Db15 Raadsbrief Evaluatie duurzaamheidsregelingen 2025

In de huidige context blijkt dat deze inkomensgroepen beter bij het Warmtefonds terecht kunnen vanwege hun aanbod met een 0% lening . Toch zijn de duurzaamheidsleningen onverminderd populair bij m.n. middeninkomens en kunnen we niet goed achterhalen of zij zonder de duurzaamheidslening ook zouden zijn gaan verduurzamen. Het is daarom een gewetenskwestie of de gemeenten voorlopig willen doorgaan met het aanbieden van de duurzaamheidsleningen of dat de middelen wellicht op andere wijze aangewend kunnen worden om meer ondersteuning aan te bieden aan de verduurzaming van woningen van inwoners in de lagere inkomensklassen. Hierbij is het zo dat er vanuit landelijke regelingen ook aandacht is voor deze doelgroep via de eerdergenoemde SPUK voor energiearmoede. Er is een lichte verschuiving van de lagere naar voornamelijk middeninkomens bij de aanvragers van de duurzaamheidsleningen. We kunnen niet weten of deze groep zonder de lening ook zou zijn gaan verduurzamen, of dat zij in afwezigheid van de gemeentelijke duurzaamheidslening voor een lening elders met een hoger rentepercentage zouden gaan. Wel weten we dat zij dankbaar gebruik maken van de duurzaamheidslening. Het is een bestuurlijke afweging of we deze inkomensgroep willen blijven bedienen met de gemeentelijke duurzaamheidslening. 7.5.1.

Aanbevelingen stimuleringsregeling en -subsidie voor maatschappelijke organisaties en VvE’s Hillegom 21 De stimuleringsregeling voor maatschappelijke organisaties en VvE’s wordt goed benut. Hoewel deze regeling slechts door 3 organisaties is benut, kent het traject om tot een lening te komen voor deze partijen een ingewikkelder proces en langere doorlooptijd (en in het geval van VvE's de nodige besluitvorming in een ALV). De verordening is nog passend en loopt door zonder einddatum, tenzij er wordt besloten de verordening te wijzigen. De aanbeveling is om deze regeling te continueren en de rekening courant aan te vullen met de resterende , al toegezegde, middelen voor deze regeling. Er is namelijk in totaal €1.000.000 toegekend uit de Algemene Reserve, maar enkel een initiële storting van €300.000 gedaan. De resterende €700.000 wordt aan de regeling toegevoegd. De stimuleringsregeling voor maatschappelijke organisaties en VvE’s kan gecontinueerd worden en heeft bijstorting nodig uit een reeds toegekend budget. De stimuleringssubsidie voor maatschappelijke organisaties en VvE’s is minder populair gebleken. Sinds aanvang in 2024 is hier slechts tweemaal gebruik van gemaakt. Het maximale bedrag betreft hier € 5.000. Wellicht is dit bedrag een factor in de beperkte respons.

Deze regeling zou ook nog meer onder de aandacht kunnen worden gebracht, zeker gezien het hier een subsidie betreft en geen lening die terugbetaald moet worden. Het advies is om hier in 2026 nog meermaals over te communiceren via verschillende kanalen. De verordening vervalt per 30-12-2026. De aanbeveling is om, vanwege het aflopen van de regeling, een behoeftepeiling uit te voeren onder de doelgroep. Vervolgens kan in najaar 2026 bepaald worden of deze regeling na einde looptijd komt te vervallen of dat er een vervolg met een aangepaste verordening komt, mogelijk met een hoger maximaal subsidiebedrag. De stimuleringssubsidie voor maatschappelijke organisaties en VvE’s sluit mogelijk niet voldoende aan op de behoefte en/of is niet voldoende bekend gemaakt. De aanbeveling is om dit te onderzoeken alvorens te besluiten of de regeling kan komen te vervallen of aangepast voortgezet kan worden. 7.5.2 Aansluiten stimuleringsregeling maatschappelijke organisaties en VvE’s Teylingen In de vorige evaluatie bleek dat er bij gemeente Teylingen al een behoefte is aan een regeling voor maatschappelijke organisaties, verenigingen en VvE’s (zie paragraaf 4.2.2. en 4.2.3 uit de betreffende evaluatie).

