10 Jaarstukken 2024 (3 boekwerk jaarstukken 2024 - pag 75 geactualiseerd)

Jaarstukken 2024

Jaarstukken 2024 Hilvarenbeek, 21 mei 2025 Versie 1.5 Zaaknummer 1021218 Gemeente Hilvarenbeek Postbus 3 5080 AA Hilvarenbeek Bezoekadres: Vrijthof 10 5081 CA Hilvarenbeek Telefoon (013) 505 83 00 E-mail gemeente@hilvarenbeek.nl Internet www.hilvarenbeek.nl

2

Inhoudsopgave Inleiding Jaarverslag 1.

PROGRAMMAVERANTWOORDING ....................................................................................................8 1.1 SAMENLEVEND HILVARENBEEK ...................................................................................................................... 9 1.2 BELEVEND HILVARENBEEK .......................................................................................................................... 20 1.3 ONDERNEMEND HILVARENBEEK .................................................................................................................. 38 1.4 DIENSTVERLENEND HILVARENBEEK ............................................................................................................... 40 1.5 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN ........................................................................................... 45 1.6 OVERHEAD EN VPB ................................................................................................................................... 47

2.

PARAGRAFEN .................................................................................................................................. 49 2.1 LOKALE HEFFINGEN ................................................................................................................................... 50 2.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ............................................................................................. 57 2.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ................................................................................................................ 63 2.4 FINANCIERINGSPARAGRAAF ......................................................................................................................... 68 2.5 BEDRIJFSVOERING ..................................................................................................................................... 75 2.6 WET OPEN OVERHEID (WOO).................................................................................................................... 83 2.7 VERBONDEN PARTIJEN ............................................................................................................................... 84 2.8 GRONDBELEID .......................................................................................................................................... 89

Jaarrekening 3.

OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN EN DE BALANS MET TOELICHTING ............................................. 94 3.1 HET JAARRESULTAAT (OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN MET TOELICHTING) ....................................................... 95 3.2 OVERZICHT BALANS MET TOELICHTING ........................................................................................................ 112 3.3 GEHANTEERDE NORMEN EN WAARDERINGSGRONDSLAGEN .............................................................................. 139 3.4 WET NORMERING TOPINKOMENS (WNT) EN SINGLE I NFORMATION, SINGLE AUDIT (SISA) ................................. 144 3.5 RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING ........................................................................................................ 146

Bijlagen 4.

BIJLAGEN ....................................................................................................................................... 148 1. BALANS PER 31 DECEMBER 2024 AFDELING BIEST .......................................................................................... 149 2. OVERZICHT INCIDENTELE BATEN EN LASTEN .................................................................................................... 151 3. RISICOKAART ........................................................................................................................................... 156 4. AFSCHRIJVINGSTABEL ................................................................................................................................ 164 5. LIJST INVESTERINGEN ................................................................................................................................. 165 6. VERPLICHTE BELEIDSINDICATOREN ................................................................................................................ 169 7. VERDELING NAAR TAAKVELDEN .................................................................................................................... 171 8. SISA-BIJLAGE .......................................................................................................................................... 175

5.

VASTSTELLINGSBESLUIT ................................................................................................................. 186

3

Inleiding Voor u liggen gebundeld het jaarverslag en de jaarrekening van Gemeente Hilvarenbeek over het jaar 2024. Samen noemen we dit onze jaarstukken. Hiermee blikken we terug op de uitvoering van het door de gemeenteraad vastgestelde beleid en op onze financiële prestaties. De jaarstukken vinden hun houvast in de begroting 2024. Hierin namen we op welke ambities wij in 2024 realiseren en tegen welke kosten. De gemeenteraad stelde de Begroting 2024 vast op 8 november 2023. De jaarstukken bieden de gemeenteraad nu de gelegenheid om haar controlerende rol uit te voeren: erop toezien of het college de plannen uit de begroting naar behoren en binnen budget uitvoerde. De stukken geven tegelijkertijd inzicht aan inwoners, maatschappelijke instellingen en bedrijven in de geleverde prestaties van het afgelopen jaar. Beleidsinhoudelijke terugblik Het afgelopen jaar stond in het teken van enkele stevige beleidsdoelen en projecten. Met het risico nooit volledig te zijn, lichten we er enkele uit in deze inleiding. In 2024 voerden we een Strategische Analyse Gemeentefinanciën uit. We legden drie scenario’s voor aan de gemeenteraad, met als uitkomst scenario II Samenwerkend Hilvarenbeek. In dit scenario anticipeert onze gemeente op grote opgaven en ontwikkelingen door een open en samenwerkende houding aan te nemen; sámen met haar stakeholders aan oplossingen te werken.

De keuze voor scenario II leverde vanaf dat moment een houvast op voor beleidsmatige en financiële keuzes. Voorbeelden zijn het stopzetten van de structurele cofinanciering van de combinatiefunctionarissen per 2027, maar ook het in 2024 extra inzetten op gespreken over de intensivering van onze samenwerking in GHO-verband (Goirle, Hilvarenbeek & Oisterwijk). De gemeenteraad voegde aan haar keuze voor scenario II een opdracht toe: organiseer op de Voorjaarsnota 2025 participatie met onze samenleving. Deze lijnden we in 2024 op we onder de vlag van het traject Democratische vernieuwing, waar in 2024 al twee experimenten startten: herinrichting Gildeweide en Biest-Houtakker Energieneutraal. Deze experimenten leren ons hoe we anders om kunnen gaan met initiatieven uit onze samenleving. Begin 2024 ontvingen we ook de uitkomsten van een onderzoek naar de door onze inwoners ervaren dienstverlening. Onze samenleving scoorde de gemeentelijke organisatie op klantvriendelijkheid, doorlooptijden en slagvaardigheid. De boodschap is: wij doen het goed! Landelijk gezien presteren we bovengemiddeld: een resultaat om trots op te zijn. We vierden dit met onze organisatie tijdens een feestelijke middag. Gelijktijdig valt er ook wat te verbeteren. Hiervoor stelden we een actieplan op.

In 2024 werkten we onder andere al succesvol aan het verbeteren van onze klachtenprocedure, aan het verkorten van de doorlooptijd van terugbelverzoeken en aan het per ommegaande afhandelen van klachten tijdens evenementen. Onder de vlag van het Programma hervorming Sociaal Domein pakten we in 2024 de hervormingsagenda Jeugd programmatisch op. We werkten met betrokken partijen aan bewustwording en startten het project Lokale Toegang om de samenwerking tussen het sociale en het medische domein te versterken. Voor onderwijshuisvesting verwierven we in 2024 de benodigde percelen voor de nieuwbouw Samenwijscentrum St. Jozef in Haghorst. Ook werd het bestemmingsplan in 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. En er is een nieuw bestuur aangesteld voor jongerencentrum The Box. Aan de woningbouw is in 2024 ook weer volop gewerkt. In onze eigen plangebied Gelderakkers 2 is een project met 22 woningen voorbereid om in 2025 te kunnen realiseren, en in De Welder zijn de eerste kavels uitgegeven en is de basis gelegd voor een CPO project met 25 woningen voor starters. In het 4

plan Hart van Haghorst is de grond voor 4 woningen middels een tender gegund. Op het oude Hispohalterrein is ook middels een tender het project gegund dat zal leiden tot een nieuw complex met ca. 53 appartementen. In het plangebied Roodloop is alles gereed om tot realisatie van ca. 71 woningen over te gaan. Tegelijk wordt ook gewerkt aan nieuwe (uitleg) locaties, in nagenoeg alle kernen is daar sprake van. In 2024 voerden we verschillende plannen uit op het thema milieu en duurzaamheid. We evalueerden de Paraplunota Duurzaam Hilvarenbeek 2019-2022 en zetten het programma Duurzaamheid op, inclusief thema’s voor in het nieuwe omgevingsprogramma Duurzaam Hilvarenbeek 2025 – 2030. En we voerden klimaatprojecten uit vanuit de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS). Zo koppelden we maar liefst 22.600 m2 aan dakoppervlak en verharding van het gemengde riool af. Samen met onze inwoners werkten we aan projecten zoals Geveltuintjes, Tegel eruit Tegel erin en het vergroenen van schoolplein KC De Driehoek. Het evenementenseizoen leverde naast een boel plezier voor bezoekers ook reuring in onze samenleving op. We evalueerden het seizoen en informeerden commissie Samenleving. In 2025 nemen we de uitkomsten mee voor het nieuwe seizoen. Ook de opvang en huisvesting van vluchtelingen (ontheemden) leverde reuring op.

