20 Verklaring van geen bedenkingen zonneparkproject Oirschotsedijk (9 Ruimtelijke onderbouwing)

KRONOS SOLAR

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Oirschotsedijk, Hilvarenbeek 02-10-2020 Versie 3

KRONOS SOLAR

Inhoud HOOFDSTUK 1 - AANLEIDING .................................................................................................................................... 4 1.1.

Kronos Solar: een introductie ................................................................................................................... 4

1.2.

Aanleiding ......................................................................................................................................................... 4

1.2.1.

Randvoorwaarden zonnepark ....................................................................................................... 5

1.3.

Ligging en begrenzing plangebied .......................................................................................................... 6

1.4.

Vigerende bestemmingsplan..................................................................................................................... 7

1.5.

Locatiekeuze .................................................................................................................................................... 8

1.5.1.

Zonuren ................................................................................................................................................... 8

1.5.2.

Schaduw .................................................................................................................................................. 8

1.5.3.

Bereikbaarheid ..................................................................................................................................... 8

1.5.4.

Derden ...................................................................................................................................................... 8

1.5.5.

Netaansluiting ....................................................................................................................................... 8

1.6.

Conclusie locatiekeuze................................................................................................................................. 9

1.7.

Leeswijzer ......................................................................................................................................................... 9

HOOFDSTUK 2 – BELEID ............................................................................................................................................ 10 2.1.

Inleiding .......................................................................................................................................................... 10

2.2.

Rijksbeleid ..................................................................................................................................................... 10

2.3.

Provinciaal beleid ....................................................................................................................................... 12

2.3.1.

Ruimtelijke Structuurvisie en Verordening Ruimte........................................................... 12

2.3.2.

Beleidsvorming duurzaamheid................................................................................................... 17

2.4.

Gemeentelijk beleid ................................................................................................................................... 19

2.4.1.

Doelstellingen gemeente ten aanzien van energie en klimaat ....................................... 19

2.4.2.

Specifieke voorwaarden gemeente zonneparken ............................................................... 20

2.5.

Conclusie ........................................................................................................................................................ 23

HOOFDSTUK 3 – PROJECTPROFIEL ....................................................................................................................... 24 3.1.

Inleiding .......................................................................................................................................................... 24

3.2.

Gebiedsbeschrijving................................................................................................................................... 24

3.3.

Inrichting ........................................................................................................................................................ 24

3.4.

Landschappelijke inpassing.................................................................................................................... 26

3.5.

Meervoudig ruimtegebruik..................................................................................................................... 28

3.6.

Meerwaarde .................................................................................................................................................. 29

3.7.

Conclusie ........................................................................................................................................................ 29 2

KRONOS SOLAR HOOFDSTUK 4 – SECTORALE ASPECTEN ........................................................................................................... 30 4.1.

Inleiding .......................................................................................................................................................... 30

4.2.

Milieueffectrapportage ............................................................................................................................. 30

4.3.

Bodem- en grondwaterkwaliteit .......................................................................................................... 31

4.4.

Geluid ............................................................................................................................................................... 32

4.5.

Luchtkwaliteit .............................................................................................................................................. 35

4.6.

Geur .................................................................................................................................................................. 35

4.7.

Bedrijven en milieuzoneringen ............................................................................................................. 35

4.8.

Externe veiligheid ....................................................................................................................................... 36

4.9.

Waterparagraaf............................................................................................................................................ 37

4.10. Kabels en leidingen .................................................................................................................................... 38 4.11. Wet natuurbescherming .......................................................................................................................... 38 4.12. Archeologie en cultuurhistorie ............................................................................................................. 39 4.13. Verkeer en parkeren.................................................................................................................................. 41 4.14. Duurzaamheid .............................................................................................................................................. 42 4.15. Lichtreflectie ................................................................................................................................................. 42 4.16. Elektromagnetische straling .................................................................................................................. 44 4.17. Warmteontwikkeling ................................................................................................................................ 46 4.18.

Mestbalans ..................................................................................................................................................... 48 4.19. Brandveiligheid ........................................................................................................................................... 48 HOOFDSTUK 5 - UITVOERBAARHEID .................................................................................................................. 50 5.1.

Economische en financiële haalbaarheid.......................................................................................... 50

5.2.

Participatie .................................................................................................................................................... 50

5.3.

Juridische procedure ................................................................................................................................. 52

HOOFDSTUK 6 – AFWEGING EN EINDCONCLUSIE ......................................................................................... 53

3

KRONOS SOLAR

HOOFDSTUK 1 - AANLEIDING 1.1.

Kronos Solar: een introductie

Kronos Solar is een van de internationale marktleiders voor de ontwikkeling van grootschalige, grondgebonden zonneparken. Het bedrijf komt oorspronkelijk uit Duitsland (hoofdkantoor in München), waar al jarenlang een bestendige markt voor de opwekking van zonne-energie bestaat. Sinds 2017 zijn we actief in Nederland, ons kantoor is in Den Haag. Naast Nederland zijn we actief op 4 continenten, in 9 verschillende landen. We hebben reeds meer dan 60 zonneparken ontwikkeld wat ons een ervaren en stabiele organisatie maakt. Kronos Solar is een van de snelst groeiende ontwikkelaars op de markt en actief in negen verschillende landen op vier continenten. Het succes is gebaseerd op een directe verbinding met lokale stakeholders van de projecten en een scherpe blik op kwaliteit en kosteneffectiviteit. Vanwege de complexiteit van de projecten kiest Kronos Solar ervoor om van A tot Z betrokken te zijn en daarbij veel aandacht te besteden aan samenwerking met lokale partijen en een duurzame landschappelijke inpassing zodat ook meerwaarde voor de omgeving ontstaat. KS NL34 B.V. (dochteronderneming van Kronos Solar) wil op een locatie in de gemeente Hilvarenbeek een zonnepark ontwikkelen. Binnen de regels van het geldende bestemmingsplan is het niet toegestaan om een zonnepark op de beoogde locatie te realiseren.

Er is daarom een omgevingsvergunning aangevraagd voor 25 jaar om af te wijken van het bestemmingsplan. Een omgevingsvergunning in strijd met een bestemmingsplan kan alleen worden verleend als de activiteit niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening. De motivering van het besluit moet dus een goede ruimtelijke onderbouwing bevatten. Deze onderbouwing is opgenomen in voorliggend document.

1.2.

Aanleiding

Zonnestroom levert vooralsnog een relatief bescheiden bijdrage aan de productie van duurzame energie in Nederland. In Nederland kennen we vooral toepassingen op daken en aan gevels. Verdere opschaling van de technologie en de energietransitie vragen meer dan de beschikbare ruimte op en aan gebouwen. In omringende buurlanden is de ontwikkeling van zonneparken al langer praktijk. De laatste jaren zijn zonneparken echter ook steeds vaker te zien in Nederland. Eén van de redenen is de doelstelling om binnen Nederland in 2023 minimaal 16%1 aan duurzame energie te produceren. In 2030 zelfs 70%2. Op dit moment is 7,4% van ons energieverbruik afkomstig uit hernieuwbare bronnen. 0,6% van het totale energieverbruik is in Nederland afkomstig uit zonne-energie (2019, Centraal Bureau voor de Statistiek)3. Dit betekent dat we de hoeveelheid duurzame energie met een 62,6% moeten verhogen in tien jaar tijd; er is dus nog een lange weg te gaan.