Aangeraden wordt om aan te sluiten bij de producten van het SVn, zoals de zakelijke stimuleringslening om zo ook de maatschappelijke organisaties en VvE’s in Teylingen een gunstige regeling aan te bieden om te kunnen verduurzamen. Hiertoe dient een nieuw fonds, met een daartoe bestemd budget, te worden opgezet. Gemeente Lisse kan dit uiteraard ook overwegen. De stimuleringssubsidie wordt niet aanbevolen, omdat de ervaring in Hillegom tot nu toe is dat hier te beperkt gebruik van wordt gemaakt. Mocht in Hillegom in de resterende periode tot einde looptijd de populariteit toenemen, dan kunnen zowel Lisse en Teylingen deze regeling ook overwegen. 7.5.3 Particuliere huurders Uitbreiding van de duurzaamheidsleningen met toevoeging van particuliere huurders met een toestemmingsverklaring van de verhuurder biedt een mooie kans voor een inclusievere energietransitie. Ervaringen van elders met dergelijke regelingen tonen wel aan da t er (nog) niet heel veel gebruik van wordt gemaakt. Het is daarom de vraag of de inzet om dit mogelijk te maken in verhouding zal staan met het gebruik van de regeling. 7.6 Periodiek evalueren |Omwille van de continuïteit wordt aanbevolen om de duurzaamheidsregelingen jaarlijks te blijven evalueren. We bieden zo structuur in een subsidie en leningenbos dat snel verandert.

Daarnaast biedt dit mogelijkheden om eventuele voortschrijdende technieken en eventuele (landelijke) wetswijzigingen en regelingen te implementeren in de regelingen. En goed in de gaten te blijven houden of de gemeentelijke regelingen complementair zijn met ander aanbod. Ook houden wij zo een betere grip op het tempo en het bestedingspatroon van de regelingen. 22 Bijlage 1 Genomen maatregelen met duurzaamheidsleningen – op volgorde van populariteit 0 2 4 6 8 Hillegom 2024 0 5 10 15 HRE-ketel thuisbatterij gevelisolatie warmtepomp kunststof kozijnen zonnepanelen raamisolatie Hillegom 2025 0 5 10 15 20 verw.

Isolatie verwarmingsi… gevelisolatie thuisaccu dakisolatie kunststof… raamisolatie warmtepomp vloerisolatie zonnepanelen Lisse 2024 0 5 10 15 lage… dakisolatie vloerisolatie gevelisolatie warmtepomp thuisbatterij raamisolatie zonnepanelen Lisse 2025 0 5 10 15 20 25 30 thuisbatterij verwarmingsi… gevelisolatie dakisolatie vloerisolatie kunststof… warmtepomp raamisolatie zonnepanelen Teylingen 2024 0 5 10 15 20 voordeur dubbelglas thuisbatterij verwarmingsi… vloerisolatie gevelisolatie dakisolatie kozijnen warmtepomp raamisolatie zonnepanelen Teylingen 2025 Bijlage 2 Aantallen aanvragen duurzaamheidsleningen naar toetsingsinkomen en gemeente Toetsingsinkomen aanvrager (bruto) | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Eindtotaal Hillegom | 31 | 16 | 39 | 59 | 22 | 18 | 185 categorie 01: Tot 2500 | 1 | 1 | 1 | 2 | 5 categorie 02: Vanaf 2500 | 4 | 1 | 3 | 2 | 10 categorie 03: Vanaf 3000 | 3 | 2 | 4 | 3 | 12 categorie 04: Vanaf 3500 | 6 | 2 | 5 | 8 | 2 | 1 | 24 categorie 05: Vanaf 4000 | 3 | 2 | 10 | 13 | 1 | 2 | 31 categorie 06: Vanaf 4500 | 4 | 2 | 2 | 8 | 6 | 3 | 25 categorie 07: Vanaf 5000 | 6 | 3 | 4 | 4 | 1 | 3 | 21 categorie 08: Vanaf 5500 | 2 | 8 | 10 | 3 | 3 | 26 categorie 09: vanaf 6500 | 2 | 2 | 3 | 5 | 5 | 17 categorie 10: vanaf 7500 | 2 | 1 | 5 | 1 | 9 categorie 11: vanaf 8500 | 1 | 2 | 1 | 4 categorie 12: vanaf 10000 | 1 | 1 Lisse | 5 | 33 | 19 | 57 categorie 02:

