelHajema hebben ons ondersteund en geadviseerd. Dat deden zij aan de hand van onderstaande werkwijze: ▪

▪

Dit document is gericht op toeristisch-recreatieve initiatieven. De beleidslijn bouwt voort op bestaand beleid en concretiseert dit beleid en scherpt aan waar nodig om aan te geven wat kansrijk en gewenst is op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Hilvarenbeek. Deze beleidslijn dient

▪

Er is een deskstudie gedaan naar het huidige beleid en daarnaast is een klankbordgroep betrokken, vertegenwoordigd door o.a. een aantal toeristisch-recreatieve ondernemers, Ondernemend Hilvarenbeek, adviesbureaus en een aantal verenigingen. Tijdens gesprekken die we voerden met de klankbordgroep kwam gedurende het proces de vraag naar voren of in de beleidslijn een specifieke keuze moest worden gemaakt over doelgroepen. Naar aanleiding van deze vraag hebben we een verdiepingsslag gemaakt en organiseerden we een aparte bijeenkomst met recreatieondernemers om in gesprek te gaan over doelgroepen. Het eindverslag van de verdiepingsslag is te lezen in bijlage B1 van deze beleidslijn. Er is een druk- en draagkrachtonderzoek uitgevoerd. Hier stond de vraag centraal hoe toerisme en recreatie zich verhouden tot de leefbaarheid en

Economisch Actieplan 2020-2023 4

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

leefomgeving. De resultaten zijn opgenomen in deze beleidslijn en zijn te lezen in bijlage B4.

Het rapport is als volgt opgebouwd: ▪ Hoofdstuk 2 geeft het afwegingskader voor initiatieven weer. ▪ In hoofdstuk 3 is de proceswijzer opgenomen. Deze helpt u als initiatiefnemer op weg als u een plan of idee hebt in de gemeente. ▪ Vervolgens zijn in bijlagen 1 tot en met 3 de achtergronden weergegeven. B1 gaat in op het huidige aanbod, voor welke doelgroepen dit aantrekkelijk is en wat de vraag is vanuit doelgroepen. Vervolgens geeft B2 weer wat het beleid is en wat de ambities m.b.t. toerisme en recreatie zijn. In B3 schetsen we een aantal belangrijke trends en ontwikkelingen. B4 betreft het onderzoeksrapport ‘waardevol toerisme Hilvarenbeek – onderzoek naar toeristische draagkracht’ en is als losse bijlage bijgevoegd.

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Tabel 2.1 Uitgangspunten en afwegingskader voor initiatieven Hoofduitgangspunten 1.

Versterken en verbreden van huidige aanbod

Toekomstbestendig aanbod creëren

Versterken

Afwegingskader ▪

Versterken van het voorzieningenaanbod

▪

Versterkende werking op het totaalproduct

▪

Stimuleren seizoensverlenging en verbreding

▪

Duurzaam ontwikkelen

▪

Economisch besteding

▪

Kwalitatief hoogwaardig aanbod

▪

Beleefbaar maken en versterken van

landschappelijke en cultuurhistorische

cultuurhistorie ▪

Versterken natuurbeleving

•

Toerisme draagt bij aan de leefbaarheid en

kwaliteiten

Hebt u een goed idee of initiatief in de vrijetijdssector? We vragen u om in uw plannen rekening te houden met vijf uitgangspunten. De uitgangspunten zijn geen harde criteria, maar wij nodigen u uit om hier zo goed als mogelijk invulling aan te geven. Wij zijn bereid mee te werken aan een initiatief mits invulling wordt gegeven aan de uitgangspunten, uiteraard binnen alle wettelijke en ruimtelijke kaders. Met deze uitgangspunten willen we een aantal doelen en kaders voor de ontwikkeling van toerisme en recreatie in Hilvarenbeek op lange termijn meegeven, maar de exacte invulling van het idee of initiatief laten we aan u over.

Leefbaarheid en leefomgeving

Gebiedsgericht werken

blijft binnen de grenzen van de draagkracht Zie paragraaf 2.2 en 2.3

Versterken en verbreden van het huidige aanbod Onze ambitie is om de toeristisch-recreatieve sector te versterken. Om dat te realiseren willen we ons huidige aanbod versterken en verbreden en een aantrekkelijk totaalproduct stimuleren. Ons huidige aanbod is relatief eenzijdig en heeft een beperkt onderscheidend vermogen. Om ook onze eigen inwoners een aantrekkelijk vrijetijdsaanbod te bieden om in te recreëren en voor toeristen en dagbezoekers meer diverse keuzemogelijkheden te creëren, is onze ambitie om een het bestaande aanbod te versterken, seizoensverlenging te stimuleren en een aantrekkelijk totaalproduct te realiseren. Dit komt voort uit onze eigen ambitie om de toeristisch-recreatieve sector te versterken en uit het advies van Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, zie ook bijlage 1 voor een toelichting over het huidige aanbod.

De vijf hoofdpunten met daarbij de uitgangspunten waarop we afwegen zijn in tabel 2.1 weergegeven. Deze worden vervolgens per punt verder toegelicht.

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

We vragen initiatiefnemers om, waar mogelijk en van toepassing, over de volgende punten na te denken en in hun plannen er concreet invulling aan te geven:

1.3 Stimuleren seizoensverlenging en verbreding We zetten in op verlenging van het toeristisch seizoen. Om Hilvarenbeek gedurende het laagseizoen aantrekkelijker te maken voor toeristen staan we positief tegenover jaarrond exploiteren. Dit levert ook kansen op voor de dagrecreatie, detailhandel, culturele sector en horeca; zij kunnen hiervan profiteren. Personeel kan hierdoor ook jaarrond in dienst blijven. Dat heeft positieve effecten voor de werkgelegenheid en continuïteit van het personeelsbestand.

1.1 Verrijken van het aanbod We verwelkomen initiatieven die een duidelijke meerwaarde hebben en daarmee het bestaande aanbod verrijken. Dat zou op twee manieren kunnen: 1) Het versterken van het huidige profiel versterken, door met (ver)nieuwd aanbod in te spelen op de huidige doelgroepen (verbindings- en harmoniezoeker), door in te spelen op huidige trends, met onderscheidende en nieuwe producten/diensten. Dat wil zeggen, nieuw aanbod voor dezelfde doelgroep is dus wel mogelijk, mits dit een type voorziening is dat beperkt in Hilvarenbeek aanwezig is. Hiermee maken we sterker waar we al sterk in zijn, met onderscheidende producten en/of diensten en blijft het aanbod ook bij de tijd. 2) Het verbreden van het aanbod. Nieuwe initiatieven (of bestaande ondernemers) zouden kunnen inspelen op de doelgroepen waar momenteel nog weinig aanbod voor is (avontuur-, plezier-, inzicht- en stijlzoekers, kan verschillen per deelsector, zie bijlage 1). Denk bijvoorbeeld aan een verblijfsaccommodatie voor een doelgroep waar nog weinig aanbod voor is (in verhouding tot de vraag).

Toekomstbestendig aanbod creëren Een initiatief heeft toegevoegde waarde wanneer het toekomstbestendig is. Onder toekomstbestendigheid verstaan wij 1) een duurzame en circulaire bedrijfsvoering; 2) met aandacht voor vitaliteit van de bedrijfsvoering op de langere termijn: economisch bestendig, met voldoende kwaliteit om te voldoen aan de wensen van de hedendaagse consument en met een duidelijk toekomstperspectief als toeristisch-recreatief bedrijf. We vragen initiatiefnemers om, waar mogelijk en van toepassing, over de volgende punten na te denken en in hun plannen er concreet invulling aan te geven: 1.1 Duurzaam ontwikkelen We stimuleren duurzame toeristisch-recreatieve initiatieven. Dat wil zeggen, een duurzame bedrijfsvoering, gebruik van duurzame energiebronnen en/of energie zelf opwekken, het beperken van uitstoot van vervuilende stoffen, het toevoegen van groen en begroeiing (door bijvoorbeeld sedumdaken). Bij initiatieven moet rekening gehouden worden met de aanwezige natuur en de biodiversiteit. Een initiatief mag hier geen afbreuk aan doen.

