20 Jaarstukken 2023 (3 boekwerk jaarstukken 2023)

Jaarstukken 2023

Jaarstukken 2023 Hilvarenbeek, 4 juni 2024 Versie 3.1 Zaaknummer 1012140 Gemeente Hilvarenbeek Postbus 3 5080 AA Hilvarenbeek Bezoekadres: Vrijthof 10 5081 CA Hilvarenbeek Telefoon (013) 505 83 00 E-mail gemeente@hilvarenbeek.nl Internet www.hilvarenbeek.nl

2

Inhoudsopgave Inleiding Jaarverslag 1.

PROGRAMMAVERANTWOORDING .................................................................................................... 7 1.1 SAMENLEVEND HILVARENBEEK ...................................................................................................................... 8 1.2 BELEVEND HILVARENBEEK .......................................................................................................................... 16 1.3 ONDERNEMEND HILVARENBEEK .................................................................................................................. 30 1.4 DIENSTVERLENEND HILVARENBEEK ............................................................................................................... 32 1.5 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN ........................................................................................... 37 1.6 OVERHEAD EN VPB ................................................................................................................................... 39

2.

PARAGRAFEN .................................................................................................................................. 41 2.1 LOKALE HEFFINGEN ................................................................................................................................... 42 2.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ............................................................................................. 49 2.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ................................................................................................................ 55 2.4 FINANCIERINGSPARAGRAAF ........................................................................................................................ 60 2.5 BEDRIJFSVOERING ..................................................................................................................................... 65 2.6 VERBONDEN PARTIJEN ............................................................................................................................... 73 2.7 GRONDBELEID .......................................................................................................................................... 78

Jaarrekening 3.

OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN EN DE BALANS MET TOELICHTING ............................................. 81 3.1 HET JAARRESULTAAT (OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN MET TOELICHTING) ....................................................... 82 3.2 OVERZICHT BALANS MET TOELICHTING ........................................................................................................ 101 3.3 GEHANTEERDE NORMEN EN WAARDERINGSGRONDSLAGEN .............................................................................. 127 3.4 WET NORMERING TOPINKOMENS (WNT) EN SINGLE INFORMATION, SINGLE AUDIT (SISA) ................................. 132 3.5 RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING ........................................................................................................ 134

Bijlagen 4.

BIJLAGEN ....................................................................................................................................... 135 1. BALANS PER 31 DECEMBER 2023 AFDELING BIEST .......................................................................................... 136 2. OVERZICHT INCIDENTELE BATEN EN LASTEN .................................................................................................... 138 3. RISICOKAART ........................................................................................................................................... 144 4. AFSCHRIJVINGSTABEL ................................................................................................................................ 151 5. LIJST INVESTERINGEN ................................................................................................................................. 152 6. REKENSCHEMA RENTEKOSTEN...................................................................................................................... 156 7. VERPLICHTE BELEIDSINDICATOREN ................................................................................................................ 157 8. VERDELING NAAR TAAKVELDEN .................................................................................................................... 160 9.

SISA-BIJLAGE .......................................................................................................................................... 164

5.

VASTSTELLINGSBESLUIT ................................................................................................................. 177

3

Inleiding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening over boekjaar 2023. Samen noemen we dit de jaarstukken. Met de jaarstukken leggen we verantwoording af over de uitvoering van het door de raad vastgestelde beleid en wat dat heeft gekost. De jaarstukken zijn een belangrijk controleinstrument van de raad. Het geeft inzicht aan inwoners, maatschappelijke instellingen en bedrijven in de geleverde prestaties van het afgelopen jaar. De begroting 2023 is vastgesteld door de raad op 10 november 2022. Het Collegeprogramma 2023-2026 is op dat moment ook in de begroting voor de eerste keer verwerkt. Nu zo’n anderhalf jaar later leggen we als college verantwoording af over de realisatie van de begroting 2023. Het zijn bijzondere jaarstukken, omdat het College voor de eerste keer een rechtsmatigheidsverantwoording aflegt. U vindt deze in paragraaf 3.5 van de jaarrekening op pagina 134. De accountant controleert wel of wat in de rechtmatigheidsverantwoording staat juist en volledig is. Beleidsverantwoording In 2023 hebben we weer een aantal mooie ambities waargemaakt, zoals de evaluatie van het jeugdbeleid en het onderzoek naar ouderenbeleid, waarbij de nadruk ligt op positieve gezondheid. Er is geen apart ouderenbeleid geadviseerd, omdat vitaliteit en gezondheid al centraal staan in diverse beleidsakkoorden.

Daarnaast is er gewerkt aan accommodatie- en vastgoedbeleid voor verschillende functies, waarbij stakeholders en de raad zijn betrokken via participatiebijeenkomsten. Regionaal is de inkoop van het sociaal domein gerealiseerd, wat heeft geleid tot aanpassingen in beleid en uitvoering. Verder zijn vervolgstappen gezet binnen projecten zoals Hart van Haghorst en Samenwijscentrum Doelakkers. Ook hier gaan we in 2024 weer verder mee aan de slag. Er worden ook flink wat woningen gebouwd. In Gelderakkers 2 wordt inmiddels volop gebouwd. Zo'n 60 woningen zijn vergund of in uitvoering. In het onherroepelijke plan voor het Hispohalterrein is vergunning afgegeven voor het gezondheidscentrum en de eerste 15 woningen. In totaal bieden de planning ruimte voor meer dan 670 nieuwe woningen in verschillende gebieden van de gemeente, met verschillende fasen van voorbereiding en uitvoering. We pakten diverse initiatieven uit het Uitvoeringsprogramma Centrumvisie op, zoals het aanpakken van leegstand, verbeteren van het merk "Het is hier Echt", en herinrichting van straten. We hebben maatregelen genomen om de wortelopdruk-problematiek aan te pakken, waaronder het kappen en vervangen van bomen voor vergroening en biodiversiteit. De gemeente is officieel aandeelhouder geworden van het Publiek Ontwikkelbedrijf REKS B.V.

en werkt aan de Transitievisie Warmte, met aandacht voor verduurzaming en energiearmoede. Verder is het grondstoffenbeleid is vastgesteld en verschillende aanbestedingsprocedures zijn uitgevoerd voor afvalinzameling en -verwerking. Evaluaties van evenementenjaar 2022 hebben geleid tot verbeteringen in het aanvraagproces en vaststelling van locatieprofielen. Ook hebben we gewerkt aan een marketingstrategie en toeristische beleidslijn om de gemeente toeristisch beter op de kaart te zetten. In 2023 hebben we verschillende verkiezingen gefaciliteerd. Op 15 maart 2023 vonden de provinciale verkiezingen en waterschapsverkiezingen plaats. Begin juli 2023 viel het kabinet. We organiseerden op 22 november 2023 vervroegde Tweede Kamer-verkiezingen. In 2023 werd de bestuurlijke visie van e samenwerking tussen de gemeenten Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk (GHO geëvalueerd en bijgestuurd om meer succes te behalen op de gebieden van kwetsbaarheid, kosten, kwaliteit en kansen voor medewerkers. Binnen GHO wordt samengewerkt op diverse terreinen, zoals veiligheid, informatie, belastingen en personeelszaken. Nieuwe initiatieven in

4

2023 omvatten bewustwording en controle op ondermijning, evenals het ontwikkelen van gezamenlijke capaciteit voor datagedreven werken. In 2023 zijn we gestart met het opstellen van een plan voor informatiebeleid en -uitvoering, gericht op digitale transformatie in GHO-verband. Dit plan richt zich op digitalisering van gemeentelijke dienstverlening en bedrijfsvoering. Ook hebben we gewerkt aan het versterken van de digitale weerbaarheid van de organisatie. We hebben uw raad geïnformeerd over risico's van cybercrime en welke acties nodig zijn, zoals inzetten op bewustwording. Een onderzoek door de Rekenkamer Midden Brabant naar informatieveiligheid heeft geleid tot verbetermaatregelen. Uiteraard is dit slechts een beperkte greep uit de resultaten van 2023. In het jaarverslag leest u het totaalbeeld. De komende periode borduren we voort op deze mooie resultaten. Financieel resultaat Resultaat over het jaar 2023 In november 2022 stelde uw raad het begrotingsboekwerk 2023 vast met enkele aangenomen amendementen. De verwachting bij de begroting 2023 was dat we 2023 zouden afsluiten met een positief resultaat van € 73.000. Met de najaarsnota 2022 stelden we de verwachting bij naar een voordelig resultaat van € 75.000 en met de voorjaarsnota 2023 naar een nadelig resultaat van € 1.464.000. De laatste bijstelling hebben we gedaan met de najaarsnota 2023.