Vanaf 2500 | 1 | 1 categorie 03: Vanaf 3000 | 1 | 1 | 2 categorie 04: Vanaf 3500 | 3 | 3 | 6 categorie 05: Vanaf 4000 | 1 | 1 | 2 | 4 categorie 06: Vanaf 4500 | 8 | 5 | 13 categorie 07: Vanaf 5000 | 3 | 2 | 5 categorie 08: Vanaf 5500 | 1 | 6 | 4 | 11 categorie 09: vanaf 6500 | 1 | 5 | 1 | 7 categorie 10: vanaf 7500 | 1 | 3 | 4 categorie 11: vanaf 8500 | 2 | 1 | 3 categorie 12: vanaf 10000 | 1 | 1 23 Teylingen | 24 | 46 | 79 | 80 | 56 | 31 | 316 categorie 01: Tot 2500 | 4 | 4 | 1 | 1 | 10 categorie 02: Vanaf 2500 | 4 | 4 | 3 | 2 | 1 | 14 categorie 03: Vanaf 3000 | 5 | 2 | 3 | 1 | 4 | 1 | 16 categorie 04: Vanaf 3500 | 2 | 9 | 6 | 6 | 4 | 1 | 28 categorie 05: Vanaf 4000 | 2 | 4 | 13 | 12 | 8 | 1 | 40 categorie 06: Vanaf 4500 | 4 | 7 | 11 | 11 | 8 | 2 | 43 categorie 07: Vanaf 5000 | 8 | 12 | 9 | 6 | 4 | 39 categorie 08: Vanaf 5500 | 2 | 2 | 21 | 25 | 13 | 12 | 75 categorie 09: vanaf 6500 | 1 | 2 | 5 | 7 | 8 | 6 | 29 categorie 10: vanaf 7500 | 1 | 2 | 4 | 3 | 10 categorie 11: vanaf 8500 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 | 9 categorie 12: vanaf 10000 | 1 | 2 | 3 Aanvragen Energiebespaarlening Warmtefonds naar toetsingsinkomen Hillegom | Lisse Teylingen 24 25 Bijlage 3 Financiëel instrumentarium - Particuliere huiseigenaren Op het gebied van duurzaamheid zijn er naast de in dit document geëvalueerde regelingen nog verschillende andere subsidieregelingen, fondsen en leningen beschikbaar voor

particulieren om te verduurzamen. Leningen De Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds: De Energiebespaarlening is er voor woningeigenaren en VvE’s en wordt aangeboden door het Nationaal Warmtefonds. Het Warmtefonds is een initiatief van de Rijksoverheid. Kredietverstrekkers zoals banken nemen deel in de financiering van het fonds. Particuliere woningeigenaren kunnen met de Energiebespaarlening een lening met gunstige voorwaarden (zoals geen afsluitkosten, aantrekkelijk rente en boetevrij aflossen) afsluiten voor het treffen van energiebesparende voorzieningen. De aflossing rente en aflossing lening stromen terug in dit fonds, zodat nieuwe Energiebespaarleningen kunnen worden verstrekt. Kenmerken van de lening: - Aanvrager dient eigenaar en bewoner te zijn van de te verduurzamen woning; - De lening geldt voor bedragen van €1.000 tot €28.000 - Voor een thuisbatterij kun je maximaal € 8.500 lenen - Je kunt de Energiebespaarlening enkel voor genoemde maatregelen aanwenden uitgevoerd door een aannemer of een installateur.

Je betaalt de rekening van de aannemer uit een bouwdepot - Looptijd van 7, 10, 15 jaar (en 20 jaar bij een lening hoger dan €15.000) - Rente staat vast gedurende de looptijd en is op dit moment 18 bij een looptijd van 7 jaar 3.66%, bij een looptijd van 10 jaar 3.76%, bij een looptijd van 15 jaar 4.23% en bij een looptijd van 20 jaar 4.33%; - Rente van 0% voor eigenaar-bewoners met verzamelinkomen minder dan €60.000. - Boetevrij aflossen mogelijk. - Geen bovengrens leeftijd: aanvragen ook mogelijk voor 75+érs - Ook woningeigenaren met negatieve BKR-registraties, die niet in aanmerking komen voor reguliere kredietverstrekking, kunnen sinds begin 2023 terecht bij Nationaal Warmtefonds 19 Hieronder een weergave van het aantal leningen bij het Warmtefonds voor de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen tot januari 2026: 18 Peildatum: januari 2026 19 Jaarverslag Warmtefonds 2024

26 Energiebespaarlening voor particulieren met een smalle beurs: Huishoudens met een verzamelinkomen van maximaal €60.00 kunnen dankzij een subsidie van het Rijk de Energiebespaarlening van het Warmtefonds verkrijgen tegen 0% rente. Gedurende de looptijd betaalt particulier maandelijks een aflossing van de lening, maar geen rente. Met het aanbieden van deze lening wordt gepoogd een drempel om te verduurzamen voor inwoners met een smalle beurs weg te nemen. Deze regeling loopt sinds eind 2022 en wordt in 2026 gecontinueerd. Energiebespaarlening met combinatielening: Naast de 0%-lening geeft het Warmtefonds ook een Energiebespaarlening met combinatielening uit voor mensen die geen of onvoldoende leencapaciteit hebben om een reguliere Energiebespaarlening af te sluiten. Deze regeling kent aangepaste voorwaarden. Zo kan er minimaal €1.000 en maximaal €5.000 worden geleend. Voor