1.2 Versterkende werking op het totaalproduct Een aantrekkelijke toeristische bestemming beschikt over voldoende overnachtingsmogelijkheden en recreatieve voorzieningen, zoals fiets- en wandelpaden, musea, horecagelegenheden en attracties. Het samenspel tussen dag- en verblijfsrecreatie creëert een aantrekkelijk totaalproduct. Wij vragen initiatiefnemers om na te denken op welke manier uw idee aansluiting vindt op het bestaande aanbod en op welke manier u mogelijk kunt samenwerken.

Zie ook wat de aanbevelingen zijn voor de gemeente ten aanzien van duurzaam toerisme, zie bijlage 4: ‘Waardevol toerisme Hilvarenbeek – onderzoek naar toeristische draagkracht’.

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

2 3

1.2 Economisch bestendig Wij vinden het belangrijk om ondernemerschap een plek te geven en dat er aantoonbaar nagedacht is over de wijze waarop het bedrijf wordt ‘gerund’ en hoe omgegaan wordt met risico’s in de markt en over de toeristischerecreatieve exploitatie. Dat wil zeggen dat wij als gemeente vragen van vakantieparken dat zij centraal toeristisch worden geëxploiteerd en dat wij niet open staan voor parken met alleen tweede huisjes zonder bedrijfsmatige exploitatie. Wij vinden het belangrijk dat parken gebruikt worden waarvoor ze bedoeld zijn: recreëren. Aantoonbare kennis van de toeristische markt is een pré.

worden. Hoe kan de door u gewenste uitbreiding zorgen voor een kwaliteitsimpuls en impuls voor het toekomstperspectief van het gehele bedrijf?

Vanwege de ambitie van de regio Hart van Brabant om dé leisure regio te worden voor de ‘family/short break’-vakantiemarkt en om kansen op permanente bewoning te verkleinen, geven we voorrang aan initiatieven met kortdurende wisselende verhuur, boven vaste plaatsen (zoals jaarplaatsen en seizoenplaatsen). 1.3 Kwalitatief hoogwaardig aanbod We hechten er waarde aan dat nieuwe voorzieningen over voldoende kwaliteit beschikken. We stimuleren initiatiefnemers daarom om voorzieningen van goede kwaliteit te realiseren. Met kwaliteit bedoelen we dat de voorziening aansluit bij de wensen van de hedendaagse en toekomstige gast met een eigentijdse uitstraling die past bij de markt en trends (zie ook bijlage 3), er voldoende aandacht is voor onderhoud en beheer en goed landschappelijk is ingepast met omgevingskwaliteit en verouderde accommodaties of faciliteiten worden vernieuwd of opgeruimd2.

1.4 Beleefbaar maken en versterken van cultuurhistorie “Cultuur is van grote betekenis voor onze economie, het toerisme én de kwaliteit van leven. Cultuur zorgt voor een aantrekkelijke gemeente waar altijd iets te doen is. Voor inwoners en voor toeristen. Daarom zoeken we kansen om cultuur te verbinden met toerisme en erfgoed” (Samenlevingsakkoord 2022-2026). We vinden het belangrijk om de cultuurhistorische waarde 3 (zoals de historische geografie en de stedenbouw en architectuur) van de gemeente Hilvarenbeek te behouden, herstellen en versterken, zowel in het buitengebied als in de dorpen en het centrum van Hilvarenbeek. Toerisme en recreatie kan mogelijk een bijdrage leveren aan het in stand houden van ons cultureel erfgoed en tegelijkertijd kunnen we het erfgoed benutten voor de aantrekkelijkheid van Hilvarenbeek als gemeente voor bezoekers. We staan dus uitnodigend tegenover initiatieven die 1) cultuurhistorie beleefbaar maken en 2) bijdragen aan het instandhouden of versterken van cultuur en erfgoed in de gemeente. Zie ook de erfgoedvisie van de gemeente Hilvarenbeek als inspiratie 4.

Denkt u als ondernemer met uitbreidingsplannen ook aan (indien dit noodzakelijk is) het revitaliseren van uw bestaande toeristisch-recreatieve onderneming, om de kwaliteit te verbeteren en toekomstbestendig(er) te

1.5 Versterken natuurbeleving De natuur in ons buitengebied is één van onze kernkwaliteiten. We vinden het belangrijk om die kwaliteit te behouden en te versterken. In het buitengebied

Versterken landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten Niet alleen de kwaliteit van een voorziening vinden we belangrijk, maar ook de kwaliteit van onze leefomgeving: ons buitengebied, de cultuurhistorie en de dorpen. We vragen initiatiefnemers om, waar mogelijk en van toepassing, over de volgende punten na te denken en in hun plannen er concreet invulling aan te geven:

Dit is in lijn met de Visie Vitaal Beeks Buiten. Zie ook cultuurhistoriekaart van Hilvarenbeek

https://www.hilvarenbeek.nl/nieuws/artikel/erfgoedvisie-hilvarenbeek-vastgesteld

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

zijn toeristisch-recreatieve ontwikkelingen gewenst die inspelen op de behoefte aan buitenrecreatie en het beleven van de natuur. Er wordt hier wel onderscheid gemaakt tussen delen in het buitengebied waar recreatie wel gewenst is en waar niet, zie de gebiedsgerichte uitwerking in de volgende paragraaf.

Gebiedsgericht werken Een initiatief is van toegevoegde waarde wanneer het past bij de aard en schaal van het gebied. We stimuleren toeristische ontwikkeling met name in gebieden waar de leefomgeving het kan dragen. Onze gemeente is heel divers. Er zijn verschillende functies zoals dorpen, natuurgebieden en agrarische gebieden. Maar er zijn ook veel verschillende gebiedskwaliteiten zoals landschap en cultuurhistorie. In het ene gebied is meer ruimte voor toerisme en recreatie dan in het andere. Bij de afweging of we mee willen werken aan een nieuw initiatief of uitbreiding van een bestaand bedrijf speelt de plek van het initiatief in belangrijke mate mee. We kijken in welke type gebieden toerisme en recreatie passend en gewenst zijn en in welke juist niet.

Leefbaarheid en leefomgeving Toerisme draagt bij aan de leefbaarheid in de gemeente Hilvarenbeek. Voor nieuwe initiatieven is het belangrijk dat positieve effecten voor de inwoners in Hilvarenbeek worden gegenereerd. Hierbij kan worden gedacht aan de onderstaande manieren: ▪ Economische effecten zoals bestedingen, werkgelegenheid, of een aantrekkelijk (versterkt) voorzieningenniveau. ▪ Het versterken van het DNA van de gemeente en de trots van inwoners door initiatieven te ontwikkelen die lokale verhalen zichtbaar en beleefbaar maken. ▪ Toerisme als middel om… Initiatieven die bijdragen aan een maatschappelijk doel, zoals duurzaamheid of biodiversiteit door natuurinclusief ontwerpen. Of een bijdrage aan de OV-bereikbaarheid (aanbod) door het creëren van (extra) vraag vanuit bezoekers.