1 Rijksoverheid stimuleert duurzame energie, Rijksoverheid

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/klimaatverandering/klimaatbeleid 2 Doelstellingen voor de toekomst, Rijksoverheid https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-energie/meer-duurzame-energie-in-de-toekomst 3 Aandeel hernieuwbare energie 7,4% in 2018, Centraal Bureau voor de Statistiek (https://www.cbs.nl/nlnl/nieuws/2019/22/aandeel-hernieuwbare-energie-naar-7-4-procent)

4

KRONOS SOLAR Om de ambitieuze doelstellingen te bereiken kunnen we niet om het grootschalige zonnepark heen. Grootschalige zonneparken kunnen hiertoe op een relatief korte termijn een grote bijdrage leveren. De realisatie zoals bijvoorbeeld zonneparken, betekent dat voor veel burgers de energietransitie ook letterlijk zichtbaar wordt door veranderingen in het bestaande landschap. De plaatsing van zonnepanelen op daken heeft in nationaal- en regionaal beleid een grote voorkeur. Echter zijn PV-dak installaties verhoudingsgewijs circa 30% duurder dan grondgebonden zonneparken. De energieproductie van deze kleinschaliger PV-installaties is daarnaast veel geringer dan een zonnepark. Waar vroeger grootschalige zonneparken vaak niet rendabel waren, heeft de huidige Nederlandse subsidieregeling hier verandering in gebracht. Door gebruik te maken van het SDE++ programma, zijn grootschalige projecten rendabel. In 2019 waren de gemiddelde zonneparken in Nederland dan ook 20 hectare groot. Een grondgebonden zonnepark kan in korte tijd een veel grotere bijdrage leveren aan de bovengenoemde energiedoelstellingen dan ‘roof-topinstallaties’, maar met een minder grote ruimtelijke en visuele impact dan bijvoorbeeld windmolens. Het is bovendien de verwachting dat tegen de tijd dat de eerste grondgebonden zonneparken ontmanteld worden i.v.m.

de levensduur van de panelen (na circa 25 jaar), er een onuitputtelijke, circulaire oplossing voor grootschalige, duurzame energie-opwek gevonden is. 1.2.1. Randvoorwaarden zonnepark Voor de bouw van een zonnepark dienen veel verschillende factoren in acht genomen te worden, zoals de participatie van omwonenden, de locatie ten opzichte van natuurgebieden, de toegang tot de locatie, de landschappelijke inpassing, etc. Praktisch betekent de ontwikkeling van een zonnepark, dat lokale landeigenaren bereid moeten zijn hun terrein te verhuren of te verkopen voor de ontwikkeling. Voor een rendabele ontwikkeling van een project kan de afstand tussen het geplande zonnepark en het transformatorstation bovendien niet te groot zijn (vuistregel is maximaal 5 km), waardoor het selectiegebied voor zonneparken over het algemeen aanzienlijk verkleind wordt. Uiteindelijk zijn er drie overkoepelende factoren die doorslaggevend zijn voor een succesvolle start van de ontwikkeling van een zonnepark. De eerste is een overeenkomst met een grondeigenaar voor de ontwikkeling van een zonnepark op het land in de vorm van een Opstalrecht. De tweede is het verlenen van de omgevingsvergunning. De derde is de succesvolle deelname aan het SDE++ subsidieprogramma.

5

KRONOS SOLAR

1.3.

Ligging en begrenzing plangebied

De beoogde locatie voor het zonnepark ligt ten zuidoosten van Haghorst tegen de oostelijke rand van de gemeente Hilvarenbeek. Kadastraal gaat het om de percelen gemeente Hilvarenbeek, sectie N, nummers 1676, 1679 en 1670.

Afbeelding 1: Ligging van het plangebied

6

KRONOS SOLAR 1.4.

Vigerende bestemmingsplan

Geldend bestemmingsplan is `Buitengebied Hilvarenbeek‘ (13-03-2014) en de daarop volgende reparatieplannen. De locatie heeft binnen het bestemmingsplan de enkelbestemming ´Agrarisch´. Tevens ligt er op de beoogde locatie een dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 2’. Een klein deel van de planlocatie is vrij van een archeologische dubbelbestemming. De uit het bestemmingplan voortvloeiende aandachtspunten bij de ontwikkeling van een zonnepark project zijn: •

•

•

De gronden zijn mede bestemd voor het behoud en herstel van de aldaar voorkomende landschapswaarden. Deze gronden zijn ook bestemd voor het behoud, de bescherming, de ontwikkeling en/of het herstel van de desbetreffende cultuurhistorische, landschappelijke en natuurlijke waarden. Deze aspecten zullen nader worden toegelicht in hoofdstuk 2, paragraaf 3. Het is verboden om op de gronden zonder of in afwijking van een schriftelijke vergunning van Burgemeester en Wethouders bepaalde werken, geen bouwwerken zijnde, of werkzaamheden, geen normale onderhoudswerkzaamheden zijnde, uit te voeren. Ter plaatse van de rioolwaterpersleiding en de hoogspanningsverbinding gelden er beperkingen t.a.v. bouwen en gebruik.

Binnen de regels van het geldende bestemmingsplan is het niet toegestaan om een zonnepark op de beoogde locatie te realiseren. Er wordt daarom een omgevingsvergunning aangevraagd om af te wijken van het verbod als bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder c Wabo (het gebruiken van gronden of bouwwerken in strijd met een bestemmingsplan).

Afbeelding 2: Uitsnede ruimtelijkplannen.nl, plangebied in rood

7

KRONOS SOLAR

1.5.

Locatiekeuze

Onderstaand zijn de criteria benoemd die bij het selecteren van de locatie doorslaggevend zijn. Deze criteria hebben vooral betrekking op de technische en fysieke aspecten van het zonnepark. 1.5.1. Zonuren Voor het opwekken van energie door middel van de zon is het van belang dat de locatie voldoende zonuren ontvangt. Op basis van onderstaande kaart van Solargis is te zien dat op de locatie in Hilvarenbeek te rekenen valt met een zonnebestraling tussen 1025 – 1050 kWh/m2. Conclusie: de locatie leent zich zeer goed voor een zonnepark door de zonne-bestraling per m2 die te verwachten valt. 1.5.2. Schaduw De locatie wordt aan de zuidkant geflankeerd door bomen. Er is rekening gehouden met eventuele lagere opbrengst door schaduwwerking. Conclusie: De schaduw vormt geen belemmering voor het realiseren van het project.

Afbeelding 3: Gemiddelde zonnestraling Nederland (Solargis)

1.5.3. Bereikbaarheid De bereikbaarheid van de locatie en de aanwezigheid van eventuele toegangswegen alsmede in/uitritten zijn een belangrijk criterium. De locatie is goed te bereiken vanaf de Oirschotsedijk. Conclusie: de bereikbaarheid van de locatie is zeer goed. 1.5.4. Derden Voor de bouw van het zonnepark is toestemming van de landeigenaar nodig en verkregen in de vorm van opstalrecht. Daarnaast is het ook van belang dat er gekeken wordt naar de rechten van derde partijen die wellicht op het land rusten (kabels, riool, etc.). In dit geval zijn er geen rechten van derden aangetroffen die de ontwikkeling van het zonnepark belemmeren. Conclusie: er hoeft op de locatie geen rekening te worden gehouden met derden voor de bouw van het zonnepark. 1.5.5. Netaansluiting Wellicht de belangrijkste vereiste is dat er voldoende capaciteit beschikbaar is om het zonnepark aan te sluiten, wat in dit geval voorhanden is. Een tweede punt is de afstand van het zonnepark tot de dichtstbijzijnde aansluiting op het stroomnet. In het geval van de locatie ten zuidoosten van Haghorst is de afstand tot het aansluitpunt 2300-2500 meter. Conclusie: de afstand tot het dichtstbijzijnde aansluitpunt is haalbaar en er is voldoende capaciteit beschikbaar om het zonnepark aan te sluiten.

