14 Begroting 2025 (3 boekwerk)
Tekst van het document
A9
Begroting 2025
Begroting 2025 Hilvarenbeek, 24 september 2024 Versie 2.1 Zaaknr 88419 Gemeente Hilvarenbeek Postbus 3 5080 AA Hilvarenbeek Bezoekadres: Vrijthof 10 5081 CA Hilvarenbeek Telefoon (013) 505 83 00 E-mail gemeente@hilvarenbeek.nl Internet www.hilvarenbeek.nl
Inhoudsopgave Inleiding Beleidsbegroting 1.
Programmaplan .................................................................................................................. 13 1.1 Samenlevend Hilvarenbeek ......................................................................................................... 14 1.2 Belevend Hilvarenbeek................................................................................................................ 28 1.3 Ondernemend Hilvarenbeek ....................................................................................................... 49 1.4 Dienstverlenend Hilvarenbeek .................................................................................................... 52 1.5 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .............................................................................. 58 1.6 Overhead en VPB......................................................................................................................... 63 2. Paragrafen .......................................................................................................................... 70 2.1 Lokale heffingen .......................................................................................................................... 71 2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................................................
78 2.3 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 84 2.4 Financieringsparagraaf ................................................................................................................ 88 2.5 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................ 92 2.6 Verbonden partijen ..................................................................................................................... 99 2.7 Grondbeleid ............................................................................................................................... 104 2.8 Wet Open Overheid (Woo) ....................................................................................................... 107 3. Uiteenzetting van de financiële positie en toelichting .........................................................109 3.1 Overzicht van baten en lasten incl. meerjarenraming .............................................................. 110 3.2 Meerjarige vermogenspositie (balansprognose) ...................................................................... 124 4.
Bijlagen .............................................................................................................................129 4.1 Beleidsindicatoren ..................................................................................................................... 130 4.2 Overzicht reserves en voorzieningen ........................................................................................ 133 4.3 Overzicht investeringen (meerjarig).......................................................................................... 134 4.4 Onderbouwing kostendekkendheid heffingen.......................................................................... 140 4.5 Risicokaart ................................................................................................................................. 143 4.6 Berekening renteresultaat ........................................................................................................ 152
Inleiding Begroting uitwerking van scenario Samenwerkend Hilvarenbeek We beleven een tijd van grote veranderingen en grote uitdagingen. De klimaatverandering, een wooncrisis, onder druk staande zorg, migratie en (internationale) veiligheid . Op Europees en landelijk niveau worden hierover beslissingen genomen die ons raken. Als gemeente merken we ook meer en meer dat deze uitdagingen niet alleen lokaal oplosbaar zijn. Daarom is het goed om te bepalen hoe we als gemeente de toekomst in gaan en die uitdagingen het beste kunnen aanpakken. Het college is blij dat uw raad daarvoor het denken in scenario’s als methode heeft omarmd. Denken in verband en toekomstgericht. En dat weer te vertalen in de begroting. Graag biedt het college u dan ook de begroting 2025 en de meerjarenbegroting 2026-2028 aan, met daarin een structureel sluitende jaarschijf 2025. In de begroting is uw besluitvorming van 4 juli verwerkt met betrekking tot de Strategische financiële analyse/Voorjaarsnota 2024. Met dat besluit heeft u richtlijnen mee gegeven aan ons college met betrekking tot nieuwe ontwikkelingen en dekkingsmaatregelen binnen het door u gekozen scenario Samenwerkend Hilvarenbeek. Het college heeft in de voorbereiding van deze begroting de conclusie getrokken dat nog aanvullende voorstellen nodig zijn, om als gemeente goed te kunnen functioneren in het door u gekozen scenario.
Deze vindt u verderop in deze inleiding terug en nader gemotiveerd in de begroting zelf. Verder is deze begroting gebaseerd op de Meicirculaire 2024. Zoals gebruikelijk ontvangt u de uitkomsten van de Septembercirculaire via een Raadsinformatiebrief en verwerken we de financiële consequenties daarvan in de Najaarsnota. Het door u gekozen scenario Samenwerkend Hilvarenbeek geeft aan dat de gemeente alleen als onderdeel van een netwerk de grote (regionale) maatschappelijke opgaven kan aanpakken. Dus willen en moeten we samenwerken met inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en andere overheden. Met duidelijkheid over de rollen die we daarbij als gemeente kunnen vervullen. En waarin we nadenken over effecten op de toekomst, ook als die tien of vijftien jaar verder ligt. Deze netwerksamenwerking vraagt ook om een samenhangende visie op de toekomst van onze gemeente, zowel in het sociaal als fysiek domein. In 2017 heeft u al het Koersdocument Sociaal Domein vastgesteld en werken we aan het versterken van de sociale basis. In 2024 heeft u richting gegeven in het fysiek domein door vaststelling van de Kernvisie omgevingsvisie (Samen gezond Groeien). Omdat onze inwoners, verenigingen en bedrijven niet leven en werken in twee domeinen, zullen we meer integraal binnen de domeinen samenwerken met onze samenleving.
Een goed voorbeeld van die integrale, netwerkgerichte aanpak is de recent door u vastgestelde Woonzorgvisie. De voorliggende begroting staat vol met acties en projecten waarmee de gemeente bijdraagt aan een sterkere, betere en mooiere Hilvarenbeekse samenleving. Het (geamendeerde) Collegeprogramma is onze leidraad. En het college staat met enthousiasme klaar om ook weer in 2025 aan de slag te gaan. Veel van de maatschappelijke opgaven waar we voor staan komen van het Rijk, dat verwacht dat we hier voortvarend mee aan de slag gaan. En daar wringt voor een groot deel de financiële schoen. Onze (deels opgelegde) ambities en de middelen die we krijgen van het Rijk sluiten niet op elkaar aan. Het ravijnjaar 2026 is nog steeds niet opgelost. Dit vertaalt zich in de meerjarenbegroting in jaarschijven die structureel negatief zijn. Terwijl de komende jaren mogelijk nog andere structurele uitgaven op ons af zullen komen. En dat brengt risico
4
met zich mee, waarvoor oplossingen moeten worden gezocht. Beheersbaarheid van het nu gepresenteerde tekort helpt in ieder geval. Vandaar het collegevoorstel om een structureel nadeel van maximaal 0,75% van het begrotingstotaal in onze begroting voor 2025 en het jaar 2028. Voor 2026 en 2027 zitten we daar iets boven (0,79% en 0,90%). Via het nog in te zetten participatietraject zal richting Voorjaarsnota 2025 worden bezien in welke mate het tekort kan worden beperkt. In uw besluitvorming van juli heeft u daarnaast een belangrijke impuls gegeven om oplossingen te verkennen. U heeft het college de opdracht gegeven om, binnen de contouren van het scenario Samenwerkend Hilvarenbeek, inwoners te raadplegen om inhoudelijk mee te denken over die oplossingen. Een goede zaak. En dit kan ook in een gemeente als de onze waar inwoners en organisaties sterk betrokken zijn. Samenwerkend zoeken naar de balans om de gemeentelijke financiën te verbeteren en maatschappelijke opgaven aan te pakken. Een plan van aanpak voor dit proces, heeft u ondertussen ontvangen. De ingebrachte ideeën gaan helpen om in de Voorjaarsnota 2025 verdere keuzes te maken. Keuzes waarbij als een paal boven water staat dat we die maken om nu én in de toekomst waardevol bij te blijven dragen aan onze samenleving. Om leefbaarheid, welvaart, wonen en zorg op peil te houden.
