13 Jaarstukken 2020 (3 boekwerk jaarstukken)

Jaarstukken 2020

Jaarstukken 2020 Hilvarenbeek, 4 mei 2021 Versie 2.0 Zaaknr 51149 Gemeente Hilvarenbeek Postbus 3 5080 AA Hilvarenbeek Bezoekadres: Vrijthof 10 5081 CA Hilvarenbeek Telefoon (013) 505 83 00 E-mail gemeente@hilvarenbeek.nl Internet www.hilvarenbeek.nl

2

Inhoudsopgave Inleiding Jaarverslag 1.

PROGRAMMAVERANTWOORDING .................................................................................................... 7 1.1 SAMENLEVEND HILVARENBEEK ...................................................................................................................... 8 1.2 BELEVEND HILVARENBEEK .......................................................................................................................... 18 1.3 ONDERNEMEND HILVARENBEEK .................................................................................................................. 31 1.4 DIENSTVERLENEND HILVARENBEEK ............................................................................................................... 34 1.5 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN ........................................................................................... 38 1.6 OVERHEAD EN VPB ................................................................................................................................... 41

2.

PARAGRAFEN ...................................................................................................................................43 2.1 LOKALE HEFFINGEN ................................................................................................................................... 44 2.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ............................................................................................. 51 2.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ................................................................................................................ 57 2.4 FINANCIERINGSPARAGRAAF ........................................................................................................................ 64 2.5 BEDRIJFSVOERING ..................................................................................................................................... 70 2.6 VERBONDEN PARTIJEN ............................................................................................................................... 73 2.7 GRONDBELEID .......................................................................................................................................... 75

Jaarrekening 3. OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN EN DE BALANS MET TOELICHTING .................................................78 3.1 HET JAARRESULTAAT (OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN MET TOELICHTING) ....................................................... 79 3.2 OVERZICHT BALANS MET TOELICHTING .......................................................................................................... 96 3.3 GEHANTEERDE NORMEN EN WAARDERINGSGRONDSLAGEN .............................................................................. 118 3.4 WET NORMERING TOPINKOMENS (WNT) EN SINGLE INFORMATION, SINGLE AUDIT (SISA) ................................. 122

Vaststellingsbesluit 4. BIJLAGEN ........................................................................................................................................... 129 1. BALANS PER 31 DECEMBER 2020 AFDELING BIEST ........................................................................................... 130 2. OVERZICHT INCIDENTELE BATEN EN LASTEN .................................................................................................... 132 3. RISICOKAART ........................................................................................................................................... 137 4. AFSCHRIJVINGSTABEL................................................................................................................................. 143 5. LIJST INVESTERINGEN ................................................................................................................................. 144 6. REKENSCHEMA RENTEKOSTEN ...................................................................................................................... 146 7. VERPLICHTE BELEIDSINDICATOREN ................................................................................................................ 147 8. ONDERBOUWING KOSTENDEKKENDHEID HEFFINGEN ......................................................................................... 150 9.

VERDELING NAAR TAAKVELDEN .................................................................................................................... 151 5. VASTSTELLINGSBESLUIT ..................................................................................................................... 153

3

Inleiding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening over boekjaar 2020. Samen noemen we dit de jaarstukken. Met de jaarstukken leggen we verantwoording af over de uitvoering van het door de raad vastgestelde beleid en wat dat heeft gekost. De jaarstukken zijn een belangrijk controle instrument van de raad. Het geeft inzicht aan inwoners, maatschappelijke instellingen en bedrijven in de geleverde prestaties van het afgelopen jaar. Beleidsverantwoording 2020 is in meerdere opzichten een bewogen jaar geweest. Het is het jaar geweest waarin we samen voor de opgave stonden om tot een sluitende begroting 2021 en meerjarenperspectief te komen. De financiële perspectieven bleken ongunstig. Zo krijgen we te maken met nadelige herverdeeleffecten van het Gemeentefonds. Ook lopen de uitgaven in de zorg op waarvoor gemeenten vanuit het Rijk onvoldoende worden gecompenseerd. Een intensief traject heeft uiteindelijk geleid tot een sluitende begroting en meerjarenperspectief. We zijn er nog niet, omdat enkele taakstellingen nog met een reëel plan van aanpak ingevuld moeten worden. Wel hebben we een basis voor het meerjarenspectief gelegd. 2020 is ook het jaar dat overschaduwd werd door Corona. Dit heeft onze samenleving hard geraakt O.a. scholen, horecagelegenheden, recreatieverblijven, culturele instellingen en winkels bleven deels gesloten.

Ook onze gemeentelijke organisatie heeft zich aan moeten passen. We hebben veel op afstand gewerkt en digitaal vergaderd. Voor velen is dit wennen geweest. Corona heeft een grote impact op de privésituaties. Zo hebben collega’s naast het werk thuisonderwijs gegeven aan de kinderen, gezorgd voor dierbaren die in quarantaine zaten, zelf in quarantine gezeten of op een beperkt woonoppervlak samen met de partner thuisgewerkt. Naast deze uitdagingen hebben we als organisatie ook ruim 2.000 uur gewerkt aan Corona. Uren die gemaakt zijn naast de diverse wettelijke werkzaamheden en bestuurlijke ambities. Desondanks zijn we er in geslaagd om, ondanks de belemmeringen, samen in 2020 mooie resultaten neer te zetten. We zijn in 2020 veel in gesprek geweest met inwoners en ondernemers. Die gesprekken gingen vaak over het ‘hier en nu’ - we boden mensen een luisterend oor - maar tegelijkertijd werkten we ook aan de toekomst. Samen met Ondernemend Hilvarenbeek stelden we een nieuw Economisch Actieplan op en voerden we een verkenning uit naar mogelijkheden voor een nieuw bedrijventerrein. Ook op het gebied van woningbouw timmerden we flink aan de weg. We voerden gesprekken met tientallen initiatiefnemers van woningbouwplannen. We zagen onze woningvoorraad groeien met 144 woningen en wisten daarmee onze ambitie van 50 nieuwe woningen ruimschoots te overtreffen.

Met vaststelling van de Sociaal Ruimtelijke Visie voor Haghorst sloegen we - samen met de coöperatie Haghorst – een belangrijke eerste piketpaal voor het toekomstige ‘Hart van Haghorst’. Vanuit de gedachte ‘voorkomen is beter dan genezen’ was er in 2020 veel aandacht voor inwoners die in de knel (dreigen te) komen in onze samenleving. Met invoering van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) werd het mogelijk om mensen met ernstige psychische problemen die niet vrijwillig in zorg gaan, voortaan in hun eigen omgeving te behandelen. Ook op het gebied van jeugdbeleid gaan we ons meer en meer richten op preventie om zo problemen bij jongeren te voorkomen; we investeren in positief jeugdbeleid. Verder werkten we in de regio Hart van Brabant samen op verschillende beleidsterreinen. Denkt u bijvoorbeeld aan Jeugdhulp, inkoop van Wmo en Maatpact. Naast regionale samenwerking investeerden we in 2020 ook in de samenwerking met Goirle en Oisterwijk. De vertaling van de bestuurlijke visie mondde uit in een (tactische en operationele )

4

netwerksamenwerking waarin de vier k’s - kwaliteit, kwetsbaarheid, kansen en kosten - centraal staan. We zagen dat de samenwerking een kostenvoordeel oplevert in die zin dat we minder kosten maken wanneer we samen optrekken bij (nieuwe) ontwikkelingen dan wanneer we er individueel mee aan de slag gaan. De samenwerking levert niet het plaatje op dat we ‘onder de streep’ geld overhouden. Uiteraard is dit slechts een beperkte greep uit de resultaten van 2020. In het jaarverslag leest u het totaalbeeld. Financiële verantwoording In de najaarsnota 2020 hebben we eerder een verwacht negatief resultaat aangekondigd van € 1.480.000 over het boekjaar 2020. Dit negatief resultaat heeft uw raad met de najaarsnota geautoriseerd. Ten opzichte van de bijgestelde begroting laat deze jaarrekening een voordelig resultaat van € 632.700 zien. Van dit voordeel stellen we voor om € 12.268 te reserveren in de algemene reserve van afdeling Biest, € 459.000 te reserveren in de reserve budgetoverheveling voor taken die we niet in 2020 hebben uitgevoerd maar wel in volgende jaren willen uitvoeren en € 96.000 van het overschot op project SMILE te reserveren in de reserve Duurzaamheid. Na deze voorgestelde reserveringen resteert een voordelig resultaat van € 65.432. We stellen voor dit resultaat te storten in onze algemene bedrijfsreserve.