Eind 2024 organiseerden we inloopbijeenkomsten voor omwonenden, waar we zorgen en reacties ophaalden om te delen met de gemeenteraad. We ervoeren dat het aan beide kanten ook wat kan kosten om het juiste gesprek met elkaar te voeren. Daar de energie en goede omgangsvormen voor opbrengen, is de moeite van het investeren waard. In het kader van ondermijnende criminaliteit pakten we in 2024 door op actuele casuïstiek. Intern werkten we met de Team Burgerzaken en afdeling Samenleving aan bewustwording op het thema mensenhandel. De gemeentelijke organisatie zelf ontwikkelde zich in 2024 met een herontwerp van het organisatieontwikkelprogramma Samen Krachtig Vooruit. Dankzij dit programma kan de organisatie gericht inzetten op geprioriteerde activiteiten die bijdragen aan de kernwaarden voortdurend ontwikkelen, eigenaarschap tonen, planmatig werken en de leefwereld van de klant centraal zetten. En via het Cultuurontwikkeltraject zetten de organisatie en het college vastzittende patronen om naar nieuwe, leidende principes. Een hoog aantal vacatures in 2024 zorgde er ook voor dat het soms roeien was met de spreekwoordelijke riemen die er zijn. En dat sommige ambities slechts gedeeltelijk of minder van de grond kwamen. Zo is er beperkt gewerkt aan een vervolg op het Economisch Actieplan.

In 2024 startte echter wel het project Opstellen en Implementeren Wervingsstrategie, welk in de nabije toekomst binnen de kaders van de arbeidsmarktomstandigheden soelaas biedt. Uiteraard is dit maar een beperkte greep uit de resultaten van 2024. In het jaarverslag leest u het totaalbeeld. De komende periode borduren we voort op deze mooie resultaten. Financiële terugblik Financieel verwacht resultaat bij de begroting 2024 In november 2023 stelde uw raad het begrotingsboekwerk 2024 vast. Het vertrekpunt van boekjaar 2024 is de begroting met een verwacht positief resultaat van € 892.000. We legden in de VJN+ en in de najaarsnota verschillende wijzigingen binnen het (bestaand) beleid aan uw raad voor die per saldo leidden tot aanpassingen van het verwachtte begrotingsresultaat in de loop van het boekjaar. Bij de najaarsnota verwachtten we een negatief resultaat van € 919.000. De tussentijdse resultaten verrekenen we altijd met onze algemene reserve waardoor de bijgestelde begroting 2024 op ‘nul’ sloot. Het resultaat in de jaarstukken 2024 Onderstaande afwijkingen veroorzaken het resultaat van € 423.000. Per afwijking ziet u het structurele (S) of incidentele (I) karakter van de voordelen (V) of nadelen (N) aangeduid.

5

Korte omschrijving Bedragen x € 1.000,01. Budgetoverhevelingen 02. Jeugdzorg 03. Lagere kapitaallasten 04. Elektra openbare verlichting 05. Onderhoud groen, bomen, bermen en sloten 06. Hogere baten uit bouwleges 07. Bijdrage Omgevingsdienst 08. Algemene uitkering 09. Voorziening pensioenen wethouders 10. Overige afwijkingen Totaal

Bedrag 749 -246 120 35 -200 65 60 100 -416 156 423

Voordeel /Nadeel V N V V N V V V N V

(I) (I) (I) (I) (I) (I) (I) (I) (I)

We specificeren en lichten dit resultaat verder toe in paragraaf 3.1.2 Jaarresultaat op hoofdlijnen van de jaarrekening. Bestemming van het resultaat in deze jaarstukken 1. Het positieve saldo afdeling Biest over 2024 van € 12.000 te reserveren in de algemene reserve van afdeling Biest; 2. € 749.000 te reserveren in de reserve budgetoverheveling voor taken die we niet in 2024 hebben uitgevoerd maar wel in volgende jaren gaan uitvoeren; 3. Het nadeel van € 338.000 wat resteert na de voorgaande beslispunten aan de algemene bedrijfsreserve te onttrekken. Algemene conclusie financiële positie Onze financiële positie voor 2024 is kwetsbaar, voorzichtigheid is geboden. De netto schuldquote voor 2024 is 0,37 (2023 0,37). De netto schuldquote waarderen we daarmee als goed. Als we naar onze begroting 2025 kijken zien we de komende jaren wel een verdere toename van deze schuldquote. Voor de solvabiliteitsratio is een lichte mate van voorzichtigheid geboden. Normaal ligt de waarde voor de solvabiliteitsratio tussen de 0,2 en 0,5. Voor 2024 bedraagt de waarde 0,25. Dit ligt in lijn met afgelopen jaren. Voor de volgende jaren, gebaseerd op onze begroting 2025 wordt een daling verwacht waarbij we tegen een risicovol profiel schuren. Nieuwe investeringen van een grote omvang moeten zorgvuldig worden afgewogen omdat onze schuld daarmee kan stijgen naar een niet wenselijke omvang.

De grondexploitaties hebben een beperkte invloed op de exploitatie. De gemiddelde woonlasten liggen iets onder het landelijk gemiddelde. De structurele exploitatieruimte ligt onder de norm van de provincie. We hebben hier invloed op door het eigen beleid aan te passen. Bijvoorbeeld de lokale heffingen verhogen of versoberen op een beleidsterrein waardoor kosten dalen. Naar de toekomst toe blijft het noodzakelijk om voorzichtig om te gaan met onze financiële positie. De begroting 2025 laat zien dat we de komende jaren naar een risicovoller profiel toe bewegen als het gaat om onze schuldratio’s en onze structurele begrotingssaldi. Leeswijzer De jaarstukken bestaat uit het jaarverslag, de jaarrekening, bijlagen en het vaststellingsbesluit. 6

Het jaarverslag (hoofdstukken 1 en 2) Het jaarverslag bestaat uit de programma’s Samenlevend, Belevend, Ondernemend, Dienstverlenend en de hoofdstukken Algemene dekkingsmiddelen en Overhead en VpB. Hierin leggen we als college verantwoording af over welke activiteiten we hebben gerealiseerd. In het jaarverslag treft u ook de paragrafen aan. Deze paragrafen zijn wettelijk voorgeschreven gemeentebrede thema’s waar we verantwoording over afleggen. Zo kunt u denken aan ons risicomanagement, het onderhoud aan onze kapitaalgoederen en de lokale gemeentelijke belastingen. De jaarrekening (hoofdstuk 3) In de jaarrekening leggen we verantwoording af over onze financiële positie. We lichten het overzicht van baten en lasten 2024 toe. Dit noemen we ook wel onze exploitatie. Verder gaan we in op onze balanspositie. De balans bestaat uit onze bezittingen en de wijze waarop we dit hebben gefinancierd. Bijvoorbeeld door het afsluiten van leningen. Rechtmatigheid De jaarstukken vinden hun houvast in de begroting 2024. De gemeenteraad stelde deze vast op 8 november 2023. Het Collegeprogramma 2023-2026 is op dat moment voor de tweede keer in de begroting verwerkt. Nu leggen we, zo’n 2,5 jaar later, als college verantwoording af over de realisatie van de begroting 2024. Het College legt daarmee voor de tweede keer een rechtsmatigheidsverantwoording af.