Beoordeling vindt in eerste instantie plaats o.b.v. de vraag of het initiatief past in het gebied. Voegt het product iets toe aan het gebied en de omgeving. Of maakt het initiatief juist gebruik van de (strategische) ligging in een bepaald gebied? Het 'gebied' is daarbij niet alleen de locatie en de directe buren, maar is eerder de ligging t.o.v. grotere natuurgebieden, het centrum van het dorp of andere toeristisch-recreatieve plekken. Ook de bereikbaarheid en primaire functies in de meer directe omgeving spelen hierbij mee. Pas nadat er naar het gebied is gekeken wordt op een kleinschaliger locatieniveau gekeken naar de vraag of de activiteiten niet hinderlijk zijn voor andere functies en de schaal van de ontwikkeling.

In 2023 is een draagkrachtonderzoek uitgevoerd, zie bijlage B4. Hieruit blijkt dat noch de sociale, noch de fysieke draagkracht in onze gemeente ernstig wordt overschreden. Dat willen we graag zo houden. We willen dus niet dat een initiatief de draagkracht van een bestemming overschrijdt. Dat wil zeggen dat initiatieven niet tot ongewenste en onverwachte negatieve effecten mogen leiden voor de leefbaarheid (inwoners) of leefomgeving op verschillende domeinen; natuur & erfgoed, mobiliteit, woningmarkt, en de openbare ruimte.

Omdat het uitgangspunt van gebiedsgericht werken meer toelichting nodig heeft, behandelen we deze apart in de volgende paragrafen. Paragraaf 2.2 geeft de gebiedsindeling weer en paragraaf 2.3 het afwegingskader per deelgebied. (2.2).

Of er overlast optreedt als gevolg van een nieuw initiatief hangt deels samen met de aard van het initiatief, maar is vaak ook mede afhankelijk van de context; de plek, het moment en het overige aanbod op die plek. Dit alles moet in samenhang worden bekeken. 10

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

In deze paragraaf gaan we in op de gebiedsindeling die we hanteren voor het gebiedsgericht werken (zie uitgangspunt 5 in de vorige paragraaf). De gebiedsindeling toerisme en recreatie verschaft duidelijkheid waar wij welke nieuwe initiatieven en uitbreiding van bestaande bedrijven als passend zien, onder welke voorwaarden initiatieven mogelijk zijn en ook waar bepaalde initiatieven niet mogelijk zijn. Dit helpt gebiedskwaliteiten te beschermen of versterken door op de ene plek een bepaald initiatief wel toe te staan en ergens anders niet. Per gebied is onze grondhouding ten aanzien van initiatieven verschillend. Dit wisselt van heel positief en meewerkend tot in principe niet meewerkend. De gebieden We hanteren vier type gebieden, deze zijn weergegeven op de kaart op de volgende pagina: 1. Toerisme en recreatie als belangrijkste functie 2. Toeristische en recreatieve activiteiten zijn kansrijk 3. Toeristische en recreatieve activiteiten passend bij agrarische activiteiten 4. Toeristische en recreatieve activiteiten passend bij de natuur Deze gebiedsindeling is globaal en richtinggevend en moet vooral een eerste indruk geven van wat er al dan niet mogelijk is op een bepaalde plek. Er zal altijd nog locatie specifiek gekeken moeten worden naar de geldende regelingen, beperkingen of kansen.

Zo kunnen er voor twee locaties toch nog verschillende voorwaarden gelden, al liggen ze in hetzelfde deelgebied. Zo kunnen er bijvoorbeeld binnen de bebouwde kom andere voorwaarden/beperkingen gelden dan daarbuiten. Of er zijn specifieke locaties binnen een bepaald gebied waar beperkingen gelden: bijvoorbeeld als het gaat om een monumentaal pand of een specifieke erfgoedlocatie. De gebiedsindeling is vooral bedoeld voor een eerste oordeel.

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Afbeelding 2.1 Kaart gebiedsindeling Toerisme en Recreatie Hilvarenbeek NB Deze kaart is enkel te gebruiken in samenhang met de door de gemeenteraad vastgestelde toeristisch-recreatieve beleidslijn (30 mei 2024). Daarnaast integreren we de kaart met bijbehorend beleid in de nog vast te stellen Omgevingsvisie. Deze kaart is indicatief voor de kansen van toeristische en recreatieve ontwikkelingen in een bepaald gebied.

De grenzen op de kaart zijn geen harde grenzen en zijn nadrukkelijk indicatief. Belangrijk om te beseffen dat de gebieden invloed op elkaar hebben. Juist sommige grenzen tussen de gebieden kunnen interessant en kansrijk zijn.

Algemene voorwaarden Een aantal algemene voorwaarden geldt overal in onze gemeente, Parkeernormen en milieunormen, of regels om omliggende bedrijven in hun bedrijfsvoering niet te beperken, zijn in de gehele gemeente van toepassing. Op de website https://www.hilvarenbeek.nl/wonen-bouwen-verbouwen kunt u meer informatie vinden over deze regelgeving. Deze regelgeving geldt voor alle nieuwe initiatieven in de gemeente (niet alleen voor toeristisch-recreatieve initiatieven). Gesprek met de omgeving Ook het gesprek met de omgeving is verplicht. Een goede dialoog over het plan met de buurt vinden wij van groot belang om begrip en draagvlak te creëren en om informatie op te halen, zodat het plan zo goed mogelijk past in zijn omgeving. Wat precies valt onder ‘omwonenden’ is afhankelijk van de situatie en de specifieke ontwikkeling, maar het betreft in ieder geval de buurpercelen die gevolgen kunnen ondervinden van het initiatief. De dialoog moet in alle redelijkheid leiden tot een zo optimaal plan. Op onze website (zie https://www.hilvarenbeek.nl/omgevingsoverleg) staat stap voor stap omschreven wat we – met betrekking tot de omgevingsdialoog – van u vragen als initiatiefnemer.

Let op: waar alle voorgaande punten in paragraaf 2.1 (uitgangspunt 1 t/m 5) geen harde criteria of eisen zijn maar uitgangspunten die wij graag zoveel als mogelijk ingevuld zien, zijn deze voorwaarden uit paragraaf 2.3 nadrukkelijk wel voorwaarden waaraan voldaan moet worden.

Op de volgende pagina’s geven we per gebied een beschrijving van het gebied, lichten we de grondhouding toe en is het afwegingskader opgenomen.

Toerisme en recreatie als belangrijkste functie

Voorbeelden ter inspiratie Denk bijvoorbeeld aan: indoor leisure voorzieningen met meerdere functies, activiteiten voor driegeneratievakanties, sportieve indoor of outdoor activiteiten, zie ook bijlage 1 en de marketingstrategie voor meer informatie over doelgroepen en voorzieningen.

Beschrijving Dit is het gebied rond safaripark, safariresort, speelland en evenementenlocatie Beekse Bergen. Het gebied is bij uitstek geschikt voor vormen van grootschalige recreatie die elkaar aanvullen waar mogelijk. Dit gebied is geschikt voor intensieve vormen van recreatie ,omdat er nauwelijks sprake is van kwetsbare natuurgebieden of andere kwetsbare waarden waar rekening mee gehouden moet worden (uitgezonderd enkele delen die onderdeel uitmaken van het Natuurnetwerk Brabant). Ook wonen er weinig mensen in de omgeving waardoor er weinig nadelige invloed is op de leefbaarheid. Houding gemeente Positieve grondhouding: In dit gebied staat de gemeente in principe uitnodigend ten opzichte van nieuwe initiatieven op het gebied van dag- en verblijfsrecreatie. Deze initiatieven mogen in dit gebied ook wat grootschaliger en/of intensiever5 zijn. In dit gebied is ook ruimte om te experimenteren. Speciaal voor de evenementen en festivals in dit gebied spelen er aandachtspunten met betrekking tot de leefbaarheid en leefomgeving; mobiliteit (filevorming) en geluidsoverlast. Dit vraagt om extra aandacht ten aanzien van bestaande en nieuwe initiatieven, zie hiervoor de aanbevelingen uit het rapport ‘waardevol toerisme Hilvarenbeek – onderzoek naar toeristische draagkracht’ in bijlage 4.