Als we uitgaan van onze primaire begroting 2020 realiseren we in 2020 een nadelig resultaat van ruim € 1,4 miljoen. Eerder hebben we onze begroting bijgesteld met € 1.480.000. Met de jaarrekening wordt het nadeel € 65.432 kleiner. Oorzaak van het nadeel is voornamelijk de oplopende uitgaven op de WMO en jeugdzorg. Onder andere door de invoering van het WMO-abonnementstarief zijn de uitgaven op onze WMO maatwerkvoorzieningen flink gestegen. Daarnaast zien we al enige jaren een aanhoudende jaarlijkse volumegroei die groter is dan de financiële middelen die het Rijk daar tegenover zet. We zetten er stevig op in om grip te krijgen op de kosten. Zoals in de begroting 2021 aangegeven bewandelen we daarvoor vier sporen: - Preventie - Control - Lobby - Meer inkomsten. De financiële gevolgen van Corona zijn tot nu toe voor onze gemeentelijke organisatie beperkt gebleven. Wel zijn de langetermijn effecten van Corona nog onduidelijk waardoor de financiële impact voor de komende jaren lastig in te schatten is. We schetsen het financiële beeld van Corona zo goed als mogelijk in de aankomende voor- en najaarsnota’s. Leeswijzer De jaarstukken kunt u opdelen in het jaarverslag, de jaarrekening, bijlagen en het vaststellingsbesluit.

Het jaarverslag (hoofdstukken 1 en 2) Het jaarverslag bestaat uit de programma’s Samenlevend, Belevend, Ondernemend, Dienstverlenend en de hoofdstukken Algemene dekkingsmiddelen en Overhead en VpB. Hierin leggen we als college verantwoording af over welke activiteiten we hebben gerealiseerd. In het jaarverslag treft u ook de paragrafen aan. Deze paragrafen zijn wettelijk voorgeschreven gemeentebrede thema’s waar we verantwoording over afleggen. Zo kunt u denken aan ons risicomanagement, het onderhoud aan onze kapitaalgoederen en de lokale gemeentelijke belastingen. 5

De jaarrekening (hoofdstuk 3) In de jaarrekening leggen we verantwoording af over onze financiële positie. We lichten het overzicht van baten en lasten 2020 toe. Dit noemen we ook wel onze exploitatie. Verder gaan we in op onze balanspositie. De balans bestaat uit onze bezittingen en de wijze waarop we dit hebben gefinancierd. Bijvoorbeeld door het afsluiten van leningen. De bijlagen (hoofdstuk 4) We hebben een aantal onderwerpen zoals de risicokaart, de rentekosten en de verplichte beleidsindicatoren verder uitgewerkt en aan de bijlagen toegevoegd. Op deze wijze kunt u zich verder verdiepen in diverse onderwerpen. Het vaststellingsbesluit (hoofdstuk 5) We leggen deze jaarstukken ter vaststelling voor aan de raad. Bij deze vaststelling bestemmen we het gerealiseerde jaarresultaat. In dit hoofdstuk leest u meer over deze resultaatbestemming. Het college van Hilvarenbeek, Evert Weys, burgemeester Ted van de Loo, wethouder Leon van de Moosdijk, wethouder Gerrit Overmans, wethouder Frank Jansen, gemeentesecretaris

6

Jaarverslag 1. Programmaverantwoording

7

Programma 1

1.1 Samenlevend Hilvarenbeek

Dit programma gaat over het versterken van onze actieve en zorgzame samenleving. Goed onderwijs, goede zorg en ondersteuning zijn daarbij randvoorwaarden. Het gaat ook om het stimuleren van een veelzijdig sport- en cultuuraanbod zodat inwoners - jong en oud - hun horizon kunnen verbreden. Samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, verenigingen en ondernemers werken we aan de uitvoering van dit programma. We monitoren de resultaten en sturen bij waar nodig. Dit programma bestaat uit de volgende vier thema’s: 1. 2. 3. 4.

Zorg, jeugd en participatie Sport en cultuur Onderwijs Gezondheidszorg

Naast ambities uit het collegeprogramma, vindt u in dit programma ambities terug uit het Koersdocument Sociaal Domein ‘Ruimte voor dóórontwikkeling’ (2017). Het koersdocument bevat de volgende vier ambities: Vanuit eigen kracht We gaan uit van de eigen kracht en talenten van onze inwoners. We zien wat mensen wel kunnen, zonder de beperkingen te negeren. We bieden praktische ondersteuning daar waar nodig.

Dichtbij We zorgen ervoor dat het gemakkelijk is om ondersteuning te vragen wanneer daar behoefte aan is. Daarbij is het belangrijk dat er voor elke inwoner iemand in de buurt is die hij of zij vertrouwt. Ook stimuleren we participatie door voorzieningen dichtbij te organiseren.

Samen

Voorkómen

We benutten de krachten van onze samenleving, zowel binnen als buiten onze gemeente. We werken samen in de regio wanneer het meerwaarde heeft. Lokaal werken we samen met onze maatschappelijke partners om tot de beste oplossing te komen voor elke inwoner.

We voorkómen dat situaties verergeren. Dit doen we door het onze inwoners gemakkelijker te maken om aan de bel te trekken en door zelf alerter te zijn op signalen dat iemand het zelfstandig even niet aankan.

8

Deze vier ambities gelden met name voor het thema zorg, jeugd en participatie maar werken door in alle thema’s binnen het programma Samenlevend. Alle thema’s hangen immers nauw met elkaar samen. Thema 1 - zorg, jeugd en participatie - gaat over de toegang tot lichte en (deels) intensieve ondersteuning. Thema 2, 3 en 4 gaan over de uitvoering van basistaken die van oudsher door de gemeente worden opgepakt: de ‘sociale basisstructuur’. De basis voor het sociale domein is de afgelopen jaren gelegd. De uitdaging is om de komende jaren - met creativiteit en vernieuwing - verder te bouwen en te werken aan de transformatie. Transformatie is anders samenwerken tussen professionals, organisaties en gemeente. Het betekent over de organisatiegrenzen en beleidsterreinen heen kijken om te komen tot vraaggerichte oplossingen, dichtbij en met inwoners. De transformatie vraagt onder meer investeringen in de basisstructuur. Meer inzet dus op preventie in de brede zin. Hiermee kunnen we inzet en uitgaven in de intensieve (en vaak duurdere) ondersteuning voorkomen. In dit hoofdstuk leest u per thema aan welke activiteiten we hebben gewerkt om onze ambities waar te maken.