U vindt deze in paragraaf 3.5 van de jaarrekening. De accountant controleert of wat in de rechtmatigheidsverantwoording staat juist en volledig is. De bijlagen (hoofdstuk 4) We hebben een aantal onderwerpen zoals de risicokaart, de rentekosten en de verplichte beleidsindicatoren verder uitgewerkt en aan de bijlagen toegevoegd. Op deze wijze kunt u zich verder verdiepen in diverse onderwerpen. Het vaststellingsbesluit (hoofdstuk 5)We leggen deze jaarstukken ter vaststelling voor aan de raad. Bij deze vaststelling bestemmen we het gerealiseerde jaarresultaat. In dit hoofdstuk leest u meer over deze resultaatbestemming. Het college van Hilvarenbeek.

7

Jaarverslag 1. Programmaverantwoording

8

Programma 1

1.1 Samenlevend Hilvarenbeek

Inleiding Het versterken van onze actieve en zorgzame samenleving is uitgangspunt van dit programma. Zorg, ondersteuning en onderwijs zijn daarbij randvoorwaarden. Het gaat ook om het stimuleren van een veelzijdig sport- en cultuuraanbod zodat inwoners - jong en oud - hun horizon kunnen verbreden. We streven naar een gezonde en veilige leefomgeving en we bevorderen een gezonde leefstijl. Daarin krijgen onze inwoners zo snel en eenvoudig mogelijke ondersteuning als zij dat nodig hebben. Samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, verenigingen en ondernemers werken we aan de uitvoering van dit programma. We monitoren de resultaten en sturen bij waar nodig. De Monitor Sociaal Domein ondersteunt ons hierbij. Dit programma bestaat uit de volgende vier thema’s: 1. 2. 3. 4.

Zorg, jeugd en participatie Sport en cultuur Onderwijs Gezondheidszorg

Naast ambities uit het collegeprogramma vindt u in dit programma ambities terug uit het Koersdocument Sociaal Domein ‘Ruimte voor dóórontwikkeling’ (vastgesteld op 21 december 2017).

Thema 1

Zorg, jeugd en participatie

Onze ambities ‘Iedereen kan meedoen naar vermogen, ook in de kleine kernen’ is het uitgangspunt. Deze ambitie sluit mooi aan bij de ambities uit het Koersdocument Sociaal Domein (2017): vanuit eigen kracht, dichtbij, samen en voorkómen. Als onze inwoners ondersteuning nodig hebben, zetten we deze tijdig en adequaat in. Prioriteit ligt bij de ondersteuning van de meest kwetsbare inwoners. De toenemende tekorten binnen vooral Wmo en Jeugdzorg nopen ons tot het maken van fundamentelere keuzes, maar wel met als uitgangspunt dat zorg terechtkomt bij de inwoners die het echt nodig hebben. Het realiseren van deze ambities doen we tegen de achtergrond van stapelende maatschappelijke problematiek. We zien een toename van kwetsbare huishoudens, crisissituaties en veiligheidsvraagstukken. Dat onder meer in combinatie met een toename in het middelengebruik onder vooral jongeren, onderwijsachterstanden en een toename van de overlast in de openbare ruimte. Het gaat om een opstapeling van problemen als verdwijnende voorzieningen, armoede, gezondheidsproblemen en toenemende eenzaamheid en onveiligheid. De doorontwikkeling en versterking van het voorliggend veld is van belang om ook in de toekomst passende zorg te kunnen bieden.

9

Activiteiten in 2024 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2024 hebben uitgevoerd. Ambitie 1: zorgen dat inwoners vanuit eigen kracht kunnen deelnemen 1. Continueren en evalueren Taalhuis Op grond van het Plan van Aanpak Basisvaardigheden Arbeidsmarktregio Midden-Brabant en de notitie Laaggeletterdheid Hilvarenbeek is sinds 2019 een Taalhuis actief in de gemeente Hilvarenbeek. Het Taalhuis fungeert als een laagdrempelige ontmoetingsplek waar volwassenen hulp kunnen krijgen bij (digitale) vaardigheden, lezen, schrijven, spreken en rekenen. In 2024 heeft de gemeente Hilvarenbeek structureel € 10.000 beschikbaar gesteld voor aanvullend aanbod. Daarnaast is, naar aanleiding van de evaluatie uit 2023 en de besluitvorming bij de voorjaarsnota, een aanvullend bedrag van € 24.000 toegekend. Hiermee is de continuering van het Taalhuis in 2024 financieel geborgd. Ambitie 2: zorgen dat voorzieningen en ondersteuning dichtbij beschikbaar zijn 2. Ontwikkelen visie lokaal arbeidsmarktbeleid met uitvoeringsprogramma In 2024 is een verkenning uitgevoerd naar de arbeidsmarktstructuur en het participatiebestand. Uit de analyse bleek dat een lokaal arbeidsmarktbeleid geen toegevoegde waarde biedt. Daarover bent u geinformeerd via RIB 2025-21. In plaats van apart lokaal beleid is ingezet op versterking van de regionale samenwerking en infrastructuur.

De oprichting van het Werkcentrum Midden-Brabant per november 2024 en het Regionaal Beraad per januari 2025 ondersteunen deze aanpak. De focus ligt op het optimaal benutten van regionale instrumenten om werkzoekenden te begeleiden en de aansluiting op de arbeidsmarkt te verbeteren. De raad wordt in cyclus drie van 2025 geïnformeerd over de voortgang. Ambitie 3: benutten kracht van de samenleving; binnen en buiten onze gemeente 3. Doorontwikkeling Positief jeugdbeleid Binnen het Positief jeugdbeleid streven we er naar dat jongeren gezond en gelukkig opgroeien en zich ontwikkelen in Hilvarenbeek. Om de kinderen die opgroeien in kwetsbare omstandigheden een goede start te geven is de coalitie Kansrijke Start gelanceerd. Tijdig signaleren in een netwerk waarin partners elkaar weten te vinden zijn belangrijke pijlers. Met opvang, het onderwijs en de zorgpartners is de preventieve inzet in kaart gebracht en is (schooloverstijgend) een aanbod uitgezet. Om meer zicht te krijgen op de wensen en verwachtingen van de jongeren uit de gemeente Hilvarenbeek is in 2024 onderzoek gedaan. Middels een vragenlijst zijn 76 jongeren in de leeftijdscategorie van 10-23 jaar bereikt. In zijn algemeenheid is er tevredenheid over de huidige situatie: -

64.5% geeft aan dat er genoeg activiteiten, evenementen en bijeenkomsten zijn 75.5% geeft aan dat er genoeg mogelijkheden zijn om elkaar te ontmoeten

Vanuit het jongerenwerk is er een structureel programma gericht op talentontwikkeling, ontmoeten, sport en spel en organiseren. Daarnaast heeft het jongerenwerk zich ingezet op basisschool Willibrordus in Diessen voor coaching tijdens het buitenspelen van groep 7 en 8, preventieve inzet rondom alcohol en drugs, activiteiten voor de jonge mantelzorger en organisatie van een game event. Bij de organisatie wordt steeds ingezet op samenwerking met verschillende partners uit de gemeente. Met het bestuur van jongerencentrum The Box is onderzocht hoe toe te werken naar een toekomstbestendig beheer en exploitatie van het gebouw. Dit heeft geresulteerd in een overdracht naar een nieuwe bestuur.

10

4.