In goede samenwerking met alle betrokken maatschappelijke partijen en met een heldere koers. Wat het gaat kosten Aan de basis van deze begroting ligt de door uw raad vastgestelde Strategische analyse financiën inclusief Voorjaarsnota 2024, inclusief het aangenomen amendement. Dat wil zeggen dat onder andere de autonome ontwikkelingen, nieuwe ontwikkelingen en dekkingsmaatregelen waarover u besloot verwerkt zijn in de begroting en het meerjarenperspectief. Die uitkomsten vormen dan ook het vertrekpunt van deze begroting voor de jaren 2025 – 2028. Met deze begroting stellen we voor om een aantal nieuwe mutaties te verwerken in onze meerjarenbegroting. We gaan nu verder in op welke dit zijn. Bijgestelde begroting en meerjarenperspectief; waarbij - = nadelig
2025
2026
2027
2028
Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2024 incl. amendementen
1.080
966
396
-138
Structureel saldo
1.621
575
5
-98
Incidenteel saldo
-541
391
391
-40
1.a Meicirculaire 2024 structureel
-274
-372
29
95
1.b Meicirculaire 2024 incidenteel
30
0
0
0
Voorjaarsnota(+) 2024 incl. amendementen + meicirculaire 2024
836
594
425
-43
Structureel saldo
1.347
203
34
-3
Incidenteel saldo
-511
391
391
-40
2. Mutaties begroting 2025
-735
-429
-373
-298
-4
-98
-45
32
4. Actualisatie berekening leges
-128
-39
-39
-39
Subtotaal mutaties 2 tm 5
-867
-566
-457
-305
Structureel saldo
-867
-566
-475
-305
Incidenteel saldo
0
0
0
0
Saldi begroting 2025 -2028
-31
28
-32
-348
Structureel saldo
480
-363
-423
-308
Incidenteel saldo
-511
391
391
-40
+0,91%
-0,79%
-0,90%
-0,66%
3. Reguliere Financiële technische mutaties begroting 2025
Begrotingsresultaat in % van het begrotingstotaal
5
1. Meicirculaire 2024 Met knop 19 van de Voorjaarsnota(+) 2024 verwerkten we een voorlopige prognose van de meicirculaire in onze begroting. We informeerden u met RIB 2024-52 over de definitieve financiële effecten van de circulaire. Deze effecten hebben we nu in de begroting 2025-2028 verwerkt. 2. Mutaties begroting 2025 We stellen als college voor om een aantal nieuwe ontwikkelingen die u als raad niet had aangezet, alsnog aan te zetten. Verder stellen we voor om een aantal dekkingsmaatregelen alsnog te laten vervallen. Tenslotte stellen we voor in te stemmen met een viertal nieuwe ontwikkelingen, die niet waren opgenomen in de voorjaarsnota. U vindt de toelichting van de betreffende mutaties terug bij de verschillende programma’s (Prog) van de begroting. Specificatie Mutaties Begroting 2025 waarbij - = hogere lasten of lagere baten
Knop Prog
2025 2026 2027 2028
Mutaties Nieuwe ontwikkelingen uit de voorjaarsnota Transformatie sociaal domein
30
1.1
-75
-75
Versnelling realisatie locaties opvang/huisvesting ontheemden
32
1.1
-115
-15
-15
-15
Energietransitie in Programma Duurzaamheid
47
2.4
-200
Dekking Energietransitie in Programma Duurzaamheid
47
2.4
200
Formatie teamleiders
55
6
-154
-154
-154
-154
0,78fte Adviseur dienstverlening digitale en open overheid (WOO)
57
6
-73
-73
-73
-73
Dekking uit WOO-middelen Rijk tbv 0,78 adv.WOO
57
6
50
50
20
20
Formatie Team P&O uitbreiden 1/2 fte
59
6
-48
-48
-48
-48
Uitvoering actieprogramma Samen Krachtig Vooruit 2023-2027
61
6
-30
-30
-30
Zaakgericht werken & Archief inhuur
63
6
-45
Taalhuis
25
1.1
-8
-8
-8
-8
Toeristisch recreatieve ontwikkelingen - lokaal en regionaal
51
3.1
-13
-13
-2
-2
Terugdraaien Stopzetten subsidie Ondernemend Hilvarenbeek
94
3.1
-9
-9
-9
Terugdraaien vervallen organisatie ondernemersavond
102
3.1
-5
-5
-5
-5
Terugdraaien vervallen nieuwjaarsreceptie
103
3.1
-4
-4
-4
-4
Participatie
nvt
4.1
-60
Onderzoek kostendekkendheid leges
nvt
6
-10
Frictiebudget
nvt
6
-100
Initiatieven coördinator
nvt
6
-45
-45
-45
-735
-429
-373
Mutaties Dekkingsmaatregelen uit voorjaarsnota
Overige nieuwe ontwikkelingen begroting
Totaal
-298
Mutaties Nieuwe ontwikkelingen uit de voorjaarsnota Transformatie sociaal domein (knop 30) Een transformatie in de (specialistische) zorg is onoverkomenlijk en noodzakelijk. Met name om hulp en ondersteuning passend én betaalbaar te maken en te houden. Dat vergt een andere manier van samenwerken met (zorg)partners waarbij preventie het credo is. Deze transformatie heeft ook consequenties voor de samenwerking met onze ketenpartners in de sociale basis. Twee belangrijke ontwikkelopgaven die in 2025 en 2026 onze aandacht vragen zijn:
6
-
Samenwerking in het Gezondheidscentrum: het vormgeven van de samenwerking tussen de ketenpartners in het Gezondheidscentrum. GHO samenwerking in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd: een (sub)regionale samenwerking wordt momenteel uitvoering besproken. Bestuurlijk en ambtelijk is draagvlak voor de uitvoering van meerdere pilots.
Deze ontwikkelopgaven liggen in elkaars verlengde en moeten beide domein overstijgend en nul tot honderd worden aangevlogen. Om dit proces goed te begeleiden is een projectleider nodig (voor circa zestien uur in de week) voor de jaren 2025 en 2026. Hiervoor wordt een bedrag van € 75.000 gevraagd. Wanneer deze twee ontwikkelopgaven niet goed worden begeleid, is het risico dat de partners in het GHC weliswaar onder één dak zijn gehuisvest, maar dat er geen sprake is van een andere manier van (samen)werken. Daarnaast moet het werken in het GHC aangehaakt worden op de GHO pilots in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd. Voorbereiden en investeringen versnelling locaties voor huisv. ontheemden (knop 32) Voor de realisatie van locaties zijn ook middelen nodig om te versnellen, te verwerven en te ontwikkelen. Uitgangspunt is dat in principe derden locaties ontwikkelen (zoals ook aangegeven in het strategisch beleidskader), maar gezien alle deadlines is mogelijk gemeentelijke interventie nodig om te versnellen. Dit betreft eenmalige voorbereidingskosten (bijvoorbeeld een ecologisch onderzoek) en mogelijke investeringen (bijvoorbeeld units). Voor de voorbereidingskosten vragen we een bedrag aan van € 100.000 en voor de investering een bedrag € 200.000. De investering activeren we en schrijven we over meerdere jaren af.
Energietransitie in Programma Duurzaamheid (knop 47) In het Klimaatakkoord is afgesproken dat in 2050 alle woningen in Nederland van het aardgas zijn afgesloten. In de door de Raad vastgestelde Transitievisie Warmte is beschreven hoe wij dit de komende jaren gaan realiseren. Duidelijk is dat er de komende jaren enorm veel werk moet worden verzet. Om in ieder geval de basis op orde te hebben vragen wij om een bedrag van € 200.000. In 2025 zullen de middelen grofweg voor de volgende onderdelen worden aangewend: 1. 2. 3. 4.