Op dat moment was de verwachting dat we een positief resultaat over 2023 zouden realiseren van € 139.000. Het uiteindelijke jaarresultaat t.o.v. het begrotingsboekwerk 2023 is uitgekomen op € 2.435.000. De € 139.000 waar we met de najaarsnota 2023 rekening mee hielden hebben we al toegevoegd aan de algemene bedrijfsreserve. In deze jaarstukken resteert daarom een nog te bestemmen resultaat van € 2.296.000. Dit resultaat heeft grotendeels te maken met incidentele voordelen die we hieronder benoemen. Het resultaat in deze jaarstukken 2023 Het resultaat van € 2.296.000 wordt veroorzaakt door de volgende afwijkingen. Het structurele (S) of incidentele (I) karakter van de voordelen (V) of nadelen (N) hebben we per afwijking aangeduid. Korte omschrijving Bedragen x € 1.000,1. Budgetoverhevelingen 2. Jeugdzorg en PGB (w.v. € 400.000 reservering budgetoverheveling) 3. Algemene uitkering 4. Uitvoeringskosten Belastingen -/5. Omgevingsvergunningen / Welstandsadviezen 6. Opbrengsten OZB, Toeristenbelasting en Forensenbelasting 7. Afwaardering eerdere grondaankoop -/8. Bijdrage Omgevingsdienst 9. Voorziening pensioenen en voorziening wachtgelden 10. Overige afwijkingen Totaal

1.060 407 266 167 160 156 135 95 91 363 2.296

V V V N V V N V V V V

I I I I I I I I I

In paragraaf 3.1.2 Jaarresultaat op hoofdlijnen op pagina 84 van de jaarrekening wordt dit resultaat verder gespecificeerd en toegelicht. Bestemming van het resultaat in deze jaarstukken 1. Het positieve saldo afdeling Biest over 2023 van € 13.000 te reserveren in de algemene reserve van afdeling Biest; 2. € 1.460.000 te reserveren in de reserve budgetoverheveling voor taken die we niet in 2023 hebben uitgevoerd maar wel in volgende jaren gaan uitvoeren; 3. Het voordeel van € 823.000 wat resteert na de voorgaande beslispunten aan de algemene bedrijfsreserve toe te voegen. 5

Financiële positie Onze financiële positie is normaal, maar we zien wel dat er voorzichtigheid geboden is naar de toekomst toe. Dit blijkt niet uit deze jaarrekening, omdat we hier vooral terugkijken. Met een jaarresultaat van ruim € 2,3 miljoen lijkt er niets aan de hand. Ook de solvabiliteit ligt met 0,26 boven de ondergrens van 0,2. Maar toch willen we de aandachtspunten aanhalen van de begroting 2024. We zien namelijk dat de komende jaren onze schuldpositie meer onder druk komt te staan. Ook blijft het onzeker of het Rijk ons de komende jaren voldoende structurele middelen beschikbaar stelt. Zoals het er nu voor staat lijken we vanaf 2027 in een ‘diep ravijn te vallen’. Leeswijzer De jaarstukken kunt u opdelen in het jaarverslag, de jaarrekening, bijlagen en het vaststellingsbesluit. Het jaarverslag (hoofdstukken 1 en 2) Het jaarverslag bestaat uit de programma’s Samenlevend, Belevend, Ondernemend, Dienstverlenend en de hoofdstukken Algemene dekkingsmiddelen en Overhead en VpB. Hierin leggen we als college verantwoording af over welke activiteiten we hebben gerealiseerd. In het jaarverslag treft u ook de paragrafen aan. Deze paragrafen zijn wettelijk voorgeschreven gemeentebrede thema’s waar we verantwoording over afleggen. Zo kunt u denken aan ons risicomanagement, het onderhoud aan onze kapitaalgoederen en de lokale gemeentelijke belastingen.

De jaarrekening (hoofdstuk 3) In de jaarrekening leggen we verantwoording af over onze financiële positie. We lichten het overzicht van baten en lasten 2023 toe. Dit noemen we ook wel onze exploitatie. Verder gaan we in op onze balanspositie. De balans bestaat uit onze bezittingen en de wijze waarop we dit hebben gefinancierd. Bijvoorbeeld door het afsluiten van leningen. De bijlagen (hoofdstuk 4) We hebben een aantal onderwerpen zoals de risicokaart, de rentekosten en de verplichte beleidsindicatoren verder uitgewerkt en aan de bijlagen toegevoegd. Op deze wijze kunt u zich verder verdiepen in diverse onderwerpen. Het vaststellingsbesluit (hoofdstuk 5) We leggen deze jaarstukken ter vaststelling voor aan de raad. Bij deze vaststelling bestemmen we het gerealiseerde jaarresultaat. In dit hoofdstuk leest u meer over deze resultaatbestemming. Het college van Hilvarenbeek.

6

Jaarverslag 1. Programmaverantwoording

7

Programma 1

1.1 Samenlevend Hilvarenbeek

Inleiding Het versterken van onze actieve en zorgzame samenleving is uitgangspunt van dit programma. Zorg, ondersteuning en onderwijs zijn daarbij randvoorwaarden. Het gaat ook om het stimuleren van een veelzijdig sport- en cultuuraanbod zodat inwoners - jong en oud - hun horizon kunnen verbreden. We streven naar een gezonde en veilige leefomgeving en we bevorderen een gezonde leefstijl. Daarin krijgen onze inwoners zo snel en eenvoudig mogelijke ondersteuning als zij dat nodig hebben. Samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, verenigingen en ondernemers werken we aan de uitvoering van dit programma. We monitoren de resultaten en sturen bij waar nodig. De Monitor Sociaal Domein ondersteunt ons hierbij. Dit programma bestaat uit de volgende vier thema’s: 1. 2. 3. 4.

Zorg, jeugd en participatie Sport en cultuur Onderwijs Gezondheidszorg

Naast ambities uit het collegeprogramma vindt u in dit programma ambities terug uit het Koersdocument Sociaal Domein ‘Ruimte voor dóórontwikkeling’ (vastgesteld op 21 december 2017).