27 deze lening betaal je geen rente en aflossing voor de eerste 5 jaar. De aflossing wordt de eerste 5 jaar namelijk niet vanuit de eigen bankrekening geïnd, maar volgt uit de combinatielening (welke in een bouwdepot wordt gestort). Vijf jaar na de start volgt een hertoetsing. Indien het inkomen dan voldoende is dient men zelf het restant van het eerste deel van de lening af te lossen, waarbij de rente 0% blijft. Indien uit de krediettoets volgt dat de leencapaciteit alsnog onvoldoende is, blijft de aflossing van het restant van het eerste deel geschieden uit de combinatielening. Verzilverlening SVn: De Verzilverlening van SVn is een hypothecaire lening waarmee woningeigenaren een deel van de overwaarde van hun woning kunnen gebruiken om hun huis te verbeteren, verduurzamen of geschikt te maken om langer thuis te blijven wonen. De lening wordt verstrekt als extra hypotheek op d e eigen woning. Er moet voldoende overwaarde zijn. - Geen maandlasten: geen rente of aflossing tijdens de looptijd. De rente wordt elk jaar bij de schuld opgeteld. De rente staat 40 jaar vast. - Aflossing: vindt plaats bij verkoop van de woning, overlijden, of uiterlijk na 75 jaar. - Leeftijd: aan te vragen vanaf 10 jaar voor de AOW‑leeftijd; er is geen maximumleeftijd.

Duurzame Monumenten-Lening: Dit betreft een lening, tegen een lage rente, welke bedoeld is om eigenaren en VvE’s van rijksmonument te ondersteunen bij het verduurzamen van het pand. De hoogte van de lening is afhankelijk van de investeringen in energiebesparende maatregelen. Bij particulieren gaat het om een minimumbedrag van €2.500,- en maximaal €100.000. De betrokken aannemer en/of installateur kruist deze aan op basis van de maatregelenlijst op de Verklaring Energiebesparing Rijksmonument. Deze Verklaring Energiebesparing Rijksmonument bepaalt de grondslag (maximale hoogte) van de lening. Bij het verstrekken van deze lening wordt een zekerheidsrecht gevestigd. Commerciële partijen: Er zijn diverse commerciële aanbieders die regelingen aanbieden voor duurzame - en energieneutrale woningen. Zo krijg je bij een aantal banken in Nederland rentekorting als je een duurzaam huis koopt of kan er juist een hogere hypotheek worden afgesloten als de koper energiebesparende maatregelen treft. Subsidies: ISDE-regeling (Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing): Woningeigenaren en zakelijke gebruikers kunnen subsidie krijgen voor het nemen van energiebesparende en duurzame maatregelen in hun bestaande woning of bedrijfspand. Het gaat om een beperkte regeling van het ministerie van EZ.

Voor particulieren kan een subsidie onder voorwaarden worden aangevraagd voor de volgende maatregelen20: - Isolatie(maatregelen), wel te noemen: o Gevel- of spouwmuurisolatie o Bodem of vloerisolatie o Dakisolatie of zolder- of vlieringvloerisolatie o Glasisolatie, kozijnen en deuren - Ventilatie - Warmtepomp - Zonneboiler - Aansluiting op een warmtenet - Elektrische kookvoorziening Subsidieregeling procesondersteuning opschaling renovatieprojecten (SPOR) Voor initiatieven waarbij particuliere huiseigenaren samen met andere huiseigenaren hun woningen willen verduurzamen. Met de Subsidieregeling procesondersteuning opschaling renovatieprojecten (SPOR) kunnen deze woningeigenaren een een procesondersteuner inhuren die een verduurzamingsplan schrijft, zodat u het renovatieproject kan opschalen. Deze subsidie is bijvoorbeeld voor eigenaar-bewoners, particuliere verhuurders, verenigingen van Eigenaars (VvE’s), woonverenigingen en wooncoöperaties. https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/spor 20 ISDE: wat is er gewijzigd vanaf 2026? | RVO.nl 28 Subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie (NIP-LAI): Sinds 2024 loopt de SPUK-subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie, onderdeel van het Nationaal Isolatie Programma (NIP-LAI).