Gemeentebrede communicatie € 75.000 Herijken Transitievisie Warmte € 25.000 Wijkuitvoeringsplan voor één wijk met all electric aanpak € 50.000 Wijkuitvoeringsplan voor één wijk met alternatieve warmtebronaanpak € 50.000
Voor 2025 kan deze bijdrage gedekt worden uit de CDOKE middelen. Het is op dit moment nog onduidelijk of deze regeling in komende jaren wordt voortgezet en in welke vorm. De warmtetransitie is een grote opgave en we staan nog aan het begin. Daarom zal ook in de toekomst budget nodig zijn om de warmtetransitie “warm” te houden en te laten draaien. Onder de herijking van de paraplunota Duurzaam Hilvarenbeek, welke wij in januari 2025 inclusief uitvoeringsprogramma aan de gemeenteraad aanbieden, zullen wij de bestedingen verder concretiseren en bijsturen. Formatie teamleiders (knop 55) De gemeenteraad van Hilvarenbeek koos voor scenario ‘Samenwerkend Hilvarenbeek’ om beter voorbereid te zijn op grotere opgaven en omwille van een open en samenwerkende opstelling. Voor de complexere vraagstukken in Hilvarenbeek en voor de aansturing van onze organisatie op concernniveau is een zorgvuldige afweging van belangen en prioriteiten nodig, rekening houdend met maatschappelijke context, politiek-bestuurlijke omgeving en afstemming, beleidsnetwerken en de ontwikkeling van de ambtelijke organisatie. Om onze samenleving goed te blijven bedienen in veranderende
7
tijden, zijn strategische slagkracht, toekomstgericht denken en leiderschap vanuit de topstructuur van de organisatie daarom een randvoorwaarde. Extra formatie voor teamleiders in de organisatie maakt onze afdelingshoofden (MT-leden) meer vrij voor focus op strategische ontwikkeling en taken. Het haalt heel concreet de directe aansturing van meerdere (grotere en kleinere) teams weg. Elke extra teamleider kan tot vijftien medewerkers in de individuele- en teamaansturing wegnemen bij een afdelingshoofd. En aan die teams de aandacht en sturing geven die zij nu – van wege de te grote span of control van de afdelingshoofden – op momenten onvoldoende kunnen krijgen. Het MT als geheel, algemeen directeur en afdelingshoofden, kan vanuit die vrijgekomen ruimte op concernverantwoordelijkheid beter sturen op planmatig werken, grip op collegeopgaven, organisatieontwikkeling en de lopende organisatie, en koersvast de visie achter ‘Samenwerkend Hilvarenbeek’ uitrollen. Omdat ons sturingsconcept voorschrijft dat elke teamleider 50% leidinggevende is, en 50% inhoudelijke taken uitvoert, zal elke 0,5 fte aan teamleidersformatie praktisch gekoppeld worden aan 0,5 fte inhoudelijke formatie (passend bij de aan te sturen teams). Driemaal 0,5 fte aan teamleidersformatie leidt in de praktijk dus tot drie nieuwe teamleiders van 1,0 fte (met 50% leidinggevende en 50% inhoudelijk taken).
Kortom, door de knop VJN24/55 toch aan te zetten, dragen we direct bij aan grip op grotere opgaven en de inzet van de organisatie daarop, op het versterken van onze externe oriëntatie, op toekomstgericht- en het van-buiten-naar-binnen-denken, en op strategische samenwerking in onze gemeente, in omliggende regio’s en in de grotere verbanden. Adviseur dienstverlening digitale en open overheid (knop 57) Als Samenwerkend Hilvarenbeek zijn we responsief en een onderdeel van onze samenleving. We vergroten onze slagkracht om te komen tot een betere dienstverlening. We werken samen met onze inwoners en ondernemers. En we zijn wendbaar. Vanuit dit scenario zien we urgentie en aanleiding om de nieuwe formatie Adviseur dienstverlening digitale en open overheid (Woo) niet enkel te beperken tot de formatie waarvoor het Rijk ons dekking geeft. De dekking vanuit het Rijk voor basisformatie geeft ons de ruimte om vanuit wettelijke gronden Wooprocessen te borgen (prio 1). Én om activiteiten voortkomend uit wetten als de WMEBV of WEP goed op te pakken (prio 2). Binnen de ruimte waarvoor het Rijk dekking geeft, krijgen niet-wettelijke inspanningen op onze dienstverlening (prio 3: een ontwikkelstrategie met grote en kleine verbeterinitiatieven) echter geen of minder ruimte.
Het gaat dan om de inzet van handige overheidsportalen en -apps, vernieuwingen in de manier van open communicatie en dienstverlening met onze inwoners (denk aan het digitaal kunnen volgen van de status van een aanvraag, verzoek of proces), of organisatiebrede procesaanpassingen naar aanleiding van analyses op onze servicenormen (verbeterplan Nulmeting Dienstverlening). We stellen daarom voor om knop VJN24/57 alsnog structureel voor € 73.000 ‘aan’ te zetten, waarbij de dekking voor 2025 e.v. respectievelijk € 50.000, € 50.000, € 20.000 en € 20.000 zal zijn. Het ruimer neerzetten van deze formatie draagt direct bij aan een open en samenwerkende relatie van onze gehele organisatie met onze inwoners, verenigingen en ondernemers, en aan het continu verbeteren van onze digitale dienstverlening aan de hand van analyses op onze servicenormen. Formatie Team P&O (knop 59) De gemeenteraad van Hilvarenbeek koos voor ‘Samenwerkend Hilvarenbeek’ om beter voorbereid te zijn op grotere opgaven. Om onze inwoners goed te blijven bedienen in veranderende tijden, wil Team P&O de samenwerking en kennisdeling met nabije gemeenten, relevante netwerken en stakeholders
8
actief versterken. Extra capaciteit in Team P&O, ook al is het nu 0,5 fte in plaats van de benodigde 1,0 fte, zetten wij in om onze positie in de GHO-samenwerking en in (arbeidsmarkt)netwerken in regio en provincie te versterken – en via die samenwerking onze positie op de arbeidsmarkt. We gaan meer van buiten naar binnen denken. Daarnaast speelt Team P&O een belangrijke rol in de uitvoering van het organisatie-ontwikkelprogramma ‘Samen Krachtig Vooruit’. Met de extra formatie kan Team P&O haar rol oppakken door verbeteringen door te voeren in onze onboarding en bij het aanpakken van de uitkomsten van ons werkdrukonderzoek. Team P&O wil de uitbreiding van formatie aanvullend gebruiken om de potentiële inzet van trainees en stagiairs beter te benutten in onze organisatie en actiever te werken aan talentmanagement en aan diversiteit en inclusie. Op deze manier werken we aan onze doelstelling om gekwalificeerd personeel te blijven aantrekken én behouden. Kortom, deze formatie draagt bij aan een beter werkgeversimago, een sterkere positie op de arbeidsmarkt en een sterker personeelsbestand, en daardoor een hogere kwaliteit van dienstverlening. Onze medewerkers zijn het visitekaartje van onze gemeentelijke organisatie.
Kosten actieprogramma organisatieontwikkeling SKV 2023-2027 (knop 61) We werken de afgelopen en komende jaren aan onze organisatieontwikkeling “Samen Krachtig Vooruit”, zodat we blijvend kunnen leren en groeien, aan onze missie werken, de juiste mensen in huis halen en houden, en inspelen op ontwikkelingen. Uitvoeren Actieprogramma Samen Krachtig Vooruit 2024-2027 Samenwerken met onze samenleving en met andere gemeenten en partijen kan alleen als we zelf stevig in onze schoenen staan. Ons programma organisatieontwikkeling zet in op continu ontwikkelen, eigenaarschap tonen, verplaatsen in de klant en planmatig werken. Verschillende activiteiten die we beogen uit te voeren vanuit dit programma, voeren we ‘binnen budget’ uit – met eigen mensen, vanuit bestaande (opleidings)budgetten of omdat ze al inclusief budget belegd zijn in bestuurlijke opgaven (zoals het opstellen van de Wervingsstrategie, of het werken aan Democratische Vernieuwing). Voor andere activiteiten hebben we in 2025 e.v. budget nodig. Al is het minder dan oorspronkelijk geraamd, met € 30.000 voor de komende drie jaar kunnen wij toch extra inspanningen leveren op het Plan van Aanpak Nulmeting Dienstverlening, het leertraject Vergroten Strategische Slagkracht, de invoering van Procesoptimalisatie, en het oppakken van aanbevelingen uit het Werkdrukonderzoek.