8

KRONOS SOLAR

1.6.

Conclusie locatiekeuze

Kronos Solar heeft meerdere locaties binnen de gemeente Hilvarenbeek beoordeeld. De keuze is sinds 2019 al gevallen op de locatie aan de Oirschotsedijk omdat de locatie voldoet aan alle criteria. Dat maakt deze locatie tot een zeer geschikte locatie voor de ontwikkeling van een grondgebonden zonnepark.

1.7.

Leeswijzer

Bovenstaande vormt een inleiding op de ruimtelijke onderbouwing voor het zonnepark aan de Oirschotsedijk ten zuidoosten van Haghorst. In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op het rijks, provinciaal en gemeentelijk beleid voor de ontwikkeling van zonneparken en de daaraan gekoppelde voorwaarden voor het voorliggende projectvoorstel. Hoofdstuk 3 behandelt een gedetailleerd overzicht van het beoogde project. De relevante omgevings- en sectorale aspecten worden in hoofdstuk 4 uiteengezet, waarna in hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de uitvoerbaarheid van het project.

9

KRONOS SOLAR

HOOFDSTUK 2 – BELEID 2.1.

Inleiding

In dit hoofdstuk zal ingegaan worden op het relevante rijks, provinciaal, regionaal en gemeentelijk beleid dat van toepassing is op de beoogde activiteit aan de Oirschotsedijk. In sectie 2.5 volgt de conclusie.

2.2.

Rijksbeleid

Doelen duurzame energie Landelijk worden de volgende doelen nagestreefd: • 2020: 14% aandeel duurzame energie (Energieakkoord, 2013) • 2030: 16% aandeel duurzame energie (Energieakkoord, 2013) • 2050: nagenoeg 100% duurzame energie (oftewel: energieneutraal). De uitstoot van CO2 (broeikasgassen) is dan 80-95% minder vergeleken met 1990 (Klimaatakkoord, 2019). Structuur Visie Infrastructuur en Ruimte De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) is op 13 maart 2012 vastgesteld en vervangt verschillende nota’s, waaronder de Nota Ruimte. In de SVIR staan de plannen voor ruimte en mobiliteit. Het kabinet beschrijft hierin, in welke infrastructuurprojecten het de komende jaren wil investeren. Provincies en gemeenten krijgen meer bevoegdheden bij ruimtelijke ordening. De Rijksoverheid richt zich op nationale belangen. De voorgenomen uitbreiding is niet in strijd met de SVIR.

Toetsing van de ontwikkeling Het zonnepark is een lokale ontwikkeling waarbij geen nationale belangen uit de SVIR in het geding zijn. Aan de algemene voorwaarden van zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming wordt net als bij alle andere ruimtelijke plannen voldaan door te voldoen aan de wettelijke vereisten. Klimaatakkoord 2019 Het Klimaatakkoord is een onderdeel van het Nederlandse klimaatbeleid. Het is een overeenkomst tussen veel organisaties en bedrijven in Nederland om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Daarmee wordt de opwarming van de aarde beperkt. Het kabinet beschouwt het akkoord als een belangrijke stap om de CO2-uitstoot in 2030 me 49% te verminderen.

Toetsing van de ontwikkeling De beoogde ontwikkeling sluit aan bij de doelstellingen rondom duurzame energieopwekking.

10

KRONOS SOLAR Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening De juridische borging van de realisatie van de nationale belangen ligt in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Het Barro is in werking sinds 2019 en bevat onderwerpen die van rijks belang zijn, zoals defensie, de ecologische hoofdstructuur, ruimte voor de rivier, kustverdediging, de elektriciteitsvoorziening en toekomstige uitbreiding van het hoofd(spoor)wegennet. Per onderwerp bevat het Barro regels waaraan bestemmingsplannen moeten voldoen. In het plangebied zijn geen belangen aanwezig die op basis van het Barro geborgd moeten worden.

Toetsing van de ontwikkeling In het plangebied zijn geen nationale belangen aanwezig die op basis van het Barro geborgd moeten worden. Ladder Duurzame Verstedelijking De Ladder voor Duurzame Verstedelijking is vastgelegd in het Besluit Ruimtelijke Ordening (BRO, artikel 3.1.6, lid 2). Doel hiervan is dat er een goede ruimtelijke ordening plaatsvindt door optimale benutting van ruimte in stedelijk gebied en dat er een zorgvuldige afweging plaatsvindt in een transparant proces voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen.

Toetsing van de ontwikkeling Het aanleggen van een zonnepark op de huidige agrarische percelen is geen nieuwe stedelijke ontwikkeling. Op basis van eerdere uitspraken van de Raad van State blijkt dat soortgelijke projecten die niet tot leegstand van bestaande bebouwing leiden, niet als een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de zin van het Bro kunnen worden aangemerkt. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van een weg, windpark of een hoogspanningsleiding. Een toets aan de Ladder is daarom niet van toepassing. Stimuleringsregelingen voor Duurzame Energie Bedrijven en (non-profit) instellingen die hernieuwbare energie (gaan) produceren, kunnen gebruik maken van de subsidieregeling SDE++. De subsidieregeling is bedoeld voor hernieuwbare energietechnieken en is onderverdeeld in de categorieën Biomassa, Geothermie, Water, Wind (land, meer en dijk) en Zon. Met de SDE++ stimuleert het ministerie van Economische Zaken de ontwikkeling van een duurzame energievoorziening in Nederland. Duurzame energie is beter voor het milieu, maakt Nederland minder afhankelijk van fossiele brandstoffen en is goed voor de economie.

Toetsing van de ontwikkeling Doel van dit project is om voor het najaar van 2021 een aanvraag in te dienen voor een SDE++ subsidie. Streven is dat er voor de aanvraagdatum een omgevingsvergunning verleend is. Conclusie Rijksbeleid De ontwikkeling van het zonnepark op de beoogde locatie is niet in strijd met het beleidskader van het Rijk.

11

KRONOS SOLAR

2.3.

Provinciaal beleid

2.3.1. Ruimtelijke Structuurvisie en Verordening Ruimte De Provincie Noord-Brabant heeft in maart 2014 een geactualiseerde versie van de Ruimtelijke Structuurvisie Noord-Brabant vastgesteld. De structuurvisie beschrijft het provinciaal ruimtelijk beleid tot 2025 en neemt daarbij doelstellingen en ambities over uit de Agenda van Brabant. De vertaling van de structuurvisie naar beleidsuitgangspunten is opgenomen in de Verordening Ruimte. De structuurvisie beoogt een visie en antwoord te geven op de problematiek rondom de ruimtelijke verandering van het landschap als gevolg van economische groei, klimaatverandering, duurzaamheid, en infrastructurele ontwikkelingen. Een omgangsregeling gestoeld op behoud van de ruimtelijke kwaliteit, door concentratie van verstedelijking en versterking van het bestaande buitengebied van de provincie, vormt daarom de kern van het beleid. Klimaatverandering en de energietransitie als gevolg daarvan staan hoog op de agenda van de Provincie Noord-Brabant. Daaraan gelieerd zijn de afname van biodiversiteit en de verandering van het landelijk gebied. Door in duurzame oplossingen te denken hoopt de Provincie Noord-Brabant direct meerdere ruimtelijke opgaves tegelijkertijd te behandelen, die aansluiten op de behoeften en mogelijkheden van het Brabants grondgebied.