Thema 1

Zorg, jeugd en participatie

Onze ambities We willen bereiken dat ‘iedereen kan meedoen naar vermogen, ook in de kleine kernen’. Deze ambitie sluit mooi aan bij de ambities uit het Koersdocument Sociaal Domein (2017): vanuit eigen kracht, dichtbij, samen en voorkómen. Met de activiteiten binnen dit thema, zorgen we ervoor dat iedereen vanuit eigen kracht mee kan doen. Als onze inwoners ondersteuning nodig hebben, zetten we deze tijdig en adequaat in. Activiteiten in 2020 U leest per ambitie de voortgang van de activiteiten zoals in de begroting 2020 genoemd. Ambitie 1: zorgen dat inwoners vanuit eigen kracht kunnen deelnemen 1. Verruimen structureel aanbod armoedebestrijding Door allerlei omstandigheden - niet in de laatste plaatst vanwege de Coronapandemie - is in 2020 vooral ingezet op het handhaven van het bestaande aanbod. Ten opzichte van 2019 zijn er nog meer inwoners die gebruik maken van organisaties als Stichting Leergeld en het Jeugdcultuurfonds. Ook stichting Quiet heeft meer leden gekregen. Daarnaast valt er een groei waar te nemen in het aantal aanvragen voor de minimaregelingen en voor de collectief aanvullende zorgverzekering. Bij de Kredietbank is ook een groei van het aantal inwoners die gebruik maken van hun aanbod. We hebben na evaluatie besloten stichting Quiet op te nemen in het reguliere susidieprogramma. Ook bij stichting Quiet blijft het aantal deelnemers toenemen.

9

2. Uitvoeren agenda inclusieve samenleving In 2020 zijn we verder aan de slag gegaan met de Lokale inclusieagenda 2019-2022. Door corona was een aantal activiteiten niet mogelijk, zoals de prikkelarme kermis. In 2020 hebben we de uitgangspunten voor de toegankelijkheid van de nieuwe website bepaald. In het kader van de dementievriendelijke gemeente is intern en bij een aantal organisaties de digitale training GOED omgaan met dementie onder de aandacht gebracht. Er is een start gemaakt met een schouw van de openbare ruimte. Begin 2021 verwachten we de definitieve resultaten. En daarnaast is Hilvarenbeek een regenbooggemeente geworden, een gemeente die zich inzet voor de acceptatie van lesbische, homoseksuele, biseksuele, transgender en intersekse personen (LHBTI's) 3. Aanpak Omgekeerde verordening In 2020 is een aanzet gedaan om te komen tot een omgekeerde verordening Sociaal Domein. Een verordening die ons in staat stelt om het cliëntperspectief nog beter te benadrukken. Op dit moment maken alleen de Jeugdwet en de Wmo onderdeel uit van de opzet. Op termijn maakt het domein Participatie daar ook onderdeel van uit. Omdat er andere zaken waren die prioriteit hadden, zoals de corona pandemie en er sprake was van een beperkte capaciteit, is aan de verdere afronding onvoldoende tijd besteed kunnen worden.

De verdere uitwerking nemen we mee bij de herijking van de beleidskaders en het kaderstellend traject met de raad. Ambitie 2: zorgen dat voorzieningen en ondersteuning dichtbij beschikbaar zijn 4. Doorontwikkelen dorpsondersteuning In 2020 is gewerkt aan de doorontwikkeling van de dorpsondersteuning. Door de urenuitbreiding hebben de dorpsondersteuners ondersteuning kunnen bieden en de vinger aan de pols kunnen houden, juist ook in de tijd van corona. Het professioneel netwerk is versterkt o.a. door de contacten met de maatschappelijke partners zoals Farent, MEE, ContourdeTwern en Indigo te verbeteren. Maar ook door te werken met vaste contactpersonen waar de dorpsondersteuners indien nodig mee kunnen overleggen. Met intervisie hebben we de dorpsondersteuning verder geprofessionaliseerd. Verder is in de communicatie aandacht besteed aan de bekendheid van de dorpsondersteuners. 5. Versterken zichtbaarheid, nabijheid en integraliteit van hulpverleners in de basisstructuur In 2020 is gewerkt aan de doorontwikkeling van de dorpsondersteuning. Door de urenuitbreiding hebben de dorpsondersteuners ondersteuning kunnen bieden en de vinger aan de pols kunnen houden, juist ook in de tijd van corona. Het professioneel netwerk is versterkt o.a. door de contacten met de maatschappelijke partners zoals Farent, MEE, ContourdeTwern en Indigo te verbeteren.

Maar ook door te werken met vaste contactpersonen waar de dorpsondersteuners indien nodig mee kunnen overleggen. Met intervisie hebben we de dorpsondersteuning verder geprofessionaliseerd. Verder is in de communicatie aandacht besteed aan de bekendheid van de dorpsondersteuners. Ambitie 3: benutten kracht van de samenleving; binnen en buiten onze gemeente 6. Samenwerken binnen het sociaal domein in de regio Hart van Brabant Zowel op het gebied van Wmo als van Jeugd heeft de regio samen gewerkt aan thema’s uit de Uitvoeringsagenda van de strategische meerjarenagenda 2019-2023. Voor Wmo heeft het thema Weer Thuis veel aandacht gekregen. Het resultaat is een - door gemeenten, woningbouwcorporaties en zorgaanbieders ondertekend - samenwerkingsconvenant met als doel door- en uitstroom uit de residentiele zorg te verbeteren en te borgen. Residentiele zorg is een uitgebreide vorm van hulpverlening waarbij kinderen en jongeren tot achttien jaar (al dan niet gedwongen) buitenshuis verblijven. Zij zijn dan (tijdelijk) dag en nacht aanwezig in de instelling.

10

Voor Jeugd zijn de resultaten o.a. een handreiking voor het uitvoeren van een toets op aanvragen via het medisch domein, inzicht in het ‘grijze gebied’ tussen onderwijs en jeugdhulp (helderheid over taken en verantwoordelijkheden). Verder is gestart met de ‘beschikbaarheidswijzer’ (digitale tool waarmee aanbieders hun wachttijden inzichtelijk maken). Daarnaast is er gestart met het voorbereiden van een nieuwe regionale inkoopstrategie Sociaal Domein en de resultaatgerichte inkoop is geëvalueerd. Op het gebied van arbeidsparticipatie zijn we in 2020 gestart met de regionale aanpak ‘Bundeling middelen’. Vanuit WerkgeversServicepunt Midden-Brabant (voorheen WSP Werkhart) is een regionaal budget gecreëerd waaruit re-integratiemiddelen betaald worden. Deze regionale aanpak moet zorgen voor eenduidigheid richting werkgevers en dat moet het aannemen van iemand met een uitkering aantrekkelijker maken. Ondanks het voor veel werkgevers moeilijke jaar hebben we als gemeente ons gestelde doel van veertien plaatsingen op betaald werk via ‘bundeling middelen’ gerealiseerd. 7. Ontwikkeling en implementatie positief jeugdbeleid Op 11 november 2020 heeft uw raad het Positief Jeugdbeleid unaniem vastgesteld. Vanaf januari 2021 start de uitvoering van dit beleid.

Ambitie 4: vroegtijdig signaleren en oppakken problemen om ergere situaties te voorkomen 8. Verbeteren aanpak voorkomen schulden In 2020 hebben we samen met Goirle de pilot Vroeg signalering van schulden uitgevoerd. Di t als voorbereiding op de nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening per 1.1.2021. Deze wet brengt immers een aantal nieuwe taken voor de gemeente met zich mee. Over hoe we hier mee omgaan wordt u binnenkort nader geïnformeerd. Met de vaststelling van de begroting 2021 heeft u ingestemd met het laten vervallen van de functie Gids in geldzaken. Het doel van de functie blijven we echter onderschrijven: het zoveel vroegtijdig voorkomen van schulden. 9. Aanpak zorg & veiligheid Op het gebied van Zorg en Veiligheid is in 2020 het volgende gerealiseerd:  De implementatie van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en de Wet zorg en dwang zijn grotendeels gerealiseerd. De implementatie van de crisismaatregel en het verkennend onderzoek is gerealiseerd, er is een regio-overleg ingericht en er zijn informatiebijeenkomsten voor lokale beroepskrachten georganiseerd. Met name de ketensamenwerking en de aansluiting tussen regionale processen met onze lokale uitvoering vragen nog om verbetering.  Passende opvang voor kwetsbare kinderen en gezinnen om onveilige thuissituaties te voorkomen dan wel de schade te beperken.