Thema 1

Zorg, jeugd en participatie

Onze ambities ‘Iedereen kan meedoen naar vermogen, ook in de kleine kernen’ is het uitgangspunt. Deze ambitie sluit mooi aan bij de ambities uit het Koersdocument Sociaal Domein (2017): vanuit eigen kracht, dichtbij, samen en voorkómen. Als onze inwoners ondersteuning nodig hebben, zetten we deze tijdig en adequaat in. Prioriteit ligt bij de ondersteuning van de meest kwetsbare inwoners. De toenemende tekorten binnen vooral Wmo en Jeugdzorg nopen ons tot het maken van fundamentelere keuzes, maar wel met als uitgangspunt dat zorg terechtkomt bij de inwoners die het echt nodig hebben. Het realiseren van deze ambities doen we tegen de achtergrond van stapelende maatschappelijke problematiek. We zien een toename van kwetsbare huishoudens, crisissituaties en veiligheidsvraagstukken. Dat onder meer in combinatie met een toename in het middelengebruik onder vooral jongeren, onderwijsachterstanden en een toename van de overlast in de openbare ruimte. Het gaat om een opstapeling van problemen als verdwijnende voorzieningen, armoede, gezondheidsproblemen en toenemende eenzaamheid en onveiligheid. Het in standhouden van het belangrijke voorliggende veld is van essentieel belang om in de toekomst niet met (nog) duurdere zorg te worden geconfronteerd. Activiteiten in 2023 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2023 hebben uitgevoerd. 8

Ambitie 1: zorgen dat inwoners vanuit eigen kracht kunnen deelnemen 1. Herijken inkomenstoets huishoudelijke ondersteuning In tegenstelling tot de eerdere verwachting, is in 2023 duidelijk geworden, dat niet per 1 januari 2025 maar per 1 januari 2026 de regelgeving met betrekking tot de eigen bijdrage Wmo wordt aangepast. In 2023 is ook duidelijk geworden dat gemeenten tot die tijd geen inkomenstoets voor o.a. Huishoudelijke Ondersteuning mogen invoeren. Dit is in strijd met de wet. In 2023 is sprake geweest van een groot personeelstekort bij de zorgaanbieders wat heeft geresulteerd in wachtlijsten voor Huishoudelijke Ondersteuning. Daarnaast is discussie ontstaan rondom de tarieven. Daarom is in 2023, in GHO verband, een kostprijs onderzoek gestart. 2. Continueren en evalueren Taalhuis In 2023 is het Taalhuis verder aan de slag gegaan met het bereiken van laaggeletterden in Hilvarenbeek. Het Taalhuis heeft allerlei verbindingen gelegd met o.a. de Quiet, bibliotheek, gemeente e.d. Doel is een laagdrempelige ontmoetingsplek te bieden waar laaggeletterde volwassenen en vrijwilligers elkaar kunnen ontmoeten, met als doel te oefenen met lezen, schrijven, spreken, luisteren en rekenen, zodat zij kunnen participeren in de maatschappij. Belangrijke functie van het Taalhuis is dat zij ook mensen ondersteunen bij de ontwikkeling van hun digitale vaardigheden.

Ambitie 2: zorgen dat voorzieningen en ondersteuning dichtbij beschikbaar zijn 3. Voorbereiden lokaal arbeidsmarktbeleid Het arbeidsmarktbeleid werkt het best in een regionale samenwerking, omdat zowel werkgevers als werkzoekenden niet noodzakelijk gebonden zijn aan gemeentegrenzen. In 2023 was in dit kader sprake van een infrastructuur waar onder meer het Werkgeversservicepunt, samen met o.a. het Leerwerkloket en het Regionaal Mobiliteitsteam, onderdeel van uitmaakten. Dit ontwikkelt zich overigens in 2024 naar een Regionaal Werkcentrum, beoogd als een netwerkorganisatie van publieke en private partijen. We nemen deel aan projecten in de arbeidsmarktregio, de meeste vanuit de DIAMANT-groep, die tezamen uitvoering geven aan het arbeidsmarktbeleid. Hieruit volgen ook contacten met en plaatsingen bij werkgevers in Hilvarenbeek. Via het dashboard Participatie, verzorgd door Equalit, beschikken we over de meest actuele cijfers over de ontwikkeling van ons klantenbestand en de inzet van re-integratie instrumenten en projecten voor de klanten. Het dashboard laat nu nog vooral de cijfers zien over aantallen aanvragen en werkprocessen. Binnenkort komen daar de klantprofielen bij. Uiteraard blijven de persoonlijke gesprekken met de klanten het belangrijkste middel om precies te weten wat voor deze klant het best passend is.

Ambitie 3: benutten kracht van de samenleving; binnen en buiten onze gemeente 4. Positief jeugdbeleid evalueren en starten met uitvoeringsprogramma In 2023 is het positief jeugdbeleid geëvalueerd en daarbij is ingestemd met voortzetting van het ingezette beleid. Er zijn vele activiteiten georganiseerd waar in totaal 7.657 jongeren aan deelnamen. In een eerdere evaluatie gaven we de impact aan van de preventieve individuele ondersteuning. In 2023 waren er continu 20 individuele trajecten (of meer) actief bij het jongerenwerk. Vragen van jongeren in deze trajecten gingen met name over geestelijke gezondheid zoals prestatiedruk. Daarnaast stonden veel trajecten in het teken van het sociaal netwerk (omgaan met vriendschappen). De dialoogtafel is georganiseerd rondom diverse thema's; Hoogbegaafdheid voor ouders, KOPP/KOV voor professionals van het basisonderwijs en een avond voor jongeren met vragen over hun toekomst (school, werk, toekomstbeeld). De dialoog met jongeren is ook aangegaan in bijeenkomsten met diverse sportteams over middelengebruik. Er is gestart met Maatschappelijke DienstTijd (MDT). De bedoeling hiervan is het begeleiden, coachen en ondersteunen jongeren (12-26 jaar) om hun talent te ontdekken en met dit talent iets te betekenen voor een ander. Bijvoorbeeld een project opzetten voor de eigen (sport) vereniging.

Er is veel ingezet op bekendheid voor deze mogelijkheid middels posters, flyers, mondelinge promotie en via social media. Ook is een Next-up café opgezet. Dit leverde nauwelijks respons op. Vanuit 9

jongeren, die hun weg reeds gevonden hebben bij het jongerenwerk, is als project een kerstmarkt georganiseerd. Om de opgave, jongeren te stimuleren en ondersteunen, zo goed mogelijk uit te voeren is aandacht voor verbreding. Hiervoor is actief contact gezocht met verenigingen, (zorg)partners en onderwijs. 5. Implementeren inkoop sociaal domein Per 1 januari 2023 is de regionale inkoop van het sociaal domein gerealiseerd. Vanaf die datum zijn de contracten van de Jeugdhulp, Wmo Begeleiding, Wmo Beschermd Wonen en Ontwikkelgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding (OAD) afgesloten. Het jaar 2023 heeft in het teken gestaan van het concreet vertalen van en leren omgaan met alle veranderingen in beleid en uitvoering van het sociaal domein, die met deze regionale inkoop te maken hebben. Regionaal is hier een Programmateam voor opgericht, welke ook in 2024 gecontinueerd wordt. Lokaal is de nieuwe manier van inkopen in 2023 geïmplementeerd in de structurele, dagelijkse werkzaamheden. Daarnaast zijn de verordening en beleidsregels Jeugdhulp en Maatschappelijke Ondersteuning in 2023 aangepast. Samenwerking heeft plaatsgevonden op zowel regionaal als (sub)regionaal niveau. In 2023 is de Rekenkamer gestart met de tweede fase van haar onderzoek ‘toetsing contracten Jeugdhulp'. Dit onderzoek is inmiddels afgesloten middels een raadsvoorstel. 6.