Afwegingskader (voorwaarden) Algemeen afwegingskader gebiedsgerichte uitwerking (paragraaf 2.3) en zo goed als mogelijk invulling gegeven aan de uitgangspunten beleidslijn (paragraaf 2.1).

Intensieve recreatie: recreatie, waarbij relatief veel mensen aanwezig zijn per oppervlakte eenheid of per tijdseenheid. Recreatie met veel dynamiek en die veel druk uitoefent op de

omgeving. In vergelijking met extensieve recreatie is er vaak meer en omvangrijkere bebouwing aanwezig.

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Toeristische en recreatieve activiteiten zijn kansrijk

▪

Beschrijving Dit gebied loopt globaal gezien van noord tot zuid over de as van de gemeente en omvat alle kernen. Het is om die reden dat 92 % van de inwoners van Hilvarenbeek in dit deelgebied woont. Ook is dit het gebied, na het gebied van de Beekse Bergen, met de meeste slaapplaatsen (33%). Het is een divers gebied met veel verschillende functies en ook veel natuurlijke, landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Dat maakt het gebied aantrekkelijk voor toeristische en recreatieve initiatieven, maar ook voor andere ontwikkelingen. Dit gebied leent zich goed voor toeristisch-recreatieve ontwikkelingen omdat het aantrekkelijk gelegen is nabij zowel natuurgebieden als het dorp Hilvarenbeek, of nabij het gebied ‘Recreatie op één’.

▪

Door het gebied lopen de N269 en N395, die verschillende kernen met elkaar verbinden. Daardoor is het gebied relatief goed bereikbaar voor recreanten en toeristen. Uit het druk- en draagkrachtonderzoek bleek daarnaast in dit gebied een gunstige (sociale) draagkracht is. Dat betekent dat inwoners positief tegenover toeristische en recreatieve ontwikkelingen in dit gebied staan. Verreweg de meeste inwoners vinden nieuwe voorzieningen (zowel verblijfs- en dagrecreatie als horeca) passend in of aan de randen van de kernen. Parkeren binnen het centrum van Hilvarenbeek is wel een aandachtspunt. Intensievere vormen van recreatie zijn hier minder vanzelfsprekend dan in deelgebied één (recreatie op één), maar niet ondenkbaar. De draagkracht is nu gunstig, maar het is van belang om de balans in dit gebied te bewaren.

Houding gemeente Meedenkende grondhouding: In deze categorie ‘toeristische en recreatieve initiatieven zijn kansrijk’ staat de gemeente in principe positief ten opzichte van nieuwe initiatieven. Dat betekent dat de gemeente constructief meedenkt als een initiatief binnenkomt. Bijvoorbeeld over hoe aanwezige waarden beschermd kunnen worden. Afwegingskader (voorwaarden) 1. Algemeen afwegingskader gebiedsgerichte uitwerking (paragraaf 2.3) en zo goed als mogelijk invulling gegeven aan de uitgangspunten beleidslijn (paragraaf 2.1). 2. Aanvaardbare toename van verkeer: nieuwe initiatieven en uitbreiding van bestaande zullen leiden tot een toename van verkeer. In dit gebied vinden we dat acceptabel, mits deze toename beperkt is. De toename mag niet tot verkeersoverlast leiden en moet passen bij de wegen in de omgeving. 3. Behoud ruimtelijke kwaliteit – landelijk gebied en natuur: het gebied ‘kansrijk voor recreatieve initiatieven’ heeft grote landschappelijke, cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten, die uitgebreid staan

Binnen dit gebied is onderscheid te maken tussen dorpskernen, landelijk gebied en natuur. ▪

Landelijk gebied: dit gebied kenmerkt zich door de aanwezigheid van agrarische en daar aan verwante functies. Het gebied ontwikkelt zich steeds meer naar een gemengd gebied met steeds meer andere functies. Inpasbaarheid in het landschap is belangrijk. Natuur: dit betreft de natuurgebieden zonder officiële “status”. Deze gebieden en de aanwezige waarden moeten gerespecteerd worden, maar zijn ook aantrekkelijk voor recreatieve initiatieven. Ook de randen tussen de NNB/Natura 2000 gebieden en het landelijk gebied vallen hieronder. Dit zijn bij uitstek locaties waar recreatieve voorzieningen mogelijk zijn en kansrijk zijn. Vanuit de randen kan in de natuurgebieden gerecreëerd worden zonder dat dat te belastend is. Initiatieven die passen bij de aard en schaal van de omgeving zien we graag. Denk daarbij ook aan initiatieven die bijdragen aan de beleving van de aanwezige waarden zoals de landgoederenzone.

Dorpskernen: de kernen zijn divers en veelal aantrekkelijk voor toeristen om te verblijven of recreëren. De kernen vormen een mooi uitgangspunt voor het beleven van de gebieden er omheen. De leefbaarheid in de omgeving van het initiatief is belangrijk. 15

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

omschreven in de structuurvisie en de Omgevingsvisie6. Die moeten worden gekoesterd en gerespecteerd. Goede landschappelijke inpassing7 van bestaande en nieuwe initiatieven is belangrijk. Ook moeten de leefomgeving en de gebruiksmogelijkheden van andere functies in de buurt gerespecteerd worden. Daarmee wordt bijgedragen aan de aantrekkingskracht van de gemeente. We zetten in op behoud en versterking van de natuur, maar vinden het ook belangrijk dat de natuur toegankelijk is (bijvoorbeeld middels recreatieve route infrastructuren) voor bezoekers en eigen inwoners. Passende schaal: we staan open voor nieuwe initiatieven en uitbreiding van bestaande bedrijven, maar wel op passende schaal. Toerisme en recreatie mag niet leiden tot een te hoge druk op de leefomgeving. Niet alle plaatsen en gebieden kunnen dezelfde recreatieve druk dragen. Een nieuw initiatief of een uitbreiding moet passen bij de aard en schaal van de omgeving. De passende maat en schaal is niet hard uit te drukken, maar onder meer afhankelijk van de plek, het verdienmodel, de bebouwde massa, de gebruiksintensiteit maar ook van de manier waarop een ontwikkeling wordt uitgevoerd. Het gaat niet alleen om de omvang, maar veel meer om de balans in de omgeving. In een klein dorp en lintbebouwing zijn bijvoorbeeld minder of kleinere accommodaties meer passend dan in de grotere dorpen.

Bijdragen aan maatschappelijke opgave – landelijk gebied: we staan positief tegenover initiatieven die bijdragen aan een maatschappelijke opgave (bijv. ondersteuning bij landbouwtransitie door nieuwe verdienmodellen). Draagt bij aan de leefbaarheid van een straat of wijk – dorpskernen: de leefbaarheid in onze dorpen vinden we belangrijk. Een initiatief moet bijdragen aan de leefbaarheid (bijv. door een aantrekkelijk

voorzieningenniveau voor inwoners te bieden) en daar zeker niks aan af doen (bijv. door te veel overlast). De balans tussen wonen en recreëren is belangrijk. Draagt bij aan de kwaliteit van de openbare ruimte – dorpskernen: we staan positief tegenover initiatieven die de belevingswaarde van het centrum vergroten en bijdragen aan een eenheid in uitstraling.

Voorbeelden ter inspiratie In dit gebied zijn verschillende vormen van verblijfs- en dagrecreatie denkbaar, evenals horeca. Zie volgende pagina voor voorbeelden ter inspiratie. In bijlage 1 en in de marketingstrategie is meer informatie te vinden over (kansrijke) doelgroepen.

