Programmabegroting 2024-2027 Hillegom_1.pdf

32.221 8.906 7.000 11.295 6.500 500 1.000 28.832 62.549 46,1%

36.921 6.884 7.000 11.292 6.500 500 1.000 31.513 59.724 52,8%

35.521 9.545 7.000 11.290 6.500 500 1.000 32.776 59.291 55,3%

Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen.

93

Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio Eigen vermogen Balanstotaal Solvabiliteit (ev/balanstotaal)

rek. 2022 begr. 2023 begr. 2024 begr. 2025 begr. 2026 begr. 2027 70.117 98.530 71,2%

60.687 96.080 63,2%

65.597 115.687 56,7%

65.105 116.896 55,7%

61.814 115.875 53,3%

58.233 113.478 51,3%

De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen en in hoeverre de gemeente aan de financiële verplichtingen kan voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Onder het eigen vermogen verstaan we de algemene reserve en de overige bestemmingsreserves en het eventuele resultaat uit het overzicht baten en lasten. Met een solvabiliteit van 56,7% steekt Hillegom gunstig af in vergelijking met de gemiddelde gemeente. Grondexploitatie Grondexploitatie Totaal activa niet in exploitatie genomen bouwgr. Totaal activa bouwgronden in exploitatie Totaal baten exclusief mutaties van reserves Kengetal grondexploitatie

rek. 2022 begr. 2023 begr. 2024 begr. 2025 begr. 2026 begr. 2027 0 -3.356 70.990 -4,7%

0 -6.001 55.879 -10,7%

0 -189 61.362 -0,3%

0 0 62.549 0,0%

0 0 59.724 0,0%

0 0 59.291 0,0%

Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. De voorraden bouwgrond (inclusief bouwgrond in exploitatie en overige voorraden) kunnen als een aandeel van de inkomsten worden uitgedrukt. Dat levert het kengetal de voorraadquote op. Structurele exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte 1.000)

rek. 2022 begr. 2023 begr. 2024 begr. 2025 begr. 2026 begr. 2027

Totale structurele lasten Totale structurele baten Totale structurele toevoegingen aan de reserves Totale structurele onttrekkingen aan de reserves

61.830 67.572 0 1.109

57.415 55.563 0 1.312

62.359 61.362 0 1.180

63.041 62.549 0 1.402

63.015 59.724 0 1.216

62.871 59.291 0 1.245

Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. Mutaties reserves) Structurele exploitatieruimte ((B-A)+(D-C))/(E) x 100%

70.990 9,7%

55.879 -1,0%

61.362 0,3%

62.549 1,5%

59.724 -3,5%

59.291 -3,9%

Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. De relevantie van dit kengetal voor de beoordeling van de financiële positie schuilt erin dat het van belang is om te weten welke structurele ruimte een gemeente of provincie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is.

Samenhang kengetallen De kengetallen moeten in samenhang worden bezien. Wanneer bijvoorbeeld de grondexploitatie niet bijdraagt aan vermindering van de schuldpositie en de structurele exploitatieruimte negatief is, geeft het kengetal belastingcapaciteit inzicht in de mogelijkheid tot hogere baten. De rente op de schulden krijgt de gemeente voor een deel terug via de uitgeleende gelden. Met de aflossingen op deze uitgeleende gelden kunnen de schulden worden afgelost. Voor het bedrag aan uitgeleende gelden veroorzaken de schulden per saldo geen lasten op de exploitatie. De uitgeleende gelden kunnen als een aandeel van de inkomsten worden uitgedrukt. Dat levert het kengetal de uitleenquote op. Deze uitleenquote laat zich makkelijk verrekenen met de netto schuldquote door hem simpelweg er van af te trekken. Wel wordt een risico op deze uitgeleende gelden gelopen. Het is de reden om ze

