Uitvoeringsprogramma Energietransitie 2022-2026 Hillegom.pdf

Het Rijk heeft verschillende regelingen ingesteld om huishoudens die door de stijgende energieprijzen in de knel zijn geraakt tegemoet te komen. Naast de generieke verlaging op de energiebelasting, zijn er regelingen die via de gemeente worden uitgekeerd of uitgegeven.

Eenmalige energietoeslag voor huishoudens met lage inkomens

Dit gaat om een eenmalige tegemoetkoming van € 1.300. Deze regeling wordt in de gemeente Hillegom uitgevoerd door ISD Bollenstreek. Zij betalen dit bedrag uit in 6 termijnen aan huishoudens met een gezinsinkomen wat maximaal 120% van de bijstandsnorm is. Dit betekent vier termijnen van € 200 en twee termijnen van € 250. De eenmalige toeslag wordt automatisch uitgekeerd aan inwoners die recht hebben op de categoriale bijzondere bijstand. Huishoudens met een laag inkomen die geen recht hebben op de categoriale bijstand kunnen via ISD Bollenstreek een aanvraag doen voor deze tegemoetkoming.

Specifieke uitkering ter bestrijding van energiearmoede

Het kabinet heeft 150 miljoen beschikbaar gesteld waarmee gemeenten huishoudens in energiearmoede kunnen ondersteunen. De hoogte van de uitkering per gemeente is naar rato via een verdeelsleutel vastgesteld. Met deze specifieke uitkering kunnen gemeenten zelf een aanpak opstellen om de huishoudens in energiearmoede te ondersteunen. Voor de gemeente Hillegom ontwikkelt het domein Maatschappelijke Ontwikkeling deze aanpak. Energiearmoede vraagt, net als de gehele energietransitie, om een integrale benadering in de (werk)organisatie en uitvoering. Omdat het een armoedevraagstuk is ligt de aanpak van energiearmoede primair bij het domein Maatschappelijke Ontwikkeling. Team Energie is op inhoud aangehaakt en adviseert op de uitvoering van de energiearmoedeaanpak.

5

De Feiten over energiearmoede in Nederland: Inzicht op Nationaal en Lokaal Niveau (TNO, september 2021)

30

Voor deze aanpak wordt de samenwerking gezocht met de lokale woningcorporatie Stek. Uit onderzoek van het TNO blijkt namelijk dat 75% van de huishoudens die in energiearmoede leven, in een corporatiehuurwoning woont. De aanpak richt zich op energiebesparend gedrag en op energiebesparende maatregelen. Via een wijkgerichte aanpak gaat een bespaardienst wijken in. Deze bespaardienst adviseert de bewoners van corporatiewoningen op het gebied van energiebesparend gedrag. Tegelijkertijd kunnen zij, met toestemming van de bewoner, direct kleine energiebesparende maatregelen uitvoeren, zoals ledlampen en radiatorfolie. Voor de uitvoer van deze aanpak wordt samengewerkt met een uitvoerende partij, energiecoaches en een ROC. Naar verwachting gaat de aanpak in Q4 van 2022 van start. De besteding van deze middelen voor de gemeente moet uiterlijk 1 mei 2023 zijn afgerond. Kosten: We reserveren de door het Rijk vrijgemaakte SPUK-middelen van € 85.852 voor 2022 en 2023.

Additionele middelen:

In de Kamerbrief van 11 maart 2022 heeft het kabinet € 150 miljoen extra beschikbaar gemaakt voor energiebesparende maatregelen in huur- en koopwoningen. Dit bedrag wordt samengevoegd met de € 68,5 miljoen die in het Nationaal Isolatieprogramma beschikbaar is gesteld. Om zowel huishoudens in energiearmoede te ondersteunen, als de opstap naar een meer structurele aanpak van isolatie te maken, worden de middelen verdeeld op basis van verschillende criteria. De € 150 miljoen wordt opnieuw verdeeld op basis van het aantal huishoudens in energiearmoede conform het onderzoek van TNO. De € 68,5 miljoen voor de lokale isolatieaanpak wordt verdeeld op basis van het bouwjaar van woningen. In juni 2022 zijn we geïnformeerd over de hoogte en de voorwaarden van de tweede tranche. Hierbij is aanvullend € 161.696 toegewezen voor de bestrijding van energiearmoede. Voor de besteding wordt gekeken naar een meer structurele aanpak om energiearmoede te beperken, bijvoorbeeld door middel van spouwmuurisolatie, een witgoedregeling of de collectieve inkoop van energie.