Implementeren inkoop sociaal domein

Per 1 januari 2023 is de regionale inkoop van het sociaal domein gerealiseerd. Vanaf die datum zijn de contracten van de Jeugdhulp, Wmo Begeleiding, Wmo Beschermd Wonen en Ontwikkelgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding (OAD) afgesloten. Het jaar 2024 heeft in het teken gestaan van het verder concreet vertalen van en leren omgaan met alle veranderingen in beleid en uitvoering van het sociaal domein, die met deze regionale inkoop te maken hebben. Het hiervoor opgerichte Programmateam, heeft in 2024 haar werkzaamheden afgerond. De implementatie is echter nog niet volledig gerealiseerd. In 2025 wordt de inkoop integraal onderdeel van de werkwijze in de regio Hart van Brabant. In 2024 is het regionale lumpsum bedrag en het transformatiebudget Wmo Begeleiding, Dagopvang en Beschermd Wonen bijgesteld. Tot en met 2025 zijn er middelen beschikbaar gesteld voor de transitie- en transformatie. Daarnaast is vanaf 1 januari 2024 een regionaal toezicht voor Wmo Begeleiding, Beschermd Wonen en Jeugd ingericht. In 2024 is de derde fase van het Rekenkamer onderzoek gestart. In deze fase staat de uitvoering van de inkoop sociaal domein/Jeugd centraal. 5.

Hervormingsagenda Jeugd

Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten (vertegenwoordigers), professionals en de VNG hebben samen de Hervormingsagenda (HvA) Jeugd opgesteld. Het huidige jeugdstelsel is niet houdbaar. Daarom werken deze 5 partijen - de vijfhoek - aan de hervormingsagenda om de hulpverlening te verbeteren en het jeugdstelsel beter beheersbaar te maken. Op maandag 26 april 2023 is er een principe akkoord bereikt over de HvA Jeugd. Specialistische jeugdzorg zal (voor een groot gedeelte) moeten worden uitgevoerd door de toegang/ de basisvoorzieningen en algemene voorzieningen. Onlangs heeft een externe deskundigheidscommissie financiële vraagtekens gezet bij de haalbaarheid van de financiële besparingen van de Hervormingsagenda. Zij adviseren het Rijk ingeboekte besparingen te herzien en gemeentes te compenseren voor de kosten die zijn en nog worden gemaakt. Echter momenteel is het nog onzeker of het huidige kabinet deze adviezen gaat overnemen. In 2024 is regionaal, sub-regionaal en lokaal veel gedaan in het kader van de hervorrmingsagenda. Regionaal is de robuustheidsscan uitgevoerd, van iedere gemeente is een startfoto gemaakt en een monitor ingevuld. Deze instrumenten zijn rand voorwaardelijk om te kunnen starten met de hervorrmingsagenda. Er is in beeld gebracht waar ontwikkelvraagstukken/inspanningsverplichtingen liggen.

Vervolgens is de uitvoeringsagenda ‘Samen met de Jeugd’ herzien zodat deze voldoet aan de thema’s vanuit de hervorrmingsagenda. Daarnaast is er onderzocht wat de regionale bouwstenen zijn voor de Stevige Lokale Teams (SLT’s). Vervolgens zijn er regionaal twee werkgroepen gestart rondom de SLT’s en segment 3 (dagbehandeling/dagbesteding) en 4 (veel voorkomend, specialistisch) Daarbij is gestart met een uitgebreide analyse van jeugdhulp in segment 4. Er zijn vele opgaves in het sociale domein. In 2024 zijn deze opgaves opgepakt vanuit een programmatische aanpak. Het realiseren van strategische doelen is leidend in deze aanpak. Verschillende inspanningen (bestaande activiteiten en nieuwe projecten) vanuit verschillende deelnemers (inwoners, beleid, professionals in de uitvoering, bestuur) dragen bij aan het behalen van de doelstellingen van het programma. In Hilvarenbeek zijn vele partijen het afgelopen jaar reeds geïnformeerd over de hervormingsagenda (presentatie in de raad, huisartsen, SamenZorgTeam, onderwijs). Het project lokale toegang (zie hieronder) is een goede start om vanuit de hervormingsagenda de samenwerking tussen het sociale en medische domein te versterken, wat zijn uitwerking ook moet krijgen in het nieuwe gezondheidscentrum. Dit project is onderdeel van het Programma Hervorming Sociaal Domein.

11

6.

Gezondheidscentrum

In lijn met de motie die de raad op 7 juli 2021 heeft ingediend, heeft het college op 23 augustus 2023 een positief besluit genomen over de huisvesting van de O3-partners (Farent, MEE, Contour de Twern) en het Samen Zorg Team in het gezondheidscentrum (GHC). De huisvesting in het GHC sluit aan bij de lokale en landelijke ontwikkelingen om de samenwerking tussen het medische en sociale domein te versterken en de inzet van voorliggende voorzieningen te vergroten. De partners zullen naar verwachting in mei 2025 verhuizen naar het GHC. 7.

Ontwikkelen positief ouderenbeleid

Onze gemeente heeft nadrukkelijk te maken met vergrijzing. Eén op de drie inwoners van Hilvarenbeek is ouder dan 60 jaar. Dit brengt verschillende problemen en uitdagingen met zich mee, onder andere op het gebied van de toenemende vraag naar zorg, minder mantelzorgers en meer overbelaste mantelzorgers, en minder vrijwilligers. Oorspronkelijk was het de bedoeling om in 2024 separaat een positief ouderenbeleid te formuleren. Echter bij de inventarisatie van reeds bestaand beleid werd geconstateerd dat het gedachtegoed van positief ouderenbeleid al in verschillende andere beleidskaders, -programma’s en activiteiten is verankerd. Dat heeft tot een zogenaamde paraplusnota Positief Ouderenbeleid geresulteerd die in Q2 2025 met de raad wordt gedeeld. Ambitie 4: vroegtijdig signaleren en oppakken problemen om ergere situaties te voorkomen 8. Voorkomen van armoede en schulden De vroegsignalering werd op detacheringsbasis uitgevoerd door een klantmanager van de gemeente Goirle. In de 2024 is de vroegsignalering in de eigen uitvoering opgenomen. Lange tijd was het aantal meldingen zeer laag (2 tot 3 per maand) maar in het laatste kwartaal van 2024 hebben we een explosieve stijging gezien naar meer dan 20 meldingen per maand. Dit betekent dat er aanzienlijk meer mensen betalingsachterstanden hebben.

Naar de redenen hiervan kunnen we alleen maar gissen, maar het toont wel aan dat vroegsignalering zijn waarde heeft in het voorkomen van erger. We zien ook, dat het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening in het algemeen langzaam weer toeneemt. De Corona-pandemie heeft hier een grote rol in gespeeld. Vóór de pandemie waren er ongeveer 12 aanmeldingen per jaar. Tijdens de COVID-maatregelen was dit gedaald naar ongeveer 3. We zien dit aantal nu weer toenemen, maar zit nog steeds onder het pre-COVID niveau. In 2024 zijn ook de contacten verstevigd tussen de Kredietbank en de verschillende partners. Hierdoor is niet alleen de schuldhulpverlening effectiever en preventiever geworden, maar ook de hulpverlening door en bij de andere partners, doordat zij meer aandacht kunnen geven aan het financiële leefgebied. Zo wordt o.a. samengewerkt met SIEM als het gaat om cliënten van SIEM die ook budgetbeheer nodig hebben. SIEM biedt overigens ondersteuning vanuit de Wmo in de regio Hart van Brabant. Het gaat om Ambulante begeleiding bij cliënten thuis, Dagopvang en Beschermd Wonen en Beschermd Thuis. In de eerste helft van 2025 wordt het Meerjarenplan schuldhulpverlening 2025 – 2028 aangeboden aan de gemeenteraad ter vaststelling.

In dit plan worden de kaders voor de inrichting en uitvoering van de schuldhulpverlening in de gemeente beschreven, op basis van recente ontwikkelingen en evaluatie van huidig beleid. De nadruk komt nog sterker te liggen op vroegsignalering en de samenwerking tussen de verschillende partners.