 Extra aanwezigheid van jongerenwerkers op straat om kwetsbare jongeren in beeld te krijgen.  Een voorstel voor de doorontwikkeling van onze lokale aanpak bij (complexe) scheidingen gebaseerd op wensen en behoeften van kinderen, jongeren, ouders en beroepskrachten. De implementatie volgt in 2021. Het volgende was voor 2020 wel gepland maar helaas niet gerealiseerd:  De verbetering van de lokale aanpak van ouderenmishandeling. In verband met corona was het niet haalbaar om partijen bij elkaar te brengen. Dit heeft in 2021 prioriteit.

11

Er is geen aparte kadernotitie ‘Zorg en Veiligheid 2020-2022’ opgesteld. In plaats daarvan wordt er vanaf 2021 gewerkt met een lokale agenda voor Zorg en Veiligheid die aansluit bij het landelijke en regionale meerjarenperspectief 2025 op Zorg en Veiligheid. 10. Bevorderen integratie statushouders In 2020 zijn we verder gegaan met deelnemen aan regionale pilots en werkgroepen v oor de nieuwe Wet inburgering. De werkwijze voor de nieuwe wet krijgt hierdoor steeds meer vorm. Doordat de wet is uitgesteld naar 1 januari 2022 gaan we hier in 2021 ook mee verder. We hebben in 2020 geprobeerd zo veel mogelijk contact te houden met statushouders, waar mogelijk online. We moeten echter constateren dat contact houden met deze doelgroep in de huidige situatie moeizamer gaat en dat het zetten van stappen daarmee minder snel is gegaan dan gewenst. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema Zorg, Jeugd en Participatie naar taakveld. We geven een toelichting op de significante afwijkingen.

Lasten

Begroting Realisatie Saldo 2020 2020 2020 -13.606 -13.534 72

Baten

1.968

1.987

19

Saldo

-11.638

-11.548

91

Stortingen

0

-59

-59

Onttrekkingen

239

269

30

Reservemutaties

239

210

-29

-11.399

-11.338

+61

Eindtotaal

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 61.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2020. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. We hebben onder andere € 139.000 over gehouden op incidentele budgetten waarvoor we de werkzaamheden komende jaren nog gaan uitvoeren. Deze middelen reserveren we. Verder verstrekken we binnen het sociaal domein middelen die op een later moment terugbetaald moeten worden. Gezien de doelgroepen is terugbetaling niet altijd zeker. We hebben minder debiteuren als dubieus aangemerkt waardoor we een voordeel calculeren van € 125.000. Bij de WMO zien we een nadeel van € 348.000. Dit nadeel komt bovenop de eerdere bijstellingen van de begroting 2020. Met de voor- en najaarsnota hebben we in totaal € 615.000 op de WMO bijgeraamd. Op de jeugdzorg hebben we toen in totaal € 739.000 bijgeraamd. Op de jeugdzorg zien we in de jaarrekening geen nadeel. We zetten er stevig op in om grip te krijgen op de kosten. Zoals in de begroting 2021 aangegeven bewandelen we daarvoor vier sporen: - Preventie - Control - Lobby - Meer inkomsten. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen per programma en thema vindt u een nadere analyse van de financiële afwijkingen binnen de verschillende thema.

12

Thema 2

Sport en cultuur

Onze ambities ‘Iedereen kan meedoen aan cultuur en sport’. Dat is wat we willen bereiken. Deze ambitie sluit aan bij de ambities van het koersdocument Sociaal Domein. We bevorderen dat iedereen vanuit eigen kracht deel kan nemen aan sport en cultuur. We onderkennen de preventieve werking. We zorgen voor voorzieningen dichtbij en we werken samen om dit mogelijk te maken. We voeren de sportvisie uit, die - samen met de sportraad en verenigingen - is ontwikkeld. De subsidie die de sportraad ontving van de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonder zoek en zorginnovatie (ZonMW) voor realisatie van Sportdorp Hilvarenbeek, geeft een mooie impuls. Op het gebied van cultuur willen we onze basisvoorzieningen - bibliotheek, muziek-, dans-, en theateronderwijs en Elckerlyc - behouden. Actief meedoen in verenigingen is van belang voor de ontwikkeling van kinderen, maar ook voor de samenhang binnen een gemeenschap. Activiteiten in 2020 U leest per ambitie de voortgang van de activiteiten zoals in de begroting 2020 genoemd. Ambitie 1: stimuleren sport en bewegen, in het bijzonder bij kinderen/jongeren en ouderen 1. Vergroten van verbinding tussen opvang & onderwijs en de sportverenigingen De verbinding tussen opvang & onderwijs en de sportverenigingen is nu voor het tweede (school) jaar gelegd via Sjors Sportief en de Koningsspelen.

Ondanks corona zijn ook dit jaar erg goede resultaten behaald. In 2020 hebben 1150 kinderen deelgenomen aan een activiteit via Sjors Sportief en Creatief. Er zijn 77 aanbieders verbonden aan Sjors Sportief en Creatief. Hiervan is e en 50tal sport gerelateerd. Dit zijn sportverenigingen en sportaanbieders uit Hilvarenbeek. De promotie voor Sjors verliep wederom via de scholen met een prijsvraag en feestelijke uitreiking. Zes sportverenigingen hebben meegewerkt aan een evaluatie onderzoek. Zij hebben gemiddeld twee nieuwe jeugdleden per vereniging over gehouden aan de activiteiten. Hoewel de Koningsspelen dit jaar helaas digitaal plaats hebben moeten vinden, zijn toch twaalf sportverenigingen en de scouting betrokken geweest bij de organisatie, en hebben zij digitale activiteiten voor de basisschoolkinderen aangeboden. Alle basisschoolkinderen in Hilvarenbeek hebben meegedaan. 2. Uitvoeren activiteiten sportvisie In dit kader zijn in 2020 de volgende zaken gedaan: - Er zijn drie voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd met maatschappelijke organisaties die in contact staan met inwoners met een beperking. - Er zijn 22 Inwoners met een beperking begeleid naar een passend beweeg aanbod. - Alle basisschool kinderen zijn middels de zogenoemde MQ test op hun motorische ontwikkeling getest. - De kinderen van groep 2 van alle scholen hebben deelgenomen aan het MRT traject.

Motorische Remedial Teaching richt zich op het ontwikkelen van motorische vaardigheden voor kinderen. - Bij alle zeven basisscholen (minimaal) is één van de twee wekelijkse gymlessen door een vakleerkracht ingevuld. - Dezelfde vakleerkracht heeft de coaches van de verenigingen Tuldania en Biks Shots begeleid om pedagogisch te coachen. Corona heeft ons beperkt om daar verder op in te zetten.

13

-

We hebben de afgelopen drie jaar geïnvesteerd in meten van de vitaliteit van senioren, een behoeftepeiling sportaanbod uitgevoerd, ingezet op het aanbieden van passend sportaanbod in alle kernen en het sport- en beweegaanbod gepromoot. - Helaas zijn de vitaliteitsdagen die dit jaar voor Esbeek en Haghorst gepland stonden wegens corona afgelast. - De nationale sportweek heeft wel doorgang kunnen vinden. Deze 2e editie is ingezet op een brede doelgroep - in plaats van alleen op ouderen - en inclusief. Dus voor kinderen, volwassenen, ouderen en mensen met een beperking. De enquête over sportdeelname onder senioren is ingevuld door 178 senioren, met een gemiddelde leeftijd van 73 jaar. Vanuit de conclusies streven wij naar een nog gevarieerder sportaanbod voor deze doelgroep in alle kernen. Ambitie 2: faciliteren dat alle kinderen een structureel cultuuraanbod krijgen 3. Faciliteren opstellen beleidsplannen cultuureducatie op alle scholen Het afgelopen jaar heeft de gemeente Hilvarenbeek een grote bijdrage geleverd aan de culturele basis van de kinderen in het primair onderwijs. Gezamenlijk met het MDT (muziek, dans, theater) Collectief van lokale cultuuraanbieders, Bibliotheek Hilvarenbeek, Cultureel Centrum Elckerlyc, de intermediair, en de interne cultuur coördinatoren (icc-ers) hebben we binnen- en buiten schools vraag en aanbod met elkaar verbonden.