De doelgroep is eigenaars-bewoners van woningen van voor 1992 met minimaal twee slecht geïsoleerde bouwdelen (bijvoorbeeld het dak of de ramen) én een WOZ-waarde lager dan € 477.000 op peildatum 1 januari 2022. • In Hillegom is SPUK-budget verkregen om 985 huiseigenaren isolatiesubsidie te geven. Deze regeling heeft op het moment van schrijven 532 inwoners bereikt, die ieder tot 1500 euro subsidie verkregen voor de isolatie van hun woning. Dit is ongeveer 21% van de doelgroep. Tegelijk wacht nog een flink aantal inwoners op uitvoering van de isolatiemaatregelen en/of uitbetaling van de subsidie. Gemeente Hillegom: Isolatieacties • In Lisse is SPUK-budget verkregen om 825 huiseigenaren isolatiesubsidie te geven. Deze regeling heeft op het moment van schrijven 762 inwoners bereikt, die ieder tot 1500 euro subsidie verkregen voor de isolatie van hun woning. Dit is ongeveer 28% van de bij ons bekende doelgroep. Tegelijk wacht nog een flink aantal inwoners op uitvoering van de isolatiemaatregelen en/of uitbetaling van de subsidie. Gemeente Lisse: Geldwijzer verduurzaming huiseigenaren (geen VvE's) • In Teylingen is SPUK-budget verkregen om 1144 huiseigenaren isolatiesubsidie te geven. Deze regeling heeft op het moment van schrijven 920 inwoners bereikt, die ieder tot 1500 euro subsidie verkregen voor de isolatie van hun woning. Dit is ongeveer 23% van de bij ons bekende doelgroep.

Tegelijk wacht nog een flink aantal inwoners op uitvoering van de isolatiemaatregelen en/of uitbetaling van de subsidie. Omdat het aantal inwoners dat wacht op uitbetaling het totale nog beschikbare subsidiebudget overschrijdt, is een wachtlijst opengezet voor nieuwe aanmelders. Gemeente Teylingen: Geldwijzer verduurzaming huiseigenaren De NIP/LAI loopt tot eind 2028, en mag twee keer met een jaar verlengd worden als dat nodig is (dat is voor onze gemeenten niet nodig), dus uiterlijk tot eind 2030. Subsidie Groenblauw Buurtidee Rijnland: Het Hoogheemraadschap van Rijnland gaat met de tijdelijke subsidieregeling ‘Groenblauw Buurtidee’ initiatieven ondersteunen van inwoners, scholen, belangengroepen en bedrijven die de leefomgeving willen verbeteren door klimaat adaptieve maatregelen te treffen of initiatieven hebben/opzetten om het waterbewustzijn te bevorderen. Overig: Laag btw-tarief voor isolatiewerkzaamheden: Indien een woning geïsoleerd wordt met als doel de woning energiezuiniger te maken, vallen de arbeidskosten voor het aanbrengen van het isolatiemateriaal aan vloeren, muren en daken bij woningen ouder dan 2 jaar onder het 9% tarief. De materialen vallen wel onder het 21% tarief.

29 Bijlage 4 Financieel instrumentarium – Maatschappelijke organisaties en verenigingen Leningen Stichting Waarborgfonds Sport Hier kunnen sportaccommodaties onder voorwaarden terecht voor een borgstelling wanneer de bank daarom vraagt. Met deze borgstelling kan een sportaccommodatie een lening aangaan bij een bank om de accommodatie te verduurzamen. Mogelijke lening via gemeenten Stimuleringslening voor maatschappelijke organisaties en (sport-) verenigingen | SVn Gemeenten kunnen via de SVn een stimuleringslening aanbieden aan maatschappelijke organisaties en (sport -) verenigingen waarmee zij energiebesparende maatregelen kunnen uitvoeren. Deze stimuleringslening is, in tegenstelling tot de gemeentelijke duurzaamheidslening, een zakelijke lening. De gemeente kan de voorwaarden waaronder de lening beschikbaar wordt gesteld deels zelf bepalen, denk hierbij aan het maximaal leenbedrag en de looptijd. In Hillegom is deze lening sinds 2024 beschikbaar en één keer aangevraagd. Subsidies Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing voor zakelijke gebruikers (ISDE) Met de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) kunnen organisaties met een KVK - nummer onder voorwaarden subsidie aanvragen voor een (hybride) warmtepomp, een zonneboiler of een kleine windturbine.

Subsidieregeling stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties (BOSA) Via deze regeling kunnen amateursportorganisaties onder voorwaarden in aanmerking komen voor subsidie voor de bouw- en onderhoudskosten van sportaccommodaties. Activiteiten gericht op energiebesparing komen in aanmerking voor 10% aanvullende subsidie. Deze regeling werd tijdelijk gesloten, omdat het budget niet toereikend is voor het aantal aanvragen. De regeling opent weer vanaf 5 januari 2026. Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) Met deze subsidieregeling kunnen eigenaren van maatschappelijk vastgoed, zoals scholen en theaters onder voorwaarden subsidie aanvragen voor energieadvies, een energielabel en verduurzamingsmaatregelen. https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/dumava https://www.rvo.nl/onderwerpen/verduurzaming-utiliteitsbouw Energie-investeringsaftrek (EIA) Een stichting of vereniging kan gebruik maken van de EIA, als zij vennootschapsbelasting betalen. Deze regeling biedt direct financieel voordeel aan stichtingen of verenigingen die investeren in energiebesparende bedrijfsmiddelen en duurzame energie. Naast de afschrijving mogen zij van deze investeringen een extra bedrag aftrekken van de winst.