12

Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema. Thema 1 Zorg, jeugd en participatie

x € 1.000 01 Lasten en Baten 01 Lasten 02 Baten 02 Mutatie reserve 01 Lasten 02 Baten Eindtotaal

Bijgestelde Begroting 2024 13.021 19.635 -6.614 25 133 -108 13.046

Jaarrekening 2024 12.755 20.892 -8.137 -277 142 -419 12.478

Saldo 2024 -266 1.257 -1.523 -302 9 -311 -568

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 568.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2024. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

Thema 2

Sport en cultuur

Onze ambities We willen bereiken, dat iedereen vanuit eigen kracht kan deelnemen aan activiteiten op het gebied van sport, bewegen en cultuur en we erkennen de preventieve werking daarvan. Sport In 2023 hebben wij het lokale Sportakkoord ‘Heel Hilvarenbeek beweegt’ herijkt. Dit was een noodzakelijke voorwaarde om ook in de periode 2023-2026 in aanmerking te komen voor de uitvoeringsmiddelen Sportakkoord. Landelijk zijn drie ambities benoemd, waar lokaal invulling aan gegeven moet worden, namelijk: - Het versterken van het fundament van de sportaanbieders; - Het vergroten van het bereik; - Het zichtbaar maken van sport en bewegen. Cultuur Het Rijk heeft voor de periode 2021-2024 een cultuurnota vastgesteld getiteld ‘Cultuur in een open samenleving’. Hierin wordt cultuur geplaatst als tegenmacht versus de macht van ratio en economie. Cultuur dient om te spiegelen, wakker te schudden en te inspireren. Het Rijk geeft vier uitgangspunten waarbij wij willen aansluiten: - verbreding en vernieuwing - een sterke cultuursector - cultuur is voor iedereen - cultuur is grenzeloos

13

Activiteiten in 2024 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2024 hebben uitgevoerd. Ambitie 1: stimuleren van sport en bewegen en een gezonde leefstijl voor jong en oud 1. Uitvoeren van de ambities uit het Herijkt Sportakkoord 2023-2026 In het Sportakkoord is aangegeven op welke manier we de komende periode invulling geven aan de ambities. We zetten daarbij in op onderstaande (landelijk bepaalde) thema’s. - Inclusie en diversiteit - Sociaal veilige sport - Vitale sportaanbieders - Vaardig in bewegen - Ruimte voor sport en bewegen Vanuit Actief Hilvarenbeek worden concrete activiteiten opgezet, die bijdragen aan het bereiken van de ambities. 1a. We verbinden de combinatiefunctionarissen met het positief jeugd- en ouderenbeleid en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). De inzet van de combinatiefunctionarissen sport en cultuur is onderdeel van het Sportakkoord en daarmee ook van het GALA. Sport en cultuur worden nauwer verbonden met thema’s zoals preventie, zorg en participatie. De combinatiefunctionarissen proberen zoveel mogelijk inwoners te bereiken door de verbinding te leggen met de basisscholen, (sport)verenigingen, jongeren en ouderen. Ook in 2024 hebben we via het BeweegBuro combinatiefunctionarissen ingezet.

Naast de inzet in het onderwijs en de kinderopvang hebben de sport- en beweegcoaches in 2024 een bijdrage geleverd aan projecten zoals de Nationale Sportweek, de Gezondheidsmarkt (met aanwezigheid van een beweegstraat), Glow in the Dark Kernencup en Sjors Sportief en Creatief. Daarnaast zijn zij vertegenwoordigd in Actief Hilvarenbeek, waar de verbinding met andere maatschappelijke partijen tot stand komt. Met de vaststelling van de strategische financiële analyse is besloten, dat de structurele cofinanciering van de combinatiefunctionarissen geen onderdeel is van het gekozen scenario. Dat betekent, dat de cofinanciering vanuit de gemeente voor een bedrag van € 52.000,- vanaf 2027 niet in de begroting is opgenomen. In 2024 vond een bijeenkomst plaats met de betrokken partijen om te kijken op welke manier we de sportcoaches vanaf 2027 willen en kunnen inzetten. We moeten nadrukkelijk kijken naar de eigen bijdrage (cofinanciering) die partijen kunnen leveren. 1b. Inzetten sportcoach voor senioren In het Collegeprogramma is voor de jaren 2023 en 2024 jaarlijks € 30.000 beschikbaar gesteld voor de inzet van deze coach. In 2024 zijn sportcoaches voor de doelgroep senioren zo'n 15 uur per week actief geweest. Onder begeleiding wordt wekelijks gesport in Biest-Houtakker (15-20 personen), Esbeek (15-20 personen) en in Hilvarenbeek (10 personen).

Daarnaast draait de pilot de Sociale Sportschool in de Clossenborgh, waarbij kinderen en senioren samen sporten. Tot slot vormen de sportcoaches de schakel met activiteiten van Uniek Sporten en spelen ze een rol bij o.a. de Gezondheidsmarkt en de Nationale Diabeteschallenge. 2. Opstellen accommodatie- en vastgoedbeleid We zijn bezig met het opstellen van integraal accommodatiebeleid. De uitgangspunten en kaders zijn in januari 2025 door uw raad vastgesteld. In Q2 2025 leggen we het beleid ter vaststelling aan uw raad voor. Vervolgens wordt het beleid vertaald naar de uitvoering (waarschijnlijk een accommodatieplan). Dan pas kunnen we ook de financiële consequenties in beeld brengen. 14

Ambitie 2: Er is sprake van een adequate culturele infrastructuur die het onder meer mogelijk maakt dat iedereen die dat wil, kan meedoen aan cultuur. 3. Opstellen cultuurbeleid In 2024 is het cultuurbeleid ‘Cultuur met Karakter – Eigenzinnig en vernieuwend’ (2025 – 2028) opgesteld. Dit beleid is opgesteld in lijn met de afspraken uit het samenlevingsakkoord, en tot stand gekomen met input van het culturele veld. In het cultuurbeleid is vastgelegd dat we onze huidige inzet voortzetten, met enkele inhoudelijke en praktische aanscherpingen om beter aan te sluiten bij de behoeften van de gemeenschap. Daarnaast bevat het een aantal aanvullende maatregelen die de kwetsbaarheden van het huidige culturele stelsel op moeten lossen. Met het cultuurbeleid leggen we een solide basis voor een levendige, duurzame en veerkrachtige cultuur in Hilvarenbeek. Hiermee versterken we niet alleen cultuur, maar ook de maatschappelijke samenhang en leefbaarheid van onze gemeente. In januari 2025 is het cultuurbeleid door de raad vastgesteld en zijn we begonnen met de uitvoering. 4. Waarborgen van een adequate culturele infrastructuur Ook in 2024 hebben we onverminderd een grote bijdrage geleverd aan de culturele basis.

Dit doen we onder andere door het faciliteren van Cultureel Centrum Elckerlyc, te zorgen dat er een bibliotheek is waar mensen de kans krijgen hun talenten te ontplooien en optimaal deel te nemen aan onze samenleving, te zorgen dat muziekverenigingen, musea, en cultuurhistorische bezienswaardigheden blijven bestaan én het stimuleren van binnen- en buitenschools cultuuronderwijs. 5. Het uitvoering geven aan het erfgoedbeleid In 2024 zijn wij gestart met de uitvoering van vijf van de top 6 erfgoedagendapunten uit de Erfgoedvisie. Het zesde punt (inventariseren van beelden en kunstwerken met erfgoedwaarden in de openbare ruimte) wordt binnenkort opgepakt. • Er is een medewerker erfgoed aangetrokken, die belast is met de uitvoering van de Erfgoedagenda. Hiervoor wordt samengewerkt met de lokale erfgoedorganisaties. • De Cultuurhistorie Waardenkaart en de gemeentelijke monumentenlijst worden geactualiseerd. De kaart wordt vervolgens gebruikt om erfgoedwaarden te borgen in het omgevingsplan. Voor het onderzoek welke elementen opgenomen moeten worden op de waardenkaart en de actualisatie van de gemeentelijke monumentenlijst is een pilot gestart in de kern Biest-Houtakker. • Inventarisatie van niet-gebouwelijk erfgoed is gestart. Samen met betrokken partijen wordt nu gekeken naar begraafplaatsen en bijzondere (monumentale) graven. • We zijn gestart met het Erfgoedcafé.