Ontwikkelen positief ouderenbeleid In 2023 is de verkenning voor positief ouderenbeleid uitgevoerd. Er is onderzoek gedaan om inzicht te krijgen in de wensen en behoeften van ouderen en inzicht in de lokale preventieve infrastructuur. Hiervoor is er met ouderen zelf gesproken en met experts, is er literatuuronderzoek gedaan en is data uit verschillende bronnen geanalyseerd. Het eindverslag van het onderzoek is opgeleverd aan de opdrachtgevers, het college, de gemeenteraad en de participatieraad. Belangrijkste conclusies zijn dat er een grote kracht zit in de Beekse samenleving. Er gebeurt veel op het gebied van vitaal ouderenbeleid. Positieve gezondheid is hierbij de basis, ook in het gemeentelijk subsidiebeleid en in akkoorden als het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorgakkoord staat preventie, vitaliteit en gezondheid van ouderen centraal. Het opstellen van apart ouderenbeleid wordt daarom niet geadviseerd. Ambitie 4: vroegtijdig signaleren en oppakken problemen om ergere situaties te voorkomen 7. Continueren vroegsignalering schulden Vroegsignalering is ingebed in het sociale domein. We ontvangen signalen van betalingsachterstanden en ondernemen gepaste acties. We ontvangen gemiddeld 1 á 2 meldingen per maand, de meeste van energieleveranciers en zorgverzekeraars.

Sinds de start van dit systeem van vroegsignalering hebben we in totaal 31 meldingen ontvangen, betreffende 24 verschillende huishoudens. De acties die volgen op een melding kunnen variëren van een telefonisch contact tot een huisbezoek of opschaling naar het zorgteam, afhankelijk van de "bekendheid” van de betreffende inwoner bij de partners in het sociale domein. De vroegsignalering voorkomt dat een betalingsprobleem uitgroeit tot een schuldenprobleem. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema. Lasten en baten Lasten en baten

Lasten Baten Totaal Lasten en baten Reservemutatie Lasten Baten Totaal Reservemutatie Eindtotaal

Bijgestelde begroting 2023

Jaarrekening 2023

Saldo 2023

-16.220 4.778 -11.442

-16.101 5.161 -10.941

118 383 501

380 380 -11.061

-72 328 256 -10.684

-72 -52 -124 377

10

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 377.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2023. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

Thema 2

Sport en cultuur

Onze ambities ‘Iedereen kan meedoen aan cultuur en sport’ is wat we willen bereiken. Deze ambitie sluit aan bij de ambities van het koersdocument Sociaal Domein. We bevorderen dat iedereen vanuit eigen kracht deel kan nemen aan sport en cultuur. We onderkennen de preventieve werking daarvan. De inzet die we eerder - samen met de sportraad en verenigingen - pleegden bij de sportvisie, verbreden we met partners en middelen vanuit het lokaal sportakkoord. Zo bereiken we een bredere doelgroep van sportaanbieders en maken we een verbinding met zorg en participatie. Het Rijk heeft voor de periode 2021-2024 een cultuurnota vastgesteld getiteld ‘Cultuur in een open samenleving’. Hierin wordt cultuur geplaatst als tegenmacht versus de macht van ratio en economie. Cultuur dient om te spiegelen, wakker te schudden en te inspireren. Het Rijk geeft vier uitgangspunten waarbij wij willen aansluiten: - verbreding en vernieuwing - een sterke cultuursector - cultuur is voor iedereen - cultuur is grenzeloos Wij leveren daarnaast onverminderd een grote bijdrage aan de culturele basis. Dit doen we onder andere door: - het faciliteren van Cultureel Centrum Elckerlyc. - te zorgen dat er een bibliotheek is waar mensen de kans krijgen hun talenten te ontplooien en optimaal deel te nemen aan onze samenleving.

- te zorgen dat muziekverenigingen, musea, en cultuurhistorische bezienswaardigheden en gebouwen blijven bestaan. - het stimuleren van binnen- en buitenschools cultuuronderwijs. Activiteiten in 2023 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2023 hebben uitgevoerd. Ambitie 1: stimuleren van gezondheidsbevordering, sporten en bewegen voor jong en oud 1. We verbinden sportcoaches, positief jeugd- en ouderenbeleid en lokaal sportakkoord. De Brede Regeling Combinatiefunctionarissen en de regeling Uitvoering Sportakkoord zijn vanaf 2023 onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA 2023-2026). Hierdoor wordt nadrukkelijker een verbinding gelegd tussen sport en bewegen en de andere thema's binnen het GALA. In 2023 hebben wij het lokale Sportakkoord herijkt. Dit was een voorwaarde om voor de periode 20232026 subsidie te blijven ontvangen van het Rijk. De herijking is samen met vertegenwoordigers van de Sportraad, de Sportcoaches en Actief Hilvarenbeek gedaan. Ook is de cofinanciering tot en met 2025 opgenomen in de begroting. De sportcoaches vormen de verbinding tussen het onderwijs, de kinderopvang, de verenigingen, de Sportraad en het jongerenwerk. Zij zien de jeugd voor, tijdens en na schooltijd. Zo kregen in 2023 alle groepen van de basisscholen minimaal één uur per week bewegingsonderwijs volgens de BeweegMethode.

Ook zijn de sportcoaches aanjager van projecten zoals de Koningsspelen (1.200 kinderen in 2023), Nationale Sportweek en Sjors Sportief (691 inschrijvingen, waarvan 347 unieke deelnemers in 2023) en Sjors 11

Creatief (152 inschrijvingen, waarvan 103 unieke deelnemers in 2023). Daarnaast zijn zij vertegenwoordigd in Actief Hilvarenbeek, waar de verbinding met andere maatschappelijke partijen tot stand komt. 2. Inzetten sportcoach voor senioren In 2023 zijn sportcoaches voor de doelgroep senioren zo'n 16 uur per week actief geweest. Onder begeleiding wordt wekelijks gesport in Biest-Houtakker (15-20 personen), Esbeek (15-20 personen) en in Hilvarenbeek (10 personen). Ook is een pilot gestart met een badmintongroep. Bij succes wordt aansluiting gezocht bij de badmintonvereniging. In 2023 is gestart met de Sociale Sportschool in de Clossenborgh. Jongeren en ouderen sporten hierbij samen. Tot slot vormen de sportcoaches de schakel met activiteiten van Uniek Sporten en spelen ze een rol bij o.a. de Vitaliteitsdagen en de Nationale Diabeteschallenge. 3. Uitvoeren ambities uit het lokaal sportakkoord De Sportraad, Actief Hilvarenbeek en Uniek Sporten Midden Brabant zijn belangrijke partners bij uitvoering van het Sportakkoord. De partners van Actief Hilvarenbeek bepalen gezamenlijk welke activiteiten georganiseerd worden op het gebied van sport, bewegen en gezondheid die bijdragen aan de ambities uit het Sportakkoord. Zo zijn in 2023 o.a. de Diabetes Challenge, activiteiten rondom de opening van de nieuwe atletiekbaan en de Vitaliteitsdag georganiseerd.

De Sportraad heeft ook in 2023 haar rol vervuld als belangenbehartiger en ondersteuner van de verenigingen, als organisator van het Sportgala en bij het organiseren van activiteiten rondom een veilig sportklimaat (bijeenkomst voor vertrouwenscontactpersonen). 4. Opstellen accommodatie- en vastgoedbeleid In 2023 zijn we aan de slag gegaan met het opstellen van accommodatie- en vastgoedbeleid voor de functies sport en bewegen, onderwijs, gemeenschapshuizen, jeugdvoorzieningen, kunst en cultuur en zorgvoorzieningen. De stakeholders en uw raad hebben we op verschillende participatiebijeenkomsten meegenomen in het proces en input opgehaald om de verschillende bouwstenen/uitgangspunten voor het beleid te bepalen. Daarnaast hebben we middels deze input het proces op punten aangescherpt en extra participatiemomenten toegevoegd. Uw raad is middels verschillende raadsinformatiebrieven over het proces geïnformeerd. Tot slot is er een openbaar dossier in het raadsinformatiesysteem aangemaakt, zodat iedereen de informatie en belangrijkste documenten inzake het proces kan blijven inzien, dossieroverzicht Accommodatie- en vastgoedbeleid. De besluitvorming staat gepland in 2024. Ambitie 2: Er is sprake van een adequate culturele infrastructuur die het onder meer mogelijk maakt dat iedereen die dat wil, kan meedoen aan cultuur. 5.