We namen ook deel aan ‘de Cultuurloper’ waarmee scholen - met hulp van een lokale intermediair vanuit de kunst- en cultuursector - de kwaliteit van hun cultuureducatie konden verbeteren. Het programma duurde vier jaar (2017-2020) en hielp scholen om vanuit hun eigen visie een beleidsplan met bijbehorend activiteitenprogramma te ontwikkelen. De meeste scholen in Hilvarenbeek zijn nog niet klaar met dit programma en investeren graag nog een paar jaar om cultuureducatie goed weg te zetten. Daarom nemen we deel aan Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) 20212024, de opvolger van de Cultuurloper. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema Sport en cultuur naar taakveld. We geven een toelichting op de significante afwijkingen.

Lasten

Begroting Realisatie Saldo 2020 2020 2020 -2.637 -2.651 -14

Baten

437

386

-51

Saldo

-2.200

-2.265

-65

Stortingen

0

0

0

Onttrekkingen

0

0

0

Reservemutaties

0

0

0

-2.200

-2.265

-65

Eindtotaal

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een nadelig resultaat van € 65.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2020. Dit nadeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. We hebben onder andere € 90.000 over gehouden op incidentele budgetten waarvoor we de werkzaamheden

14

komende jaren nog gaan uitvoeren. Dit levert een voordeel op. Het nadeel op dit thema ontstaat hoofdzakelijk door een administratieve verschuiving van budgetten tussen thema’s. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen per programma en thema vindt u een nadere analyse van de financiële afwijkingen binnen de verschillende thema.

Thema 3

Onderwijs

Onze ambities ‘Kinderen ontwikkelen zich tot gelukkige inwoners die erbij horen en meedoen in de samenleving’. De ambities voor het thema onderwijs zijn geconcretiseerd in de Lokaal Educatieve Agenda:  zorgen voor opvang & onderwijs nabij huis voor alle Hilvarenbeekse kinderen  bevorderen ontwikkelen en leren in een doorgaande lijn voor alle Hilvarenbeekse kinderen  kwalitatief hoogwaardige faciliteiten bieden kinderen een toekomstgericht aanbod, met de focus op brede ontwikkeling  faciliteren dat de lokale gemeenschap, voorzieningen, verenigingen, ondernemers én de omgeving een krachtige ontwikkelomgeving bieden voor ieder kind Activiteiten in 2020 U leest per ambitie de voortgang van de activiteiten zoals in de begroting 2020 genoemd. Ambitie 1: zorgen voor opvang & onderwijs nabij huis voor alle Hilvarenbeekse kinderen 1. Uitbreiding voorschoolse educatie Vanaf 2020 is het verplicht om het aanbod voorschoolse educatie (VE) uit te breiden van 10 naar 16 uur per week VVE wordt aangeboden door Samenwijs opvang en is gericht op kinderen tussen 2 en 4 jaar oud met (risico op) onderwijsachterstand. Via een herverdeling van de middelen voor onderwijsachterstandenbeleid ontvangen we van het rijk extra middelen voor de uitvoering van die taak. Deze extra middelen hebben we in 2020 ingezet via het subsidieprogramma om aan die wettelijke eis te voldoen.

Ambitie 2: kwalitatief hoogwaardige faciliteiten bieden kinderen een toekomstgericht aanbod, met de focus op brede ontwikkeling 2. Nader uitwerking huisvestingsplannen Doelakkers en St. Jozef De plannen voor de herontwikkeling van basisschool St. Jozef in Haghorst maken onderdeel uit van de ontwikkeling Hart van Haghorst. Via RIB 2021-13 bent u daarover recent geïnformeerd. Bij de behandeling van de begroting 2021 gaf u ons via een motie opdracht het dossier basisschool/Samenwijsaccommodatie Doelakkers opnieuw te bestuderen. En daarbij onder meer te kijken naar een alternatieve locatie voor de basisschool. De eerste verkenningen voor realisatie op een perceel aan de rand van industrieterrein Slibbroek zijn uitgevoerd. Bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2021 komen we met een bijgesteld voorstel en financieel plan voor de realisatie van een nieuwe basisschool/Samenwijsaccommodatie Doelakkers. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van dekosten voor uitvoering van het thema Onderwijs naar taakveld. We geven een toelichting op de significante afwijkingen.

15

Lasten Baten Saldo Stortingen Onttrekkingen Reservemutaties Eindtotaal

Begroting 2020 Realisatie 2020 Saldo 2020 -1.593 -1.462 131 353 364 11 -1.240 -1.098 142 0 0 0

0 0 0

0 0 0

-1.240

-1.098

+142

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een voordelig resultaat van € 142.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2020. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. Oorzaak van dit nadeel komt hoofdzakelijk door een administratieve verschuiving tussen thema’s. Verder hebben we onder andere € 24.000 over gehouden op incidentele budgetten waarvoor we de werkzaamheden komende jaren nog gaan uitvoeren. Tot slot zien we een voordeel op het doelgroepenvervoer van € 87.000 waarvan € 36.000 binnen dit thema tot uitdrukking komt. Vanwege de Coronacrisis heeft het vervoer enkele weken stilgelegen. Daarna zien we dat het regiovervoer zich in 2020 nog niet hersteld heeft tot het niveau van begin 2020. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen per programma en thema vindt u een nadere analyse van de financiële afwijkingen binnen de verschillende thema.

Thema 4

Gezondheid

Onze ambities De ambitie dat ‘iedereen mee kan doen naar vermogen’ en de ambities van het koersdocument Sociaal Domein ‘vanuit eigen kracht, dichtbij, samen en voorkómen’ gelden ook voor het thema gezondheid. Met ons gezondheidsbeleid willen we bereiken dat iedereen vanuit eigen kracht dichtbij mee kan doen. We hebben vooral oog voor preventie. In samenwerking met sportraad, onderwijs en kinderopvang werken we aan een gezond Hilvarenbeek. Dat doen we bijvoorbeeld door sport en bewegen mogelijk te maken voor alle doelgroepen en in te zetten op kwalitatief goed beweegonderwijs. Meer hierover leest u in het thema ‘sport en cultuur’ van dit programma. Naast lokaal gezondheidsbeleid - dat we uitvoeren samen met lokale partijen - werken we in regionaal verband aan de uitvoering van de regionale nota Publieke Gezondheid 2020-2023. Lokaal richten we ons op het terugdringen van middelengebruik, opvoed- en opgroeiondersteuning en mentale gezondheid. Activiteiten in 2020 U leest per ambitie de voortgang van de activiteiten zoals in de begroting 2020 genoemd. Ambitie 1: Actief en preventief tegengaan van alcohol- en drugsgebruik 1. Verminderen alcohol- en drugsgebruik In 2020 organiseerden we een aantal activiteiten gericht op afname van alcohol- en drugsgebruik. We deden dat - in wisselende samenstelling - met organisaties zoals jongerenwerk, jongerengroep 16

HEBE, Novadic-Kentron, GGD, burgerinitiatief Eyes Wide Open, Sportraad en de Hilvarenbeekse horeca. - Met “Inkakken is bijpakken; toch?” - een succesvolle spin-off van het landelijk populaire programma “Spuiten en Slikken” - bereikten we 100 jongeren uit onze gemeente. - We organiseerden een ouderbijeenkomst rondom alcohol en drugs. - Voor ouders en geïnteresseerden was er het webinar: Lachgas, niet om te lachen. Dit succesvol webinar is in de gehele regio uitgerold. - We boden alle sportverenigingen de IVA-training (verantwoord alcohol schenken) aan. Vanwege corona hebben we niet alle voorgenomen acties kunnen uitvoeren. Ook waren er geen evenementen waarbij we hebben kunnen inzetten op preventie en handhaving. Via de jeugdmonitor GGD zijn in 2020 de cijfers rondom alcohol- en druggebruik gemeten. Over de uitkomsten daarvan informeren we u op een later moment. 2. Uitvoeren activiteiten regionale nota Publieke Gezondheid 2020-2024 In 2020 hebben we gewerkt aan uitvoering van de regionale nota publieke gezondheid. We hebben diverse webinars die de GGD heeft ontwikkeld over thema’s als opvoeden en bewegen, onder de aandacht gebracht van onze inwoners. We zijn aangesloten bij het Stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start van het ministerie van VWS. Het doel daarvan is om kinderen een gezonde, veilige en kansrijke start te geven.

