Db21.1 Bijlage Evaluatie gebiedsprogramma groen DenB-streek.pdf
Tekst van het document
Daartoe ontbreekt een overkoepelende integrale visie op de toekomstige inrichting van de Duin- en Bollenstreek vanuit verschillende behoeften zoals economie, recreatie, natuur, water en wonen. 5. De buitenwereld is beperkt bekend met het gebiedsprogramma groen en de opbrengsten ervan. Wel is men bekend met de opbrengsten van individuele projecten maar dit wordt niet direct aan het gebiedsprogramma gekoppeld. Het gebiedsprogramma en de projecten daarbinnen zijn ook beperkt online inzichtelijk. Ook zijn nieuwe projecten gedurende de uitvoering voornamelijk vanuit de gemeenten aangedragen en is daar minder ruimte geweest voor (kleinere) maatschappelijke initiatieven. [20]
5.2. Conclusies doelmatigheid Met betrekking tot de doelmatigheid van het gebiedsprogramma concluderen we dat: 1. De uitvoering van projecten onder het gebiedsprogramma over het algemeen doelmatig is verlopen. De projecten werden in de meeste gevallen volgens begroting gerealiseerd. Wel is nog niet van alle projecten de verantwoordingsinformatie beschikbaar. 2. Beperkte gemeentelijke capaciteit en de hoge doorloop van medewerkers zorgt voor efficiëntieverlies op programmaniveau (alsmede projectniveau) zorgde. Gedurende de looptijd van de gebiedsprogramma’s was er geregeld druk op de gemeentelijke capaciteit. Ook hebben fusies, reorganisaties en wisselingen in personeel geregeld geleid tot nieuwe contactpersonen binnen gemeentelijke organisaties. De programmamanager vormde hierin een zeer welkome constante maar het heeft veel afstemming, toelichting en escalatie gevergd om wisselende contacten binnen de gemeenten betrokken te krijgen en te houden.
5.3. Aanbevelingen Op basis van de conclusies doen we de volgende aanbevelingen voor een eventueel toekomstig gebiedsprogramma groen: 1. Continueer het gebiedsprogramma. We constateren dat het hebben van een gebiedsprogramma bijdraagt aan het beschikbaar komen van middelen en het realiseren van projecten op het gebied van groen. Ook voor de toekomst achten we dit wenselijk. Daarbij bevelen we aan in het toekomstige gebiedsprogramma rekening te houden met de volgende aanbevelingen. 2. Herzie de samenwerkingsovereenkomst ten einde de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het programma beter te borgen en capaciteit beschikbaar te krijgen. Sinds het vaststellen van de samenwerkingsovereenkomst in 2017 zijn er de nodige ontwikkelingen geweest in de gemeentelijke organisaties. Het zou daarom goed zijn de samenwerkingsovereenkomst te herzien. In de huidige samenwerkingsovereenkomst is de uitvoering van projecten onder het programma belegd bij de gemeenten. Ondanks dat hier in de samenwerkingsovereenkomst afspraken over zijn vastgelegd constateren we dat de gemeentelijke capaciteit veelal moeilijk op te brengen is. Het zou daarom goed zijn om in de samenwerkingsovereenkomst de verantwoordelijkheid voor de uitvoering duidelijker te beleggen.
Bijvoorbeeld door verantwoordelijkheid voor uitvoering binnen gemeenten bij afdelingshoofden te beleggen of capaciteit gezamenlijk onder te brengen in een programmabureau of samenwerkingsverband. Dit kan de continuïteit en efficiëntie in de uitvoering te goeden komen. We adviseren dit mee te nemen bij de herziening van de samenwerkingsovereenkomst. 3. Werk vanuit een integrale visie op de inrichting van de Duin- en Bollenstreek en maak daarbinnen onderscheid tussen wat regionaal moet en wat gemeentelijk kan: a. Werk voor regionale projecten vanuit integrale visie voor de inrichting van de Duin- en Bollenstreek, bijvoorbeeld volgend uit NPLG/PPLG. Houdt daarbij rekening met verschillende opgaven in de regio. Bijvoorbeeld op gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit. Deze integrale gebiedsvisie kan vervolgens worden door vertaald naar wat dit betekent voor regionale groenstructuren om tot projecten onder het programma te komen. b. Voer vanuit het programma alleen gemeentelijke projecten uit als deze duidelijk aan regionale structuren/visie bijdragen.