94

apart van de netto schuldquote te houden. Daarbij zijn het geen vrije middelen die behoren tot het werkkapitaal, maar geldmiddelen die zijn ingezet voor de publieke taak. Bij de voorraden bouwgrond wordt onder normale condities de rente van de financiering voor de aankoop worden de rentekosten van deze schulden goed gemaakt. En ook worden met de verkoopopbrengst de leningen afgelost of neemt de behoefte om nieuwe geldleningen aan te trekken af. De schulden aangegaan voor de aankoop van bouwgrond veroorzaken bij een winstgevend bouwplan per saldo geen lasten op de exploitatie. Ook de voorraadquote laat zich makkelijk verrekenen met de netto schuldquote door hem simpelweg er van af te trekken. Door de uitleenquote en de voorraadquote van de netto schuldquote af te trekken krijg je de schuld die werkelijk op de exploitatie drukt.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente beheert een groot deel van de openbare ruimte. Hierin vindt een groot aantal activiteiten plaats, zoals wonen, werken en recreëren. Daarbij maken we gebruik van kapitaalgoederen die in de openbare ruimte aanwezig zijn: • infrastructuur (wegen, water, riolering, kunstwerken, openbare verlichting) • voorzieningen (groen, sportfaciliteiten) • gebouwen. Deze paragraaf behandelt, conform artikel 12 uit het BBV, de belangrijkste kapitaalgoederen die de gemeente in eigendom en/of beheer heeft. De middelen die beschikbaar worden gesteld worden ingezet om het door de raad vastgestelde beleid in uitvoering te realiseren. Inrichting en onderhoud hebben een directe relatie met elkaar. Sommige inrichtingen vragen veel onderhoud, andere juist weinig. Aangezien dit een substantieel onderdeel van de begroting vormt, willen we zicht krijgen op het noodzakelijk onderhoud van deze kapitaalgoederen. In beleidsplannen maken we afspraken over de wijze waarop we onderhouden en hoe deze aansluit op de vastgelegde ambities op gemeentelijke opgaven zoals biodiversiteit en klimaatadaptatie en circulaire economie. De doelstellingen en activiteiten die gerelateerd zijn aan deze paragraaf staan in het programma "Leefomgeving; Openbare ruimte en duurzaamheid". Welke ontwikkelingen spelen er? • We werken aan een toekomstbestendige leefomgeving:  .

Dit zorgt ervoor dat klimaat nadrukkelijker een plek krijgt in de beheer- en onderhoudsplannen van de gemeente.  In 2023 is het Programma Water en Klimaatadaptatie (PWKA) vastgesteld. In 2024 geven we uitvoering aan het PWKA.  In 2024 wordt met het groenbeheerplan verder invulling gegeven aan de opgaven biodiversiteit en klimaatadaptatie. • Integraal, gebiedsgericht en duurzaam inrichten en beheren van de openbare ruimte wordt verder ontwikkeld. Duurzame oplossingen zijn steeds vaker mogelijk. Door middel van circulaire ontwikkelprincipes willen we afwegingen gaan maken in het beheer en onderhoud van de openbare ruimte om te ontwikkelen naar een circulaire economie. Ook werken we aan het toepassen van assetmanagement principes om slimme keuzes te maken op gebied van beheer, onderhoud en inrichting van de openbare ruimte. Wat willen we bereiken? We willen bijdragen aan de doelen van de gemeente in het beheren en onderhouden van onze kapitaalgoederen. Met duurzaam en ontwikkelend beheer dragen we bij aan een toekomstbestendige leefomgeving en een positieve beleving van onze inwoners. Het niveau van onderhoud is vastgelegd in beleid. Om grote wisselingen in de exploitatie te voorkomen, werken we onder andere met onderhoudsvoorzieningen. Daaraan voegen we jaarlijks een vast bedrag toe. De uitname kan per jaar verschillen.

95

Wat gaan wij daarvoor doen? In de onderstaande tabellen staan de activiteiten voor het onderhoud van de kapitaalgoederen benoemd. Per discipline wordt aangeven wat we in een aangegeven tijdsbestek gaan doen. Straatmeubilair, bebording en wegbewijzering Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau Basis Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo Nee ja, toelichting opnemen in paragraaf) Onderwerp 2023 Bedragen t.l.v. exploitatie

2024

2025 36

36

2026 36

36

Uitvoering in 2024 (omschrijving activiteit) Uitvoeren van groot onderhoud Gemeentelijke gebouwen en objecten Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie

Beleidsplan beheer gemeentelijke gebouwen Hillegom 2021-2024 2021 2021-2024 2024

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf)

Meerjaren Onderhouds Plan 2021-2030 2021-2040 2024

Naam voorziening/reserve

Voorziening gemeentelijke gebouwen HIllegom

Nee

Voorziening gemeentelijke gebouwen Hillegom* 2023 2024 Stand per 1 januari 1.325 1.125 Storting 168 168 Uitname 78 313 Stand per 31 december 1.125 1.037 Voorziening groot onderhoud brede school Elsbroek 2023 2024 Stand per 1 januari 108 108 Storting 5 5 Uitname 5 5 Stand per 31 december 108 108