Inventariseren culturele sector In 2023 is de culturele sector in beeld gebracht. Op grond van deze foto wordt in 2024 cultuurbeleid opgesteld. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema.

Lasten en baten Lasten en baten

Lasten Baten Totaal Lasten en baten Reservemutatie Lasten Baten Totaal Reservemutatie Eindtotaal

Bijgestelde begroting 2023

Jaarrekening 2023

Saldo 2023

-2.982 420 -2.563

-2.978 489 -2.489

4 70 74

321 321 -2.242

322 322 -2.166

1 1 75

12

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 75.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2023. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

Thema 3

Onderwijs

Onze ambities ‘Kinderen ontwikkelen zich tot gelukkige inwoners die erbij horen en meedoen in de samenleving’. De ambities voor het thema onderwijs hebben we geconcretiseerd in de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Binnen het onderwijs willen we bijdragen aan de optimale doorgaande ontwikkeling van alle Hilvarenbeekse leerlingen. Dat doen we door hen een goede start te bieden waarbij zij gelijke ontwikkelingskansen krijgen, en gestimuleerd worden hun talenten aan te spreken en zelfvertrouwen op te bouwen door middel van een kwalitatief sterk aanbod en goede begeleiding; in een veilige en vertrouwde omgeving, op een passende plek, zo thuisnabij mogelijk. Activiteiten in 2023 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2023 hebben uitgevoerd. Ambitie 1: Kinderen ontwikkelen zich tot gelukkige inwoners die erbij horen en meedoen in de samenleving 1. Vaststellen van de Lokale Educatieve Agenda (LEA) De LEA is door de raad vastgesteld in 2023. Op grond van de LEA is een aantal subsidieregelingen opgesteld die onderwijs en opvang de mogelijkheid hebben geboden acties uit te zetten op het vlak van o.a.: - Mentale weerbaarheid. - Taalonderwijs aan nieuwkomers. - Extra ondersteuning op het vlak van meerbegaafdheid. - Doorgaande lijn van voorschool naar vroegschool. Daarnaast zijn resultaatafspraken gemaakt die in 2024 inzage geven in de opbrengsten.

Verder is het onderwijsachterstanden beleidsplan vastgesteld, inclusief de subsidieregelingen die hieraan gekoppeld zijn. In het plan zijn resultaatafspraken gemaakt die moeten leiden tot het voorkomen en wegwerken van taalachterstanden bij kinderen in de leeftijd 2-7 jaar. 2. Analyseren zorgstructuur binnen het onderwijs In 2023 is in een mini-conferentie met partijen van onderwijs, kinderopvang, gemeente en zorgpartijen een analyse van de zorgstructuur in Hilvarenbeek gemaakt. Daar is een aantal speerpunten uit voortgekomen die in 2023 in een werkgroep zijn uitgewerkt, nl: - Inzicht voor alle deelnemers hoe de zorgstructuur is opgebouwd, inclusief stroomdiagram. - Overzicht van bestaande acties, interventie en mogelijkheden rond de zorg. Daarbij is ook duidelijk geworden waar dubbelingen en hiaten in het aanbod zitten. Ambitie 2: Goede onderwijshuisvesting 3. Voorbereiden nieuwbouw Samenwijscentrum St. Jozef in Haghorst In 2023 is een besluit genomen over de planvariant voor project Hart van Haghorst waar nieuwbouw van de school in Haghorst deel van uitmaakt. De planologische procedure is in 2023 voorbereid en het ontwerp bestemmingsplan is ter inzage gelegd. Voor informatie over het project verwijzen we naar hoofdstuk Belevend punt 6. 4. Herontwikkelen Samenwijscentrum Doelakkers in Hilvarenbeek In 2023 is het project “realisatie Samenwijscentrum Doelakkers” opgepakt.

Dit heeft geresulteerd in de vaststelling van een plan van aanpak door het college en de gemeenteraad. In 2023 zijn alleen nog 13

kosten gemaakt voor de inhuur van projectleiding. In 2024 krijgt het project een vervolg met het opstellen van een programma van eisen. In het kader van de begroting is het investeringsbedrag voor Samenwijscentrum Doelakkers teruggebracht van € 8,4 miljoen naar € 6,8 miljoen euro. De reden voor deze aanpassing is dat het eerder in de begroting benoemde bedrag niet overeenkomt met het gekozen scenario. De keuze is gemaakt voor scenario 2 (nieuw Samenwijscentrum Doelakkers op de huidige locatie). Het vastgestelde krediet is gebaseerd op scenario 1 (nieuwbouw op Slibbroek). Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema.

Lasten en baten

Bijgestelde begroting 2023

Lasten en baten

Lasten Baten Totaal Lasten en baten Reservemutatie Lasten Baten Totaal Reservemutatie Eindtotaal

Jaarrekening 2023

Saldo 2023

-1.634 433 -1.202

-1.713 581 -1.132

-78 148 70

16 16 -1.186

16 16 -1.116

70

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 70.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2023. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

Thema 4

Gezondheid

Onze ambities Positieve gezondheid is een belangrijk uitgangspunt in ons beleid. Het accent ligt niet op ziekte. Maar op mensen zelf, op hun veerkracht en wat hun leven betekenisvol maakt. Positieve gezondheid is een bredere kijk op gezondheid. Met die bredere benadering dragen we bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Het sluit daarmee aan op de ambities van het koersdocument Sociaal Domein. Bij gezond leven hoort ook het bevorderen van een gezonde leefstijl, zoals genoeg bewegen en gezonde voeding en inwoners blijven wijzen op de nadelige gezondheidseffecten van roken, alcohol en drugs. Activiteiten in 2023 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2023 uitvoeren Ambitie 1: Actief en preventief tegengaan van alcohol- en drugsgebruik 1. Heroriëntatie werkgroep alcohol en drugs Vanuit een werkgroep, waarin partners als Novadic Kentron, Halt, GGD en jongerenwerk participeren, is in het afgelopen jaar vanuit een activiteitenplan uitgebreid ingezet op middelenpreventie. Zowel middels o.a. voorlichting/ campagnes, dialoog, bijeenkomsten en inloop is geprobeerd jongeren als ook hun ouders te bereiken. Voorbeelden van activiteiten zijn de gesprekken met diverse jongerenteams van sportverenigingen over middelen en ervaren groepsdruk.

Ook bijeenkomsten voor ouders over het puberbrein en middelengebruik.

14

Ambitie 2: Actief inzetten op een gezonde leefstijl 2. Opstellen nieuwe regionale nota Publieke Gezondheid In 2023 is de nieuwe regionale nota publieke gezondheid Midden-Brabant 2024-2027 ‘Koers houden met een sterke basis’ opgesteld. GGD is penvoerder en de nota is opgesteld door de verschillende gemeentes in de Regio Hart van Brabant en is daarmee het nieuwe regionale gezondheidsbeleid. In deze regionale nota worden de gezamenlijke ambities met elkaar verbonden. Deze nota wordt verwerkt in een uitvoeringsprogramma, waarin alle activiteiten voor het komend jaar worden vastgelegd. Voor 2024 wordt daaraan gewerkt. Daarnaast wordt er gekeken naar de verbinding tussen de regionale nota, het integraal zorgakkoord (IZA) en het 'Gezond en actief leven akkoord’ (GALA). In 2024 zal deze nota vastgesteld worden door alle raden van de verschillende gemeentes. 1 februari neemt de raad van Hilvarenbeek een besluit. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema.