[21]
c. Gemeentelijke projecten kunnen gebruik maken van afzonderlijke subsidiepotjes die provincie beschikbaar stelt op het gebied van groen. Daarmee wordt ook geborgd dat vanuit een centrale organisatie (zie aanbeveling 2) uitsluitend wordt gewerkt aan daadwerkelijke regionale projecten. 4. Versterk interne en externe communicatie over het programma. Bij het opstellen van het laatste gebiedsprogramma in 2016 zijn maatschappelijke partners uitgebreid betrokken geweest in de vorm van de landschapstafel. Gedurende de uitvoering zijn maatschappelijke partners minder tot niet meer betrokken geweest waardoor hun bijdrage aan en bekendheid met de uitkomsten van het programma beperkt is. Ook constateren we dat binnen de gemeenten vaak één afdeling of team betrokken is en andere afdelingen en teams minder bekend zijn met en meedenken over het programma. Door het programma ook intern meer onder de aandacht te brengen kan dit mogelijk worden versterkt. 5. Betrek kennis op gebied van landschap, recreatie, ecologie, water en cultuurhistorie bij het samenstellen van het programma en de uitvoering van projecten. Bij de ontwikkeling van groen is expertise vereist op veel verschillende terreinen. In de afgelopen periode is die expertise niet altijd tijdig of volledig bij projecten betrokken.
We adviseren om dit structureel te organiseren, bijvoorbeeld door vaste programma-adviseurs vanuit de verschillende terreinen te benoemen. 6. Bied structureel ruimte aan maatschappelijke partners om initiatieven voor projecten aan te dragen. In de Duin- en Bollenstreek zijn bij het opstellen van het laatste gebiedsprogramma suggesties vanuit maatschappelijke partijen meegenomen. Gedurende de uitvoering was er echter beperkt ruimte om (kleinere) maatschappelijke initiatieven op het gebied van groen te kunnen ondersteunen. Het zou kunnen helpen de relatie met maatschappij te versterken als hier expliciet ruimte voor wordt geboden. Bijvoorbeeld door een deel van het budget hiervoor te oormerken. Dit leidt mogelijk niet tot de projecten met de grootste impact maar wel tot een grotere betrokkenheid vanuit maatschappelijke partners. 7. Overweeg de monitoring van projectresultaten tot een aantal jaar na afronding te laten doorlopen. De verantwoording en monitoring van de resultaten van projecten is momenteel vooral gericht op het moment van afronding van het project zelf. Het programma beoogt echter ook voor de langere termijn de resultaten van projecten zichtbaar te maken. Het inrichten van een controlefunctie op beheer en onderhoud van resultaten is niet eenvoudig maar zou wel overwogen kunnen worden om de uiteindelijke impact van het programma te vergroten.
[22]
BIJLAGE I. OVERZICHT GESPREKSPARTNERS Gesprekspartners ‘blik van buiten’ In het proces zijn gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van de volgende organisaties: • • • • • • • •
Provincie Zuid-Holland Hoogheemraadschap Rijnland Holland Rijnland Nederzandt Cultuurhistorisch Genootschap Zuid-Hollands Landschap Milieu overleg Duin- en Bollenstreek (MODB) Stichting Overbosch
Gesprekspartners ‘blik van binnen’ Ook is in het proces gesproken met ongeveer 20 betrokken ambtenaren en oud-ambtenaren van de betrokken ambtelijke organisaties: • Noordwijk • Katwijk • HLT-samen (Hillegom, Lisse, Teylingen).