Om de ruimtelijke ontwikkelingen in het provinciaal gebied te sturen heeft de provincie kernkwaliteiten gedefinieerd en deze visueel middels verschillende lagen weergegeven. De leidende principes rondom het zorgvuldig omgaan met het Brabants grondgebied zijn vertaald naar 14 provinciale ruimtelijke belangen. Twee principes liggen hieraan ten grondslag, te weten: het faciliteren van een duurzame ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit (1) en het garanderen van een gezond en veilig vestigings- en woonklimaat (2). Concreet liggen er dus ruimtelijke opgaven, visueel weergegeven in 14 belangen in de structuurvisiekaart: 1. Regionale contrasten 2. Multifunctioneel landelijk gebied 3. Robuust en veerkrachtig water- en natuursysteem 4. Beter water- en natuursysteem 5. Koppeling waterberging en droogtebestrijding 6. Duurzaam gebruik van ondergrond 7. Ruimte voor duurzame energie 8. Concentratie van verstedelijking 9. Sterk stedelijk netwerk 10. Groene geledingszones tussen steden 11. Gedifferentieerd aanbod aan goed bereikbare vrijetijdsvoorzieningen 12. Economische kennisclusters 13. (inter)nationale bereikbaarheid 14. Beleefbaarheid stad en land vanaf hoofdstructuur

12

KRONOS SOLAR

Afbeelding 4: Structuurvisiekaart Noord-Brabant

Voor de beoogde projectontwikkeling is belang 7 “Ruimte voor duurzame energie” de belangrijkste pijler. Hiermee wordt duidelijk gemaakt dat de provincie Noord-Brabant stevig inzet op zuinig energiegebruik en de ontwikkeling van duurzame energie uit wind, zon, bodem, biomassa, vergisting en geothermie, op voorwaarde dat geen afbreuk aan het bestaande landschap ontstaat en versnippering optreedt. Zorgvuldig ruimtegebruik vormt daarvoor de basis. Op basis hiervan zijn vervolgens thematische ontwikkelopgaven gedefinieerd om tot een efficiënte ruimtelijke ontwikkeling te komen van minimaal één provinciaal ruimtelijk belang. De Verordening Ruimte geeft ruimtelijke sturing en regelgeving aan deze punten. Deel B van de structuurvisie beschrijft middels vier structuren de provinciale ruimtelijke structuur, wederom baserend op de ruimtelijke belangen uitgewerkt in deel A. Deze zijn: - Groenblauwe structuur - Landelijk gebied - Stedelijke structuur - Infrastructuur De Verordening Ruimte geeft een ruimtelijke vertaalslag naar regelgeving voor deze vier structuren, rekening houdend met de ambities en doelstellingen als geformuleerd in Deel A van de structuurvisie.

13

KRONOS SOLAR

Afbeelding 5: Structurenkaart structuurvisie Noord-Brabant

Toetsing van de ontwikkeling De beoogde planlocatie is volgens de structurenkaart, bijgevoegd bij de structuurvisie, gelegen in het gemengd landelijk gebied, een onderdeel van de structuur “Landelijk gebied”. Het landelijk gebied bestaat voornamelijk uit land- en tuinbouw, en heeft daarmee een sterk agrarisch karakter. Sommige gebieden in de structuur zijn sterker vertegenwoordigd door een specifieke agrarische sector, andere gebieden worden gedomineerd door kleinschaligere agrarische activiteiten, met mogelijkheden tot recreatie en toerisme, en natuurfuncties. Het gemend landelijk gebied vervult binnen de structuur een multifunctionele rol, waarin diverse functies met elkaar worden vermengd. Daarmee kan worden voorzien in de vraag naar stedelijke voorzieningen, recreatie, toerisme, en ondernemen in een groene omgeving. Agrarische ontwikkelingen verdienen in de structuur een voorkeurspositie. Zoals het uitgangspunt naar beleid echter aangeeft vormt de transitie naar een zorgvuldige en duurzame agri culturele sector hierin een speerpunt. Om deze ontwikkeling tot stand te laten komen zijn een juiste inpassing en een dialoog met de omgeving benodigd, en kan juist de energietransitie en energie opwek ook een belangrijke bijdrage leveren. Concreet wil de provincie haar beleid vormgeven op: 1. Ruimte voor breed georiënteerde plattelandseconomie 2.

Ruimte voor duurzame agrarische ontwikkeling 3. Versterking van het landschap Een zonnepark kan bij uitstek een invulling geven aan bovengenoemde beleidsspeerpunten. Het kan immers bijdragen aan verduurzaming van de agrarische sector - niet alleen door de productie van duurzame energie maar meer nog door het (tijdelijk) stopzetten van het gebruik van intensieve landbouw activiteiten en bestrijdingsmiddelen. Hierdoor kan de grond regenereren terwijl gelijktijdig zonne-stroom opgewekt wordt. 14

KRONOS SOLAR Daarnaast kan het een financiële impuls geven aan lokale agrariërs en ondernemers die anders aan schaalvergroting of bedrijfsbeëindiging zouden moeten denken. Daarmee kan een zonnepark diverse behoeften vanuit de agrarische sector met de algemene uitgangspunten van de provincie verenigen. Deze punten zijn dan ook opgenomen in de Verordening Ruimte, artikel 7.1 Beschrijving van het gemengd landelijk gebied. In artikel 7.20 is vervolgens opgenomen dat vestiging van zonneparken groter dan 5000m² mogelijk is, mits aan een goede ruimtelijke onderbouwing voldaan is en aangetoond wordt: 1. Dat er een noodzaak tot zonneparken bestaat en de locatie geschikt kan zijn voor een dergelijk initiatief (middels een gemeentelijke visie, zie gemeentelijk beleid); 2. Er maatschappelijke meerwaarde aangetoond wordt a. Ingaande op meervoudig ruimtegebruik; b. Maatregelen die getroffen worden om de impact te beperken; c. De bijdrage die wordt geleverd aan maatschappelijke doelen; 3. Het initiatief inpasbaar is in de omgeving. Op 25 oktober 2019 heeft de provincie Noord-Brabant een nieuwe, interim Verordening Ruimte vastgesteld. Artikel 3.41 van de interim verordening gaat in op zonneparken in het landelijk gebied en vormt een aanvulling op het hierboven reeds beschrevene.

In het artikel wordt gesteld dat ondanks de (beleidsmatige) voorkeur voor zonnepanelen op daken, braakliggende gronden en gebied aansluitend op stedelijk gebied tot 5.000m² de voorkeur heeft: “…De verwachting is dat dit onvoldoende blijkt om in de behoefte te voorzien. Daarom is er ook een mogelijkheid om onder voorwaarden zelfstandige opstellingen van zonne-energie te ontwikkelen in landelijk gebied.” Voorwaarde hiervoor is het opstellen van een afwegingskader door het lokaal bevoegd gezag. Daarin moet worden ingegaan op de diverse duurzame opwekmogelijkheden, en de plek waar deze wel en niet te realiseren zijn en hoe groot de noodzaak is tot de opwek van duurzame energie per gemeente. De gemeente Hilvarenbeek heeft middels haar Visie Grootschalige Opwek hierin voorzien. Voorts dient de aanvrager een gedegen ruimtelijke onderbouwing te leveren waarin de diverse aspecten uiteengezet en onderbouwd zijn. De projecten dienen vervolgens afgestemd te worden met de netbeheerder, diverse instanties en gezag heden, alsmede de inwoners van het betreffend gebied. Dit laatste om een breed maatschappelijk draagvlak en meerwaarde te kunnen creëren. Daaronder vallen bijvoorbeeld ook het aanbieden van participatiemogelijkheden of financiële bijdragen aan maatschappelijke opgaven.