Zodoende verbeteren we onze dienstverlening aan de inwoner, versterken we onze positie en meerwaarde in de samenwerking met samenleving en andere gemeenten, werken we efficiënter (wat leidt tot meer doen met minder inzet) en verbeteren we de belastbaarheid van onze organisatie. Vasthouden en doorzetten cultuurontwikkeling Een belangrijk punt in het werken aan de lerende organisatie is cultuurontwikkeling. In 2023 en 2024 zijn we gestart met cultuurontwikkeling. De aftrap lag bij afdeling Ruimte. We legden belemmerende cultuurpatronen bloot en werkten aan actieve ombuiging naar helpende cultuurpatronen. College en MT haken op dat proces aan; patronen komen meestal niet alleen op één afdeling voor, maar vinden hun basis of oorsprong breder in de ‘onderstroom’ van een organisatie. In 2024 en 2025 sluiten we ook de afdelingen Samenleving en Dienstverlening aan op de cultuurontwikkeling. In het sluitstuk van de cultuurontwikkeling in 2025 en 2026 integreren we bevindingen en opbrengsten, en borgen we helpende cultuurpatronen. Cultuurontwikkeling blijft onderdeel van de overkoepelende organisatieontwikkeling. We borgen deze inzet dan ook in het op te stellen Actieprogramma Samen Krachtig Vooruit 2024-2027.
9
Versterken strategische slagkracht Om ons strategisch vermogen te vergroten, loopt in 2024 de opgave collegeprogramma ‘Versterken strategische slagkracht’. Opbrengst is een definitie van strategie en strategisch in de context van gemeente Hilvarenbeek, duiding van functies met een strategische component, een voorstel voor leertraject/ impuls voor medewerkers in deze functies + overige aanbevelingen, te integreren in het Actieprogramma SKV 2024-2027. In 2025 gaan we verder met de uitvoering van het leertraject/ de impuls voor de betreffende medewerkers. We gaan daarbij zo mogelijk uit van incompany trainingen om schaalvoordeel te behalen. Hierna borgen we periodieke opfrissers en bijscholing, zodat we voor de lange termijn het strategisch vermogen in de juiste functies kunnen borgen. We zoeken hierbij de samenwerking met GHO op. Zaakgericht werken & Archief (knop 63) Het zijn van een gemeente die wil anticiperen op grote opgaven en die een open en samenwerkende rol aan wil nemen, is niet verenigbaar met een gemeente die mogelijk onder verscherpt toezicht komt te staan wegens het niet voldoen aan een wettelijke taak. Als we het archiefbeheer niet volgens het vastgestelde verbeterplan uitvoeren en stukken naar hun bewaarplaats overdragen, lopen we dat risico echter wel. Met de huidige teambezetting lukt het niet om dit tijdig te organiseren.
Achterstanden zijn ontstaan door veranderingen van analoog naar digitaal beheer en (nog steeds) de gevolgen van de brand in 2015. Door in 2025 toch eenmalig € 45.000 te investeren in externe inzet op deze taak, zijn we vervolgens van onze achterstanden af en kunnen we met het team verder inzetten op efficiënt en effectief informatie- en archiefbeheer. Taalhuis (knop 25) Daar het beheersen van de Nederlandse taal van belang is voor integratie en participatie bouwen we het taalhuis niet helemaal af. De afgelopen jaren is gebleken dat het vergroten van het bereik moeilijk blijkt. Er wordt een groot bereop gedaan op vrijwilligers. Met het afbouwen van de subsidie maar het operationeel houden van het taalhuis, willen we komen tot een nieuwe aanpak van het vergroten van het bereik. Toeristisch recreatieve ontwikkelingen - lokaal en regionaal (knop 51) Het college wil deze knop aanzetten omdat hiermee het recent vastgestelde toeristisch-recreatief beleidskader qua communicatie en monitoring wordt ondersteund. Hiervoor wordt incidenteel voor 2025 en 2026 € 8.000 jaarlijks gevraagd. Daarmee lukt het om initiatiefnemers beter te ondersteunen om hun initiatief verder te brengen. En kunnen we toetsen of het beleidskader doet wat het moet doen: behouden van de sociale en fysieke draagkracht in onze gemeente in relatie tot toeristisch-recreatieve initiatieven.
Oftewel zorgen dat we samen gezond groeien. Verder dragen we met deze knop bij aan twee regionale toeristische opgaven. Het door Hart van Brabant ondersteunde Leisure Ontwikkelfonds (LOF) zorgt voor leningsmogelijkheden voor toeristische ondernemers met een innovatief, kwalitatief onderscheidend initiatief. Ook ondernemers in Hilvarenbeek biedt dit mogelijkheden. Door hier als regio in samen te werken, verdubbelt de provincie NoordBrabant het budget van het LOF. Het gaat om een incidenteel bedrag op basis van inwoneraantal voor 2025 en 2026 van € 3.000 jaarlijks. Verder is voor ontwikkeling en onderhoud van het regionaal routenetwerk, waarin via Visit Brabant Brabantbreed wordt samengewerkt, het nodig om vanaf 2025 structureel onze bijdrage te verhogen met € 2.000. Daarmee zorgen we ervoor dat toeristen en onze eigen inwoners op een goede en veilige manier gebruik kunnen maken van de routes die door Hilvarenbeek (en verder) lopen.
10
Mutaties Dekkingsmaatregelen uit voorjaarsnota Terugdraaien Stopzetten subsidie Ondernemend Hilvarenbeek (knop 94) en Terugdraaien vervallen organisatie ondernemersavond (knop 102) Het werk van de ondernemersvereniging zorgt voor versterking van het ondernemersnetwerk in onze gemeente. Een mooi voorbeeld is de nu lopende campagne Beekse Business Award waarin Ondernemend Hilvarenbeek en de gemeente Hilvarenbeek goed samenwerken. De ondernemers-doelgroep is van groot belang voor een vitaal Hilvarenbeek en het waarmaken van onze strategie Samen gezond groeien. En juist in het scenario Samenwerkend Hilvarenbeek is het behoud van het partnerschap tussen ondernemers en gemeente nodig. Het afbouwen van deze subsidie en de bijdrage zouden daar averechts op in werken. Daarom stelt het college voor om vanaf 2025 de structurele subsidie Ondernemersvereniging (€ 9.000) en onze structurele bijdrage aan de Ondernemersavond (€ 5.000) intact te laten. Terugdraaien vervallen nieuwjaarsreceptie (knop 103) Het is van belang dat de gemeente samen met Ondernemend Hilvarenbeek een nieuwjaarsreceptie blijft organiseren. Hier komen inwoners, ondernemers, vrijwilligers en vertegenwoordigers van lokale organisaties samen met bestuurders, raadsleden en ambtenaren samen om het nieuwe jaar in te luiden. De bijeenkomsten worden afwisselend de verschillende kernen georganiseerd.
Met scenario II kiezen we voor een gemeente die onderdeel is van de samenleving. Daarin zijn gelegenheden om met elkaar terug te blikken, vooruit te kijken en te netwerken van toegevoegde waarde. Overige nieuwe ontwikkelingen begroting Kosten participatietraject Zoals aangegeven in de memo Samenbrengen opstellen voorjaarsnota 2025 en democratische vernieuwing (dd. 12 sept 2024) verwerken wij in deze begroting de middelen die nodig zijn om een raadpleging in te richten, waarbij onze inwoners georganiseerd tot voorstellen kunnen komen om binnen de beschikbare middelen vanuit de begroting 2026 tot een maximaal resultaat te komen (mede kijkend naar het structureel sluitend maken van de begroting 2026 en meerjarenbegroting tot en met 2029). In deze begroting ramen we voor dit traject een bedrag van € 60.000. Onderzoek kostendekkendheid leges Voor 2025 besloot de gemeenteraad, via een amendement op het raadsvoorstel tot vaststelling van de Strategische analyse financiën inclusief Voorjaarsnota 2024, de opdracht mee te geven om te onderzoeken of door efficiëntere werkwijze en minder regelgeving de legeskosten zijn te beperken. Een verdere verhoging van legeskosten kan hierdoor volgende jaren niet of minder aan de orde zijn. In deze begroting ramen we voor dit onderzoek een bedrag van € 10.000.
