Db05 College, raadsbrief Evaluatie Handhavinguitvoeringsprogramma 2021 Hillegom.pdf

Hillegom

Raadsbrief Evaluatie Handhavinguitvoeringsprogramma (HUP) 2021 Gemeente Hillegom aan:

de raad van de gemeente Hillegom

zaaknummer: Z-21-217123 datum collegevergadering: 10 mei 2022 portefeuillehouder: Dhr. A. van Erk behandelend ambtenaar: Dianne Wils emailadres: D.Wils@HLTsamen.nl telefoon: 14 0252 embargo: ☐

Bijgaand stuk wordt u ter kennisname toegezonden Met dit document wordt inzicht gegeven in de behaalde resultaten vanuit het handhavinguitvoeringsprogramma 2021. Door dit aan de gemeenteraad bekend te maken wordt er voldaan aan de wettelijke verplichting, artikel 7.7 van het Besluit omgevingsrecht.

Bijlagen:

1. Evaluatie handhavinguitvoeringsprogramma 2021 2. Handhavinguitvoeringsprogramma 2021

Evaluatie Handhavinguitvoeringsprogramma 2021

Gemeente Hillegom

Inhoud Samenvatting ................................................................................................................... 3

1 Inleiding ........................................................................................................................ 4 1.1 Aanleiding en doelstelling evaluatie............................................................................. 4 1.2 Wettelijk kader, vaststelling en bevoegdheden ............................................................. 4 1.3 Monitoring uren ........................................................................................................ 4

2 Samenwerking en integraal toezicht ............................................................................ 4 2.1 Optrekken met externe partners ................................................................................ 4 2.2 Lokaal ambtelijk handhavingsoverleg .......................................................................... 4 2.3 Signalering door vergunningverleners ......................................................................... 4 2.4 Gezamenlijke handhaving buitengebied (Bollen5-gemeenten/GOM) ................................ 5 2.5 Aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit .............................................. 5 2.6 Actieprogramma arbeidsmigranten ............................................................................. 6

3 Doelstellingen VTH beleid ............................................................................................ 7

4 Werkzaamheden BOA en BWT ...................................................................................... 8 4.1 Corona ..................................................................................................................... 8 4.2 BOA

..................................................................................................................... 8

4.2.1 Reguliere en specifieke werkzaamheden ............................................................. 8 4.2.2 Projectmatige werkzaamheden .......................................................................... 9 4.3 BWT

.................................................................................................................... 11

4.3.1 Meldingen en handhavingszaken ....................................................................... 11 4.3.2 Specifieke en projectmatige werkzaamheden ...................................................... 12

5 Juridische opvolging .................................................................................................. 15 5.1 Corona .................................................................................................................... 15 5.2 Minnelijke oplossing, handhavingsverzoeken en herstelsancties...................................... 15 5.3 Bezwaar en beroep ................................................................................................... 15

2

Samenvatting Voor u ligt de evaluatie van het Handhavinguitvoeringsprogramma 2021 (hierna: Evaluatie HUP 2021). Deze evaluatie laat de resultaten zien van de in het HUP 2021 genoemde werkzaamheden voor de Buitengewoon opsporingsambtenaren (hierna: BOA’s) en Bouw- en woningtoezichtinspecteurs (hierna: BWT’ers). De resultaten uit de evaluatie dienden mede als input voor het Handhavinguitvoeringsprogramma 2022. De BOA’s hebben veel van hun tijd ingezet op het handhaven van de coronamaatregelen. In het HUP van 2021 was hier rekening mee gehouden. Qua uren is dit een juiste inschatting gebleken. Daarnaast bestond hun werkvoorraad voor een groot deel uit de afhandeling van meldingen. In vergelijking met voorgaande jaren heeft de licht stijgende lijn in het aantal meldingen zich ook in 2021 doorgezet. Door deze trend zijn de BOA’s substantieel veel tijd kwijt aan het afhandelen van meldingen. Bovendien hebben de BOA's controles uitgevoerd op onder andere de blauwe zone, afval en hangjeugd. Ook hebben zij toezicht gehouden omtrent de weekmarkt en projecten uitgevoerd. Voor de BWT’ers bestond een deel van de werkvoorraad in 2021 uit zaken die in 2020 gestart waren en doorliepen in 2021. Dit gold zowel voor de controle op verleende vergunningen (bouwtoezicht), als voor de behandeling van handhavingsdossiers. Daarnaast zijn nieuwe meldingen en handhavingsverzoeken behandeld.

Handhavingsverzoeken zijn vrijwel direct opgepakt, omdat deze urgentie hebben vanwege de korte beslistermijn. Ook nu geldt weer dat een aantal zaken die in 2021 gestart zijn afgerond worden in 2022. De reden hiervoor is o.a. de wettelijke termijnen die gepaard gaan met aanschrijvingen, zienswijzen, bezwaar en beroep. Inwoners laten het vaker aankomen op een officiële aanschrijving, doen sneller een handhavingsverzoek. Daarnaast hebben de BWT’ers tevens werkzaamheden uitgevoerd omtrent voor het handhaven van de coronamaatregelen en de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Zowel de BOA’s als de BWT’ers hebben in 2021 veel werk verzet. Echter moet worden opgemerkt dat ook zonder de extra belasting van coronawerkzaamheden de huidig capaciteit onder spanning staat om zowel het reguliere werk en de projecten goed te kunnen uitvoeren. Om dit verschil enigszins te overbruggen is vanaf 2022 de BWT capaciteit met 0,5 fte uitgebreid. Het blijft echter een proces van prioriteren en keuzes maken.