Dit is bedoeld voor alle organisatie in de gemeente die zich inzetten voor ons erfgoed. • Aan het toegankelijk maken van erfgoed is onder andere invulling gegeven door de ondersteuning van de Heemkundige Kring voor het kunnen tentoonstellen van de vondsten in Gelderakkers-2 en bij de organisatie van de Open Monumentendag. Ook is er een gemeentelijke bijdrage gegeven aan de restauratie van twee schilderijen van oud-burgemeester Van Dijck. In 2024 is ook de realisatie van plaatsing van naamborden bij historische zandpaden door de gemeente ondersteund.

15

Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema. Thema 2 Sport en cultuur

x € 1.000 01 Lasten en Baten 01 Lasten 02 Baten 02 Mutatie reserve 01 Lasten 02 Baten Eindtotaal

Bijgestelde Begroting 2024 2.806 3.268 -463 -147 5 -152 2.659

Jaarrekening 2024 2.672 3.147 -475 -144 15 -159 2.528

Saldo 2024 -134 -121 -12 3 10 -7 -131

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 131.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2024. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

Thema 3

Onderwijs

Onze ambitie ‘Kinderen ontwikkelen zich tot gelukkige inwoners die erbij horen en meedoen in de samenleving’. De ambitie voor het thema onderwijs hebben we geconcretiseerd in de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Binnen het onderwijs willen we bijdragen aan de optimale doorgaande ontwikkeling van alle Hilvarenbeekse leerlingen. Dat doen we door hen een goede start te bieden waarbij zij gelijke ontwikkelingskansen krijgen, en gestimuleerd worden hun talenten aan te spreken en zelfvertrouwen op te bouwen door middel van een kwalitatief sterk aanbod en goede begeleiding; in een veilige en vertrouwde omgeving, op een passende plek, zo thuisnabij mogelijk. Activiteiten in 2024 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2024 hebben uitgevoerd. Ambitie 1: Optimale onderwijszorgstructuur 1. We hebben gezamenlijk een goede zorgstructuur ingeregeld, waarin vroeg gesignaleerd wordt en sprake is van goede samenwerking tussen onderwijs, opvang, jeugdhulp en leerplicht. Net als in 2023 heeft de gemeente in 2024 een zorgcongres georganiseerd met haar partners binnen het onderwijs en de zorg. Tijdens het congres zijn de nog bestaande knelpunten in kaart gebracht. Vervolgens zijn in 2024 stappen ondernomen om deze inzichten om te zetten in verbeteringen. Dit heeft geleid tot een duidelijke zorgstructuur voor het primair onderwijs.

In 2025 werken we verder aan de zorgstructuur voor het voortgezet onderwijs. Ambitie 2: Vergroten van emotionele en sociale veerkracht 2.

We vergroten de emotionele/mentale veerkracht van kinderen en jongeren.

In 2024 heeft de gemeente een programma ondersteund ter bevordering van de mentale weerbaarheid van kinderen in de midden- en bovenbouw van het basisonderwijs. 16

Ambitie 3: Onderwijs dat thuisnabij en passend is 3.

We bieden waar mogelijk thuisnabij, passende opvang en onderwijs.

In 2024 heeft de gemeente het onderwijs ondersteund bij het aanbieden van een passend educatief aanbod voor nieuwkomers en kinderen met een hoogbegaafdheidsprofiel. Dit gebeurde thuisnabij, zodat nieuwkomers een goede start kregen op een school in de buurt en kinderen met een hoogbegaafdheidsprofiel onderwijs op maat ontvingen. Ambitie 4: Goede start door voorschoolse educatie 4.

We leveren een kwalitatief sterk voorschools aanbod

We bieden alle kinderen van 2 tot 4 jaar een educatief aanbod op de peutergroepen. De kinderen met een potentiële onderwijsachterstand krijgen extra dagdelen. Daarmee hebben alle kinderen gelijke kansen om een goede start te maken. Ambitie 5: Goede onderwijshuisvesting 5.

Voorbereiden nieuwbouw Samenwijscentrum St. Jozef in Haghorst

In 2023 is een besluit genomen over de planvariant. Gekozen is voor nieuwbouw van een multifunctionele accommodatie met school, kinderopvang, gymzaal en een dorpshuis met horeca in een compact gebouw en daarnaast 17 grondgebonden woningen. In 2024 zijn de benodigde percelen verworven die noodzakelijk zijn voor de gekozen variant. Hiertoe heeft de raad in maart 2024 het benodigde krediet beschikbaar gesteld. Daarnaast is in 2024 het bestemmingsplan met bijbehorende grondexploitatie voor het woningbouwprogramma door de raad vastgesteld. Het bestemmingsplan heeft in oktober 2024 een onherroepelijke status gekregen. In oktober is tevens een start gemaakt met de bouw van de eerste woning. Vervolgens heeft einde 2024 een inschrijving plaatsgevonden voor de volgende 4 woningen in het plangebied. De start van de deze fase wordt verwacht in de tweede helft van 2025. Financieel past deze binnen de kaders van de grondexploitatie. Voor de accommodatie heeft in 2024 een herijking plaatsgevonden en begin 2025 is een architect geselecteerd. In 2025 komen we met een separaat voorstel om het uitvoeringskrediet te autoriseren voor de ontwikkeling en realisatie van de multifunctionele accommodatie. 6.

Herontwikkelen Samenwijscentrum Doelakkers in Hilvarenbeek

De projectnaam is gewijzigd van Samenwijscentrum Doelakkers in Kindcentrum De Doelakkers. Op basis van het vastgestelde plan van aanpak (9-11-2023) is in 2024 gewerkt aan het programma van eisen waar concrete randvoorwaarden en uitgangspunten zijn benoemd voor de ontwerpfase. Daarnaast geeft het programma van eisen de procesmatige kaders voor de sturing van het project. Het programma van eisen is het beslisdocument om door te gaan met de ontwerpfase. Besluitvorming over het programma van eisen heeft vertraging opgelopen omdat een tussentijds besluit over de variantenstudie voor de gymzaal is opgeschoven naar 2025.

17

Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema. Thema 3 Onderwijs

x € 1.000 01 Lasten en Baten 01 Lasten 02 Baten 02 Mutatie reserve 01 Lasten 02 Baten Eindtotaal

Bijgestelde Begroting 2024 1.324 1.810 -486 -14

Jaarrekening 2024 1.231 1.733 -502 -14

-14 1.310

-14 1.217

Saldo 2024 -94 -78 -16

-94

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 94.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2024. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

Thema 4

Gezondheid

Onze ambities Positieve gezondheid is een belangrijk uitgangspunt in ons beleid. Het accent ligt niet op ziekte. Maar op mensen zelf, op hun veerkracht en wat hun leven betekenisvol maakt. Positieve gezondheid is een bredere kijk op gezondheid. Met die bredere benadering dragen we bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Het sluit daarmee aan op de ambities van het koersdocument Sociaal Domein. Bij gezond leven hoort ook het bevorderen van een gezonde leefstijl, zoals genoeg bewegen en gezonde voeding en inwoners blijven wijzen op de nadelige gezondheidseffecten van roken, alcohol en drugs. Activiteiten in 2024 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2024 hebben uitgevoerd. Ambitie 1: Actief en preventief tegengaan van alcohol- en drugsgebruik 1. Middelenpreventie Vanuit een werkgroep, waarin partners als Novadic Kentron, Halt, GGD, BOA en jongerenwerk participeren, is in het afgelopen jaar uitgebreid ingezet op middelenpreventie. Om te bepalen welke kwetsbare groepen in Hilvarenbeek meegenomen moeten worden in het beleid is een oriënterend onderzoek uitgevoerd. Dit bevestigd de focus op jongeren. Doelstelling is jongeren beschermen tegen de schadelijke effecten van alcohol en drugs op hun gezondheid en veiligheid. Hierbij is voornamelijk in gezet op ouders.