31

6. Communiceren en participeren

Communicatie en participatie dragen bij aan het behalen van de inhoudelijke doelen van het programma en koppelen we daarom vooral aan de inhoud van de projecten.

Communicatie energietransitie

We zorgen voor meer continuïteit en herkenbaarheid in onze communicatie. Thema’s van de communicatie zijn de projecten t.b.v. energiebesparing, isolatie, zonnepanelen op daken en financiering. Hiermee sluiten we aan op de communicatie die vanuit het Rijk wordt ingezet. De primaire doelgroep van de communicatie is inwoners. Het spreekt voor zich dat we ons houden aan de algemene uitgangspunten voor communicatie van HLT en de overheid. Denk aan eisen als begrijpelijkheid en toegankelijkheid. We gebruiken onze vakkennis om alle mensen met verschillende denk- en communicatiestijlen te bereiken. Dus we zullen een boodschap op verschillende manieren (teksten, plaatjes, video, etc) en via verschillende kanalen verspreiden. Dus multimediaal, waarbij de middelen en kanalen elkaar versterken. Kosten: Voor het opzetten en uitvoeren van de communicatie reserveren we € 15.000 in 2022 (concept, ontwerp, middelen, inhuur voor uitvoering). In 2023 en 2024 reserveren we € 25.000 per jaar voor middelen en inhuur uitvoering.

Participatie doelen en kaders

De energietransitie heeft veel invloed op het leven van bewoners en zij hebben er zelf ook een grote rol in. Het is dus logisch dat zij zeggenschap krijgen. Participatie is daarom een belangrijk onderdeel van ons proces, zeker voor de warmtetransitie en projecten voor zonne- en windenergie. Voor beleid en plannen die beter aansluiten op wat nodig is bij betrokkenen maar ook voor meer betrokkenheid van mensen die zelf ook een rol hebben. We werken in lijn met het participatiebeleid van de gemeente dat nog vastgesteld moet worden en maken gebruiken van de toolbox die de gemeente voor participatie beschikbaar heeft. We zorgen bovendien dat we naast de koplopers ook de middengroepen bereiken en op den duur ook de laatbloeiers; door verschillende vormen naast elkaar aan te bieden, bijvoorbeeld door flitspeilingen, swipocratie, bijeenkomsten en door naar de mensen toe te gaan via straatgesprekken of buurtteams.

Inzet communicatieadviseur

Voor onderstaande projecten is inzet van een communicatieadviseur nodig. Voor 2023 en 2024 is hierin nog niet voorzien. Er is geen structureel budget of formatie. De uitvoering van de communicatie (onder het kopje communicatie energietransitie) is wel al begroot. Kosten: We reserveren voor 2023 € 7.500 voor een communicatieadviseur.

32

Wat gaan we doen? Expertgroep opzetten

Er zijn in de gemeente veel inwoners die zich verdiept hebben in de energietransitie. Zij hebben bijvoorbeeld als koploper ervaring in het verduurzamen van hun eigen huis of zijn beroepsmatig betrokken. Deze groep koplopers heeft zijn kennis al vaker aangeboden en daarom willen we hun energie bundelen in een HLT-brede expertgroep. We nodigen hen uit en zetten in samenspraak met hen een structuur op en maken heldere afspraken over hun werkwijze en invloed. Het is participatie op het niveau van samen denken. De expertgroep kan ingezet worden op verschillende projecten van de energietransitie, zoals de bouwjarenaanpak (hoe denkt u dat uw medebewoners het beste geholpen kunnen worden? Hoofdstuk 1) of bij het uitwerken van de warmtescenario’s (hoofdstuk 2). Kosten: We reserveren € 1.500 per jaar. De ambtelijke inzet wordt georganiseerd met een vacature voor een projectmedewerker energietransitie.