15

KRONOS SOLAR Concreet wordt beleidsmatig in de verordening het volgende gesteld: 1. Uit onderzoek blijkt dat de capaciteit voor het opwekken van duurzame energie in stedelijk gebied, op bestaande bouwpercelen en rekening houdend met de ontwikkelingsmogelijkheden van windenergie onvoldoende is. a. De locatie past in het onderzoek naar geschikte locaties voor zelfstandige opstellingen van zonnepanelen, gelet op zorgvuldig ruimtegebruik en omgevingskwaliteit. b. De ontwikkeling qua omvang inpasbaar is in de omgeving c. De ontwikkeling een maatschappelijke meerwaarde geeft. d. De ontwikkeling op regionaal niveau is afgestemd met omliggende gemeenten en de netwerkbeheerder, gelet op de ontwikkeling van overige duurzame energie initiatieven in de omgeving. 2. De maatschappelijke meerwaarde wordt onderbouwd vanuit de volgende criteria: a. De mate van meervoudig ruimtegebruik; b. De maatregelen die getroffen worden om de impact op de omgeving te beperken; c. De bijdrage die wordt geleverd aan andere maatschappelijke doelen. 3. Er enkel toepassing gegeven wordt aan het eerste lid waarbij er sprake is van een procedure onder de WABO 2.12 eerste lid onderdeel a, waarbij wordt afgeweken van het bestemmingsplan waarbij de volgende punten dienen als voorwaarden: a. De omgevingsvergunning geldt voor een bepaalde termijn, die ten hoogste 25 jaar bedraagt. b.

Na het verstrijken van de termijn wordt de voor de verlening van de omgevingsvergunning bestaande toestand hersteld en wordt de opstelling voor zonneenergie verwijderd. c. Voor het gestelde onder b. wordt financiële zekerheid gesteld. Op basis hiervan kan een omgevingsvergunning voor een zonnepark van tijdelijke aard (25 jaar) gegund worden. Na gebruik dient het zonnepark te worden ontmanteld en het planperceel in de oorspronkelijke staat teruggebracht. De beoogde projectlocatie heeft een regelmatig verkavelingspatroon en wordt deels omsloten door greppels. De komst van een zonnepark kan de kwaliteiten van de beoogde locatie verder uitdiepen en versterken. Daarnaast kan het zonnepark, gelegen in een agrarisch landschap op de grens van de gemeente Hilvarenbeek, een lokale trekpleister vormen waar inwoners en belangstellenden zelf kunnen beleven hoe hun eigen energie opgewekt wordt. Met behulp van informatiepanelen (zie ook landschappelijke inpassing) en een website voor het zonnepark kan dit verder versterkt worden. Het industriële karakter van het zonnepark kan, wanneer goed ingepast, opgaan in het bestaande landschap. Anderzijds vormt het zonnepark een innovatieve, nieuwe manier van ruimtegebruik zoals dat ook in het verleden, via ontginningen en steeds intensiever wordende landbouw, onderdeel was van een veranderend landschap.

Het park kan daarmee een brug tussen stad en land, oud en nieuw landgebruik vormen, en tegelijkertijd actief bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente, regio en provincie. Tenslotte wordt bij het beoogd project een op maat gesneden participatieplan aangeboden en is vanaf het begin aan maatschappelijk draagvlak gewerkt. Dit proces zal ook na vergunningverlening door lopen en ervoor zorgen dat het zonnepark maatschappelijk breed gedragen is.

16

KRONOS SOLAR 2.3.2. Beleidsvorming duurzaamheid

Energieagenda van Noord-Brabant 2010-2020 De provincie Noord-Brabant heeft in het kader van het inzetten van de energietransitie in 2010 een energieagenda opgesteld voor een periode van 10 jaar. De provincie voorziet een (inter)nationale hoofdrol voor Noord-Brabant, waarin economische groei en duurzame innovatie hand in hand gaan. Daartoe wordt experimenteer ruimte gefaciliteerd, onder ruimtelijke en voorwaarde scheppende randvoorwaarden. Voor de boer en de natuur wordt een rol als energieleverancier voorzien, zij worden gestimuleerd vormen van grootschalige duurzame opwek zoals windenergie, zonne-energie en bio vergisting te gaan toepassen. In een reactie op (deels) niet behaalde duurzaamheidsdoelstellingen uit het provinciaal beleid (Energiebesparing en duurzame energie in Noord-Brabant, beleidsplan 2005-2008) wil de provincie een nieuwe aanpak formuleren. De opgezette energieagenda vormt de uitwerking daarvan, en richt zich concreter op de onderdelen waar de provincie een verschil kan maken: samenbrengend en samenwerking, het verkleinen of wegnemen van financiële obstructies, en het monitoren en evalueren van het beleid om het op die manier tijdig te kunnen bijsturen. Hierdoor probeert de provincie Noord-Brabant het duurzaamheidsbeleid enerzijds te specificeren en anderzijds te intensiveren, om daarmee sneller en effectiever tot het behalen van doelstellingen te komen.

Per punt geeft de provincie vervolgens weer waar de kansen liggen op het gebied van duurzaamheid en welke middelen daarvoor ingezet dienen te worden. In paragraaf 3.1 wordt specifiek gesproken over de mogelijkheden voor Zon-PV binnen het plan van de provincie Noord-Brabant, de energieagenda. De provincie erkent hier de waarde en het belang van het inzetten van deze technologie, niet alleen omdat het een vorm van duurzame energieproductie is maar tevens een generator van werkgelegenheid en er kansen voor economie en werkgelegenheid te behalen zijn. Ze geeft daarom aan dat op dit gebied een ‘bijzondere inzet’ van de provincie is verantwoord, omdat Zon-PV ook samenwerkingsmogelijkheden tussen verschillende instanties kan opleveren. De provincie Noord-Brabant zet in onder andere in op de inzet van Zon-PV als motor van de Brabantse economie. De provincie speelt in haar oorspronkelijke beleidsstuk dus voornamelijk in op de economische waarde van zonneparken voor Noord-Brabant. De daadwerkelijke waarde van duurzame energieproductie via zonneparken komt in de energieagenda minder aan bod, maar wordt hieronder uitgediept in het Uitvoeringsprogramma Energie van de provincie Noord-Brabant.

Om de provinciale kansen en doelstellingen te kunnen verwezenlijken presenteert de provincie een provinciaal actieplan, waarbij de provincie een rol van faciliteren, subsidiëren, monitoren en experimenteren vervult. Van gemeenten verwacht de provincie een sturende rol. Daartoe dienen nadere afspraken gemaakt te worden met de gemeentes waar de meeste kansen liggen, en dient een gezamenlijk communicatieplan opgesteld te worden. Toetsing van de ontwikkeling Het voorliggend initiatief draagt bij aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de provincie Brabant en middels de beoogde inzet op lokale werkgelegenheid voor bouw en onderhoud van het park wordt tevens voldaan aan de wens Zon-PV als motor van de lokale energie opwek te laten gelden. 17

KRONOS SOLAR

Uitvoeringsprogramma Energie Doorvoerend op de Energieagenda heeft de provincie Noord-Brabant het Uitvoeringsprogramma Energie (februari 2016) opgesteld. Hierin vertelt de provincie hoe zij een energie neutrale samenleving in 2050 wil bereiken. De eerste stap in het behalen van dit einddoel is het bereiken van 14% duurzame energieopwekking in 2020. De provincie geeft in een overzicht van haar tactiek hiervoor aan zich te richten op de hoofdlijnen draagvlak, innovatiekracht en (bestuurlijke) ruimte. In paragraaf 4.2.1, Energieke Landschappen, wordt de provinciale aanpak voor grootschalige opwek uiteengezet. Draagvlak wordt hier wederom aangedragen als belangrijke pijler. Vervolgens wordt beredeneerd dat energie een steeds groter onderdeel uit zal gaan maken van onze leefomgeving, met een focus op lokale en duurzame opwekking: Brabanders gaan hun eigen energie opwekken of halen het uit de buurt. Net zoals veel Brabanders tegenwoordig hun eigen voedsel verbouwen of uit de buurt halen. We wekken daarmee niet alleen onze eigen energie op, maar worden ons ook bewust van ons energiegebruik. (Uitvoeringsprogramma Energie, p.