Het terugdringen van middelengebruik blijft continue onze aandacht houden. Vanwege corona hebben we extra aandacht gegeven aan psychische kwetsbaarheid van jongeren.

Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema Gezondheidszorg naar taakveld. We geven een toelichting op de significante afwijkingen. Begroting 2020

Realisatie 2020

Saldo 2020

Lasten

-540

-522

18

Baten

0

0

0

Saldo

-540

-522

18

Stortingen

0

0

0

Onttrekkingen

0

0

0

Reservemutaties

0

0

0

-540

-522

18

Eindtotaal

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een voordelig resultaat van € 18.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2020. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen van geringe omvang. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen per programma en thema vindt u een nadere analyse van de financiële afwijkingen binnen de verschillende thema.

17

Programma 2

1.2 Belevend Hilvarenbeek

Dit programma gaat over het onderhouden en versterken van de kwaliteit van onze fysieke leefomgeving. We maken daarvoor plannen, richten de openbare ruimte in en onderhouden deze. We stellen beleidsinstrumenten vast voor ruimtelijke ordening en volkshuisvesting en voeren het beleid uit door vergunningen te verlenen, faciliteiten te verstrekken en gebieden te (laten) ontwikkelen. Dit programma bestaat uit de volgende thema’s, die we in dit hoofdstuk verder toelichten: 1. Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting 2. Verkeer en Vervoer 3. Openbare ruimte 4. Milieu 5. Buitengebied 6. Openbare Orde en Veiligheid

Thema 1

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

Onze ambities We behouden en versterken het unieke karakter van de zes dorpskernen. Dat is wat we willen bereiken. Tegelijkertijd bekijken we hoe we ons grondgebied kunnen inrichten met passende functies en geven we uitvoering aan de in 2019 vastgestelde woonvisie en daarmee aan een gezonde woningmarkt die past in de behoefte. De vele monumenten en cultuurhistorie die Hilvarenbeek rijk is, zijn onderdeel van het unieke karakter van onze dorpskernen. Activiteiten in 2020 U leest per ambitie de voortgang van de activiteiten zoals in de begroting 2020 genoemd. Ambitie 1: in hoog tempo doelgroepgericht betaalbare woningen bouwen in alle kernen 1. Intensiveren tempo woningbouw Met alle bekende initiatiefnemers (vanuit principeverzoeken) voor woningbouw op inbreidingslocaties zijn gesprekken gevoerd om realisme, procedure en proces te bespreken en deze te toetsen aan de woonvisie. Een tiental initiatieven heeft al geleid tot concrete aanvragen om vergunningen of aanvragen om een (gewijzigd) bestemmingsplan. Ook zijn er intensieve gesprekken gaande met stakeholders - zoals grondeigenaren, ontwikkelaars en woonstichting Leystromen - die betrokken zijn bij woningbouwplannen voor de gebieden Beverakkers V, Vroonacker IV, De Welder 2. Al deze gesprekken hebben tot doel gehad een kwalitatief en evenwichtig woningaanbod in de bestaande dorpskernen te kunnen gaan verwezenlijken.

In 2020 zijn 144 woningen toegevoegd aan de woningvoorraad. Dat is 94 woningen bovenop de geplande 50.

18

2. Afronden woongebied Gelderakkers Sinds maart 2020 is gewerkt aan de totstandkoming van het voorontwerp bestemmingsplan Gelderakkers 2 dat momenteel ter inzage ligt. Het plan voorziet in circa 80 woningen in diverse segmenten en voldoet aan de doelstellingen uit de woonvisie. De focus ligt op betaalbare (starters)woningen. We bouwen er ook levensloopbestendige woningen. Verder bieden we in Gelderakkers 2 ook ruimte voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. 3. Vaststellen woningbouwprogramma Met de raadsinformatiebrief van september 2020 (nr. 2020-76) hebben wij u geïnformeerd over het uitvoeringsprogramma woonvisie. Ambitie 2: behouden en versterken unieke karakter dorpskernen 4. Gebiedsontwikkeling Haghorst en Ambrosiusweg In 2020 is de voorgenomen bedrijfsverplaatsing van twee bedrijven uit Haghorst veelvuldig besproken met de regio Hart van Brabant, Provincie en het Waterschap. Deze gesprekken ging over de locatiekeuze, de onderbouwing van deze keuze en de inpassing in het gebied. Dit heeft onder andere geleid tot het opstellen van een eerste ladderonderbouwing inclusief lagenbenadering. Uit dit rapport zijn drie mogelijke locaties naar voren gekomen. Deze zijn in februari 2020 in een bestuurlijk overleg met Provincie en Waterschap besproken. We hebben u hierover geïnformee rd in onze RIB van 2 maart 2021.

In 2020 is een samenwerkingsovereenkomst (SOK) opgesteld welke nog niet aan uw raad is voorgelegd. In deze SOK beschrijven we wie welke rol vervult, hoe de financiële afspraken zijn en wat er met de achterblijvende locaties gaat gebeuren. De SOK wordt momenteel geactualiseerd en zal daarna aan de gemeenteraad worden voorgelegd ter besluitvorming. 5. Opstellen sociaal ruimtelijke visie Haghorst In de raad van september 2020 is de Sociaal Ruimtelijke Visie voor Haghorst met he t bijbehorende uitvoeringsprogramma vastgesteld. Momenteel wordt er samen met de coöperatie gewerkt aan de uitwerking van het Hart van Haghorst. Begin maart wordt u daarover bijgepraat. Doelstelling is om eind 2021 duidelijkheid te hebben over de haalbaarheid. 6. Vaststellen paraplubestemmingsplan cultuurhistorie In 2020 hebben we het voorontwerpbestemmingsplan cultuurhistorie inzage gelegd. Met dit paraplubestemmingsplan beschermen we alle historisch waardevolle panden in de gemeente die nog niet in eerdere bestemmingsplannen een cultuurhistorische bestemming hebben gekregen. We verwachten dit bestemmingsplan in het derde kwartaal van 2021 ter vaststelling aan te bieden aan u.

ter cultuur-

7. Opstellen centrumvisie Hilvarenbeek Nadat we in 2019 gestart zijn met het opstellen van de centrumvisie voor Hilvarenbeek, hebben we deze begin 2020 afgerond en ter vaststelling aangeboden aan u. Vanwege corona werd de vaststelling uitgesteld. We hebben de tussenliggende periode gebruikt om een experiment uit te voeren met afsluiting van de Hoge Zij aan de Vrijthof. Daarnaast hebben we alle belangstellenden gevraagd om te reageren op stellingen over het centrum en eigen ideeën aan te dragen. Via de nieuwsbrief Centrumvisie (nummer 5 van september 2020) - te vinden op www.hilvarenbeek.nl/centrumvisie - informeerden we over de resultaten van het experiment en de stellingen. In oktober 2020 heeft u de visie vastgesteld en vervolgens zijn we aan de slag gegaan met het uitvoeringsprogramma.

19

Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting naar taakveld. We geven een toelichting op de significante afwijkingen.