Interne communicatie

Het is belangrijk dat ook mensen in de organisatie en in de politiek goed op de hoogte zijn. De materie is complex, ontwikkelingen volgen elkaar snel op en wetgeving verandert. Het is daarom belangrijk om iedereen goed aangehaakt te houden bij de energietransitie. Hiervoor willen we verschillende instrumenten inzetten, zoals een periodieke nieuwsbrief en eventueel bijeenkomsten. Kosten: De ambtelijke inzet wordt georganiseerd met een vacature voor een projectmedewerker energietransitie. Verdere kosten zijn niet aan de orde.

Vergroten kennis bij jongeren

We vinden het belangrijk dat de energietransitie ook bij jongeren leeft. We stimuleren en ondersteunen bijvoorbeeld scholen om met de energietransitie aan de slag te gaan in hun curriculum. Zodat leerlingen zich bewust worden van de opgave en geïnteresseerd raken als de vakmensen van de toekomst. Kosten: We reserveren € 1.500 voor zowel 2023 en 2024. De ambtelijk inzet is voorzien.

Peilingen via digipanel

Om regelmatig te peilen hoe inwoners in de energietransitie en/of energiebesparing staan willen we onderzoek doen via het digipanel. Kosten: We reserveren € 2.500 voor onderzoek per jaar voor het digipanel.

33

7. Monitoring

Dit uitvoeringsprogramma geeft met de kennis van nu invulling aan de opgaven uit de LES en TVW. De energietransitie is een maatschappelijke opgave die constant in ontwikkeling is. Daarom is het van belang dat we monitoren en bijsturen. Een belangrijk startpunt hierin is de basis aan informatievoorziening op orde krijgen en inzichtelijk maken wat de huidige situatie is. Voor de RES-regio is een monitoringstool ontwikkeld waarmee we inzicht krijgen in hoeverre we onze regionale doelen bereiken. Samen met taakveld Data krijgen we grip op onze lokale doelen.

Project monitoringstool

Als pilot gaan we in samenwerking met taakveld Data een instrument ontwikkelen waarmee de energietransitie lokaal kan worden gemonitord. Hierbij brengen we de relevante en kritieke indicatoren in kaart. Op basis hiervan kan dan worden gestuurd op de doelstellingen. Op deze manier verwachten we tijdig te kunnen (bij)sturen wanneer nodig. Ook willen we verkennen welke kansen data biedt en inspelen op die kansen om integraal en gebiedsgericht de warmtetransitie vorm te geven. Kosten: We maken een reservering van € 5.000 per jaar voor de opzet, doorontwikkeling en het actueel houden van de monitoringstool. De ambtelijk inzet uit taakveld Data is voorzien.

Evaluatie

In 2024 gaan we het uitvoeringsprogramma evalueren en stellen we op basis van de evaluatie het uitvoeringsprogramma bij voor de opvolgende jaren.

34

8. Bestuurlijk en ambtelijk verantwoordelijk

De energietransitie is van ons allemaal en dat betekent ook dat er op verschillende plekken in onze organisatie aan de energietransitie wordt gewerkt. Dit uitvoeringsprogramma laat de verschillende opgave waarvoor onze gemeente staat goed zien. Het wordt steeds meer een integraal onderdeel van bestaand werk, afdelingen en portefeuilles. De energietransitie vraag daarmee om een integrale aansturing, iets wat binnen de huidige organisatie niet vanzelfsprekend is. In de begroting hebben we daarom financiële ruimte gereserveerd om een programmamanager aan te kunnen trekken. Ook bestuurlijk zijn de verschillende wethouders verantwoordelijk voor de energietransitie binnen hun eigen portefeuilles en is één van de wethouders verantwoordelijk om ook de bestuurlijke integraliteit te waarborgen. In onderstaand schema geven we de bestuurlijke en ambtelijke verantwoordelijkheid weer; Onderdeel

Portefeuille

Team

Cluster

Energie besparen

Energietransitie

Warmtetransitie

Energietransitie

Zonnepanelen op daken

Energietransitie

Zonnevelden en windturbines

Energietransitie

Beleid en Advies Beleid en Advies Beleid en Advies Beleid en Advies Beleid en Advies Beleid en Advies Beleid en Advies Planvorming

Duurzaamheid en Energie Duurzaamheid en Energie Duurzaamheid en Energie Duurzaamheid en Energie Grondzaken en Vastgoed Mobiliteit

WMO en Participatie Beleid en Advies Beleid en Advies

WMO en Participatie Duurzaamheid en Energie Duurzaamheid en Energie

Verduurzamen eigen en maatschappelijk vastgoed Duurzame mobiliteit

Vastgoed6

Verduurzamen bedrijfsleven

Economie

Duurzame gebiedsontwikkeling

6

Mobiliteit

Energiearmoede

Ruimtelijke Ontwikkeling Armoedebeleid

Communiceren en participeren

Energietransitie

Monitoring

Energietransitie

Economie Planvorming

De portefeuille vastgoed is verdeeld over meerder portefeuillehouders.