34) Daarmee wordt duidelijk dat de provincie Noord-Brabant niet alleen inziet dat het landschap langzaam zal veranderen ten behoeve van lokale duurzame opwek van energie, maar ook dat duurzame opwek en de landbouw onlosmakelijk en in steeds grotere mate aan elkaar verbonden zijn en moeten worden. Immers is voor de productie van duurzame energie ruimte in het buitengebied nodig, en vormt de productie van die duurzame energie net als traditionele landbouw een gedegen bron van inkomsten voor agrariërs. Zoals in het verleden het natuurlijk landschap transformeerde tot grond voor (intensieve) landbouw, zo zal het huidige landschap langzaam veranderen in een gemengd landschap van energieproductie en voedselproductie, het nieuwe energielandschap. De provincie geeft aan het belang van zonneweides en andere grootschalige duurzame oplossingen duidelijk in te zien, maar is zich tevens bewust van de tijdelijkheid van dit soort oplossingen: uiteindelijk zullen deze maatregelen niet blijven volstaan, en zal op nieuwe technologieën moeten worden ingezet. In praktische zin geeft de provincie aan bij te willen dragen aan initiatieven die door de samenleving worden gesteund, zolang deze een meerwaarde opleveren. Verder wordt het omgevingsbeleid bekeken om te bepalen in welke mate dit kan worden aangepast om ruimte te bieden aan de duurzame energiebehoefte.

Uit de Tussenevaluatie die in 2017 is uitgevoerd door CE Delft blijkt dat dit reeds is gebeurd door bijvoorbeeld het uitbreiden van het afwegingskader voor zonneparken. Daarnaast wordt waarde gehecht aan het bevorderen van de omgevingskwaliteit en een goede landschappelijke inpassing. Tenslotte wordt door de provincie een belangrijke rol voor gemeenten weggelegd in het ontwikkelen van een visie en strategie.

Toetsing van de ontwikkeling De beoogde ontwikkeling draagt bij aan het verlangen van de provincie om in 2020 14% van de energie duurzaam op te wekken. Door middel van participatie (samenwerking met een lokale energiecoöperatie) wordt bijgedragen aan het toekomstbeeld van lokale duurzame opwek. De tijdelijkheid van deze ontwikkeling wordt gereflecteerd door het plan de zonnepanelen voor maximaal 25 jaar te laten staan, waarna er weer ruimte vrijkomt voor nieuwe technologieën.

18

KRONOS SOLAR

2.4.

Gemeentelijk beleid

2.4.1. Doelstellingen gemeente ten aanzien van energie en klimaat De gemeente Hilvarenbeek heeft in de Nota Energietransitie (maart 2017) vastgelegd dat zij een versnelde invulling wil geven aan de benodigde energietransitie. In februari 2019 heeft de gemeente Hilvarenbeek daartoe de Visie Grootschalige Opwek vastgesteld. In dit visiedocument is vastgelegd hoe de gemeente Hilvarenbeek in 2050 volledig klimaat- en energieneutraal wil zijn. Het vormt daarmee een aanscherping van de doelstellingen uit eerdergenoemde Nota Energietransitie. Hoewel de Visie Grootschalige Opwek een toekomstgericht document is waarin gebruik gemaakt wordt van schattingen en aannames, wil de gemeente met de visie een leidraad geven voor de voorzienbare toekomst. Er zal daarom een regelmatige evaluatie moeten plaatsvinden om de doelstellingen die in de visie opgenomen zijn te kunnen toetsen. De visie, en uitwerkingsdocument middels de Kadernota (zie hieronder) vormen daarmee een antwoord op de gestelde norm vanuit de Provincie in de Verordening Ruimte om een visiedocument op te stellen om zonneparken groter dan 5ha in het buitengebied van de gemeente mogelijk te maken. Om de doelstellingen op (inter)nationaal, regionaal en lokaal gebied te kunnen behalen is op korte termijn actie nodig. Op het gebied van energiebesparing, maar net zo goed ook voor de opwek van hernieuwbare, duurzame energie.

Er wordt uitgegaan van een energiebehoefte van 1 PTJ in het Hilvarenbeek van 2050. Daarvoor zijn dan 18 grote windmolens van 4MW benodigd, of ongeveer een miljoen zonnepanelen van 1,6m². De combinatie van die twee zal waarschijnlijk de oplossing bieden. De uitdaging ligt daarbij in het inpassen van dergelijke kleinschalige, particuliere, maar ook grootschalige projecten voor duurzame opwek. Voor zonnepanelen projecten benut de gemeente Hilvarenbeek de zonneladder, waarin de voorkeur gegeven wordt aan zonnepanelen in de bebouwde kom, waar mogelijk op daken, of op andere multifunctionele wijzen. De visie nodigt daarmee initiatiefnemers uit om met goede ideeën te komen voor zonprojecten. De beoordeling van initiatieven vormt echter steeds maatwerk, waarvoor de visie grootschalige energie de eerste handvatten biedt. Zo wordt ieder initiatief aan de zonneladder getoetst: wanneer locaties op een lagere trede van de ladder onvoldoende beschikbaar zijn, kan een locatie op een hogere trede doorgang vinden. Op trede 0 staan zonnepanelen op dakoppervlak, welke vaak vergunningsvrij gerealiseerd kunnen worden. Via trede 1 kan vervolgens plaats geboden worden aan grondstellingen binnen de bebouwde kom, waarbij gedacht kan worden aan braakliggende kavels, bedrijventerreinen of anderszins onbenutte percelen, waarbij meervoudig ruimtegebruik van de beoogde percelen de voorkeur verdient.

Wanneer hiervoor binnen de bebouwde kom geen of onvoldoende ruimte beschikbaar is, biedt trede 2 mogelijkheden voor zonne-installaties buiten de bebouwde kom, met de voorkeur voor direct aangrenzend aan het bebouwde gebied. In laatste instantie komen zonne-installaties in het buitengebied aan bod, welke op trede 3 geplaatst zijn. Bij de initiatieven die op trede 1-3 staan, worden de uitgangspunten gehanteerd dat er waarborging van behoud van bestaande ruimtelijke kwaliteit moet zijn, alsmede maatschappelijke meerwaarde bij het initiatief aangetoond moet worden. Vooral bij dat laatste wordt gekeken naar de mate van mogelijkheid tot meeprofiteren van inwoners aan het initiatief. Daaraan gelieerd is de omgevingsdialoog, die in aanloop naar de bouw van het project plaatsvindt en met name omwonenden en andere betrokkenen meeneemt in het proces van ontwikkeling en uitwerking van het plan. 19

KRONOS SOLAR 2.4.2. Specifieke voorwaarden gemeente zonneparken Nadat de gemeente Hilvarenbeek haar visie Grootschalige Opwek in februari 2019 vaststelde, is ruimte gegeven aan de uitwerking van een kadernota, specifiek gericht op de uitwerking en regelgeving van grootschalige initiatieven. De twee documenten zijn onlosmakelijk met elkaar verboden. In beginsel worden zonneparken en windmolens in het buitengebied niet toegestaan. Soms kan de gemeente hierop anders besluiten, wanneer een initiatief voldoende (ruimtelijk) onderbouwd is. De Kadernota biedt daarvoor de leidraad. Hoewel de Kadernota momenteel als toetsingskader geldt, wordt in 2019 ook in regionaal verband gewerkt aan de Regionale Energie Strategie. Deze zal nieuwe inzichten verschaffen, waardoor ook in 2020 een evaluatieronde van de Kadernota zal plaatsvinden. Algemeen gelden voor projecten de volgende uitgangspunten: 50 ha aan zonneparken t/m 2020, met als voorwaarde dat deze ook aan te sluiten zijn op het lokale elektriciteitsnetwerk. De plannen moeten daarnaast realistisch en (financieel) uitvoerbaar zijn en wordt een anterieure overeenkomst opgesteld waarin betrokken partijen afspraken maken. Specifiek voor zonne-energie stelt de gemeente een toekomstperspectief op waarin van 250 ha aan zonneparken wordt uitgegaan, baserend op een jaarlijkse energiebehoefte van 1PJ.