[23]
BIJLAGE II. KENMERKEN RESPONDENTEN In het proces van dit onderzoek is een vragenlijst uitgezet onder de Landschapstafel. Deze vragenlijst is door 41 respondenten ingevuld. De grafieken hieronder geven inzicht in de kenmerken van deze respondenten. In welke gemeente is/was uw organisatie actief? Onderstaand figuur laat zien in welke gemeente desbetreffende organisatie actief is of was. Wat opvalt is dat de meeste organisaties actief zijn/waren in de gemeente Noordwijk. Dat komt overeen met de verdeling van de verschillende projecten over de verschillende gemeenten de afgelopen jaren (zie hoofdstuk 3). De minste organisaties waren actief in de gemeente Katwijk.
In welke gemeente is/was uw organisatie actief? 25 21
20
18 13
Hillegom
Katwijk
Lisse
Noordwijk
Teylingen
In welke branche was u actief? De meeste respondenten waren actief in de agrarische sector, gevolgd door de toeristisch-recreatieve sector, de overheid en de natuur branche. De minste respondenten waren actief in de industrie, of als inwoner vertegenwoordiger.
In welke branch bent u actief? Anders
6
Recreatie/toerisme
12
Overheid
10
Natuur
10
Inwonervertegenwoordiging
2
Industrie
2
Detailhandel
0
Agrarisch
13
[24]
Bij welk gebiedsprogramma bent u betrokken geweest? Onderstaande figuur laat zien dat de meeste respondenten betrokken zijn geweest bij het huidige gebiedsprogramma (2016-heden). De minste respondenten zijn betrokken geweest bij het eerste gebiedsprogramma 2010-2014. 21 respondenten zijn niet inhoudelijk betrokken geweest bij één van de gebiedsprogramma's, deze respondenten hebben de rest van de vragenlijst daarom niet ingevuld.
Bij welk gebiedsprogramma bent u betrokken geweest? Meerdere antwoorden mogelijk
Ik ben niet betrokken geweest.
21
2016 – heden (huidige gebiedsprogramma)
20
2014 – 2018 (derde gebiedsprogramma)
6
2012 – 2016 (tweede gebiedsprogramma)
6
2010 – 2014 (eerste gebiedsprogramma)
4
[25]
BIJLAGE III: PROJECTEN GEBIEDSPROGRAMMA’S PERIODE 2010-2016 #
Naam
Project
Gemeente
Jaar
Status
1
Ecologische verbinding Elsbroekpolder - Elsbroekpark Landgoederen verbinden Hillegom Wandelnetwerk Duin- en Bollenstreek
1,5 km ecologische verbinding
Hillegom
2011
Uitgevoerd
Alleen de Hoftuin is uitgevoerd
Hillegom
2011
Uitgevoerd
100 km gemarkeerde wandelroutes vertakt met 20 km ontsluiting agrarisch gebied en enkele landschappelijk interessante oost-west verbindingen 29 ha recreatieve en ecologische inrichting Inrichten van beplantingen langs ca. 10 km weg met bloembollen- en haagstructuren. 2 ha groeninrichting en paden, geïntegreerd in Nieuw Leeuwenhorst fase 1 (Koepelberg en Spiegelvijver) Steiger 40 x 1,25 m.