Frictiebudget Bij het vaststellen van de strategische financiële analyse zijn verschillende structurele besparingsopgaven ontstaan. Het college neemt daarbij aan dat het nodig kan zijn incidenteel kosten te maken om een structurele besparingsopgave mogelijk te maken. Het kan daarbij bijvoorbeeld gaan om onderzoekskosten of kosten voor de inhuur van capaciteit. Om in algemene zin hiervoor dekking te hebben stellen we voor hiervoor een frictiebudget van € 100.000 beschikbaar te stellen. Initiatieven coördinator Om ervoor te zorgen dat we de komende jaren goed kunnen aansluiten op de collectieve initiatieven die door de verbinders van Tussenheid worden ondersteund en worden aangeleverd vragen we voor een periode van drie jaar capaciteit voor het inrichten van 0,5 FTE voor een initiatieven coördinator.
11
Hiermee is € 45.000 per jaar gemoeid. In totaal € 135.000. De initiatieven coördinator is in huis de verbinder tussen enerzijds het maatschappelijk, economisch en ruimtelijk domein en anderzijds de initiatiefnemers en de verbinders buiten huis. 3. Reguliere financieel technische mutaties begrotingsboekwerk 2025 Jaarlijks stellen wij ons begrotingsboekwerk op waarbij we een aantal financieel technische exercities doen. Zo berekenen we onze rente opnieuw volgens de wettelijke richtlijnen, stellen we onze vervangingsinvesteringen bij, stellen we de kapitaallasten bij op basis van een geactualiseerd investeringsprogramma en rekenen we areaaluitbreidingen door. Deze financieel technische mutaties hebben we zoals ieder jaar verwerkt in ons begrotingsboekwerk. 4. Actualisatie berekening leges Jaarlijks stellen wij onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we daarbij een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten. Ook nu hebben we de legestarieven 2025 bijgesteld en in deze begroting financieel vertaald. Daarbij hebben we rekening gehouden met uw besluit bij de voorjaarsnota om als dekkingsmaatregel (knop 150) de kostendekkendheid ten aanzien van Algemene Dienstverlening en APV te verhogen. U neemt met het raadsvoorstel belastingverordeningen 2024 het besluit over de legestarieven 2025.
Onze financiële positie Onze financiële positie is normaal, maar er is wel voorzichtigheid geboden. Zowel bij de solvabiliteit als bij de structurele exploitatieruimte is voorzichtigheid geboden. De structurele exploitatieruimte kent zelfs een risicovol vanaf 2026. De structurele exploitatieruimte van jaar 2025 voldoet aan de norm van de provincie. Wel accepteren we vanaf 2026 een structureel nadelig resultaat waardoor we op dat moment onder de norm uitkomen. Dit is mede in lijn met het begrotingsadvies van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Tot slot Ondanks de uitdagingen op financieel gebied, maken we toch de komende jaren mooie ambities waar. Hier zijn we gepast trots op. We hopen dat we dit ook vast kunnen blijven houden en dat het Rijk ons meer financiële ruimte gaat bieden vanaf 2026. We blijven daarom de lobby voortzetten om het Rijk te bewegen de noodzakelijke middelen op de langere termijn vrij te maken die nodig zijn. Dit doen we onder andere met de K80.
Het college van Hilvarenbeek.
12
Beleidsbegroting 1. Programmaplan
13
Programma 1
1.1 Samenlevend Hilvarenbeek
Het versterken van onze actieve en zorgzame samenleving is uitgangspunt van dit programma. Zorg, ondersteuning en onderwijs zijn daarbij randvoorwaarden. Daarnaast willen we een veelzijdig sporten cultuuraanbod stimuleren, zodat inwoners van alle leeftijden hun horizon kunnen verbreden. We streven naar een gezonde en veilige leefomgeving en bevorderen een gezonde leefstijl. Onze inwoners krijgen zo snel en eenvoudig mogelijk de ondersteuning die zij nodig hebben. Samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, verenigingen en ondernemers voeren we dit programma uit. We houden de voortgang in de gaten en sturen bij waar nodig. Dit programma richt zich op vier thema’s: 1. 2. 3. 4.
Zorg, jeugd en participatie Sport en cultuur Onderwijs Gezondheidszorg
Dit programma bevat niet alleen de ambities uit het collegeprogramma, maar ook de ambities uit het Koersdocument Sociaal Domein ‘Ruimte voor dóórontwikkeling’ (vastgesteld op 21 december 2017). Ontwikkelingen 2025 In 2025 verwachten we verschillende ontwikkelingen in het uitvoeren van (Rijks)programma’s, zoals de Hervormingsagenda Jeugd, het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorgakkoord. Ook zal naar verwachting de gewijzigde Participatiewet in werking treden. Onze ambities zijn groot en willen we deze ontwikkelingen integraal aanpakken. Dit vraagt de nodige inzet van ambtelijke capaciteit én financiële middelen.
Thema 1
Zorg, jeugd en participatie
Onze ambities ‘Iedereen kan meedoen naar vermogen, ook in de kleine kernen’ is het uitgangspunt. Dit sluit goed aan bij de ambities uit het Koersdocument Sociaal Domein (2017): vanuit eigen kracht, dichtbij, samen en voorkómen. Als onze inwoners ondersteuning nodig hebben, zetten we deze tijdig en adequaat in. Prioriteit ligt bij de ondersteuning van de meest kwetsbare inwoners. Door de toenemende tekorten, vooral binnen Wmo en Jeugdzorg, moeten we fundamentele keuzes maken. Daarbij blijft het uitgangspunt dat zorg terechtkomt bij de inwoners die het echt nodig hebben.
14
De toenemende financiele druk op vooral Wmo en Jeugdzorg leiden tot het maken van fundamentelere keuzes, maar wel met als uitgangspunt dat zorg terechtkomt bij de inwoners die het echt nodig hebben. We zetten in op het centraal stellen van het gezin, waarbij we via inzet van de de sociale basis en specialistische zorg waar het echt nodig is het gezin ondersteunen. Het realiseren van deze ambities doen we tegen de achtergrond van toenemende maatschappelijke problematiek. De doorontwikkeling en versterking van de sociale basis is van belang om ook in de toekomst passende zorg te kunnen bieden, maar past ook bij de ambitie om bijvoorbeeld zoveel mogelijk jongeren zonder jeugdzorg te laten opgroeien, maar oplossingen te vinden in het normale leven. Het normaliseren genoemd. De ontwikkeling van de toegang is hier van cruciaal belang. Activiteiten in 2025 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2025 gaan uitvoeren. Ambitie 1: zorgen dat inwoners vanuit eigen kracht kunnen deelnemen 1. Inzet Taalhuis Op grond van het Plan van Aanpak Basisvaardigheden Arbeidsmarktregio Midden-Brabant is sinds 2019 een Taalhuis actief in de gemeente Hilvarenbeek. Het Taalhuis houdt zich bezig met bestrijden van laaggeletterdheid en helpt mensen die moeite hebben met de digitale wereld.
Ondanks de afnemende financiele ondersteuning gaan we het bereik van deze doelgroep proberen te vergroten via onze sociale infrastructuur. Ambitie 2: zorgen dat voorzieningen en ondersteuning dichtbij beschikbaar zijn 2. Mensen sneller en passender aan het werk Het beleid op arbeidsparticipatie is regionaal en richt zich op het bevorderen van werkgelegenheid en het ondersteunen van mensen bij het vinden van passend werk. Het doel is een meer inclusieve en dynamische arbeidsmarkt, waar zoveel mogelijk mensen de kans krijgen om bij te dragen en te profiteren. Dit beleid wordt versterkt door de landelijke ambitie uit de kamerbrief over de hervorming van de arbeidsmarkt, die nadruk legt op regionale samenwerking en de oprichting van regionale werkcentra. We staan voor uitdagingen zoals de krapte op de arbeidsmarkt, de vorming van een regionaal werkcentrum, de herziening van de Participatiewet, andere landelijke en regionale ontwikkelingen en ambities en de behoefte aan innovatie en samenwerking met lokale werkgevers. In 2025 gaan we verder met de bestaande structuren en de herziene re-integratie beleidsregels. Daarnaast gaan we op basis van de analyse van ons cliëntenbestand gerichter gebruikmaken van de regionale voorzieningen in de arbeidstoeleiding.