Op dit moment is de gemeente deze aan het opstellen. Voorliggend beleidskader dient hiervoor mede als input. 7 Hiervoor zijn reeds bestaande richtlijnen beschikbaar. De richtlijnen voor de versterking van het landschap zijn opgenomen in de Structuurvisie buitengebied Hilvarenbeek (januari 2014). Per

landschappelijk deelgebied zijn daarin richtlijnen opgenomen voor de beeldkwaliteit en de landschappelijke inpassing. Zie bijlage 3 in dat rapport.

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Toeristische en recreatieve activiteiten passend bij agrarische activiteiten

kleinschalig, zoals nevenactiviteiten bij een agrarisch bedrijf. Belangrijke voorwaarde is dat toeristisch-recreatieve ontwikkelingen agrarische bedrijven niet beperken in de ontwikkelingsmogelijkheden.

Beschrijving gebied De gebieden waar agrarisch het uitgangspunt is, zijn voornamelijk gelegen in het noordoosten van de gemeente. In deze gebieden is de omvang van toerisme gering (8% van de slaapplaatsen) en er wonen relatief weinig inwoners (6%). Deze gebieden hebben een voornamelijk agrarische functie die in principe niet goed samengaat met grotere recreatieve ontwikkelingen en/of intensievere vormen van recreatie. De agrarische functie mag in dit gebied in principe niet worden gehinderd in de bedrijfsvoering. Er verandert momenteel wel veel in de agrarische sector. In de toekomst is het goed mogelijk dat meer ruimte voor recreatie gewenst is. Daarop vooruitlopend is er in deze gebieden ruimte voor recreatieve functies als nevenactiviteit bij een agrarisch (aanverwant) bedrijf.

Afwegingskader (voorwaarden) 1. Algemeen afwegingskader gebiedsgerichte uitwerking (paragraaf 2.3) en zo goed als mogelijk invulling gegeven aan de uitgangspunten beleidslijn (paragraaf 2.1). 2. Aanvaardbare toename verkeer: nieuwe initiatieven en uitbreiding van bestaande zal leiden tot een toename van verkeer. In dit gebied vinden we dat acceptabel, mits deze toename beperkt is. De toename mag niet tot verkeersoverlast leiden en moet passen bij de wegen in de omgeving. 3. Behoud ruimtelijke kwaliteit: Binnen het gebied ‘minder kansrijk voor recreatieve initiatieven’ zijn er verschillende landschapstypen te onderscheiden. Deze staan uitgebreid omschreven in het gemeentelijk beleid zoals de structuurvisie en in de omgevingsvisie die momenteel ontwikkeld wordt. Die moeten worden gekoesterd en gerespecteerd. Goede landschappelijke inpassing8 van bestaande en nieuwe initiatieven is belangrijk. Ook moet de leefomgeving en de gebruiksmogelijkheden van andere functies in de buurt gerespecteerd worden. Daarmee wordt bijgedragen aan de aantrekkingskracht van de gemeente. 4. Bijdragen aan maatschappelijke opgave – landelijk gebied: we staan positief tegenover initiatieven die bijdragen aan een maatschappelijke opgave (bijv. ondersteuning bij landbouwtransitie door nieuwe verdienmodellen). 5.

Bijdragen aan versterking en kwaliteitsverbetering buitengebied: voor ontwikkelingen in dit gebied geldt dat ze in ieder geval moeten bijdragen aan de versterking van de omgevingskwaliteit van het buitengebied. Die versterking kan bijvoorbeeld bestaan uit het slopen van overtollige

Houding gemeente Positieve grondhouding agrotoerisme: Sta open voor de ontwikkeling van agrotoeristische initiatieven, zowel dag – als verblijfrecreatief. Dit biedt agrariërs nevenverdienmodellen en/of extra afzet van producten. En voor recreanten biedt dit een toegankelijk(er) landelijk gebied door de beleving hiervan, zeker als dit bijdraagt aan een aantrekkelijk Hilvarenbeek (ook) bij slecht weer. Ga in overleg met de sector om te kijken waar en op welke manier hier sprake is van een ‘win-win’-situatie. Voorwaardelijke grondhouding toeristisch-recreatieve initiatieven: Puur toeristisch-recreatieve (dus niet agrotoeristisch) initiatieven zijn alleen onder strikte voorwaarden mogelijk. Ze moeten passen in en gebruik maken van het (agrarische) landelijke karakter van het gebied. Daarnaast zijn ze

Hiervoor zijn reeds bestaande richtlijnen beschikbaar. De richtlijnen voor de versterking van het landschap zijn opgenomen in de Structuurvisie buitengebied Hilvarenbeek (januari 2014). Per

landschappelijk deelgebied zijn daarin richtlijnen opgenomen voor de beeldkwaliteit en de landschappelijke inpassing. Zie bijlage 3 in dat rapport.

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

gebouwen, sanering van asbestdaken, landschappelijke inpassing of aanleg van recreatieve routes, publieke recreatieve voorzieningen, zoals openbaar te gebruiken bankjes of wandelpaden. Ook het wegnemen van milieuhinder of oplossen van bestaande knelpunten zijn belangrijk.

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Voorbeelden ter inspiratie In bijlage 1 en in de marketingstrategie is meer informatie te vinden over (kansrijke) doelgroepen

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Toeristische en recreatieve activiteiten passend bij de natuur

delen van het gebied wat valt onder Natura2000 en het Natuurnetwerk Brabant.

Beschrijving gebied Dit betreffen de gebieden die in Natuur Netwerk Brabant liggen. Deze zijn waardevol en de natuurfunctie is leidend. Deze natuurgebieden kunnen wel op een extensieve manier beleefd worden. Denk aan wandel- en fietspaden. Houding gemeente Terughoudende houding: Natuur-, cultuurhistorische en landschappelijke waarden zijn in deze gebieden zo kwetsbaar en waardevol dat nieuwe extensieve initiatieven in de verblijfs- en dagrecreatie alleen zijn toegestaan als deze dienen ter verbetering van deze kwetsbare en waardevolle waarden. Uit het inwonersonderzoek blijkt dat het merendeel van de inwoners (62%) vindt dat er door recreatie en toerisme schade optreedt aan de natuur. Slechts een klein percentage vindt de natuurgebieden passende locaties voor nieuwe initiatieven. Van de verschillende soorten initiatieven vinden inwoners nieuwe dagrecreatie voorzieningen nog het meest passend in de natuurgebieden. In dit deelgebied zijn natuurwaarden leidend voor de toeristisch-recreatieve ontwikkeling. In dit deelgebied zijn natuurgerichte initiatieven passend, zeker wanneer die bijdragen aan educatie of natuurbeleving en onder de voorwaarde dat dit niet leidt tot (extra) overlast als gevolg van die initiatieven, zoals bijv. zwerfafval, verstoring van natuur, of gevaarlijke situaties tussen gebruikersgroepen.