Reservemut Lasten en baten

Lasten en baten

Lasten Baten Totaal Lasten en baten Eindtotaal

Bijgestelde begroting 2023 -780 151 -629 -629

Jaarrekening 2023

Saldo 2023 -721 138 -583 -583

59 -14 46 46

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 46.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2023. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

15

Programma 2

1.2 Belevend Hilvarenbeek

Dit programma gaat over het onderhouden en versterken van de kwaliteit van onze fysieke leefomgeving. We maken daarvoor plannen, richten de openbare ruimte in en onderhouden deze. We stellen beleidsinstrumenten vast voor ruimtelijke ordening en volkshuisvesting en voeren het beleid uit door vergunningen te verlenen, faciliteiten te verstrekken en gebieden te (laten) ontwikkelen. Dit programma bestaat uit de volgende thema’s, die we in dit hoofdstuk verder toelichten: 1. Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting 2. Verkeer en Vervoer 3. Openbare ruimte 4. Milieu 5. Buitengebied 6. Openbare Orde en Veiligheid

Thema 1

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

Onze ambities Ruimtelijke ordening In het ruimtelijk domein hebben we de ambitie om integraal te sturen op versterking van de ruimtelijke kwaliteit (gebouwde omgeving, buitengebied, natuur&landschap, erfgoed) van onze gemeente. Die ruimtelijke kwaliteit is namelijk een belangrijke drager van onze dorpse identiteit en bepaalt mede het met plezier en trots wonen in Hilvarenbeek. Sturing gaat vanaf 2024 plaatsvinden via een programmatische aanpak en vanaf 2025 via de nieuwe Omgevingsvisie, waarmee we eigen plannen kunnen beoordelen op hun bijdrage aan de Beekse identiteit. Initiatieven van uit de samenleving kunnen we beter ondersteunen. Volkshuisvesting Om Hilvarenbeek vitaal te houden is het noodzakelijk dat er voldoende en passend woningaanbod is voor starters, gezinnen en senioren. Het is immers deze mix die er voor zorgt dat onze samenleving kan bruisen. Naast voldoende en passend woningaanbod zijn ook voldoende bouwlocaties nodig. Door lokaal, met initiatiefnemers en marktpartijen, en regionaal, met mede-overheden, samen te werken, zorgen we voor een goed passende volkshuisvesting. We kijken ook naar de behoefte aan andere woonvormen en andere oplossingen voor het woningtekort. Naast kwantiteit is ruimtelijke kwaliteit van bouwplannen ook onze ambitie, waarbij inpasbaarheid in onze gebouwde omgeving en natuur & landschap belangrijke kaders zijn.

Planvorming vindt bovendien altijd plaats met zorgvuldige participatie met de omgeving. Ambitie 1: doelgroepgerichte betaalbare woningen bouwen in alle kernen 1. Opstellen kaders, waaronder woonzorgvisie In 2023 werkten we aan een lokale Woonzorgvisie voor onze gemeente. We organiseerden verschillende bijeenkomsten voor geïnteresseerden en belanghebbenden om input op te halen. Ook hielden we een 16

oriënterende bijeenkomst voor de plenaire commissie, waarbij we input ophaalden over de belangrijkste kaders voor de visie. We stelden vervolgens een conceptversie van de visie op. Hierbij hielden we rekening met de inhoud van de Regionale Woonzorgvisie. De vaststelling van de Woonzorgvisie staat gepland in het tweede kwartaal van 2024, waarna we aan de slag gaan met het opstellen van het uitvoeringsprogramma. Hier is budget voor beschikbaar gesteld wat we in 2023 nog niet hebben gebruikt. We vragen hier een budgetoverheveling voor aan. Verder is een addendum op de woonvisie in de raad vastgesteld. De notitie Dorps Bouwen is geëvalueerd, aangepast en vastgesteld. Ook hebben we een start gemaakt met de beleidsregels rondom kavelsplitsing, woningsplitsing en kamerverhuur. 2. Intensiveren woningbouw De vervolgfase van plangebied de Leeuwerik voor ruim 70 woningen is in voorbereiding genomen. Voor Beverakkers 5, Vroonacker 4 en Hart van Haghorst is de planologische procedure eind 2023 opgestart. De procedure van De Welder 2 in Haghorst werd afgerond. Het plan kan in uitvoering genomen worden. In Gelderakkers 2 wordt inmiddels volop gebouwd. Zo'n 60 woningen zijn vergund of in uitvoering. In het onherroepelijke plan voor het Hispohalterrein is vergunning afgegeven voor het gezondheidscentrum en de eerste 15 woningen.

Daarnaast zijn nog diverse woningbouwinitiatieven van ontwikkelaars ter hand genomen, procedureel afgerond of in uitvoering genomen, zoals Biestsestraat 42, Brouwershof 2, De wingerd, Diessenseweg 99 en Roodloop/Tilburgseweg. De hier genoemde plannen samen bieden ruimte voor 670 nieuwe huizen in de gemeente. Er zijn verder nog verschillende initiatieven, die heel klein zijn of in een nog vroege fase verkeren. 3. Project verbeteren bouwproces In 2023 hebben wij drie programma's uitgewerkt: Wonen, Duurzaamheid en Ruimtelijke Kwaliteit. We hebben de in GHO-verband vastgestelde methode van Projectmatig Creëren voor elk nieuw project toegepast. Voor een aantal lopende projecten is de projectopdracht en het projectplan met terugwerkende kracht beschreven en vastgesteld. Om binnen een project grip te krijgen op de (kortste) doorlooptijd is voor het planningssysteem MsProject gekozen. Het aantal licenties is uitgebreid. De functie Projectondersteuning is geïntroduceerd. Ambitie 2: behouden en versterken unieke karakter dorpskernen 4. Uitwerken gebiedsontwikkeling Haghorst en Ambrosiusweg Het verwezenlijken van een upcycle village op de beoogde locatie of op alternatieve locaties in de directe nabijheid op het grondgebied van Hilvarenbeek is niet haalbaar gebleken. Met de initiatiefnemers worden gesprekken gevoerd over andere alternatieve invullingen van de betrokken locaties. 5.

Gebiedsvisie De Baars In 2023 hebben we het Kader van Randvoorwaarden en het participatieplan, welke als basis dienen voor het opstellen van de gebiedsvisie, vast laten stellen door stuurgroep De Baars. Daarna is het project even stil komen liggen, in afwachting van de oprichting van het Publiek Ontwikkelbedrijf (POB). Nadat het POB in juli 2023 is opgericht, is er een projectleider POB geworven en aangesteld. Deze vormt samen met de (namens de vier gemeenten) geworven gebiedsregisseur een duo om te komen tot de gebiedsvisie De Baars. 6. Uitwerken sociaal ruimtelijke visie Haghorst In 2023 hebben we een financiële inschatting gemaakt voor het onderdeel Hart van Haghorst binnen de sociaal ruimtelijke visie voor Haghorst. Op basis van alle vergaarde informatie (incl. de second opinion van Antea Group), is een besluit genomen over de planvariant voor Hart van Haghorst zijnde de ‘compacte variant’. Dat is het vertrekpunt voor de verdere uitwerking van het project. 17

7. Uitvoeren Centrumvisie In 2023 pakten we diverse onderwerpen uit het Uitvoeringsprogramma Centrumvisie verder op. U kunt daarbij denken aan onderwerpen zoals continueren aanjaagteam, afsluiten Hoge Zij, versterken merk “Het is hier Echt”, in actie tegen leegstand, realiseren openbare sanitaire voorziening, parkeerbeleid en herinrichting van enkele straten. De centrumvisie en het bijbehorende uitvoeringsprogramma zijn vastgesteld in respectievelijk 2020 en 2021. Het uitvoeringsprogramma bevat verschillende onderwerpen die in het centrum aan de orde zijn. Bij ieder onderwerp is aangeduid in welk jaar het opgepakt wordt en door wie. Deze planning zal in 2024 tegen het licht gehouden worden op haalbaarheid en financiën. In dit uitvoeringsprogramma zijn nog niet alle onderdelen geraamd in de kosten. We hebben extra budget gevraagd voor zaken als het afsluiten of autoluw van de Hoge Zij (€ 50.000 in 2023). Voor het maken van een dwaalmilieu in het centrum en een plan voor de toekomstige herinrichting van het centrum is € 50.000 voor 2024 in onze begroting opgenomen. 8. Gebiedsontwikkeling N269 Op basis van de intentieovereenkomst, welke de provincie en gemeente hebben gesloten in 2019, zijn we in een gebiedsgerichte aanpak aan het verkennen en onderzoeken hoe we met de betonbaan en omgeving N269 om kunnen gaan.