We verwachten dat het regionaal werkcentrum Midden-Brabant in 2025 volledig operationeel zal zijn waardoor werkenden en niet werkenden geholpen kunnen worden naar een passende baan. Ambitie 3: benutten kracht van de samenleving; binnen en buiten onze gemeente 3. Positief jeugdbeleid Met het Positief Jeugdbeleid willen we ervoor zorgen dat jongeren in de gemeente Hilvarenbeek gezond en gelukkig opgroeien en zich goed ontwikkelen. We versterken hun directe leefomgeving en bouwen aan een sterke sociale basis, zoals ook beschreven in de hervormingsagenda jeugd. Vanuit deze ambities worden vele activiteiten georganiseerd. Kansrijke start Om de jongste kinderen in kwetsbare omstandigheden betere ondersteuning en zorg te bieden, is de coalitie Kansrijke start gerealiseerd. Elf partijen uit het sociale en medische domein hebben zich verbonden aan het uitvoeringsplan. In 2025 starten we met het sociaal-medisch Multi Disciplinair Overleg voor zwangeren en verkennen we de mogelijkheiden voor een ontmoetingsplek voor jonge ouders en hun ondersteunend netwerk. Binnen de coalitie is het verbeteren van de samenwerking tussen (zorg)partners essentieel, daarom organiseren we sessies voor meer onderlinge bekendheid en deskundigheidsbevordering.
15
Onderwijs en (zorg)partners Samen met onderwijs is het preventieve aanbod in beeld gebracht. Op basis van de meest voorkomende ondersteuningsvragen zijn voor het schooljaar 2024-2025 preventieve trainingen uitgezet, die school-overstijgend worden aangeboden. Dit is bedoeld om de individuele begeleiding vanuit de JOOB’s en interne begeleiders te ontlasten. Daarnaast worden er in samenwerking met onderwijs, zorg, jongerenwerk en de gemeente, inspiratieavonden georganiseerd voor professionals en ouders. Het jongerenwerk R-Newt- HEBE Het jongerenwerk is een kernpartner binnen het Positief Jeugdbeleid en biedt een structureel programma aan gericht op ontmoeting, vrijetijdsbesteding en ondersteuning. Om de doelen van de Hervormingsagenda Jeugd te behalen, blijft het essentieel om de verbinding en verbreding met partners te versterken. De huisvestiging van het jongerenwerk hangt samen met het toekomstscenario en de beslissingen rond The Box. Er zijn beperkte middelen vrijgemaakt om in huisvestingskosten van het jongerenwerk te voorzien, met als doel om de huur van de ruimten die het jongerenwerk nodig hebben voor hun activiteiten te bekostigen. 4. Regionale inkoop sociaal domein Per 1 januari 2023 is de regionale inkoop van het sociaal domein gerealiseerd. Het doel van de brede nieuwe inkoop is om de kwaliteit van zorg en ondersteuning te verbeteren en kosten beter te beheersen.
Deze regionale inkoop is een belangrijk middel om de noodzakelijke transformatie van zorg naar welzijn in het sociaal domein te bevorderen, met als doel het zorglandschap toegankelijk en betaalbaar te houden. In 2025 ligt de focus deze brede transformatie van het sociaal domein. Voor sommige onderdelen werken we hierbij sub-regionaal samen met de gemeenten Goirle en Oisterwijk. Samen met deze gemeenten vormt gemeente Hilvarenbeek een gebied voor Wmo begeleiding en dagopvang en Jeugd segment drie en vier. De implementatie van de inkoop en de transformatie van het sociaal domein wordt aangestuurd door het regionale programmateam inkoop, met als plan om in 2024 een structurele aanpak te bepalen. Hierover is nog geen duidelijkheid. De verwachting is dat inzet ook in 2025 nog nodig is. De kosten hiervoor zijn nog niet bekend. 5. Hervormingsagenda Jeugd Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten (vertegenwoordigers), professionals en de VNG hebben samen de Hervormingsagenda Jeugd opgesteld. Het huidige jeugdstelsel is niet houdbaar. Daarom werken deze vijf partijen, de ‘vijfhoek’, aan de Hervormingsagenda Jeugd om de hulpverlening te verbeteren en het jeugdstelsel beheersbaar te maken. Een groot gedeelte van de specialistische jeugdzorg moet worden uitgevoerd door de toegang, de basisvoorzieningen en algemene voorzieningen.
Dit vraagt om een andere manier van samenwerken met regiogemeenten en heeft gevolgen voor de samenwerking met onze ketenpartners in de sociale basis. Voor Hilvarenbeek zijn dit de O3-partners (Farent, MEE, ContourdeTwern), het SamenZorgTeam (SZT) en de huisartsen. Vanaf april worden deze partners gehuisvest in het Gezondheidscentrum. Het samenwerken onder één dak sluit aan op de landelijke ontwikkelingen om het medische en het sociale domein beter met elkaar te verbinden. Het doel is om de onderlinge samenwerking te versterken en de inzet van voorliggende voorzieningen te vergroten. Dit draagt bij aan de transformatie van zorg naar welzijn. De extra huurkosten en de eventuele huurderving van het Gezondheidscentrum gaan vanaf april 2025 gelden. De exacte bedragen kunnen vooralsnog niet genoemd worden. De VNG gaat de samenwerking tussen het medische- en het sociale domein begeleiden met een transformatie coach. Hiervoor moet ook ambtelijke capaciteit voor worden vrijgemaakt.
16
6. Toegang tot (specialistische) ondersteuning Veranderingen binnen de toegang tot (specialistische) ondersteuning moeten leiden tot de beweging van zorg naar welzijn. Het doel is om ondersteuning gerichter toe te wijzen en beter aan te laten sluiten bij de individuele behoeften en mogelijkheden van inwoners, passend binnen het normale leven. Daarnaast kan het mogelijk leiden tot efficiënter gebruik van bestaande capaciteit, expertise en middelen. Benutten van de eigen kracht van onze inwoners en de samenleving als geheel is het uitgangspunt. 2025 staat in het teken van een verkenning op hoe de toegang tot (specialistische) ondersteuning kan bijdragen aan deze beweging binnen wettelijke kaders en landelijke regelgeving en of een investering nodig is. Rekening moet gehouden worden met het feit dat de Wmo 2015 en de Jeugdwet openeinderegelingen zijn, wat inhoudt dat geen budgettair plafond kan worden toegekend. Daarnaast is de verwachting dat in verband met onder andere de vergrijzing en de wens om steeds langer zelfstandig thuis te blijven wonen, de vraag naar (specialistische) ondersteuning de komende jaren verder toe zal nemen. Ook zullen mogelijke positieve financiële effecten pas vanaf 2026 zichtbaar zijn. Ambitie 4: vroegtijdig signaleren en oppakken problemen om ergere situaties te voorkomen 7.
Implementatie van de Participatiewet in balans De Participatiewet wordt minder streng, waardoor gemeenten meer vrijheid krijgen om hun eigen invulling te geven. Hierdoor kan bijstand beter worden afgestemd op de individuele omstandigheden. Via nieuwe beleidsregels en verordeningen wordt de uitvoering aangepast, zodat er meer ruimte is voor maatwerk. 8. Aanpak thuis- en dakloosheid Als uit de regionale telling en analyse van het aantal thuis- en daklozen in de regio Hart van Brabant blijkt dat thuis- en/of dakloosheid significant aanwezig is in de gemeente Hilvarenbeek, wordt in 2025 ingezet op acties en interventies uit het actieplan dakloosheid ‘Iedereen een (t)huis’ Hart van Brabant. Hiervoor is dekking beschikbaar vanuit de door het Rijk beschikbaar gestelde ‘Blokhuismiddelen’ (€ 43.000). 9. Versterken sociale basis In de subsidiebeleidsregels voor 2025 is de ‘wijkcirkel de Schutterij’ opgenomen. In de voorjaarsnota is besloten geen budget hiervoor beschikbaar te stellen. Het gevolg hiervan is dat deelnemers meer aanspraak gaan maken op Wmo voorzieningen. Dit zorgt voor een verhoging van de kosten. Denk hierbij aan begeleiding / ondersteuning, maar ook aan voorzieningen als de deeltaxi. Dit komt omdat er binnen de wijkcirkel een beweging op gang is gekomen waarbij deelnemers en vrijwilligers elkaar ondersteunen.