Zij zijn immer de meest invloedrijke rolmodellen voor hun kinderen. Bij de voorbereiding en uitvoering van de interventies is zoveel als mogelijk verbinding gelegd met betrokken inwoners om zo het draagvlak te versterken en bereik te vergroten.

18

Ambitie 2: Actief inzetten op een gezonde leefstijl 2. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Het GALA is een landelijk akkoord waarin de rijksoverheid, gemeenten en zorgverzekeraars afspraken hebben gemaakt over hoe het preventief gezondheidsbeleid kan worden versterkt en duurzaam kan worden geborgd. In 2024 is er een notitie: ‘zicht op een versterkte sociale basis’ opgesteld aan de hand van bestaand beleid. Deze notitie is bedoeld om richting te geven aan het GALA van 2024-2026 door middel van een aantal thema’s: mantelzorg, eenzaamheid en vrijwilligerswerk. In 2024 is vooral ingezet op initiatieven die hieraan bijdragen, zoals: de voorzorgcirkel, het ophogen van de mantelzorgconsulent, de winterschool, een lokale campagne tegen eenzaamheid en het ontwikkelen van een website waarop de initiatieven in het sociaal domein beter zichtbaar worden. Daarnaast is ingezet op de ketenaanpakken, bestaande uit: valpreventie, kansrijke start, welzijn op recept, aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen en gecombineerde leefstijlinterventie. Hiervoor zijn in de regio afspraken gemaakt, die lokaal verder worden uitgerold en uitgevoerd. De ketenaanpakken hebben ook verband tot het Integraal Zorgakkoord (IZA) 3.

Integraal Zorgakkoord (IZA) In de regio Midden-Brabant werken organisaties in het zorg-, welzijns- en sociaal domein, verzekeraars en patiëntenorganisaties samen in het kader van het IZA. Doel van het IZA is te komen tot toegankelijke, kwalitatief goede en betaalbare zorg in onze regio door de beweging van zorg naar preventie en gezondheid. Een transitie dus naar het voorliggend veld. Ook onze gemeente doet hieraan mee en is via de gemeente Tilburg vertegenwoordigd in deze samenwerking. Op basis van het Regiobeeld (eind juni 2023 opgeleverd) en het Regioplan (vastgesteld op 13 december 2023) werken organisaties aan bepaalde thema’s en prioritaire opgaven, zoals kwetsbare ouderen, gezonde jongeren en mentale gezondheid. Hilvarenbeek neemt ambtelijk deel aan de prioritaire opgave ‘kwetsbare ouderen’ en het gemeentelijk IZA overleg. Binnen het IZA wordt daarnaast ingezet op de ketenaanpakken in regionaal verband en op transformatieplannen ontstaande uit de prioritaire opgaven. In 2024 was er budget over, dit is uiteindelijk lokaal doorberekend. Binnen Hilvarenbeek hebben we uit het IZA de volgende initiatieven gefinancierd: - Wijkcirkel ‘de Schutterij’, - een deel van de voorzorgcirkel, - de POH-Jeugd, - Skip de Trip - de adviseur mentale gezondheid. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema. Thema 4 Gezondheid

x € 1.000 01 Lasten en Baten 01 Lasten 02 Baten Eindtotaal

Bijgestelde Begroting 2024 780 929 -149 780

Jaarrekening 2024 764 933 -169 764

Saldo 2024 -16 4 -20 -16

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 16.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2024. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

19

Programma 2

1.2 Belevend Hilvarenbeek

Dit programma gaat over het onderhouden en versterken van de kwaliteit van onze fysieke leefomgeving. We maken daarvoor plannen, richten de openbare ruimte in en onderhouden deze. We stellen beleidsinstrumenten vast voor ruimtelijke ordening en volkshuisvesting en voeren het beleid uit door vergunningen te verlenen, faciliteiten te verstrekken en gebieden te (laten) ontwikkelen. Dit programma bestaat uit de volgende thema’s, die we in dit hoofdstuk verder toelichten: 1. Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting 2. Verkeer en Vervoer 3. Openbare ruimte 4. Milieu 5. Buitengebied 6. Openbare Orde en Veiligheid

Thema 1

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

Onze ambities De druk op de woningmarkt is hoog. Wij blijven ons, ook in Hart van Brabant en SRBT-verband (Stedelijke regio Breda-Tilburg), inzetten om zoveel als mogelijk aan de behoefte te kunnen blijven voldoen. Dit doen we door voortdurend aandacht te hebben voor de invulling van (mogelijke) in- en uitbreidingslocaties die kunnen (gaan) voldoen aan de woonbehoefte voor de diverse doelgroepen en met inachtneming van de financiële middelen, een zorgvuldig participatietraject en een balans tussen natuur en bebouwing. Hierbij blijven we ook in gesprek met initiatiefnemers om tot realisatie van plannen te komen. We kijken ook naar de behoefte aan andere woonvormen en andere oplossingen voor het woningtekort. Activiteiten in 2024 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2024 hebben uitgevoerd Ambitie 1: doelgroepgerichte betaalbare woningen bouwen in alle kernen 1. Opstellen woonzorgvisie en bijbehorend afwegingskader en uitvoeringsprogramma In 2023 zijn we gestart met het opstellen van een woonzorgvisie voor onze gemeente. De woonzorgvisie is in de raad vastgesteld op 30 juni 2024. Daarna is er ook nog een uitvoeringsprogramma opgesteld. 2.

Opstellen kaders woningbouw

Wij hebben in samenspraak met stakeholders, de klankbordgroep Wonen en uw raad beleidsregels opgesteld voor het mogelijk maken van kavelsplitsing, woningsplitsing en kamerverhuur. In 2024 zijn voor het project flexwonen de uitgangspunten vastgesteld in afstemming met woonstichting Leystromen. Op basis van de uitgangspunten is locatieonderzoek uitgevoerd, waarover in 2025 een besluit 20

genomen wordt. Verder is aansluiting geweest bij regionale bijeenkomsten rondom flexwonen en heeft kennisuitwisseling plaatsgevonden tussen gemeenten, provincie en RVO. 3.

Intensiveren woningbouw

In 2024 is volop gewerkt aan een groot aantal (aankomende) woningbouwprojecten in onze gemeente: • Het project Gelderakker-2 is volop in aanbouw en de laatste vergunningen zijn aangevraagd. • Voor project Gelderakker-3 zijn de eerste verkennende gesprekken gevoerd. • De Visie Molenstraat en omgeving is vastgesteld. Er wordt gewerkt aan de verdere uitwerking, verkaveling en verdeling van de gronden en het woningbouwprogramma. • Voor de ontwikkeling Vrijthof Noord is de concept-visie informerend aan uw raad voorgelegd. Het gaat in op een mogelijke inrichting van het terrein met instandhouding van de karakteristieke waarden. Het concept is verkend met inbreng van alle betrokken eigenaren, bewoners, gebruikers en adviserende instanties. • Voor het project Beverakkers 5 zijn onderhandelingen gaande, waarbij met het gegeven van de spuitzones, toch tot een ontwikkeling te komen en dit planologisch af te ronden • Op De Welder 2 worden de eerste woningen gebouwd. • Voor de eerste woningen in het plan Hart voor Haghorst is de tender uitgezet en gegund. • Op het Hispohalterrein wordt de 1e fase al gebouwd (gezondheidscentrum en 15 sociale huurwoningen) en is de 2e fase gegund voor de bouw van 53 woningen. • Voor De Wingerd is met de dorpscoörporatie samen gewerkt aan de kaderstelling richting de raad voor het kunnen uitzetten van een tender.