Subsidieregeling procesondersteuning opschaling renovatieprojecten (SPOR) Voor initiatieven waarbij particuliere huiseigenaren samen met andere huiseigenaren hun woningen willen verduurzamen. Met de Subsidieregeling procesondersteuning opschaling renovatieprojecten (SPOR) kunnen deze woningeigenaren een een procesondersteuner inhuren die een verduurzamingsplan schrijft, zodat u het renovatieproject kan opschalen. Deze subsidie is bijvoorbeeld voor eigenaar-bewoners, particuliere verhuurders, Verenigingen van Eigenaars (VvE’s), woonverenigingen en wooncoöperaties. https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/spor 30 Bijlage 5 Financieel instrumentarium – Vereniging van Eigenaren Leningen Het Nationaal Warmtefonds VvE Energiebespaarlening voor 8 appartementen of meer: VvE’s kunnen ook in aanmerking komen voor de Energiebespaarlening vanuit het Nationaal Warmtefonds. De VvE sluit een lening af om energiebesparende maatregelen uit te kunnen voeren. De rente en aflossing van de VvE Energiebespaarlening worden onderdeel van de VvE bijdrage. - De Energiebespaarlening kan worden afgesloten door VvE’s die zijn opgericht conform titel 9 boek 5 van het Burgerlijk Wetboek. - De totale lening bedraagt minimaal € 25.000 per VvE, tenzij de VvE alleen laadpalen wil financieren.

Dan is het minimum € 10.000 - Voor een VvE Energiebespaarlening kan maximaal € 35.000,- worden gefinancierd per appartementsrecht. - Looptijd van 10, 15 of 20 jaar. - Je kunt de Energiebespaarlening enkel voor genoemde maatregelen aanwenden. - De rentevaste periode is altijd gelijk aan de looptijd van de lening - De VvE Energiebespaarlening is een annuïtaire lening - De rente en aflossing worden onderdeel van de VvE bijdrage waardoor je als lid meebetaalt zolang je het appartementsrecht bezit. - Het laten opstellen van een Maatwerk VvE Energieadvies is verplicht. - Er is een Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) nodig voor minimaal de looptijd van de lening - Voor ZEP Zeer Energiezuinig (ZEP)-pakket en ZEP+ of Nul op de Meter is een looptijd van 30 jaar mogelijk. Ook mag er voor deze aanpassingen meer worden geleend. - De lening wordt alleen verstrekt aan actieve VvE’s die inzicht willen verschaffen in de jaarstukken van de afgelopen twee jaar. *Gemeenten kunnen een aanvullende financiële bijdrage doen, waardoor de rente verder verlaagd wordt. VvE’s met minder dan 8 wooneenheden Sinds 1 december 2022 kunnen VvE’s tot acht wooneenheden ook gebruik maken van de Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds. Voor deze VvE’s gelden aanvullende voorwaarden: - Alle leden moeten de akkoordverklaring ondertekenen.

Daarin staat dat alle leden het eens zijn met het afsluiten van de lening en de voorwaarden van de lening - Er is geen Maatwerk VvE’s energieadvies of MJOP noodzakelijk - Het Zeer Energiezuinig (ZEP)-pakket en ZEP+ of Nul op de Meter zijn niet mogelijk - Indien er bij één van de leden een achterstand ontstaat nadat de lening is ingegaan, kan het Nationaal Warmtefonds de na 6 maanden ontslaan van betaling voor het deel dat dit betreffende lid moet betalen. - De lening is minimaal €15.000 per VvE. Energiebespaarlening voor VvE complexen met winkels/ bedrijfsruimte Als het appartementencomplex verhuurde woningen en/of winkels/bedrijfsruimte bevat, kan verduurzaming ook met de VvE Energiebespaarlening worden gefinancierd. Om in aanmerking te komen voor de VvE Energiebespaarlening mag maximaal 50% van het complex in gebruik zijn als commercieel vastgoed (winkel- en/of bedrijfsruimte). Minimaal 50% van het complex dient dus in gebruik te zijn als woonruimte. Duurzame Monumenten-Lening Dit betreft een lening, tegen een lage rente, welke bedoeld is om eigenaren en VvE’s van rijksmonument te ondersteunen bij het verduurzamen van het pand. De hoogte van de lening is afhankelijk van de investeringen in energiebesparende maatregelen. Bij particulieren gaat het om een minimumbedrag van €2.500,- en maximaal €100.000.