Dit bevordert hun veerkracht en ondersteunt de visie van positieve gezondheid. Bovendien helpt het tegen eenzaamheid, ontlast het de mantelzorgers en zorgt het ervoor dat ouderen blijven deelnemen aan de samenleving. Het stoppen van de wijkcirkel zou indruisen tegen de richting die we volgen binnen het sociaal domein, namelijk een meer preventieve aanpak en focus op het voorliggend veld. Dit geldt ook voor de subsidie van ‘de Zonnebloem’ en de verhoging van de subsidie van het seniorennetwerk.
17
Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota(+) 2024 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen met financiële effecten die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema landen maken we hier inzichtelijk. Zorg jeugd en participatie ( x € 1.000)
Lasten
Baten
Saldo 2025
2026
2027
2028
Saldi uitvoering bestaand beleid
17.375
4.561
-12.814
-12.542
-12.474
-12.414
14
14
0
0
0
0
6
0
-6
-6
-6
-6
100
100
0
0
0
0
-28
0
28
28
28
28
-3
0
3
3
3
3
0
0
0
15
15
15
-50
0
50
50
50
50
-18
0
18
18
18
18
0
0
0
145
145
145
Bijstelling kostendekkendheid leges 2025
0
-9
-9
-9
-9
-9
Transformatie sociaal domein (knop 30) Voorb./investeringen versnelling locaties voor huisv. ontheemden (knop 32) Taalhuis (knop 25)
75
0
-75
-75
0
0
115
0
-115
-15
-15
-15
8
0
-8
-8
-8
-8
17.594
4.666
-12.928
-12.396
-12.253
-12.193
Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Autonome ontwikkelingen Huur en verhuur Gezondheidscentrum (knop 2) Nieuwe ontwikkelingen Huisvestiging jongerenwerk in The Box (knop 28) Structurele aanpak ontheemden, incl. ontw. locatievoorstellen (knop 31) Dekkingsmaatregelen Invoeren scootmobielpoule (knop 127) Niet gebruik passen collectief vervoer (knop 128) Versnellen van de beweging naar "gewenste situatie" inzetten (knop 129) Versoberen herindicaties, kritisch beoordelen (knop 134) Waar mogelijk verwijzen naar WLZ en ZVW, ook analyse op bestaande casussen (knop 135) Meer uitgaan van eigen kracht bij huishoudelijke hulp (knop 138) Mutaties begroting 2025
Saldi begroting 2025-2028
Mutaties voorjaarsnota(+) 2024 Autonome ontwikkelingen Huur en verhuur Gezondheidscentrum (knop 2) De huurovereenkomst tussen het Gezondheidscentrum en de Gemeente en de verhuurovereenkomsten tussen de Gemeente en ContourdeTwern-Farent-MEE hebben een looptijd van tien jaar. Dit leidt tot hogere kosten voor de huur van € 11.000 ten opzichte van de huidige locatie en tot kosten van jaarlijks € 3.000 aan kapitaallasten voor de inrichting van de gehuurde ruimte. Het investeringsbedrag van € 30.000 wordt afgeschreven in tien jaar. Deze hogere/extra kosten worden gedekt door verwachte lagere kosten WMO en Jeugdzorg door de betere samenwerking tussen partijen.
18
Nieuwe ontwikkelingen Huisvestiging jongerenwerk in The Box (knop 28) In verband met structurele financiële problemen ten aanzien van accommodatie The Box zijn (haalbaarheids)onderzoeken uitgevoerd om zicht te krijgen op een toekomstbestendig beheer en exploitatie van het pand, waarvan het jongerenwerk een onderdeel is. Dit heeft in 2024 nog niet geleid tot een duurzame oplossing. In 2025 dient verder te worden gezocht naar een toekomstbestendig scenario voor de huisvesting van het jongerenwerk. Het daadwerkelijk financiele effect wordt in 2025 duidelijk. Structurele aanpak ontheemden en ontwikkelen locatievoorstellen (knop 31) Het programma structurele aanpak ontheemden betreft een aanpak, realisatie en structurele borging van huisvesting en inburgering van ontheemden (statushouders, asielzoekers en Oekraïners). Deze is nodig in het kader van de spreidingswet (asielzoekers) en de achterstand in de wettelijke taakstelling huisvesting statushouders. Nadat uw raad op 3 juli 2024 de Strategeische kadernotitie huisvesting ontheemden heeft vastgesteld, worden in 2025 een programma- en procesplan, locatievoorstellen, het creëren van draagvlak en de realisatie van de aanpak vorm gegeven. De locatievoorstellen moeten worden uitgewerkt in projecten.
Evenals voor 2024, is ook voor 2025 is een bedrag van € 500.000 nodig voor het ontwikkelen van deze aanpak, de programmasturing en de uitwerking van locatievoorstellen. Dit laatste betreft het opstellen van een projectplan, een exploitatieplan, locatieonderzoeken en omgevingsdialoog. Dekking vindt plaats via middelen die ontvangen worden voor de opvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne (Nieuwe Erf). Dekkingsmaatregelen Invoeren scootmobielpoule (knop 127) Het verder uitwerken van de bestaande poule in Diessen kost een investering. Poule zou zich moeten richten op die inwoners die niet dagelijks afhankelijk zijn van een scootmobiel. De poule werk op basis van reserveringen en de scooters worden middels een bus naar de inwoners gebracht. Bijkomende kosten zijn die van de verzekering; er nu slechts één scootmobiel verzekerd en dat is op kosten van de gemeente. Ten aanzien van deze taak gelden ook ambtelijke uren die nog niet meegenomen zijn in het financieel gevolg. Niet gebruik passen collectief vervoer (knop 128) Er zijn grofweg twee mogelijkheden: 1. Periodiek (bijvoorbeeld jaarlijks) de gegevens opvragen bij de contractbeheerder en de verlopen passen beëindigen. 2. Een systeem instellen waarin pashouders ieder jaar de pas opnieuw moeten verlengen, anders verloopt de pas automatisch.
Versnellen van de beweging naar "gewenste situatie" inzetten (knop 129) Onder andere praktijkondersteuner huisarts is aanwezig, maar beter benutten. Huidige situatie: • Huisartsen verwijzen wel direct naar GGZ uit segment vier (+/- honderd cases) • Huisartsen verwijzen de rest niet door • Praktijkondersteuner huisarts GGZ mag nu niet beschikken • Praktijkondersteuner huisarts GGZ Jeugd voor twaalf uur per week. Levert per jaar besparing op van ongeveer € 100.000 aan jeugdzorgkosten. Er wordt nu onderzocht of deze functie op een andere manier kan worden ingevuld (SOJ en/of verbreding van expertise) Herindicaties, kritisch beoordelen (knop 134) Afwegingskader voor herindicaties en nieuwe indicaties opstellen
19
Waar mogelijk verwijzen naar WLZ en ZVW, ook analyse op bestaande casussen (knop 135) Binnen Hilvarenbeek wordt dit al zo uitgevoerd. Sinds 2023 draait er een aparte pilot op de monitoring hierop. Voortzetten van de al ingezette pilot. Meer uitgaan van eigen kracht bij huishoudelijke hulp (knop 138) Bij aanvraag voor huishoudelijke hulp is de inzet van een huishoudcoach een van de maatregelen die we willen uitwerken. Bij deze maatregel wordt uitgegaan van de eigen kracht van de inwoner, het sociaal netwerk en de sociale basis, uiteindelijk heeft. Er wordt door de coach bekeken wat de inwoner wel kan (met een doekje over de vensterbank enzovoorts) of wat andere mogelijkheden zijn bijvoorbeeld een buurvrouw die de ramen buiten wast als ze toch bezig is, een robotstofzuiger, particuliere hulp, voorliggende voorzieningen als was- en strijkservice, maaltijdvoorzieningen enzovoorts). Deze vorm is vergelijkbaar met reablement in de wijkzorg, maar nieuw in dit domein. Mutaties begroting 2025 Bijstelling kostendekkendheid leges 2025 Jaarlijks stellen we onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we daarbij een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten. Ook nu hebben we de legestarieven 2025 bijgesteld en in deze begroting financieel vertaald.