35

9. Rol van de gemeente

De gemeente heeft verschillende rollen te vervullen in de energietransitie. Afhankelijk van het vraagstuk kan de rol per project verschillen. Zo is er op het gebied van energiebesparing en zonnepanelen op daken veel meer inzicht in de mogelijkheden dan bijvoorbeeld voor de warmtetransitie. Voor de gemeente onderscheiden we momenteel vier rollen: 1. Faciliterende rol: Lokale initiatieven kunnen een grote bijdrage leveren aan de ambities en doelen van de gemeente. Maar om van de grond te komen zijn ze vaak gebaat bij ondersteuning van de gemeente. Bijvoorbeeld ondersteuning in het proces of bij de communicatie. Ook kan de gemeente haar netwerk inzetten om samenwerking te faciliteren. 2. Stimulerende rol: Een belangrijk onderdeel van de energietransitie is het stimuleren van bewoners en ondernemers om (energiebesparende) stappen te zetten. Met behulp van (rijks)subsidies, garanties, borgstellingen en/of leningen kunnen initiatieven ondersteund worden om tot ontwikkeling of realisatie te komen. Bij het merendeel van projecten heeft de gemeente deze rol. Bijvoorbeeld bij het uitvoeren van een bouwjarenaanpak of het stimuleren van zon op dak bij VvE’s. De gemeente pakt deze rol ook door een duidelijk handelingsperspectief te bieden. 3. Samenwerkingsrol: Soms is samenwerking met andere partijen nodig. Bijvoorbeeld met private partijen, overheden of nutsbedrijven.

Hierbij hebben de partijen een gezamenlijk belang en kunnen zij efficiënter opereren. Het kan bijvoorbeeld gaan om samenwerking met commerciële partijen in onderzoek naar energiebronnen of intergemeentelijke samenwerking voor energiebesparingsacties. Maar ook kan de gemeente een minderheidsaandeel nemen in projecten. 4. Eigenaarsrol: De energietransitie is nog niet volledig geland in onze gemeente. Dit betekent dat voor bepaalde projecten vanuit de markt weinig of geen interesse is. Hierbij neemt de gemeente opgaves voor eigen rekening. Dit kan uiteenlopen van (deelname in) risicovolle ontwikkeling, tot (deelname in) exploitatie of het volledig inrichten en exploiteren van een gemeentelijk energieproject of- bedrijf. Dit alles volledig in eigen regie. Om een project op te starten zal een startnotitie opgesteld worden. Hierin worden de contouren van het project beschreven, met wie wordt samengewerkt, hoe het project wordt uitgevoerd, welke kosten en baten er zijn, wat de planning is. Op basis hiervan wordt bepaald welke rol de gemeente vervult. Deze rol kan veranderen als blijkt dat dat nodig is.

36

10. Begroting 2022-2024

Het uitvoeringsprogramma heeft een doorlooptijd van 5 jaar. Door onvoldoende inzicht in nog komende rijksbijdragen hebben we de begroting tot en met 2024 opgesteld. Dit zal jaarlijks worden bijgesteld. Vanuit de duurzaamheidsreserve (restant na 2022: €700.000) wordt jaarlijks €150.000 toegevoegd aan de begroting. Het restant hiervan wordt verdeeld over 2025 en 2026. Projecten worden zo veel als mogelijk opgepakt met Lisse en Teylingen. De verdeling van het budget hierbij betreft voor menskracht: 25% voor Hillegom, 25% voor Lisse en 50% voor Teylingen. Bij uitvoeringskosten kan deze verdeling verschillen per project. Voor een aantal projecten en activiteiten is de ambtelijke capaciteit van de bestaande formatie onvoldoende om uit te voeren. Hiervoor wordt de formatie van team Energie uitgebreid met 2 projectmedewerkers. Daarnaast wordt vanuit communicatie voor 8 uur per week ondersteuning ingekocht.