Bij VvE’s gaat het om een minimaal bedrag van €25.000 en een maximaal bedrag van €300.000 (maximaal €25.000 per appartementsrecht). De betrokken aannemer en/of installateur kruist deze aan op basis 31 van de maatregelenlijst op de Verklaring Energiebesparing Rijksmonument. Deze Verklaring Energiebesparing Rijksmonument bepaalt de grondslag (maximale hoogte) van de lening. Bij het verstrekken van deze lening wordt een zekerheidsrecht gevestigd. In 2025 nam het Restauratiefonds geen nieuwe aanvragen in behandeling, omdat het budget ontoereikend was. Vanaf 2026 is aanvragen wel weer mogelijk. Mogelijke leningen via gemeenten: Stimuleringslening voor VvE’s | SVn Gemeenten kunnen via de SVn een stimuleringslening aanbieden aan VvE’s waarmee VvE’s energiebesparende maatregelen kunnen uitvoeren. Deze stimuleringslening is, in tegenstelling tot de gemeentelijke duurzaamheidslening, een zakelijke lening. De gemeente kan de voorwaarden waaronder de lening beschikbaar wordt gesteld deels zelf bepalen, denk hierbij aan het maximaal leenbedrag en de looptijd. *Deze lening is beschikbaar voor VvE’s met minimaal 8 wooneenheden/ appartementen Stimuleringslening kleine VvE | SVn & NHG SVn is in samenwerking met de NHG gestart met de Stimuleringslening kleine VvE. Deze lening richt zich op VvE’s met maximaal zeven wooneenheden.

Via deze lening kunnen kleine VvE’s energiebesparende maatregelen treffen aan het VvE-complex. De regeling is actief sinds 1 november 2022. - Beschikbaar voor VvE’s met maximaal 7 wooneenheden/ appartementen - Een minimaal leenbedrag van 2.500€ en maximum van 25.000€ per appartement - Looptijd van 10, 15 of 20 jaar - Aflossing en rente worden betaald door de VvE en via een verhoging van de VvE bijdrage in rekening gebracht. - Optionele NHG borg voor VvE’s die extra financiële zekerheid willen voor het gezamenlijk aangaan van de Stimuleringslening van SVn. Indien men kiest voor de lening met NHG borg zijn de kosten van de borgtochtprovisie 0,6% van het leenbedrag. - Afsluitkosten van 1% met een minimum van 1.500€ Nota bene: Hillegom heeft deze regeling al aan het aanbod toegevoegd. Subsidies: Subsidieregeling verduurzaming voor verenigingen van eigenaars (SVVE) De Subsidieregeling verduurzaming voor verenigingen van eigenaars (SVVE) is voor (gemengde) VvE’s, woonverenigingen en wooncoöperaties. Het is een combinatie van de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE) voor VvE's en Subsidieregeling energiebesparing eigen huis (SEEH). De SVVE bestaat uit drie onderdelen: - Subsidie voor energieadvies - Subsidie voor verduurzamingsmaatregelen, zoals o.a.

spouwmuurisolatie en hoogrendementsglas - Subsidie voor oplaadpuntenadvies Van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2027 is het totale budget voor deze subsidies voor energieadvies en verduurzamingsmaatregelen € 47,8 miljoen. Voor de subsidie voor oplaadpuntenadvies is totaal € 510.000 beschikbaar. Om in aanmerking te komen voor deze subsidie gelden verschillende voorwaarden. Subsidie Nationaal Isolatieprogramma, Lokale Aanpak Isolatie (VvE) In het kader van het eerder genoemde Nationaal Isolatieprogramma (NIP) zijn vier actielijnen opgezet om tot en met 20230 2,5 miljoen woningen in Nederland te isoleren. Een van de actielijnen is de Lokale Aanpak Isolatie (LAI) waarvoor gemeenten geld gekregen om 750.000 koopwoningen te isoler en. Ook VvE’s vallen hieronder. Een VvE kan per appartementsrecht dat in aanmerking komt voor de subsidie maximaal €1.500 krijgen voor isolatiemaatregelen. Vanuit het Nationaal Isolatieprogramma is ook een lijn opgezet voor inwoners met energiearmoede. Hierbij bepaalt niet de waarde van de woning, maar het inkomen of iemand in aanmerking komt voor isolatiesubsidie. Subsidieregeling coöperatieve energieopwekking (SCE) Met de Subsidieregeling coöperatieve energieopwekking (SCE) kunnen VvE’s onder voorwaarden een 32 tegemoetkoming ontvangen voor het opwekken van hernieuwbare (duurzame) elektriciteit uit zonne energie,windenergie of waterkracht.