U neemt met het raadsvoorstel belastingverordeningen 2025 het besluit over de legestarieven 2025. Transformatie sociaal domein (knop 30) Een transformatie in de (specialistische) zorg is onoverkomenlijk en noodzakelijk. Met name om hulp en ondersteuning passend én betaalbaar te maken en te houden. Dat vergt een andere manier van samenwerken met (zorg)partners waarbij preventie het credo is. Deze transformatie heeft ook consequenties voor de samenwerking met onze ketenpartners in de sociale basis. Twee belangrijke ontwikkelopgaven die in 2025 en 2026 onze aandacht vragen zijn: - Samenwerking in het Gezondheidscentrum: het vormgeven van de samenwerking tussen de ketenpartners in het Gezondheidscentrum. - GHO samenwerking in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd: een (sub)regionale samenwerking wordt momenteel uitvoering besproken. Bestuurlijk en ambtelijk is draagvlak voor de uitvoering van meerdere pilots. Deze ontwikkelopgaven liggen in elkaars verlengde en moeten beide domein overstijgend en nul tot honderd worden aangevlogen. Om dit proces goed te begeleiden is een projectleider nodig (voor ongeveer zestien uur in de week) voor de jaren 2025 en 2026. Hiervoor wordt een bedrag van € 75.000 gevraagd.
Wanneer deze twee ontwikkelopgaven niet goed worden begeleid, is het risico dat de partners in het GHC weliswaar onder één dak zijn gehuisvest, maar dat er geen sprake is van een andere manier van (samen)werken. Daarnaast moet het werken in het GHC aangehaakt worden op de GHO pilots in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd. Voorbereiden en investeringen versnelling locaties voor huisv. ontheemden (knop 32) Voor de realisatie van locaties zijn ook middelen nodig om te versnellen, te verwerven en te ontwikkelen. Uitgangspunt is dat in principe derden locaties ontwikkelen (zoals ook aangegeven in het strategisch beleidskader), maar gezien alle deadlines is mogelijk gemeentelijke interventie nodig om te versnellen. Dit betreft eenmalige voorbereidingskosten (bijvoorbeeld een ecologisch onderzoek) en mogelijke investeringen (bijvoorbeeld units). Voor de voorbereidingskosten vragen we een bedrag aan
20
van € 100.000 en voor de investering een bedrag € 200.000. De investering activeren we en schrijven we over meerdere jaren af. Taalhuis (knop 25) Daar het beheersen van de Nederlandse taal van belang is voor integratie en participatie bouwen we het taalhuis niet helemaal af. De afgelopen jaren is gebleken dat het vergroten van het bereik moeilijk blijkt. Er wordt een groot beroep gedaan op vrijwilligers. Met het afbouwen van de subsidie maar het operationeel houden van het taalhuis, willen we komen tot een nieuwe aanpak van het vergroten van het bereik.
Thema 2
Sport en cultuur
Onze ambities 'Iedereen neemt vanuit eigen kracht deel aan activiteiten op het gebied van sport, bewegen en cultuur, en we erkennen de preventieve werking daarvan’ is het uitgangspunt. Bewegen past bij een gezonde leefstijl. Sport In 2023 is het lokale Sportakkoord ‘Heel Hilvarenbeek beweegt’ herijkt. Dit was nodig om ook in de periode 2023-2026 in aanmerking te komen voor de uitvoeringsmiddelen Sportakkoord. Landelijk zijn drie ambities benoemd, waar we lokaal invulling aan moeten geven, namelijk: - Het versterken van het fundament van de sportaanbieders; - Het vergroten van het bereik; - Het zichtbaar maken van sport en bewegen. Cultuur In 2024 werken wij aan een beleidsnota cultuur voor de periode 2025-2029. Hierin bepalen wij de ambities en doelen voor cultuur in gemeente Hilvarenbeek voor de komende periode. In 2024 heeft de VNG de propositie ‘Samen Cultuur Borgen’ gepubliceerd, met als uitgangspunt om cultuur toegankelijk, bereikbaar en aantrekkelijk te maken voor alle inwonersden. Daarnaast heeft het Rijk in de beleidsnota cultuur ‘Cultuur in een open samenleving’ vier uitgangspunten vastgesteld waarbij wij aansluiten: 1. 2. 3. 4.
Verbreding en vernieuwing Een sterke cultuursector Cultuur is voor iedereen Cultuur is grenzeloos
Activiteiten in 2025 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2025 uitvoeren. Ambitie 1: stimuleren van sport en bewegen en een gezonde leefstijl voor jong en oud 1. Uitvoeren van de ambities uit het Herijkt Sportakkoord 2023-2026 In het Sportakkoord is aangegeven op welke manier we de komende periode invulling geven aan de ambities. Hierbij zetten we in op onderstaande (landelijk bepaalde) thema’s. - Inclusie en diversiteit - Sociaal veilige sport - Vitale sportaanbieders - Vaardig in bewegen
21
- Ruimte voor sport en bewegen Vanuit Actief Hilvarenbeek worden activiteiten georganiseerd die bijdragen aan het bereiken van de ambities, zoals de Diabetes Challenge, de Gezondheidsmarkt en de Koningsspelen. Vanuit de Sportraad besteden we aandacht aan een sociaal, veilig sportklimaat. Hiervoor organiseren we bijeenkomsten voor verenigingscontactpersonen. 2. We verbinden de combinatiefunctionarissen met het positief jeugd- en ouderenbeleid en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Ook in 2025 zetten we de combinatiefunctionarissen vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) in. De inzet van de combinatiefunctionarissen sport en cultuur is onderdeel van het Sportakkoord en daarmee ook van het GALA. We verbinden Sport en cultuur met thema’s zoals preventie, zorg en participatie. De combinatiefunctionarissen proberen zoveel mogelijk inwoners te bereiken door de verbinding te leggen met de basisscholen en kinderopvang, (sport)verenigingen, jongeren (buurtsport) en ouderen. Vanaf 1 januari 2027 mogen de combinatiefunctionarissen (sportcoaches) geen gymlessen meer geven. In overleg met het onderwijs wordt deze inzet afgebouwd en kijken we hoe we de sportcoaches voor het onderwijs kunnen behouden, inclusief de benodigde cofinanciering. Een combinatiefunctionaris Onderwijs mag namelijk nog wel. 2.
Inzetten sportcoach voor senioren Beweging is voor senioren belangrijk om fit te blijven en gezondheidsproblemen te voorkomen, zowel lichamelijk als fysiek. In 2023 en 2024 was voor de inzet van de sportcoach extra geld beschikbaar gesteld. Voor 2025 is dit niet het geval. Op basis van de evaluatie in 2024 kijken we of het mogelijk is om deze activiteiten in 2025 voort te zetten binnen de financiële kaders van het Sportakkoord en het GALA. Met de betrokken partijen (Sportraad, BeweegBuro, seniorennetwerken, onderwijs en kinderopvang) maken we in 2025 met een plan voor de inzet van de combinatiefunctionarissen sport voor 2026 en verder. Het is gunstig om combinatiefunctionarissen vanuit de BRC te financieren, omdat het Rijk 40% van de personele kosten financiert. De overige 60% moeten we via lokale cofinanciering regelen. De cofinanciering regelen we op dit moment met het onderwijs, de kinderopvang, de bibliotheek en de gemeente. De gemeentelijke cofinanciering is tot en met 2026 beschikbaar, hierna zullen eventuele gemeentelijke bijdragen binnen bestaande budgetten wordn opgevangen. De cofinanciering vanuit het onderwijs hangt af van de keuzes die het onderwijs gaat maken. Ambitie 2: Er is sprake van een adequate infrastructuur die het onder meer mogelijk maakt dat iedereen die dat wil, kan meedoen aan sport en cultuur. 4.