Meerdere gemeenten: Hillegom, Lisse, Noordwijk, Noordwijkerhout en Teylingen Hillegom
2011
Uitgevoerd
2011
Uitgevoerd
Lisse
2013
Uitgevoerd
Noordwijk
2017
Uitgevoerd
Noordwijk
2017
Uitgevoerd
Groeninrichting en 2 km wandelpad
Noordwijk
2015
Uitgevoerd
Recreatieve invulling 3,4 km kade Bloemrijke bermen langs doorgaande wegen, bij dorpsentrees en op opvallende locaties Bloemrijke bermen langs doorgaande wegen, bij dorpsentrees en op opvallende locaties Bloemrijke bermen langs doorgaande wegen, bij dorpsentrees en op opvallende locaties Inrichting strand met palenrijen, alternatieve wandelroute en uitzichtpunten
Hillegom
2018
Uitgevoerd
Hillegom
2017
Uitgevoerd
Noordwijk
2017
Uitgevoerd
Noordwijk
2017
Uitgevoerd
Noordwijk
2020
Uitgevoerd
2 3
4 5
6
7 8 9
Natuur en Recreatiegebied Vosse- en Weerlanerpolder Betere Beleving Duin- en Bollenstreek, landschapselementen langs doorgaande wegen Natuurlijke landschapselementen Landgoed Leeuwenhorst Leeuwenhorst – aanlegsteiger Leidse Trekvaart Groene verbindingszone wandelgebieden de Zilk – groene inrichting Historisch karakter Leidsevaart
10
Natuurlijke landschapselementen langs doorgaande wegen Hillegom
11
Natuurlijke landschapselementen langs doorgaande wegen – Noordwijk
12
Natuurlijke landschapselementen langs doorgaande wegen – Noordwijkerhout
13
Natuurattractie Noordvoort, fase 2
[26]
14 15 16 17 18 19 20
21
Aanvullingen wandelnetwerk Duin- en Bollenstreek fase 1 Katwijk Aanleg Toeristische Overstappunten TOP – Zuidduinen Katwijk Aanleg Toeristische Overstappunten TOP – Stationsweg Lisse Aanleg Toeristische Overstappunten TOP – Noordduinen Noordwijk Recreatief rustpunt inclusief aanlegsteiger voor sloepen bij Hoftuin Recreatieve aankleding en aanlegvoorzieningen Prins Hendrikkanaal Aansluiting op het sloepennetwerkroutesysteem Ontwikkelen logo DBS: Bollenstreek beleef het
Bewegwijzering ca. 45 km. wandelroute
Katwijk
2018
Uitgevoerd
Toeristisch overstappunt
Katwijk
2015
Uitgevoerd
Toeristisch overstappunt
Lisse
2015
Uitgevoerd
Toeristisch overstappunt
Noordwijk
2015
Uitgevoerd
Steiger plus rustpunt
Hillegom
2015
Uitgevoerd
Steiger en kade aankleding; eindpunt sloepennetwerk
Katwijk
2017
Uitgevoerd
Recreatieve bebording, uitbreiding sloepenknooppuntennetwerk Hollandse-Utrechtse Plassen Onder Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme (20122016)
Duin- en Bollenstreek
2017
Uitgevoerd
Duin- en Bollenstreek
2014
Uitgevoerd
[27]
BIJLAGE IV: PROJECTEN ONDER HET LAATSTE GEBIEDSPROGRAMMA #
Parel/thema
Naam project
Gemeente
Jaar
Status
1
Parel Strand en Duinen
Uitgevoerd
2017
Uitgevoerd
2017
Uitgevoerd
4
Thema’s bloemrijke bermen en entrees Parel Trekvaart en thema Netwerken Parel Leeuwenhorst
Duin- en Bollenstreek Duin- en Bollenstreek Duin- en Bollenstreek Noordwijk
2017
2
2017
Uitgevoerd
5
Parel Veldzicht
Noordwijk
2017
Uitgevoerd
6
Parel Veldzicht
Visie Het verhaal van parel Strand en Duin Visie Uitstraling Duin- en Bollenstreek Visie recreëren tussen het erfgoed Opstellen DO Landgoed Leeuwenhorst fase 2 Erf en belevingsroute (parel landgoed en streekmuseum Veldzicht) Opstellen projectplan
Noordwijk
2016