• Voor de projecten Leeuwerik 3 en 4 is het woningbouwprogramma vastgesteld, is een anterieure overeenkomst opgesteld en zijn er afspraken gemaakt over het opzetten van een wijziging omgevingsplan. • Voor project Vroonacker-4 zijn onderhandelingen gevoerd over de laatste grondverwervingen en de verdeling van het woningbouwprogramma. Daarnaast is er onderzocht hoe er met de spuitzonebeperkingen alsnog een plan kan worden gerealiseerd binnen de gestelde kaders. • Voor het Brouwershof in Baarschot is een formele BOPA-aanvraag ingediend. Het plan is aangepast naar woningen i.v.m. stikstof. De uitwerking van het plan is getoetst op haalbaarheid en kan voor bindend advies voorgelegd worden aan de raad. 4.

Project verbeteren bouwproces en versterken slagkracht in dossier woningbouw

Door alle lopende en toekomstige projecten in te brengen in de woningbouwmonitor is er nu inzicht op de woningbouw(initiatieven). De monitor is gepresenteerd aan de raadscommissie. Regionaal is bepaald dat er één (systeem)monitor komt via Shintolabs. Deze geeft overzicht en inzicht voor de provincie, de regio Hart van Brabant, SRBT en kan ook gebruikt worden voor plaatselijke (communicatie)doeleinden. De voorbereiding daarvoor is in gang gezet. Voor ieder (gedeeltelijk) eigen woningbouwinitiatief is een projectleider aangewezen en worden afspraken in een anterieure overeenkomst vastgelegd, al dan niet vooraf gegaan aan een intentieovereenkomst. De werving voor een programmanager wonen is opgepakt en vooruitlopend hierop is een kwartiermaker als tijdelijke programmamanager gestart. Ambitie 2: behouden en versterken unieke karakter dorpskernen 5. Hart voor Haghorst In juli 2024 is het bestemmingsplan vastgesteld. Dat is intussen ook onherroepelijk geworden. De grondverwerving heeft plaatsgevonden. De eerste tender voor woningbouw is gegund. Voor de nieuwbouw van de multifunctionele accommodatie (met een school, kinderopvang, gymzaal en horeca in één compact gebouw) is er gewerkt aan het bestek en aan planoptimalisatie binnen die accommodatie. 21

6.

Uitvoeren Centrumvisie

In 2024 is het Uitvoeringsprogramma 2021-2025 Centrumvisie verder opgepakt. Het aanjaagteam (een samenwerking tussen gemeente, inwoners en ondernemers) heeft een deel van de 31 acties en projecten uitgevoerd. Voorbeelden zijn het vergroenen van tuinen en gevels, inventariseren en prioriteren van actielijst toegankelijkheid en veiligheid voetpaden, accentueren looproutes door het centrum. Ook is in een pandenbank de leegstand in het centrum in beeld gebracht, waarmee we gericht kunnen werken aan invulling van de lege panden. De rijrichting bij de Hilverhof is geanalyseerd. Hieruit blijkt dat het niet haalbaar is om éénrichtingsverkeer in te stellen in verband met te krappe draaicirkels voor vrachtverkeer. Er is een oplossing gevonden voor een openbaar toegankelijke toilet en er is gekeken naar de mogelijkheid van een extra pinautomaat. De voortgangsrapportage van het aanjaagteam wordt ter informatie aan de gemeenteraad verstuurd. 7.

Gebiedsontwikkeling N269

In 2024 werkten we twee varianten voor landbouwverkeer voor het Noordoostelijke kwadrant verder uit: het gebruik van de betonbaan en het gebruik van de Lange Dijk. Deze varianten hebben we gepresenteerd aan de commissie Ruimte en aan de samenleving. We hielden een uitgebreide participatie met inloopavonden en hebben een online vragenlijst uitgezet. Op basis van de uitkomsten van die participatie stelden we de gemeenteraad voor om met de voorkeursvariant Lange Dijk verder te gaan. De gemeenteraad besloot anders, namelijk om een bestuurlijke lobby bij de provincie te starten om het landbouwverkeer op de provinciale weg toe te staan. Deze lobby is direct na het raadsbesluit in gang gezet. 8.

Invoeren Adviescommissie ruimtelijke kwaliteit

Er is onderzocht hoe de commissie samengesteld kon worden. Daarnaast zijn er procesafspraken gemaakt over de samenwerking. Per 1 april 2025 zal de Adviescommissie ruimtelijke kwaliteit gaan werken conform de gemaakte afspraken. Ambitie 3: Maken Omgevingsvisie 9. Maken omgevingsvisie De kernvisie en ambities van de Omgevingsvisie zijn voor de zomer van 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. Dit zijn de hoofdlijnen van de Omgevingsvisie. Na de zomer hebben we samen met de partners en de samenleving de kernvisie en ambities verder uitgewerkt. Ondertussen werkten we ook aan het milieueffectrapport (MER), zodat we in 2025 de Omgevingsvisie en MER ter inzage kunnen legen en daarna ter vaststelling voor kunnen leggen aan de raad. Ambitie 4: Voldoen aan onze wettelijke taak van het huisvesten van statushouders 10. Project structurele aanpak ontheemden Ook in 2024 was er sprake van een crisissituatie rondom de opvang en huisvesting van vluchtelingen (ontheemden). In de gemeente Hilvarenbeek zijn extra opvangplekken gerealiseerd voor Oekraïners en asielzoekers, maar is de achterstand in huisvesting van statushouders verder opgelopen. Voor wat betreft statushouders kwam de taakstelling om 34 statushouders te huisvesten bovenop de reeds bestaande achterstand. In 2024 zijn er 16 gehuisvest. De gemeente Hilvarenbeek staat op dit onderwerp onder actief toezicht van de provincie. •

De crisisnoodopvang voor 40 asielzoekers (max 50) op den Elshorst in Baarschot is in januari geopend en verlengd tot 1 juli 2025.

22

•

Voor Oekraïense vluchtelingen is er in 2024 een extra gemeentelijke opvang geopend in de Broeksie in Esbeek, naast de reeds bestaande opvang in de Nieuwe Erf. Hiermee is regionale taakstelling van 100 opvangplekken vrijwel gerealiseerd.

Om de achterstand in opvang en huisvesting in te lopen is de aanpak “strategische kadernotitie huisvesting ontheemden” in de gemeenteraad vastgesteld. Daarin is een afwegingskader opgenomen voor ontheemdenlocaties. Op basis van dit kader zijn er kansrijke locaties voor huisvesting van statushouders geselecteerd. Eind van het jaar is via inloopbijeenkomsten met de omwonenden gesproken. Vanwege alle reacties is besloten om de opbrengst van deze bijeenkomsten op een later moment aan de raad voor te leggen. Naast woonruimte is er ook behoefte aan een goede inburgering, vooralsnog worden hier de wettelijke regels gevolgd. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de kosten voor uitvoering van het thema. Thema 1 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

x € 1.000 01 Lasten en Baten 01 Lasten 02 Baten 02 Mutatie reserve 01 Lasten 02 Baten Eindtotaal

Bijgestelde Begroting 2024 12.079 -12.079 1.413 1.658 -245 1.413

Jaarrekening 2024 376 6.094 -5.718 961 1.249 -288 1.337

Saldo 2024 376 -5.985 6.361 -452 -410 -43 -76

Toelichting financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting Op dit thema ziet u een positief resultaat van € 76.000 ten opzichte van onze bijgestelde begroting 2024. Dit voordeel is het resultaat van meerdere voor- en nadelen. In de jaarrekening vindt u in paragraaf 3.1.4 Toelichting afwijkingen een nadere analyse van dit verschil.

Thema 2

Verkeer en vervoer