Vooral natuurgerichte initiatieven aan de randen zijn mogelijk passend. Tevens is het voor de terreineigenaren van belang dat zij passende recreatie kunnen ontwikkelen als manier om de toenemende kosten voor beheer en toezicht te kunnen dragen. Afwegingskader Enkel via maatwerk is medewerking aan het initiatief denkbaar. Daarbij is ook instemming van de provincie noodzakelijk in een groot deel van het gebied (die

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

met welke ruimtelijke kaders u rekening moet houden. We geven hierbij ook aan of er op voorhand milieukundige beperkingen zijn en bespreken samen wat een goed moment is om eventuele onderzoeken uit te voeren (denk aan bodem, ecologie, archeologie etc.). Dat voorkomt mogelijke teleurstellingen op een later moment. Tot slot leggen we u uit hoe de officiële procedure verloopt. Bekijk in deze fase ook de gebiedsindeling: in wat voor deelgebied valt uw initiatief? Zijn recreatieve en toeristische ontwikkelingen wenselijk in dit deelgebied? 2. Zelf aan de slag (uitwerking plan) Bij een positieve uitkomst van het vooroverleg, kunt u zelf aan de slag met uw idee. In de tabel op de volgende pagina zijn een aantal suggesties weergegeven waar u mee aan de slag kunt gaan. Deze zijn niet verplicht, maar wel aan te raden omdat dit u helpt onderbouwd en voorbereid de ruimtelijke procedure in te gaan. Bepaalde onderdelen zijn daarnaast mogelijk ook nodig ter onderbouwing voor externe financiering (indien van toepassing). Wij begrijpen dat de (ruimtelijke) elementen soms complex kunnen zijn. Er zijn bureaus op de markt die u hier eventueel bij kunnen helpen.

Het proces voor goedkeuring van een initiatief delen we op in drie onderdelen:

1: Intaketafel

2: Zelf aan de slag: uitwerking plan

3. Indien van het idee (officiële procedure) Nadat u uw plan heeft uitgewerkt, kunt u het plan officieel indienen bij ons en volgt de gangbare procedure.

3: Indienen van het idee: officiële procedure

Kortom, er zijn twee contactmomenten met de gemeente: in onderdeel 1 (de intaketafel) en in onderdeel 3 (de procedure). In onderdeel 2 wordt van u verwacht dat u zelf aan de slag gaat. Mocht u tussendoor vragen hebben, dan kunt u altijd terecht bij de accountmanager bedrijven via de volgende link: https://www.hilvarenbeek.nl/hulp-en-advies-voor-ondernemers.

1. Intaketafel Belangrijk is dat u zich met uw plan in een relatief vroeg stadium bij de gemeente komt melden voor een overleg aan de intaketafel. Dan kunnen we al in een vroeg stadium met u bespreken of uw plan zou passen binnen de visie van de gemeente, wat er eventueel nodig is om dit nog verder te brengen en

Op de website https://www.hilvarenbeek.nl/wonen-bouwen-verbouwen vindt u meer informatie over omgevingsvergunning en bestemmingsplannen. 9

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Tabel 3.1 Elementen (suggesties) voor uitwerking van uw idee, behorend bij onderdeel 2 Onderwerp

Denk aan:

Algemene informatie

O.a. adres, kadastrale gegevens, bestemming, aantal en type eenheden ▪

Zorgt het voor een versterking van het huidige aanbod (versterken van het huidige profiel of het verbreden van het aanbod? We bevelen u hierbij aan gebruik te maken van de segmentatie van de Leefstijlvinder (www.leefstijlvinder.nl). We

1. Versterken van het

verwelkomen onderscheidende concepten die een duidelijke meerwaarde hebben ten opzichte van het bestaande

huidige aanbod

toeristisch- recreatieve aanbod initiatieven, zie uitgangspunt 1.1.

Een beschrijving van uw

▪

Is het initiatief kansrijk in de markt en onderscheidend voor de bezoeker?

initiatief

▪

Heeft het een versterkende werking op het totaalproduct?

▪

Levert het initiatief een bijdrage aan toeristische beleving buiten het voor- en hoogseizoen?

▪

Op welke wijze wordt het bedrijf gerund? Wordt het initiatief toeristisch-recreatief geëxploiteerd? Is er nagedacht over risico’s

Wij adviseren om alvast na te denken en te omschrijven waaruit blijkt tot welk

2. Toekomstbestendig

deelgebied volgens de

aanbod creëren:

in de markt?

gebiedsindeling uw initiatief

▪

Is het initiatief van kwalitatief hoogwaardig niveau en waaruit blijkt dat?

behoort en dat uw initiatief

▪

Wordt het initiatief duurzaam gerealiseerd en geëxploiteerd?

▪

Wordt cultuurhistorie beleefbaar gemaakt en/of wordt er bijgedragen aan het in stand houden of versterken van cultuur en

voldoet aan de uitgangspunten uit deze beleidslijn en

3. Versterken

desbetreffende deelgebied (zie

landschappelijke en

ook hoofdstuk 2). Hier wordt uw

cultuurhistorische

initiatief namelijk in het

kwaliteiten:

volgende onderdeel op beoordeeld

4. Leefbaarheid en leefomgeving

5. Gebiedsgericht werken:

erfgoed in de gemeente (indien mogelijk en van toepassing)? ▪

Op welke wijze sluit het initiatief aan op de kernkwaliteiten van het landschap (indien mogelijk en van toepassing)?

▪

Toerisme draagt bij aan de leefbaarheid en blijft binnen de grenzen van de draagkracht (zie ook bijlage B4).

▪

In welk deelgebied valt het initiatief? Zijn toeristisch-recreatieve ontwikkelingen hier mogelijk? Past het initiatief of uitbreiding bij de aard en schaal van de omgeving?

▪

Voldoet het initiatief aan het afwegingskader van de gebiedsgerichte uitwerking?

Om de kans van slagen te vergroten, doet u er goed aan in een vroeg stadium andere partijen te betrekken bij uw plan. Denk aan omwonenden en anderen Omgevingsdialoog

die gevolgen kunnen ervaren. Participatie is een belangrijk aspect, de gemeente neemt dit mee bij de beoordeling van uw plan en is een verplicht onderdeel van de officiële procedure. Bij de inrichtingsschets kunt u denken aan de volgende zaken:

Een inrichtingsschets Wij raden aan om alvast na te

▪

Beschrijving van de locatie, historie en omgeving ondersteund met beeldmateriaal.

▪

Wat zijn volgens u de kwaliteiten van het landschap?

▪

Geef aan hoe uw initiatief de kwaliteit versterkt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan:

denken over ruimtelijke

•

Beeldkwaliteit bebouwing (ligging, massa, vorm, kleur en materiaalgebruik);

inpassing en hoe u de ruimtelijke

•

Beeldkwaliteit buitenruimte (meubilair, verlichting, verharding, beplanting);

kwaliteiten versterkt omdat dit

•

Landschappelijke inpassing en het toepassen van inheems plantmateriaal;

in de ruimtelijke procedure

•

Oog voor (het in stand houden en niet verstoren van) groen en natuur;

terugkomt.

•

Waterhuishouding: hoe sluit u aan op eventuele watergangen? Vangt u het regenwater op?

•

Riolering: hoe sluit u aan op de riolering of gaat u dit op een andere manier regelen?

•

Parkeren en verkeer: waar laat u bezoekers parkeren en hoe wordt uw perceel ontsloten?

Een ondernemingsplan De bedrijfseconomische haalbaarheid is de

U kunt hierbij bijvoorbeeld denken aan onderstaande elementen: ▪

aangegeven wordt waarom er voor deze doelgroep gekozen is (zie ook bijlage 1 voor meer informatie over de Leefstijlvinder:

verantwoordelijkheid van u als initiatiefnemer. Om uw idee verder uit te werken, kunt u nadenken over de hiernaast staande punten. Dit is niet verplicht, maar wordt mogelijk wel door een financierder van u verlangd (indien van toepassing)

Een doelgroepanalyse waarin wordt aangegeven op welke doelgroep(en) er zal worden gefocust. Ook is het belangrijk dat in deze analyse

doelgroepsegmentatie die wij gebruiken); ▪

Een haalbaarheidsstudie die aangeeft dat het plan financieel haalbaar is. Specifiek moet hierin aandacht worden gegeven aan de levensvatbare langjarige bedrijfsmatige exploitatie en de aanbodmix met bijbehorende prijs-, bezetting- en omzetprognose per accommodatie type;

▪

Een SWOT-analyse waarmee de ondernemer laat zien op de hoogte te zijn van kansen en bedreigingen en de eigen sterktes en zwaktes. Hierop kan later worden ingespeeld;

▪

Een risico-analyse met daarin de grootste risico’s voor het bedrijf en de manier waarop hier mee omgegaan zal worden (mitigeren, overzetten, accepteren) en waarom.