2025 1.050 168 256 933

2026

2025

2026 108 5 5 108

954 168 365 736

108 5 5 108

Uitvoering in 2024 Kleinschalig en groot planmatig onderhoud aan diverse gebouwen

96

Sportcomplex de Vosse Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Meerjaren onderhoudsplan sportcomplex de Vosse 2022 -

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Meerjaren onderhoudsplan sportcomplex de Vosse 2022-2031 Nee Voorziening sportcomplex de Vosse

Voorziening zwembad Stand per 1 januari Storting Uitname Stand per 31 december

2023 451 132 36 547

2024 547 132 160 519

2025 519 132 32 619

2026 619 132 449 302

Uitvoering in 2024 (omschrijving activiteit) Vervangen lamellen afdekdeken, vervangen cementgebonden voegen in het tegelwerk van het bassin.

Riolering Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Gemeentelijk rioleringsplan 2021-2025 2021 2021 - 2025 2025 n.v.t.

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Operationeel plan 2021 - 2025 2022 Nee Voorziening vervanging riolering

Onderwerp 2024 Investering Bedragen t.l.v. voorziening Bedragen t.l.v. exploitatie

0 780 643

2025 0 780 643

2026 354 472 643

2027 496 330 643

2024 1054 317 780 591

2025 591 330 780 142

2026 142 330 472 0

2027

Voorziening vervanging riolering Stand per 1 januari Storting Uitname Stand per 31 december

0 330 330 0

97

Uitvoering in 2024 Rioolvervanging/-renovaties op diverse locaties Afkoppelen van verhard oppervlak op diverse locaties Renovatie en vervanging rioolgemalen Structurele reiniging en onderhoud riolering Toelichting: Het onderhoud van de riolering voeren we uit op basis van het gemeentelijk rioleringsplan. Het gemeentelijk rioleringsplan omvat het gemeentelijk beleid ten aanzien van het stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. De voorzieningen voor afval, hemel- en grondwater zijn nodig uit het oogpunt van de bescherming van de volksgezondheid, het tegengaan van wateroverlast en de bescherming van het milieu. Met het plan liggen het gemeentebeleid, de te volgen strategie, en de financiële consequenties voor de komende planperiode vast. Op basis van de financiële consequenties van het plan wordt de hoogte van de rioolheffing bepaald. Groen Naam beleidsplan Groenbeleidsplan 2015-2024 Vastgesteld 2015 Looptijd 2015-2024 Actualisatie 2024

Vastgesteld kwaliteitsniveau

kwaliteitsniveau A . Voor de overige gebieden en beheergroepen kwaliteitsniveau B.

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Groenbeheerplan 2023-2032 10 jaar 2032 Nee N.v.t.

Onderwerp Exploitatie Investeringsbedragen

2024 1.866 428

2025 1.866 428

2026 1.866 428

2026 1.866 428

Uitvoering in 2024 (omschrijving activiteit) Toelichting Groen speelt een belangrijke rol bij de aanpak van de klimaatverandering. Als gemeente ligt er een landelijke opgave om aan te geven hoe om te gaan mat zaken als droogte, wateroverlast en hittestress. Groen is een belangrijk onderdeel van de oplossing. Bij vervanging van groen en bomen zal maximaal op klimaatverandering worden ingezet. Vervanging is het uitgelezen moment om het sortiment en de groeiplaatsen duurzamer te maken. Voorbeeld hiervan is het aaneensluiten van groenvakken en zo in te richten dat het regenwater in groenvakken kan stromen en daar langzaam weg zakt. Dit ontlast het riool en helpt grondwaterstandverlaging te voorkomen. Een goed onderhouden bomenbestand is van groot belang voor de leefomgeving. Bomen hebben een positief effect op de luchtkwaliteit, beperken temperatuurextremen, dragen bij aan waterbeheer en vormen een schuilplaats en voedselbron voor fauna. Door goed onderhoud willen we bestaande bomen zo lang mogelijk op een gezonde manier behouden. Het aantal bomen hoeft niet zozeer toe te nemen, de kroonoppervlakte daarentegen wel. Risico is dat de kwaliteit van de bomen afneemt door bijvoorbeeld ziekten, plagen, klimaatstress en ouderdom Onderhoud: De uitvoering zal steeds meer gericht gaan worden op ecologisch beheer wat de biodiversiteit van zowel planten als insecten zal bevorderen.