In 2023 is een verkenning uitgevoerd door Antea Group om alle varianten in beeld te brengen en daarbij voorkeursvarianten in beeld te hebben. Er heeft overleg met de provincie plaatsgevonden. We kijken daarbij integraal naar het gebied en de oplossingen ten behoeve van: een goede bereikbaarheid en verkeersveiligheid; doorstroming en beperken van overlast; natuuren energieopgaven wat bijdraagt aan o.a. het landschap. 9. Uitvoeren erfgoedbeleid In 2023 zijn we aan de slag met de Uitvoeringsagenda van de Erfgoedvisie. Deze agenda is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van Heemkundige Kring, Stichting Erfgoed Diessen en gemeente. We hebben de agenda gezamenlijk opgesteld en daarbij rekening gehouden met ieders beschikbare middelen en tijd. Met de Heemkundige Kring en Stichting Erfgoed Diessen is een aantal keren overleg gevoerd op ambtelijk niveau hoe we invulling kunnen geven aan de Uitvoeringsagenda. Dit heeft in ieder geval geresulteerd in de organisatie van de Monumentendag door de Heemkundige Kring. Hiervoor hebben wij middelen gefaciliteerd. Daarnaast is bij de vaststelling van de begroting 2024 door uw raad voor de jaren 2024 en 2025 twee keer € 40.000 vrijgemaakt om uitvoering te geven aan de top 6 taken zoals die staan vermeld in de Erfgoedvisie.

Bij de vaststelling van de begroting 2022 is door uw raad besloten dat met ingang van 1 januari 2023 Welstand wordt afgeschaft. We hebben ons echter op het standpunt gesteld om de welstandstoets in Hilvarenbeek te continueren. Op basis van de Omgevingswet is de Adviescommissie Omgevingskwaliteit met ingang van 1 januari 2024 ingesteld ter vervanging van de Monumentencommissie en de Welstandscommissie. Ambitie 3: Maken Omgevingsvisie 10. Maken omgevingsvisie In 2023 en 2024 stellen we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties een omgevingsvisie op voor de fysieke leefomgeving inclusief gezondheid. De omgevingsvisie vervangt de structuurvisie en gaat uit van de kernwaarden uit de Toekomstvisie. Deze kernwaarden - kwaliteit, samenwerking, gemeenschapszin, eigen verantwoordelijkheid en kleinschaligheid - kozen onze inwoners ruim tien jaar geleden en zijn nog altijd merkbaar aanwezig in onze samenleving. Planning is dat uw raad in 2025 de omgevingsvisie kan vaststellen. Daarna stellen we een Uitvoeringsprogramma op. We hebben een adviesbureau ingeschakeld om ons te helpen bij het opstellen van de omgevingsvisie. De kosten voor dit bureau passen binnen het beschikbare budget uit de voorjaarsnota 2020. Voor het uitvoeringsprogramma is nog geen budget beschikbaar gesteld. 18

Het opstellen van een omgevingsvisie is een verplichting uit de Omgevingswet. Wij zien het liever als een kans om het toekomstbeeld voor Hilvarenbeek vast te leggen. En om daar vervolgens op te kunnen sturen. Waar bouwen we woningen? Waar is ruimte voor nieuwe bedrijven? Wat vinden we belangrijk bij een gezonde leefomgeving? Op welke plekken willen we behouden wat we nu hebben? Ambitie 4: Voldoen aan onze wettelijke taak van het huisvesten van statushouders 11. Onderzoek tussenvoorziening Nieuwe Erf Geheel 2023 is de Nieuwe Erf voornamelijk gebruikt voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraine. Maar daarnaast is er ook sprake van een beperkt aantal statushouders ter plaatse. De situatie op de woningmarkt heeft er echter voor gezorgd dat er niet of nauwelijks sprake is geweest van uitstroming vanuit deze locatie. Aldus is er sprake van een achterstand in huisvesting van statushouders. In 2023 was er wettelijke taakstelling om 35 statushouders te huisvesten, daarvan is voor 11 woonruimte gevonden, al dan niet in de Nieuwe Erf. 43 personen wachten begin 2024 nog op woonruimte in Hilvarenbeek. De provincie heeft de gemeente onder toezicht geplaatst. Op verzoek van de provincie hebben we een plan van aanpak opgesteld om de achterstand weg te werken. Hierover bent u geïnformeerd via RIB 2023-128. Deze inspanningen hebben er nog niet toe geleid dat de achterstand is gewerkt.

In 2024 krijgt dit uiteraard een vervolg. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema.

Lasten en baten Lasten en baten

Lasten Baten Totaal Lasten en baten Reservemutatie Lasten Baten Totaal Reservemutatie Eindtotaal

Bijgestelde begroting 2023

Jaarrekening 2023

Saldo 2023

-10.606 9.224 -1.382

-3.992 2.865 -1.127

6.614 -6.358 255

-835 622 -213 -1.595

-375 435 59 -1.068

460 -188 272 527

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 527.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2023. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

Thema 2

Verkeer en vervoer

Onze ambities Een toegankelijk en veilig openbaar gebied voor alle inwoners. We hebben de maatregelen voor het vergroten van de verkeersveiligheid onder andere opgenomen in het Gemeentelijk Verkeersplan (GVP) en in het Parkeerbeleidsplan. Ook in de centrumvisie zijn verkeersveiligheid en toegankelijkheid belangrijke onderwerpen. Daarnaast streven we naar een weginrichting die de verkeersveiligheid verhoogd. Bijzonder aandachtspunt is de toegankelijkheid van voetpaden en fietspaden. We voeren de werkzaamheden hoofdzakelijk uit door ‘werk met werk’ met werk te maken, waarbij reconstructies van wegen - of onderhoud aan wegen en riolering - tegelijkertijd een kans bieden om de verkeersveiligheid te optimaliseren.

19

Activiteiten in 2023 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2023 hebben uitgevoerd. Ambitie 1: zorgen voor een toegankelijk en veilig openbaar gebied 1. Uitwerken alternatieve routes landbouwverkeer De afgelopen jaren heeft het Team Landbouwverkeer gewerkt aan de eerste stappen op weg naar een sluitend netwerk van alternatieve routes om de dorpskern heen. Dat netwerk omvat vier kwadranten. In 2021 stelde uw raad het tracé voor beide westelijke kwadranten vast. Nadat er bezwaar was ingediend tegen beide vergunningen voor deze kwadranten, hebben we de vergunningsaanvragen ingetrokken. We voeren eerst een onderzoek naar stikstof uit voordat we de vergunningen opnieuw aanvragen. In 2022 voerden we een experiment uit om landbouwvoertuigen toe te staan op een deel van de provinciale weg N269 (van kluifrotonde Diessenseweg in Hilvarenbeek tot rotonde bij De Mierbeek in Esbeek). De resultaten van dit onderzoek zijn in beeld gebracht en op basis daarvan besluiten we samen met de provincie of dit een definitieve oplossing kan zijn. Verder hebben we in 2023 de mogelijkheden voor het noordoostelijk kwadrant onderzocht. We bekeken de optie om gebruik te maken van de betonbaan - parallel aan de provinciale weg - en de mogelijkheden op de Lange Dijk, parallel aan de andere kant van de provinciale weg. 2. Autoluw of autovrij maken Hoge Zij In 2023 is de Hoge Zij autovrij gemaakt.