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

▪

▪ ▪

Figuur B1.1 Toeristisch-recreatieve voorzieningen in Hilvarenbeek

We onderscheiden drie categorieën in ons toeristisch-recreatieve aanbod (stand van zaken 2022): dagrecreatie, verblijfsrecreatie en horeca (zie bijlage 1 voor afbakening en definities). Daarnaast zijn er een aantal, jaarlijks terugkerende, evenementen in Hilvarenbeek. Op de kaart (figuur B1.1) is het toeristisch-recreatief aanbod weergegeven. Hierin zien we dat een deel van het aanbod zich concentreert in Hilvarenbeek (dorp) en in en nabij de overige kernen. Daarnaast zijn er een aantal voorzieningen gevestigd in buitengebied, met name aan de oostkant van de gemeente. Dagrecreatie Er zijn 30 dagrecreatieve voorzieningen gevestigd in onze gemeente, bestaande uit musea, culturele voorzieningen (zoals kunst), speeltuinen, (groeps)activiteiten en een dierentuin. Het aanbod bestaat, naast het grote Beekse Bergen, met name uit (groeps)activiteiten (zoals o.a. huifkarverhuur, agrarische activiteiten, golfen en meer) en uit musea. De dagrecreatieve voorzieningen zijn dus relatief eenzijdig. Zo zijn er bijvoorbeeld weinig actieve en sportieve voorzieningen, indoor leisure voorzieningen (denk aan: lasergame, escaperoom, indoor minigolf, indoor speeltuinen, trampolinecentrum, entertainment center, etc.) of waterrecreatie.

Dagrecreatie |

Verblijfsrecreatie

Horeca

Verblijfsrecreatie Hilvarenbeek telt 36 verblijfsrecreatieve voorzieningen, zie tabel B1.1 op de volgende pagina. We zien met name veel minicampings en B&B’s. We zien dat het aanbod over het algemeen kleinschalig is. Dat wil zeggen, het aantal slaapplaatsen dat de accommodaties hebben is beperkt. Bijna alle accommodaties hebben minder dan 100 slaapplaatsen, met uitzondering van Landhoeve de Nieuwe Erf, De Kievit, Landal Duc de Brabant, Camping de 26

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Spaendershorst en Beekse Bergen. Beekse Bergen omvat net iets meer dan de helft van het totaal aantal slaapplaatsen. Om in kaart te brengen voor welke doelgroepen het aanbod in Hilvarenbeek aantrekkelijk is, wordt in dit document gebruik gemaakt van de Leefstijlvinder. Dit is een doelgroepsegmentatie speciaal ontwikkeld voor de vrijetijdssector en kijkt met name naar de toeristisch-recreatieve beleving aan de hand van een aantal waarden en karaktereigenschappen van consumenten10. Er worden 7 doelgroepen onderscheiden, ook wel leefstijlen genoemd, met ieder zijn of haar eigen voorkeuren om vrije tijd in te vullen. De zeven leefstijlen zijn weergegeven in onderstaand model (figuur B1.2) en kort toegelicht in figuur B1.3. De percentages in dit figuur geven de verdeling van de Nederlandse bevolking weer. In paragraaf B1.3 wordt de verdeling van leefstijlen voor de inwoners van de gemeente Hilvarenbeek weergegeven.

Tabel B1.1 Verblijfsrecreatieve aanbod in Hilvarenbeek (2022) Deelsector

Aantal

Minicamping

B&B

Verblijfsrecreatie terrein / vakantiepark

Hotel

Groepsaccommodatie

Camperplaatsen

Vakantiewoning

Totaal

Figuur B1.2 Model Leefstijlvinder

* Een van de 3 camperplaatsen is zowel een camperplaats als een B&B, deze is daarom bij beide meegerekend

Horeca Er zijn 35 horecagelegenheden in Hilvarenbeek. Dit omvat verschillende eet- en drinkgelegenheden (cafés, restaurants, etc.). Evenementen Tot slot zijn er een aantal, jaarlijks terugkerende, evenementen in Hilvarenbeek. Van grote evenementen met (inter)nationale aantrekkingskracht op het evenemententerrein bij Beekse Bergen zoals Awakenings, Best Kept Secret Festival, Decibel Outdoor, tot een aantal lokale evenementen.

Voor meer informatie over de totstandkoming van de leefstijlen zie https://leefstijlvinder.nl/achtergrond/ 10

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Figuur B1.3 Korte beschrijving per leefstijl

Verblijfsrecreatie We zien dat veel bedrijven in Hilvarenbeek aantrekkelijk zijn voor de verbindingszoeker en rustzoeker en in mindere mate ook voor de harmoniezoeker11. Zo zien we dat er veel accommodaties zijn die een knusse en huiselijke sfeer bieden, laagdrempelig zijn met veel rust en privacy en lekker ‘gewoon’ zijn: een aantal kleinschalige B&B’s, een aantal rustig gelegen campings in een natuurlijke omgeving. Zowel de rust- als de verbindingszoeker vinden dat fijn. Daarnaast waardeert de verbindingszoeker ook nog eens de gemoedelijkheid, gezelligheid en gastvrijheid die deze accommodaties bieden. Voor de harmoniezoeker zien we een aantal accommodaties die iets grootschaliger zijn, wat meer voorzieningen bieden, waar het ‘ontmoeten’ centraal staat en er voor iedereen wat te doen is, denk bijvoorbeeld aan speelgelegenheden, zwemfaciliteiten, sport en spel mogelijkheden.

Deze avontuurlijke en creatieve recreanten zijn voor veel in, zolang het een nieuwe ervaring is of bijdraagt aan hun zelfontwikkeling. Plezierzoekers houden van feesten en de hort op gaan met vrienden. Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd. Vrije tijd is tijd voor het gezin, de familie of vrienden. Harmoniezoekers zijn pas echt blij, als iedereen in het gezelschap tevreden is.

Verbindingszoekers zetten zich graag in voor anderen. Daarnaast genieten ze van natuur en knusse sfeer.

We zien dus veel bedrijven die aantrekkelijk zijn voor verbindingszoeker, rustzoeker en (in mindere mate) de harmoniezoeker. Wanneer we daarbij echter rekening houden met het aantal bedden per bedrijf, dan ontstaat er een heel ander beeld: namelijk dat we vooral veel aantrekkelijk aanbod zien voor de harmoniezoeker, gevolgd door de plezierzoeker (zie figuur B1.4). Dit komt vooral door de relatief grote omvang van Beekse Bergen, dat immers een veel grotere capaciteit heeft en meer mensen kan huisvesten. In figuur B1.4 laten we het aanbod zien verdeeld over de leefstijlen, eerst gecorrigeerd naar aantal bedden, vervolgens geen rekening houdend met de capaciteit (dus op basis van aantal bedrijven).

Rustzoekers houden recreatie graag letterlijk en figuurlijk dicht bij huis. Ze zijn het liefst in de eigen, vertrouwde omgeving. Inzichtzoekers willen dingen leren en ervaren, in de natuur en met culturele activiteiten. Stijlzoekers gaan ervoor: in hun vrije tijd worden ze graag geprikkeld, en zoeken ze de uitdaging op.

Meer inzicht in voorkeuren, wensen en behoeftes van de leefstijlen? Bekijk dan hier de factsheets voor horeca en voor verblijfsrecreatie van Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd of ga dan naar www.leefstijlvinder.nl.