Projectbegroting Hillegom

2022 Uitgaven

2023 Inkomsten

Uitgaven

2024 Inkomsten

Uitgaven

Inkomsten

Energie besparen Bouwjaren aanpak Ondersteunen Lokale initiatieven Ondersteunen VvE's Doelgroepen afwegingskader ontwikkelen Handelingsperspectief ontwikkelen Doorontwikkelen energiecoaches Ontwikkelen aanpak hybride warmtepomp Warmtetransitie Warmtescenario's uitwerken Zon op daken Algemene inkoopactie Energiecoöperaties ondersteunen Overige dakprojecten en onderzoek Zonnevelden en windturbines Van zoekgebieden naar zoeklocaties Solar Parking Fioretti College Beleid lokaal eigendom Opstellen RES 2.0 Communiceren en participeren Communicatie energietransitie Expertgroep opzetten Vergroten kennis bij jongeren Peilingen via digipanel Integrale thema’s Aanpak energiearmoede (MO) Monitoringstool (Taakveld Data) MKB transitieloket (Economie) Uitbreiding formatie energietransitie Adviseur communicatie Projectmedewerker Energietransitie Projectmedewerker Energietransitie Middelen

€ 12.000 € 10.000 € 3.000 € 3.000 € 18.000

€ 24.000 € 30.000 € 10.000

€ 24.000 € 30.000 € 10.000

€ 10.000 € 5.000

€ 10.000 € 5.000

€ 22.500 € 5.000 € 5.000

€ 17.500 € 5.000 € 5.000

€ 15.000 € 10.000 € 10.000 € 21.644

€ 21.644

€ 25.000 € 1.500 € 1.500 € 2.500

€ 25.000 € 1.500 € 1.500 € 2.500

€ 5.000 € 21.000

€ 5.000

€ 7.500 € 29.250 € 29.250

€ 7.500 € 29.250 € 29.250

€ 18.750

€ 5.000

€ 15.000 € 1.500 € 1.500 € 2.500 € 247.548 € 21.000

Duurzaamheidsreserve (€700.000)

€ 150.000

Bijdrage Rijk uitvoering Klimaatakkoord Bijdrage Rijk t.b.v. Energiearmoede Overheveling Totaal Resultaat

€ 192.088 € 247.548 € 358.798

€ 589.636 € 230.838

€ 150.000

€ 290.644

€ 230.838 € 380.838 € 90.194

€ 150.000

€ 229.644

€ 90.194 € 240.194 € 10. 431

37

11. Planning

Voor de uitvoerbaarheid van het programma hebben we in de planning rekening gehouden met beschikbare ambtelijke capaciteit en gelden. Wanneer extra gelden beschikbaar komen kunnen we onze ambtelijke capaciteit vergroten en meer projecten gelijktijdig oppakken of de intensiteit van de projecten vergroten. Voor de planning geldt ook dat we deze tussentijds kunnen bijstellen wanneer de situatie daarom vraagt.

Project

2022 Q3

Energie besparen

Warmtetransitie

2023 Q4

Q1

2024 Q2

Q3

Q4

Q1

Q2

Q3

Q4

Bouwjarenaanpak Ondersteunen lokale initiatieven Ondersteunen VvE’s Ondersteunen inwoners met laag inkomen bij isolatie Doelgroepen-afwegingskader ontwikkelen Handelingsperspectief ontwikkelen Doorontwikkelen energiecoaches Evalueren financiële instrumenten Regeling eenmalige subsidie energiebesparende acties Ontwikkelen aanpak hybride warmtepomp Warmtescenario’s uitwerken

Zon op daken

Algemene inkoopactie Stimuleren zonnepanelen op daken van VvE’s Woningcorporatie en particuliere (ver)huurders Energiecoöperaties ondersteunen Overige dakprojecten & onderzoek Zonnevelden en windturbines Van zoekgebieden naar zoeklocaties Lobby zon langs spoor Solar Parking Fioretti College Opstellen RES 2.0 Beleid lokaal eigendom Beleid kleine windturbines Communiceren en participeren Communicatie energietransitie Expertgroep opzetten Interne communicatie Vergroten kennis bij jongeren Peilingen via digipanel Monitoring Project monitoringstool

Legenda

Voorbereiding

Uitvoering

38