De SCE is een meerjarige regeling en wordt in 2026 opengesteld van maart tot oktober met een budget van € 78.000.000. Subsidieregeling procesondersteuning opschaling renovatieprojecten (SPOR) Voor initiatieven waarbij particuliere huiseigenaren samen met andere huiseigenaren hun woningen willen verduurzamen. Met de Subsidieregeling procesondersteuning opschaling renovatieprojecten (SPOR) kunnen deze woningeigenaren een een procesondersteuner inhuren die een verduurzamingsplan schrijft, zodat u het renovatieproject kan opschalen. Deze subsidie is bijvoorbeeld voor eigenaar-bewoners, particuliere verhuurders, verenigingen van Eigenaars (VvE’s), woonverenigingen en wooncoöperaties. https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/spor 33 Bijlage 6 Financieel instrumentarium – Verhuurders Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH) Met de Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH) ontvangt de particuliere verhuurder, zakelijke verhuurder en/of institutionele belegger subsidie voor isolerende maatregelen en energiezuinige ventilatie, duurzame warmteopties, onderhoudsmaatregelen aan het verhuurobject en ontvangt tevens een maatwerkadvies. Deze regeling loopt van april 2022 tot december 2029 en heeft een totaalbudget van € 152.000.000.

Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH) | RVO.nl Er is ook een regeling voor verhuurders van monumentale huurwoningen: SVOH: Monumentale huurwoningen Als de woning een monumentenstatus heeft, gelden er aangepaste voorwaarden en subsidiebedragen. De woning moet dan zelfstandig of als onderdeel van een gebouw staan ingeschreven bij een van deze registers: • rijksmonumentenregister • gemeentelijk erfgoedregister • provinciaal erfgoedregister Subsidieregeling procesondersteuning opschaling renovatieprojecten (SPOR) Voor initiatieven waarbij particuliere huiseigenaren samen met andere huiseigenaren hun woningen willen verduurzamen. Met de Subsidieregeling procesondersteuning opschaling renovatieprojecten (SPOR) kunnen deze woningeigenaren een een procesondersteuner inhuren die een verduurzamingsplan schrijft, zodat u het renovatieproject kan opschalen. Deze subsidie is bijvoorbeeld voor eigenaar-bewoners, particuliere verhuurders, verenigingen van Eigenaars (VvE’s), woonverenigingen en wooncoöperaties. https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/spor Bijlage 7 Financieel instrumentarium – Monumenten Duurzame Rijksmonumenten Lening door Restauratiefonds Een Duurzame Monumenten-Lening is een laagrentende lening die wordt verstrekt aan een eigenaar van een rijksmonument die het pand wil verduurzamen.

Als zekerheid wordt het recht van hypotheek op het monument gevestigd. Het Restauratiefonds kan eventueel ook aanvullende zekerheden vrage n. Nadat het aanbod wordt geaccepteerd tekent de lener bij de notaris de hypotheekakte. • Lenen tegen een lage rente (met een minimum van 1,0% voor eigenaar-bewoners) • Aflossing op annuïtaire wijze, aan het einde van de looptijd geen restschuld • De Duurzame Monumenten-Lening is na maximaal 30 jaar volledig afgelost • De hoogte van de lening is afhankelijk van de investeringen in energiebesparende maatregelen. Subsidie: Advies Verduurzamen Monumenten door Restauratiefonds Verduurzamen draagt bij aan het springlevend houden van monumenten. Voor de ondersteuning van eigenaren van rijksmonumenten is sinds 3 april 2023 het Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Monumenten van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed van start gegaan. Deze ondersteuning bestaat uit een vergoeding voor een uitgebreid duurzaamheidsadvies en voor ondersteuning bij de te nemen stappen naar de verduurzaming. Een duurzaamheidsadvies zorgt ervoor dat het monument verduurzaamd wordt met oog voor monumentale waarden. Alle begeleidingskosten worden 100% vergoed tot maximaal EUR 2.500 exclusief BTW (voorwaarde is dat de vergunningsaanvraag voor de verduurzamingsmaatregelen is ingediend).

Voor gemeentelijke monumenten, provinciale monumenten en overig beschermd erfgoed bedraagt de vergoeding 50% van het factuurbedrag, met een maximum van 500 euro voor een Duurzaamheidsadvies (Quickscan) van het Restauratiefonds en een maximum van 1.750 euro voor een Haalbaarheidsonderzoek of Maatwerkadvies. Duurzaamheidsadvies Monumenten | Restauratiefonds Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Monumenten | Monumenten.nl