De kosten bleken beperkt, waardoor er sprake is van een restantbedrag. Ambitie 2: het ontwikkelen van een nieuwe mobiliteitsvisie 3. Ontwikkelen nieuw mobiliteitsbeleid In 2023 zijn we gestart met de voorbereidingen van dit beleidsproces. Conform het collegeprogramma zijn we hier Q4-2023 mee gestart. Met dit plan van aanpak kunnen we in 2024 starten we met de uitvoering van dit beleidsproces. 4. Ontwikkelen nieuw parkeerbeleid Bij nader inziens stellen we het nieuwe parkeerbeleid op zodra het mobiliteitsbeleid is vastgesteld. In het mobiliteitsbeleid maken we keuzes die ook van invloed zijn over hoe om te gaan met het parkeren in onze gemeente. Daarnaast hangt het ook samen met keuzes die in de omgevingsvisie worden gemaakt. Het nieuwe parkeerbeleid kan hier sturing aan gaan geven. 5. Ontwikkelen nieuw Laadpalenbeleid elektrische voertuigen In 2023 is gestart met de aanbesteding voor een regionaal laadpalenbeleid. In 2024 is gestart met de uitvoering. Dit heeft samenhang met het thema duurzame mobiliteit. Het beleid wordt in 2024 opgeleverd. Dit beleid wordt volledig gefinancierd vanuit de regio Hart van Brabant. 6. Mostaert We hebben de Mostaert faciliterend ondersteunt en afspraken gemaakt over de vervolgstappen. We zijn gestart met een kosten- en batenanalyse voor de herinrichtingsplannen.

Het woningbouwinitiatief is hiervan ''losgekoppeld'' en kan starten met de voorbereidingen van de ruimtelijke procedure. Verder is er een onafhankelijke verkeersveiligheidsanalyse uitgevoerd over het plan van de dorpscoöperatie Esbeek. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema.

20

Lasten en baten Lasten en baten

Lasten Baten Totaal Lasten en baten Reservemutatie Lasten Baten Totaal Reservemutatie Eindtotaal

Bijgestelde begroting 2023

Jaarrekening 2023

Saldo 2023

-1.588 97 -1.492

-1.487 104 -1.383

101 7 108

-4 43 39 -1.453

-4 36 32 -1.352

-7 -7 101

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 101.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2023. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

Thema 3

Openbare ruimte

Onze ambities Behouden en versterken van het groene karakter. Dat is wat we willen bereiken. Het is ook één van de ambities uit de toekomstagenda HLVRNBK2030 en het Samenlevingsakkoord 2022-2026. We vinden het belangrijk om biodiversiteit in onze openbare ruimte te hebben. We stimuleren dat inwoners hun kennis en kunde inzetten om de leefbaarheid te behouden en te bevorderen. We moeten zuinig zijn op onze zandpaden en bermen. Ze bieden leefruimte aan vogels, kleine zoogdieren, insecten, bloemen en planten. We beschermen cultuurhistorisch waardevolle zandpaden en zetten ons in voor een verantwoord en gifvrij bermbeheer langs de paden. Meer over onderhoud van openbaar groen, openbare verlichting of speeltoestellen in de openbare ruimte leest u in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Activiteiten in 2023 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2023 hebben uitgevoerd. Ambitie 1: Behouden en versterken groene karakter van onze gemeente 1. Versterken dorpshart van elke kern In het Samenlevingsakkoord lezen we dat het dorpshart van elke kern belangrijk is. We hebben aandacht om dit te versterken. Bij de reguliere onderhoudswerkzaamheden houden we hier structureel rekening mee. Daar waar we werk met werk kunnen maken nemen we deze locaties gelijk mee om deze mooier en veiliger te maken.

In 2023 hebben in de dorpskernen van Biest-Houtakker en de Haghorst een groene versterking uitgevoerd. Voor deze werkzaamheden is het, door de raad ter beschikking gestelde budget van € 80.000 ingezet (amendement A-08 dd. 11-11-2021). 2. Verbinden kernen met wandelpaden In 2023 hebben we diverse groene ruimtes rondom de kernen onderhouden en aangevuld met groene elementen. In 2024 gaan verder met het onderhouden van groene ruimtes rondom de kernen zodat inwoners en toeristen kunnen genieten van de natuur in het buitengebied. Naast natuurbeleving draagt dit ook bij aan de gezondheid van onze inwoners. 3. Uitvoeren beleidskader bomen In 2023 hebben we de eerste stap gezet om de wortelopdruk-problematiek aan te pakken.

21

De Lijsterboog in Hilvarenbeek is onderhanden genomen. Dit was een goede start naar het volgende projecten. De straat is op gebied van wegbeheer en groenbeheer helemaal op orde gebracht. De voetpaden en ongelijkheden in de straat opnieuw bestraat. 16 bomen gekapt en 21 bomen terug geplant. Naast het vervangen van bomen planten we ook nieuwe bomen voor de vergroening van onze leefomgeving en het verhogen van de biodiversiteit. In 2023 zijn door de gemeente 35 bomen gekapt en 120 bomen terug geplant. Dit gaan we in 2024 voortzetten. Het uitgangspunt bij de aanplant van bomen was en is dat iedere boom op een veilige manier zijn soorteigen grootte moet kunnen bereiken. Wanneer dit niet mogelijk is, wordt de boom op een andere locatie aangeplant. Op deze manier voeren we een duurzaam en realistisch boombeheer en voorkomen we onveilige situaties, frustraties en extra onderhoudskosten in de toekomst. Budget hiervoor is opgenomen in de begroting. 4. Maaien bermen en sloten Het oude bestek voor het maaien van bermen en sloten is afgelopen. Dit was het goede moment om alle areaalgegevens, werkwijzen, maairegimes enz tegen het licht aan te houden. In het nieuwe bestek hebben rekening gehouden met vernieuwde inzichten voor het beheer van de bermen en watergangen. We hebben diverse stroken en velden ingezaaid met een bloemenmengsel geschikt voor de specifieke locatie.

Maairegimes aangepast naar bloeitijd en nectarwaarde. Wijze van maaien en het laten liggen/verzamelen van maaisel. De verwerking van het bermenmaaisel. Gedurende het bestekproces is ook regelmatig input gegeven door bijv. ecologen, gebiedsbeheerders en aanwonende. We hebben een nieuw bestek opgesteld en op de markt gezet. De aanbesteding loopt nog. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema.

Lasten en baten

Bijgestelde begroting 2023

Lasten en baten

Lasten Baten Totaal Lasten en baten Reservemutatie Baten Totaal Reservemutatie Eindtotaal

Jaarrekening 2023

Saldo 2023

-1.927 52 -1.875

-1.698 40 -1.657

230 -12 218

-1.875

-1.657

218

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 218.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2023. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

Thema 4

Milieu

Onze ambities Binnen dit thema staat duurzaamheid centraal. We zien duurzaamheid als rode draad door allerlei ontwikkelingen en activiteiten heen. We kijken integraal naar het onderwerp duurzaamheid, want er is samenhang met de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS), Global Goals, brede welvaart en het sociaal domein. Het beslaat de transitie op diverse disciplines, als energie, warmte, grondstoffen, klimaat, water en mobiliteit. We moeten rekening houden met beleid van bovenaf en externe factoren, maar gaan lokaal realistisch aan de slag met mogelijkheden die er zijn.