Dit is gebaseerd op een quick scan van Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd (gecertificeerd partner van de Leefstijlvinder) naar de aantrekkingskracht van het toeristisch-recreatieve aanbod op

doelgroepen. Hier wordt vooral gekeken welke beleving wordt aangeboden. Een voorziening kan voor meerdere leefstijlen aantrekkelijk zijn. Dit is gedaan aan de hand van een expert judgement.

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

Figuur B1.4 Aantrekkingskracht verblijfsrecreatie op doelgroepen Verblijf (gecorrigeerd naar capaciteit)

23%

37%

Dagrecreatie 2%10%

11%1%6%

Horeca 5% 14%

Verblijf (niet gecorrigeerd 2% 3% 15% naar capaciteit)

42%

Avontuur

Verbinding

Plezier

16%

Figuur B1.5 Aantrekkingskracht dagrecreatie en horeca op doelgroepen

Harmonie

25% Rust

Inzicht

Avontuur

9% 5%

Stijl

Plezier

17%

23%

29%

19%

Harmonie

Verbinding

Rust

12%

9% 4%

19%

5% 10%

Inzicht

Stijl

Conclusie: relatief eenzijdig aanbod Kortom, we zien een beperkt onderscheidend vermogen in ons aanbod. Dit is namelijk met name aantrekkelijk voor de harmoniezoeker, verbindingszoeker en rustzoeker (zie figuur B1.6). Voor de overige groepen is relatief weinig aanbod aanwezig.

Samengevat: er is relatief veel aanbod voor harmonie- en plezierzoeker (voornamelijk door de Beekse Bergen) en de rust- en verbindingszoeker. Voor de avontuurzoeker, inzichtzoeker en stijlzoeker is juist relatief weinig aanbod. Dagrecreatie We zien dat het huidige aanbod in de dagrecreatie met name aantrekkelijk is voor de verbindingszoeker, gevolgd door de harmoniezoeker en rustzoeker (zie ook figuur B1.5 en B1.6). Voorzieningen kennen veelal een huiselijke en knusse sfeer, zijn gemoedelijk en laagdrempelig. Dit geldt bijvoorbeeld voor de meeste musea in Hilvarenbeek. Voor de overige leefstijlen is er ook (enigszins) aantrekkelijk aanbod, maar het aantal keuzemogelijkheden is beperkt. Met name voor de avontuurzoeker en stijlzoeker blijft het aanbod achter.

Figuur B1.6 Aantrekkingskracht voorzieningen op doelgroepen

Horeca Net als bij de verblijfsrecreatie en dagrecreatie, zien we bij de horeca ook dat deze sector met name aantrekkelijk is voor de harmoniezoeker, gevolgd door de verbindingszoeker en rustzoeker. Voor de plezierzoeker zijn er ook een aantal aantrekkelijke bedrijven. Met name voor de inzichtzoeker en avontuurzoeker blijft het aanbod achter, zie figuur B1.5 en B1.6. Groene cirkel: huidig aanbod voor verblijfsrecreatie Blauwe cirkel: huidig aanbod voor dagrecreatie Bruine cirkel: huidig aanbod voor horeca

NB voor dagrecreatie en horeca is, in tegenstelling tot bij verblijfsrecreatie, geen rekening gehouden met de capaciteit omdat de capaciteit (omvang/bezoekersaantallen) van de bedrijven niet bekend is.

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

▪ De vraag: leefstijlprofiel inwoners, regio en toeristen In onderstaand figuur is het leefstijlprofiel van de inwoners van Hilvarenbeek, de omliggende gemeenten en de toerist aan Noord-Brabant12 weergegeven, in vergelijking met het gemiddelde van Nederland.

Vraag en aanbod In onderstaande tabellen (B1.2 t/m B1.4) is de vraag afgezet tegen het aanbod. Tabel B1.2 Aanbod in relatie tot de vraag voor verblijfsrecreatie

Figuur B1.7 Leefstijlprofiel inwoners Hilvarenbeek en omliggende gemeenten en vakantiegangers Brabant, vergeleken met het gemiddelde Vakantieganger Noord-Brabant (2018-2020) Inwoners omliggende gemeenten

11%

19%

17% 12%

13% 14%

16% 19%

16%

13%

15%

Inwoners Hilvarenbeek 5% 11%

13%

15%

Nederland

18%

11%

13%

18%

14%

Verbinding

Rust

Inzicht

Stijl

Avontuur

Plezier

11%

Harmonie

18%

Tot slot zijn de vakantiegangers naar de provincie met name plezier- en harmoniezoekers.

Verblijfsrecreatie (gecorrigeerd naar capaciteit)

Relatief veel aanbod in

Relatief weinig aanbod in

relatie tot de vraag

relatie tot de vraag Vooral voor de inzichtzoeker

Vakantiegangers

20%

Noord-Brabant

Harmoniezoeker

en stijlzoeker, en in mindere mate ook voor de rustzoeker en avontuurzoeker.

15%

Tabel B1.3 Aanbod in relatie tot de vraag voor dagrecreatie Dagrecreatie

Bron: Leefstijlvinder.nl (2022)

Wat valt op? ▪ Onder inwoners van Hilvarenbeek zijn de stijlzoeker, inzichtzoeker en rustzoeker de meest omvangrijke groepen. Het profiel wijkt wat af van het gemiddelde in Nederland. De avontuur- en plezierzoeker zijn bij inwoners minder omvangrijk dan gemiddeld in Nederland en de inzicht- en stijlzoeker juist omvangrijker. ▪ Bij inwoners uit de omliggende gemeenten valt op dat de rustzoeker en plezierzoeker omvangrijk zijn, maar dat het profiel over het algemeen erg goed overeenkomt met het gemiddelde van Nederland.

Relatief veel aanbod in

Relatief weinig aanbod in

relatie tot de vraag

relatie tot de vraag Vooral voor de stijlzoeker,

Inwoners

Verbindingszoeker,

avontuurzoeker en

Hilvarenbeek

harmoniezoeker

inzichtzoeker en in mindere mate ook voor de rustzoeker

Inwoners omliggende gemeenten

Harmoniezoeker, verbindingszoeker

Vooral voor de avontuurzoeker en stijlzoeker en in mindere mate ook voor

Op een lager schaalniveau beschikken we helaas niet over betrouwbare data. We beseffen ons dat deze schaalgrootte ter vergelijking niet ideaal is. 12

TOERISTISCH-RECREATIEVE BELEIDSLIJN EN AFWEGINGSKADER GEMEENTE HILVARENBEEK

de plezierzoeker, rustzoeker

Evenementen en muziekfestivals

en inzichtzoeker

Hoewel de evenementen een belangrijk onderdeel uitmaken van het aanbod, zijn deze niet meegenomen in de analyse op leefstijlen. Evenementen zijn namelijk een tijdelijke voorziening en vormt dus geen jaarrond aanbod, maar slechts voor één of een paar dagen. Uiteraard hebben deze evenementen wel een grote aantrekkingskracht op bezoekers, maar dan op een specifiek moment in het jaar. Daarom is het goed om ook bewust te zijn van de aantrekkingskracht van deze evenementen op leefstijlen. Er is gekeken naar de beleving grote muziekfestivals: Decibel Outdoor Festival, Best Kept Secret en Awakenings. Belangrijk om te beseffen is dat bij het bezoeken van een evenement nog meer factoren een rol spelen, zoals o.a. muzieksmaak en het sociale aspect. Er is geen primaire data beschikbaar over wat voor festivals de leefstijlen aantrekkelijk vinden. De inschatting (expert judgement van Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd) is als volgt:

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14359438/1