Zo gaan we testen met sinusbeheer om zo de omstandigheden van insecten en met name vlinders zo goed mogelijk te krijgen.

98

.Jaarlijks wordt een derde deel van de bomen beoordeeld, waarna zo nodig maatregelen worden genomen als het snoeien en incidenteel vervangen van bomen. Vervanging Vervangingen van groen worden vanaf 2024 planmatig opgepakt, waarbij vooraf het complete groenareaal wordt geschouwd en de input geeft voor de planning. Bij het opstellen van de vervangingsplanning vindt afstemming plaats tussen de verschillende disciplines; wegen, riool, groen, openbare verlichting etc. Deze afstemming is gericht op het efficiënt inzetten van alle budgetten en het beperken van de overlast voor de omgeving. Het resultaat is een integrale aanpak van de werkzaamheden. Wegen Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Beleidsplan wegen 2020-2024 2020 2020-2024 2024 B / A voor fietspaden, verhardingen winkelcentra en zorgcentra) Meerjarenplanning groot onderhoud wegen 2 jaar Jaarlijks Nee N.v.t.

Onderwerp 2024

2025

2026

2027

Investeringsbedragen Investeringen

3.090

2.858

1.658

658

Bedragen t.l.v. exploitatie (klein en groot onderhoud)

700

700

700

700

Uitvoering in 2023 (omschrijving activiteit) Klein onderhoud wegen op diverse locaties Groot onderhoud elementenverhardingen op diverse locaties Groot onderhoud asfaltverhardingen op diverse locaties Onderhoud belijningen Toelichting: Het beleidsplan Wegen omvat het gemeentelijk wegenbeleid. Het doel van het beleidsplan Wegen is het leggen van een bestuurlijke, beheersmatige en financiële basis voor het wegbeheer in de komende vijf jaar met een doorkijk naar de daaropvolgende jaren. In het beleidsplan worden de beleidskaders omschreven en uitgewerkt tot beleidsdoelstellingen en strategieën. In het beleidsplan Wegen worden de te hanteren kwaliteitsniveaus voor de wegen aangegeven. In het plan is naast het basis kwaliteitsniveau voor verantwoord wegbeheer ook een hoger kwaliteitsniveau opgenomen voor de fietspaden, de verhardingen in de winkelcentra en de voetpaden/trottoirs rond zorgcentra. Het kwaliteitsniveau B komt overeen met het basisniveau van verantwoord wegbeheer. Bij het hogere niveau A wordt een strengere onderhoudsrichtlijn gehanteerd waardoor de kwaliteit van de verhardingen op een hoger niveau blijft.

99

Speelplaatsen Naam Beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau Naam Beheers- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Uitvoeringsprogramma spelen en sporten buitenruimte 2020 2020 2020 - 2030 2030 Basis Vervangingsplan spelen Wordt jaarlijks herzien door de beheerder op basis van inspectiegegevens. 2023 Nee N.v.t.

Onderwerp 2024 95 106

Investeringsbedragen Exploitatiebedragen

2025 102 106

2026 104 106

2027 106 106

Uitvoering in 2023 (omschrijving activiteit) Herinrichten van speelplaatsen op basis van het vervangingsplan spelen Hoofdinspectie uit laten voeren Actualiseren van de online plattegrond met speelplaatsen Uitvoeren van groot onderhoud Uitvoeren onderhoud kunstgras OPMERKING: de prijzen voor het herinrichten van speelplekken zijn dit jaar met 20% gestegen. We zijn in 2024, .869,- duurder uit bij het herinrichten van 3 speelplekken. Openbare verlichting Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Beleidsplan openbare verlichting 2019-2023 2019 2019-2023 2024 Voldoen aan het Nationaal Energieakkoord 2030

Naam beheers- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Beheer- en uitvoeringsplan Openbare verlichting 2019-2023 2024 Nee.

N.v.t.

Onderwerp Investeringsbedragen Bedragen t.l.v. exploitatie

2024 204 80

2025 214 80

2026 216 80

2027 216 80

100