Uitgevoerd
7
Thema bloemrijke bermen
Noordwijk
2017
Uitgevoerd
8
Parel Strand en Duinen
Bloemrijke bermen Noordwijkerhout Rust en fit
Noordwijk
2022
Uitgevoerd
9
Parel Strand en Duinen
Noordwijk
2020
Uitgevoerd
10
Parel Limes en Merovingers/ thema verbindingen en netwerken Thema erfgoedlijn landgoederen
Natuurspeeltuin en informatiepunt NPHD Nederzandt Recreatieve en groene inrichting Merovechpark Katwijk Park Rusthoff - Sassenheim
Katwijk
2022
Uitgevoerd
Teylingen
2023
Uitgevoerd
Calorama tuinmuur
Noordwijk
2019
Uitgevoerd
13
Parel Strand en Duinen en Erfgoedlijn landgoederenzone Thema bloemrijke bermen
Prinses Irenelaan Hillegom
Hillegom
2022
Uitgevoerd
14
Thema bloemrijke bermen
Hillegom
2019
Uitgevoerd
15
Thema bloemrijke bermen
Rotonde Weerlaan - Voltstraat Hillegom Noordwijk 2018
Noordwijk
2021
Uitgevoerd
16
Parel Strand en Duinen
Landgoedpark Calorama
Noordwijk
2021
Uitgevoerd
17
Parel Leeuwenhorst
Noordwijk
2022
Uitgevoerd
18
Thema bloemrijke bermen
Leeuwenhorst toegankelijk fase 2 Sixlaan Hillegom
Hillegom
2022
Uitgevoerd
19
Thema verbindingen en netwerken Thema bloeirijke bermen
Fietspad Dorpsweide Katwijk
Katwijk
2023
Uitgevoerd
Bloemrijke bermen Katwijk
Katwijk
2023
Uitgevoerd
Thema verbindingen en netwerken Parel Trekvaart
Actualisatie netwerken - fietsen
Duin- en Bollenstreek Duin- en Bollenstreek Duin- en Bollenstreek Meerdere gemeenten
2023
Uitgevoerd
2022
Uitgevoerd
2020
Uitgevoerd
2019
In uitvoering
3
11 12
20 21 22 23 24
Thema verbindingen en netwerken Thema verbindingen en netwerken
Uitvoering Trekvaart en Belevingstops Haalbaarheidsonderzoek zelfvarend pontje Renovatie 4 Landschuurtjes
[28]
25
Thema entrees
Entree N207/N208 (N207 vanaf brug over de Ringvaart tot kruising en N208 tot Keukenhof)
Meerdere gemeenten
2022
26
Parel Park en landgoed Sint Bavo
Herinrichting Engelse en Franse tuin en historische begraafplaats
Noordwijk
2022
27
Parel Tespelduyn
Noordwijk
2021
28
Thema bloemrijke bermen
Uitkijkpost Parel Landgoed en Golfbaan Tespelduyn Noordwijk 2019-2022
Afgerond voor Sgg; in uitvoering overige elementen Afgerond voor Sgg; in uitvoering overige elementen Uitgevoerd
Noordwijk
2022
Uitgevoerd
29
Thema bloemrijke bermen
Teylingen
2021
Uitgevoerd
30
Thema bloemrijke bermen
Teylingen- Teylingerdreef Voorhout Meerlaan Beinsdorp Hillegom
Hillegom
2021
Uitgevoerd
31
Thema erfgoedlijn landgoederen
Lisse
2020
Uitgevoerd
32
Erfgoedlijn trekvaarten
Wandelverbinding 't Huys Dever Vijver Overbosch - Voorhout
Teylingen
2022
Uitgevoerd
33
Thema erfgoedlijn landgoederen
Lisse
2019
In uitvoering
34
Parel Hof van Hillegom
Hillegom
2022
Uitgevoerd
35
Parel Trekvaart
Teylingen
2020
In uitvoering
36
Parel Hillegrom Noord
Hillegom
2023
Uitgevoerd
37
Thema erfgoedlijn landgoederen
Teylingen
2020
In uitvoering
38
Thema erfgoedlijn landgoederen
In uitvoering
Parel Strand en Duinen
Meerdere gemeenten Noordwijk
2020
39
2020
In uitvoering
40
Parel Strand en Duinen
Noordwijk
2020
In uitvoering
41
Thema biodiversiteit