In de realiteit zal een combinatie van deze en andere opwekmethoden gebruikt worden, zodat het daadwerkelijk aantal hectares lager uit zal vallen. Ondanks dat zal er nog altijd een aanzienlijk deel aan hectares met zonnepark opgevuld moeten worden, in zowel het stedelijk als het landelijk gebied van de gemeente. In onderstaande tabel wordt deze potentie nader beschreven.

Om de initiatieven van zowel zon- en windprojecten goed te kunnen inpassen bieden de Visie en Kadernota zeven algemene principes: 1. Behoud van bestaande ruimtelijke kwaliteit 2. Maatschappelijke meerwaarde 3. Behoud van ruimte voor toeristisch-recreatieve ambities 4. Zorgvuldige dialoog 5. Goede uitvoerbare en duurzame ruimtelijke ordening 6. Meervoudig ruimtegebruik 7. Uitsluiting van projecten (wind, zon) in gebieden van Natuurnetwerk Brabant De ontwikkeling zal hieronder aan deze zeven principes, alsmede de zonneladder, getoetst worden.

20

KRONOS SOLAR

Toetsing van de ontwikkeling De zonneladder stelt eisen aan de ontwikkeling van zonne-installaties. Het laat echter toe dat initiatieven gelijktijdig gebouwd kunnen worden en niet eerst de laagste treden van de ladder voltooid moeten zijn. Zoals in de Kadernota bij de VGO gesteld wordt, ligt er naast het benutten van ruimte van zoninitiatieven binnen de bebouwde kom (op treden 0 en 1) ook buiten de bebouwde kom (grootschaligere) zonprojecten een aanzienlijke opgave. Immers is niet elk dakoppervlak geschikt voor zonnepanelen, en is ook de ruimte op beschikbare percelen binnen de bebouwde kom beperkt. Hoewel middels trede 2 voorkeur voor ruimte direct aangrenzend aan stedelijk gebied van de gemeente Hilvarenbeek gegeven wordt, is gebleken dat daar vooralsnog geen initiatief uit te realiseren valt. Rekening houdend met de regelgeving die binnen dergelijke gebieden van toepassing is, alsmede het voor velen directe zicht op het zonnepark vanuit de bebouwde omgeving, is geschikte grond in deze gebieden schaars. Daarmee is er vraag naar de invulling van trede 3 van de zonneladder, zonneparken in het buitengebied van de gemeente Hilvarenbeek. Voorliggend initiatief, met een grootte van circa 17 hectare, kan daarmee een aanzienlijke bijdrage leveren aan de doelstellingen van de gemeente Hilvarenbeek om in 2020 50 hectare aan zonneparken gerealiseerd te hebben.

Het initiatief zal daarmee moeten voldoen aan behoud van de bestaande ruimtelijke kwaliteit, zoals dat ook verwoord is in de provinciale Verordening Ruimte van Noord-Brabant (hoofdstuk 2.2). Voorliggende ruimtelijke onderbouwing beantwoordt een groot deel van de gestelde eisen en vragen. Ook het landschapsontwikkelingsplan, dat in hoofdstuk 3 kort beschreven is, vormt daarin één van de toetsingsinstrumenten. Daarbij valt op te merken dat voorgestelde locatie niet binnen een gebied van het Natuur Netwerk Brabant valt, en tevens geen onderdeel uitmaakt van een beekdal en bos- of natuurgebied uit het landschapsontwikkelingsplan. Ook is de locatie niet gelegen in de oude ontginningsgebieden of Kampen- en Hoevelandschappen, waardoor een zonnepark groter dan 3 hectare mogelijk is. Omdat de locatie in een jong ontginningenlandschap gelegen is, is een zonnepark tot maximaal 20 hectare mogelijk. Voorliggende locatie van 17 hectare past daarmee binnen de gestelde normeringen. Bij voorliggende ruimtelijke onderbouwing is als onderdeel van de aanvraag omgevingsvergunning tevens een omvangrijk landschappelijk inpassingsplan opgesteld. Dit is verder uitgewerkt en tot stand gekomen na overleg met omwonenden en andere belanghebbenden, zoals bijvoorbeeld omwonenden, een lokale vogelwerkgroep en het Waterschap.

Algemeen kan gesteld worden dat de bestaande ruimtelijke kwaliteit met voorliggend planontwerp behouden blijft en dat 23,5% van de ontwikkeling daarbij ten goede komt aan landschappelijke inpassing en verbeteringsingrepen aan het landschap. Er wordt daarnaast geen verlichting aangebracht zodat in de donkere uren het zonnepark ook donker zal zijn. Deze gesprekken vormden eveneens onderdeel van het aspect maatschappelijke meerwaarde, wat in beide beleidsdocumenten opgenomen is. Kronos weet als geen ander dat een project zonder maatschappelijke meerwaarde en draagvlak geen doorgang kan vinden. Daarom werkte Kronos vanaf een vroeg projectstadium aan het verkrijgen van draagvlak en het opstellen van een participatieplan, waarin maatschappelijke meerwaarde van het project gewaarborgd is. Zo wordt er invulling gegeven aan 50% participatie door mede-eigenaarschap dan wel medefinancier. 21

KRONOS SOLAR Daarnaast is de landschappelijke inpassing vormgegeven in samenspraak met omwonenden en is de dialoog open geweest voor wensen en suggesties. Ook wordt ingezet op meervoudig ruimtegebruik middels bijvoorbeeld schapenbegrazing. Daarnaast worden kruidenrijke stroken in het zonnepark ingezaaid om de lokale insectendiversiteit te bevorderen. Er zal ruimte worden geboden aan recreatieve doeleinden. Dit hing naast de locatie specifieke kenmerken en reeds aanwezige recreatieve infrastructuur af van de gestelde wensen en eisen in het landschappelijk inpassingsplan, en vormde dus ook onderdeel van de zorgvuldige dialoog die met de omgeving gevoerd is. Kronos heeft bij de vormgeving van het zonnepark met directe omwonenden en belanghebbenden gesproken om wensen en voorkeuren mee te nemen in het plan en het proces naar verlening van de benodigde vergunningen. In navolging daarop zijn ook enkele informatieavonden, werkateliers e.d. georganiseerd waarin inwoners en omwonenden met Kronos in overleg konden over bepaalde maatregelen in/rondom het zonnepark. Al deze contactmomenten zijn vastgelegd in bijgevoegd communicatieplan. De planlocatie is gelegen in het agrarisch buitengebied van de gemeente Hilvarenbeek. De betreffend grondeigenaar is persoonlijk overtuigd van het feit dat een zonnepark, naast normale agrarische inkomsten, een duurzame en nuttige inkomstenbron kan zijn.