Lasten

Begroting Realisatie Saldo 2020 2020 2020 -4.080 -3.759 321

Baten

3.715

3.728

13

Saldo

-365

-31

334

Stortingen

-701

-991

-290

Onttrekkingen

600

487

-113

Reservemutaties

-101

-504

-403

Eindtotaal

-466

-535

-69

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een nadelig resultaat van € 69.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2020. Dit nadeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. Zo hebben we € 310.000 meer leges geïnd dan geraamd. Dit is voornamelijk het gevolg van de vergunningverlening van de zonneparken. Deze incidentele opbrengsten waren niet voorzien in de begroting, omdat niet duidelijk was of en wanneer deze vergunningen precies verleend konden gaan worden. Verder hebben we € 107.000 over gehouden op incidentele budgetten waarvoor we de werkzaamheden komende jaren nog gaan uitvoeren. Oorzaak van het nadeel komt hoofdzakelijk door een administratieve verschuiving tussen thema’s. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen per programma en thema vindt u een nadere analyse van de financiële afwijkingen binnen de verschillende thema.

Thema 2

Verkeer en vervoer

Onze ambities Een toegankelijk en veilig openbaar gebied voor alle inwoners. Dat is wat we willen bereiken. We hebben de maatregelen voor het vergroten van de verkeersveiligheid onder andere opgenomen in het Gemeentelijk Verkeersplan (GVP) en in het Parkeerbeleidsplan. Daarnaast zorgen we ervoor dat de weginrichting op orde is. Bijzonder aandachtspunt is de toegankelijkheid van voetpaden en fietspaden. We voeren de maatregelen voornamelijk uit door ‘werk met werk’ te maken. Dat betekent bijvoorbeeld dat we bij reconstructies van wegen - of bij onderhoud aan wegen en riolering - tegelijkertijd de verkeersveiligheid optimaliseren. Daarnaast werken we aan het opstellen van een integrale gebiedsvisie voor het centrum van Hilvarenbeek. Omdat verschillende opgaven voor Verkeer en vervoer in dit projectgebied voorkomen, is voor deze integrale aanpak gekozen. De toelichting leest u in de onderstaande ambities.

20

Activiteiten in 2020 U leest per ambitie de voortgang van de activiteiten zoals in de begroting 2020 genoemd. Ambitie 1: toegankelijk en veilig openbaar gebied 1. Landbouwverkeer In het voorjaar van 2020 werd u tijdens een huifkartocht door het Team Landbouwverkeer geïnformeerd over mogelijke maatregelen om landbouwverkeer om de kern Hilvarenbeek heen te leiden. In oktober 2020 stemde u in met het maatregelenpakket dat het Team Landbouwverkeer voorstelde. Vervolgens zijn we verder gegaan met de uitwerking van de maatregelen. Een voorstel daarover legden we u voor in het eerste kwartaal van 2021. 2. Uitvoeren parkeerbeleidsplan/verminderen parkeerdruk We hebben het uitvoeringsprogramma uit het parkeerbeleidsplan afgerond. Verder hebben we aan de hand van het parkeerbeleidsplan diverse bestemmingsplannen en vergunningsaanvragen getoetst aan de parkeernorm. Ambitie 2: zorgen voor een toegankelijk en veilig openbaar gebied 3. Bevorderen leefbaarheid en verkeersveiligheid provinciale weg N395 De provincie Noord-Brabant heeft in 2020 de reconstructie van de N395 aanbesteed en gegund aan BAM Infra. De werkzaamheden starten naar verwachting in het tweede kwartaal van 2021. Begonnen wordt met de aanleg van tonde op de aansluiting van de N395 met de N269 nabij de Diessen-

de kluifroseweg.

4. Aanpakken knelpunten verkeersveiligheid In 2020 hebben we een aantal activiteiten uit het educatieprogramma verkeersveiligheid uitgevoerd. Vanwege de coronamaatregelen vonden sommige activiteiten niet - of in aangepaste vorm - plaats: - De BVL aanpak is in aangepaste vorm goed afgerond door alle basisscholen. - Fietsverlichtingscampagne is in aangepaste vorm doorgegaan. - Opfriscursus voor senioren is voor een gedeelte fysiek (toen de maatregelen enigszins waren versoepeld) en daarna online doorgegaan. - We hebben in het zaai- en oogstseizoen spandoeken opgehangen om inwoners te attenderen op landbouwverkeer. - Het lesprogramma landbouwverkeer is niet doorgegaan. Daarnaast hebben we met het onderhoud van wegen diverse kleine knelpunten aangepakt. Zo hebben we op diverse locaties de wortelopdruk van bomen aangepakt. 5. Verbeteren voetpaden en fietspaden We zijn in 2020 gestart met de inventarisatie van de toegankelijkheid van onze voetpaden. We hebben de kwaliteit en breedtes van voetpaden in beeld gebracht en gesprekken gevoerd met diverse vertegenwoordigers van onze kernen. In 2021 ronden we dit af en gaan we bekijken of we zoveel mogelijk knelpunten kunnen aanpakken door werk met werk te maken. 6. Uitvoeren Gemeentelijk Verkeersplan (GVP) In 2020 hebben we in overleg met de aanwonenden van de Wouwerstraat een snelheid remmende maatregel in hun straat gerealiseerd.

Ook hebben we in de Gelderstraat en Hilverstraat maatregelen genomen om nieuwe aanrijdingen met de erker boven de Hema en met geparkeerde voertuigen ter hoogte van het kruispunt met de Hilverstraat te voorkomen. Verder hebben we in

21

het kader van de centrumvisie met de afsluiting van de Hoge Zij geëxperimenteerd. Dit wordt vanuit de centrumvisie vervolgd. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema Verkeer en vervoer naar taakveld. We geven een toelichting op de significante afwijkingen.

Lasten

Begroting Realisatie Saldo 2020 2020 2020 -1.315 -1.318 -3

Baten

19

67

48

Saldo

-1.296

-1.251

45

Stortingen

0

0

0

Onttrekkingen

0

0

0

Reservemutaties

0

0

0

-1.296

-1.251

45

Eindtotaal

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een voordelig resultaat van € 45.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2020. Dit nadeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. We hebben onder andere over gehouden op incidentele budgetten waarvoor we de werkzaamheden komende jaren nog gaan uitvoeren. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen per programma en thema vindt u een nadere analyse van de financiële afwijkingen binnen de verschillende thema.

Thema 3

Openbare ruimte

Onze ambities Behouden en versterken van het groene karakter. Dat is wat we willen bereiken. Het is ook één van de ambities uit de toekomstagenda HLVRNBK2030. We stimuleren dat inwoners hun kennis en kunde inzetten om de leefbaarheid te behouden en te bevorderen. Meer over onderhoud van openbaar groen, openbare verlichting of speeltoestellen in de openbare ruimte leest u in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Activiteiten in 2020 U leest per ambitie de voortgang van de activiteiten zoals in de begroting 2020 genoemd. Ambitie 1: Behouden en versterken groene karakter van onze gemeente 1. Verbeteren groeiplaats bomen In 2020 hebben we bij nieuw aangeplante bomen meer bomengrond aangebracht zodat in de toekomst wortelopdruk zal verminderen. Het injecteren van de grond nabij bomen met voedingsstoffen hebben we vanwege de hoge kosten niet toegepast. De bezuinigingen noodzaken ons om deze dure maatregel niet toe te passen. Ook speelt mee dat de maatregel pas na enkele jaren effect heeft; wortels aan de oppervlakte kunnen namelijk pas verwijderd worden als er nieuwe,

22

dieper gelegen wortels zijn ontwikkeld. We kiezen er daarom voor om bomen met ernstige worteldruk te vervangen. Jaarlijks worden onze bomen geïnspecteerd. Aan de hand van de resultaten plannen we snoei - en rooiwerkzaamheden. In 2020 hebben we deze werkzaamheden voor twee jaar uitbesteed, met de mogelijkheid om dit twee keer met één jaar te verlengen. Om de veiligheid te borgen hebben we bij de werkzaamheden extra inzet verkeersmaatregelen doorgevoerd. Dit heeft geleid tot hogere kosten. 2. Onderhouden openbare ruimte Het bestek openbare ruimte hebben we in 2020 opnieuw gegund aan de Diamant-groep. We onderhouden de openbare ruimte op B niveau (functioneel, sober en doelmatig). We zijn er niet in geslaagd om de kwaliteit en de kwantiteit verder te verhogen. Om tot prijsovereenstemming te komen, hebben we het bestek op een aantal plekken moeten versoberen. Het uitgangspunt is dat inwoners hiervan weinig mogen merken. De aanpassingen betreffen onder andere het niet meer onkruid vrij maken en houden van boomspiegels maar deze mee te nemen bij het maaien. De uitbestedingspost voor inzet van extra medewerkers en/of gereedschappen is gehalveerd. Evenals de stelpost. Hierdoor is er geen ruimte voor extra werkzaamheden en nieuwe werkzaamheden voor de Diamant-groep. Hagen worden machinaal geknipt en een groot gedeelte knippen we maar één keer per jaar. 3.