Restauratie parkbos Wassergeest Herinrichting Burg. Van Nispenpark Ecologische verbindingszone en fietsverbinding Trekvaart Voorhout Icoonsoorten Vosse-en Weerlanerpolder fase 2 opwaardering inrichting voor weidevogels Restauratie landgoedpark Huys te Warmont Landgoedwandelen Duin- en Bollenstreek Landschapspark en speeleiland Middengebied Noordwijk Ecologische verbinding en steiger Offem Zuid Limes Bubble Barrier
Katwijk
2020
Uitgevoerd
42
Parel Strand en Duinen
Katwijk
2020
In uitvoering
43
Parel Trekvaart
Duin- en Bollenstreek
2021
In uitvoering
44
Parel Leeuwenhorst/ erfgoedlijn landgoederen Thema bloemrijke bermen/ biodiversiteit
Mientkooltuin fase I Barakkenbos Integrale uitwerking ecologische verbindingszone Trekvaart-Maandagse Watering Duin- en Bollenstreek Nieuw Leeuwenhorst - Lanen
Noordwijk
2021
In uitvoering
Teylingencollege bloemrijk inrichten schoolplein en bermen MEERGroen Teylingen
Noordwijk
2022
In uitvoering
Teylingen
2022
In uitvoering
Opwaarderen De Vliet
Katwijk
45 46
Thema bloemrijke bermen/ biodiversiteit Thema bloemrijke bermen
[29]
Vervallen in programma
BIJLAGE V: PROJECTEN BINNEN DUINEN BOLLENSTREEK GEMEENTEN, MAAR UITGEVOERD VIA ANDERE CLUSTER ONDER HET REGIONAAL
GROENPROGRAMMA EN RIF #
Naam
Project
Gemeente
Jaar
1
Eendenkooi Warmond
Restauratie oude eendenkooi
Teylingen
2016
2
Boterhuispolder fase 1
Ecologische en recreatieve inrichting
Teylingen
2013
3
Bouwen beweegbare brug i.v.m. zeilers Recreatieve en ecologische inrichting
Teylingen
2013
4
Ophaalbrug Koudenhoorn (hernoemd: Jan Dekkerbrug) Eiland Koudenhoorn
Teylingen
2014
5
Uitkijkpunt Blauwe Hart
Teylingen
2013
6
Kwaliteitsslag kuststrook Katwijk
Katwijk
2015
7
Leidse Waterpoort
Teylingen
2020
8
Toegankelijkheid Klaas Hennepoelpolder
Teylingen
2018
9
Boterhuispolder fase 2
Teylingen
2020
10
Fietspad naar Zee
Katwijk
2020
11
Valkenburgs Meer
Een houten uitkijkpunt in de Kooipolder bij de Menneweg Duin- en recreatie-inrichting na de ingrepen ter versterking van de kuststrook (dijk in duin; parkeergarage in die dijk) de beleving van de duinen en het zicht op zee veiligstelt. Recreatief knooppunt station Sassenheim realisatie waterverbinding en TOP Aanvulling wandelknooppuntennetwerk inclusief aanpassing onderdoorgang spoor/Padoxlaan Aanleg fietspad Zijldijk-Leidse Weg, aanleg Boerenwandelpad langs de Zijp en aanleg van natuurlijke weidegronden Aanleg fietspad langs de duinrand ten zuiden van Katwijk Ecologische en recreatieve herinrichting terrein/oevers
Katwijk
2020
12
Ruïne van Teylingen
Teylingen
2021
13
Rondje Kagerplassen
Restauratie ruïne (o.a. trap gebouwd om op de muur te kunnen komen) Wandelroute en nieuwe natuur Zwanburgerpolder Wandel- en fietspad 1200m nieuwe natuur Zweilanderpolder Aanleg extra voetveer
Teylingen (en Kaag en Braassem)
2019
[30]
14
Roodemolenpolder
15
Kagerzoom
16
Koningin Julianabrug Biltlaan en Zeeweg Ophoging Waterpoort Sassenheim
17
2400 m wandelpad aanleg natuurvriendelijke oevers invoering extensieve weidegronden 2000 m nieuwe struinpaden aanleg natuurvriendelijke oevers extensivering weide-en hooilanden Aanleg ecologische verbindingszone en bloemrijke bermen Waterhuishouding optimaliseren aanlegsteiger Kagerplassen
[31]
Teylingen
2019
Teylingen
2021
Katwijk
2021
Teylingen