Het zonnepark dient daarbij als aanvulling op zijn huidige activiteiten en zal eerder leiden tot matiging dan intensivering van zijn agrarische activiteiten. Uiteraard voert een zorgvuldige landschappelijke inpassing bij een dergelijk project de boventoon. Bij voorliggend initiatief wordt dan ook gebruik gemaakt van een omvangrijk inpassingsplan, dat gebaseerd is op locatie specifieke landschappelijke en ecologische kenmerken. Daaraan is ook een inrichtings- en beheerplan verbonden. Daarnaast is, in samenspraak met omgeving, afgestemd welke verhouding van zichtbaarheid en onzichtbaarheid van het zonnepark gewenst is. Deze vormen van landschappelijke inpassing maken een duurzame ruimtelijke ordening mogelijk. Daarnaast is de ontwikkeling van tijdelijke aard en zal het plangebied ontmanteld worden na de gebruiksperiode van 25 jaar, waarna het weer bruikbaar is voor andere (al dan niet agrarische) doeleinden. Gedurende de gebruiksperiode kan daarmee tevens de veelal intensief gebruikte en bemeste grond herstellen en regenereren. Ook kan daardoor de grond vervolgens, indien gewenst, in aanmerking komen voor biologische landbouw. De gebruikte percelen zullen in originele staat terug gebracht worden.

Bij de ontmanteling van het zonnepark zal gebruik gemaakt worden van de afval-verwerkingsdiensten van PVcycle, een non-profit organisatie dat volledig voor en door de zonnepanelen energie sector opgericht is. PVcycle is een onafhankelijk organisatie die zich volledig richt op het duurzaam ontmantelen en recyclen van (gebruikte) zonnepanelen. Met vertegenwoordigers en vestigingen in en buiten Europa vormt PVcycle één van de grootste organisaties die zich bezig houdt met het recyclen van afvalmaterialen van specifiek zonnepanelen. Mocht ten tijde van de ontmanteling van het zonnepark PVcycle niet meer actief zijn, dan zal een vergelijkbaar recyclingbedrijf voor deze activiteit ingezet worden. In het kader van meervoudig ruimtegebruik is voor de beoogde locatie extensief beheer middels schapenbeweiding voorzien. De ingezaaide kruidenstroken dienen daarnaast als voedselrijke habitat voor kleine zoogdieren en insecten, waardoor ook de lokale flora en faunadiversiteit kan toenemen. Op die manier hebben alle bewoners van de gemeente Hilvarenbeek – dier en mens baat bij het zonnepark. Tenslotte wordt het park opengesteld voor jaarlijkse educatieve doeleinden, zoals bijvoorbeeld het rondleiden van schoolklassen op het terrein. 22

KRONOS SOLAR Ook zullen er informatiepanelen geplaatst worden die de opwek van duurzame energie en de elektrische opwek van het zonnepark specifiek zullen toelichten en illustreren. Daarbij kan ook aandacht besteed worden aan het lokale flora en faunabestand, en de bijdrage tot herstel en verbetering die het zonnepark beoogt te behalen.

2.5.

Conclusie

De ontwikkeling van het zonnepark op de beoogde locatie is niet in strijd met de beleidskaders van de verschillende overheden. Ten aanzien van de aanleg van zonneparken worden initiatieven met name getoetst op de bijdrage aan de duurzaamheidsdoelstellingen en de ruimtelijke inpassing, welke hierboven beschreven en toegelicht zijn. Een groot onderdeel hiervan vormt uiteraard de landschappelijke inpassing van het zonnepark. Dit laatste wordt verder toegelicht in sectie 3.4. Het zonnepark voldoet daarmee aan de beleidswensen van de gemeente Hilvarenbeek, welke nodig zijn om een initiatief positief te kunnen beoordelen.

23

KRONOS SOLAR

HOOFDSTUK 3 – PROJECTPROFIEL 3.1.

Inleiding

In dit hoofdstuk wordt het operationele project als het gebied waar de ontwikkeling plaats gaat vinden beschreven. Daarnaast wordt ingegaan op de landschappelijke inpassing van het plan.

3.2.

Gebiedsbeschrijving

Het plangebied voor het beoogde zonnepark is gelegen in een jong ontginningenlandschap, welke een vrij recente cultuurhistorische geschiedenis kent. Tot voor de ruilverkaveling was het projectgebied verdicht met bos, nadien zijn beplantingen grotendeels verdwenen. Opvallend zijn de goed verzorgde en uitgebouwde erfbeplantingen langs de ontsluitingen. Landschappelijk en ecologisch is het opbouwend en duurzaam om de bestaande verkaveling uit de heideontginning, welke centraal en bepalend is voor het plangebied, te versterken met beplantingselementen. Het plangebied is lange tijd voor agrarische doeleinden in gebruik. Het projectgebied wordt momenteel gebruikt als bouwland (maïs & aardappelen).

Afbeelding 6: Basisregistratie gewaspercelen (Boer & Bunder)

3.3.

Inrichting

Het totale projectgebied is 17,3 hectare groot. Ondanks dat het park zo efficiënt mogelijk wordt ingericht, wordt niet het gehele oppervlak benut. Het grondoppervlak is voor 76,5% met zonnepanelen bedenkt. De overige 23,5% wordt gebruikt voor landschappelijke inpassing, recreatie, versterking van de biodiversiteit én meervoudig ruimtegebruik. • • •

Bruto constructiegebied Netto constructiegebied (panelen) Aantal transformatorstations

173,200 m2 132,600 m2 8

24

KRONOS SOLAR

De ontwerptekeningen (lay-out) zijn in een hogere kwaliteit toegevoegd als bijlage, een eerste impressie is opgenomen in onderstaande afbeelding. Voor de ruimtelijke inpasbaarheid is de constructie van de zonnepanelen van belang; qua opstelling van de zonnepanelen is er gekozen voor een zuid opstelling met een maximale paneelhoogte van 2,59 meter. De panelen komen op 100 cm afstand van het maaiveld te staan, hiermee wordt de biodiversiteit onder de panelen verhoogt.

Afbeelding 7: Inrichtingstekening van het zonnepark

Afbeelding 8: Doorsnede van de basisconstructie

25

KRONOS SOLAR

3.4.

Landschappelijke inpassing

Leidend bij de keuze voor de landschappelijke inpassing zijn de Structuurvisie Buitengebied gemeente Hilvarenbeek en de algemene aanduiding regels uit het bestemmingsplan. Er wordt uitgegaan van behoud, bescherming, ontwikkeling en herstel van cultuurhistorische, landschappelijke en natuurlijke waarden. De hoogte van de panelen is vergelijkbaar met een situatie waarbij er maïs op de percelen staat. Daarbij worden de panelen reliëfvolgend geplaats zodat de vorm van het oorspronkelijke maaiveld intact blijft. In dit wijds, jonge ontginningslandschap zijn diverse moderne landbouw- en veeteeltbedrijven te vinden. De moderne ondernemingen zijn vaak een opschaling van oudere, kleinere bedrijven. Innovatieve oplossingen maken het bedrijf efficiënter, waardoor er meer mogelijkheden voor uitbreiding ontstaan. De resultaten hiervan passen niet altijd naadloos in het bestaande gebied. Direct naast de planlocatie is bijvoorbeeld een omvangrijke varkenshouderij gelegen waarvan met name de stallencomplexen een druk op het landschap uitoefenen. Een zonnepark op de voorgestelde locatie kan de aanwezigheid van een dergelijke onderneming ten voordele benutten door twee ruimtelijke initiatieven te verbinden, en als kans tot opwaardering van het landschap te gebruiken, in plaats van individueel te werk te gaan. Daarnaast sluit het aan op de onderneming door het gedeelde industriële karakter.