Uitvoeren verantwoord bermbeheer In 2020 hebben we samen met de gemeenten Goirle en Oisterwijk het maaien van de bermen en sloten op de markt gezet. Doordat we met drie verschillende kavels hebben gewekt, zijn de werkzaamheden per gemeente niet veranderd. In het bestek hebben we onze werkzaamheden omschreven. Ook in 2020 zijn onze bermen door een ecoloog onderzocht en daaruit is gebleken dat de score aan nectarplanten nagenoeg gelijk is aan 2017. Een en ander is terug te zien op de Floron website “mijn berm bloeit”. Het maaiadvies dat we kregen, komt goed overeen met de methode die wij toepassen. Met het B-team hebben we gesprekken gevoerd over een bij-vriendelijk bermbeheer. De eerder genoemde ecoloog heeft het B-team en ons geadviseerd om geen aanpassingen te doen in de werkzaamheden. Of zoals hij aangaf: “het tijdstip van maaien is belangrijker dan de methode”. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de osten voor uitvoering van het them a Openbare ruimte naar taakveld. We geven een toelichting op de significante afwijkingen.

Lasten Baten Saldo Stortingen Onttrekkingen Reservemutaties Eindtotaal

Begroting 2020 Realisatie 2020 Saldo 2020 -1.546 -1.522 24 106 125 19 -1.440 -1.397 43 0 0 0

0 0 0

0 0 0

-1.440

-1.397

43

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een voordelig resultaat van € 43.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2020. Dit komt met name doordat we € 40.000 overhouden op incidentele budgetten In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen per programma en thema vindt u een nadere analyse van de financiële afwijkingen binnen de verschillende thema.

23

Thema 4

Milieu

Onze ambities Binnen dit thema staat duurzaamheid centraal. Versnellen van de energietransitie is een belangrijke ambitie die we willen realiseren. Maar duurzaamheid gaat verder dan dat. Alles wat te maken heeft met maatschappelijk verantwoord leven en ondernemen, milieu en ecologie valt er onder. We vinden initiatieven op het gebied van duurzaamheid belangrijk omdat ze bijdragen aan een goed leefklimaat. Niet alleen nu maar ook in de toekomst. Binnen dit thema valt ook het beleid en beheer van riolering en afval. Activiteiten in 2020 U leest per ambitie de voortgang van de activiteiten zoals in de begroting 2020 genoemd. Ambitie 1: in een vroeg stadium duidelijkheid geven over haalbaarheid milieuontwikkelingen 1. Verbeteren beoordeling aanvragen omgevingsvergunning Voordat corona ons beperkte in aanwezigheid was er wekelijks een medewerker van de OMWB aanwezig in het gemeentehuis om de afstemming van initiatieven nog effectiever te kunnen laten verlopen. Zodra de omstandigheden het toelaten gaan we hier weer mee verder. Ook de aanstelling van een nieuwe beleidsmedewerker milieu in 2020 – met kennis van inhoudelijke aspecten die in Hilvarenbeek vaak voorkomen zoals geluid, geur, bodem en stikstof – draagt bij aan een betere, integrale beoordeling van aanvragen omgevingsvergunning. Ambitie 2: Uitvoering geven aan de doelen uit de Paraplunota Duurzaam Hilvarenbeek 2.

Energietransitie Het concept bod REKS van regio Hart van Brabant is in 2020 vastgesteld en aangeboden aan het rijk. Dat concept bod wordt verder uitgewerkt, rekening houdend met alle aandachtspunten vanuit de raden en andere partners. In juni bieden we u het definitieve bod ter vaststelling aan. In 2020 is op grond van onze Visie Grootschalige Opwek (VGO) 46 ha zonnevelden vergund. Hiermee dragen we bij aan het versnellen van de energietransitie en zijn we voorloper in de regio. De evaluatie van de VGO is opgepakt. Een concreet voorstel volgt in 2021 in samenhang met de ‘Strategische visie voor zon op land’ in de REKS. Verder zijn we in 2020 in GHO-verband gestart met de Transitievisie Warmte (TvW) die richting geeft aan de overgang naar aardgas loze wijken. We hebben een Startnotitie opgesteld en een aanbestedingstraject gevolgd voor ondersteuning. Aan uw raad wordt gevraagd om het overgebleven budget over te hevelen naar 2021.. De warmtetransitie is naast een technische ook een sociale opgave. Er is daarom veel aandacht voor goede voorbereiding en participatie. Door de coronabeperkingen moeten alle bijeenkomsten digitaal waardoor we enige vertraging hebben. Uitgangspunt blijft dat de TvW eind 2021 kan worden vastgesteld. In het kader van bewustwording en stimuleren zijn dit jaar de ‘Nota energietransitie’ en ‘Smile’ afgerond.

Het resultaat is dat de energietransitie bij inwoners en verenigingen nadrukkelijk op de agenda is gekomen. Beide projecten zijn zonder noemenswaardige budgetoverschrijdingen afgesloten. Om inwoners verder te stimuleren met energie besparen zijn we in 2020 gestart met bewonerstrajecten van Stichting Buurkracht. Vanwege coronabeperkingen zijn geplande fysieke bewonersbijeenkomsten uitgesteld maar inmiddels aangepast naar een volledig digitale aanpak. Om dezelfde reden is de subsidieregeling hiervoor verlengd zodat we ook in 2021 nog aanspraak kunnen maken op het volledige subsidiebedrag. 24

3. Vergroten klimaatbestendigheid Voor wat betreft de bewustwording bij onze inwoners hebben we het programma ‘Klimaatmakers Hilvarenbeek’ voortgezet. In 2020 hebben we de acties ‘Tegel eruit, plant erin’ en ‘Regenton’ gehad. In de eerste actie hebben we bij inlevering van een tegel of stenen gratis planten uitgedeeld en bij de andere actie hebben we korting op de regentonnen en aansluitmateriaal gegeven. Deze acties zijn deels uitgevoerd ter vervanging van de klimaatlessen op de basisscholen die vanwege corona niet door konden gaan. Daarnaast zijn we in 2020 gestart met uitbreiden van ons klimaatbestendig beleid. De focus lag op water. Groen en verharding wordt daaraan toegevoegd. Op basis van de stresstesten en de eerder opgestelde klimaatonderlegger zijn klimaatdialogen gevoerd met een aantal relevante stakeholders zoals terreinbeheerders en belangengroepen. De klimaatdialogen hebben een vervolg gekregen in de verschillende gebiedsopgaven, waarbij het brongebied met haar hoge zandgronden voorna melijk in onze gemeente ligt. Samen met de stakeholders werken we aan een klimaatadaptatiestrategie en een uitvoeringsagenda, met daarin maatregelen ter verbetering van de leefomgeving, bodemstructuur en het vasthouden van water. Klimaatadaptatiemaatregelen kunnen vervolgens gekoppeld worden aan energietransitie.