3

1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doelstelling evaluatie Het bestuur heeft een VTH-beleidsplan vastgesteld. Hiermee wordt voldaan aan de wettelijke verplichting vanuit het Besluit Omgevingsrecht (hierna: Bor). Het jaarlijkse uitvoeringsprogramma maakt het VTH-beleidsplan concreet en beschrijft de praktische uitvoering ervan. Het college is verplicht om jaarlijks het uitvoeringsprogramma te evalueren. Doel daarvan is inzicht te krijgen of de in het HUP 2021 opgenomen werkzaamheden zijn uitgevoerd. 1.2 Wettelijk kader, vaststelling en bevoegdheden Artikel 7.7 lid 2 van het Bor bepaalt dat het bestuursorgaan jaarlijks evalueert, of de in het uitvoeringsprogramma opgenomen werkzaamheden zijn uitgevoerd en in hoeverre deze werkzaamheden hebben bijgedragen aan het bereiken van gestelde doelen. Artikel 7.7 lid 3 van het Bor bepaalt dat het college de evaluatie bekend maakt aan de gemeenteraad. 1.3 Monitoring uren Door de ambtelijke samenvoeging in 2017 van de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen hebben wij te maken met diverse problematieken en een groter grondgebied. Hierdoor is de behoefte ontstaan om inzicht te krijgen in hoe en waaraan de ambtelijke uren worden besteed. Daarom is er een registratiesysteem ontworpen en wordt jaarlijks geactualiseerd. Met dit systeem houden we grip op de uren die per gemeente kunnen worden besteed en wordt indien nodig (vroegtijdig) bijgestuurd.

Zo ook is in 2021 gestuurd op de uren om de beloftes in het HUP 2021 zo veel mogelijk na te komen.

2 Samenwerking en integraal toezicht Om de handhaving effectief te organiseren (zowel voor de bedrijven, instellingen als inwoners als voor de controlerende diensten) is onderlinge afstemming en samenwerking nodig tussen de verschillende diensten. Dit wordt bereikt door regelmatig overleg, multidisciplinaire controles en afspraken vast te leggen. 2.1 Optrekken met externe partners Om het toezicht zo efficiënt mogelijk uit te voeren is zoveel mogelijk afgestemd met verschillende disciplines. Zo werd bijvoorbeeld de bouwkundige eindschouw (taak van cluster BWT) gecombineerd met de eindschouw op brandveiligheidsaspecten (taak Brandweer Hollands Midden). 2.2 Lokaal ambtelijk handhavingsoverleg De BWT’ers hebben periodiek overleg gevoerd om ontwikkelingen op het gebied van handhaving, handhavingszaken, relevante jurisprudentie etc. te bespreken. Afhankelijk van de agenda hebben ook de ketenpartners, zoals o.a. de politie, de brandweer, de Omgevingsdienst, andere gemeenten, de provincie en het waterschap aan dit overleg deelgenomen. De BOA’s hebben ten tijde van corona drie keer per week een briefing gehad, waarbij ook wisselend de politie en het jeugdwerk aansloten. Tevens heeft er structureel afstemmingsoverleg plaatsgevonden tussen de politie en de BOA’s rondom corona. Daarnaast hebben de BOA’s deelgenomen aan het Jeugd in Buitenruimte (JiB) overleg met diverse ketenpartners.

Bovendien hebben de BOA’s en de wijkagenten bijna dagelijks diverse praktische zaken met elkaar afgestemd. 2.3 Signalering door vergunningverleners De BWT’ers hebben regelmatig overleg gevoerd met team Vergunningen. De lijnen zijn kort. Zij ontvangen, bijvoorbeeld tijdens het proces van vergunningverlening, voor handhaving belangrijke informatie. Hieruit kan blijken dat er risico’s bestaan voor strijdig gebruik of het niet naleven van de (bouw)technische regels. Aan de hand van deze informatie zijn de beschikbare uren voor toezicht zo resultaatgericht mogelijk ingezet.

4

Hieronder volgen projecten in het kader van samenwerking en integraliteit: 2.4 Gezamenlijke handhaving buitengebied (Bollen5-gemeenten/GOM) In het kader van de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport (ISG), die in juli 2016 is vastgesteld door onder meer de raden van Hillegom, Lisse en Teylingen, zijn afspraken gemaakt omtrent stringenter handhaven in het buitengebied. Een eenduidige en actieve aanpak van strijdig gebruik is belangrijk voor de effectiviteit van het ruimtelijke beleid in het buitengebied, zoals vastgelegd in de ISG. In 2019 is HLT-breed gestart met handhaving in het buitengebied om de doelstellingen van de ISG te kunnen realiseren. Met de input van de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM), team Beleid en Planvorming, de portefeuillehouders en de burgemeesters is Team Toezicht en Handhaving allereerst gestart met de prioriteiten uit een grotere lijst met strijdigheden en is met deze ervaring een Plan van Aanpak opgesteld. Het Plan van Aanpak is met alle betrokkenen besproken en is nu de basiswerkmethode. Er vindt afstemming plaats met de andere bollen-gemeenten (Katwijk, Noordwijk), omdat zij eenzelfde project zijn gestart. Het doel van dit project is om de strijdigheden in het buitengebied aan te pakken met in het bijzonder de voor bollenteelt beschermde gronden.

Voor de BWT’ers heeft dit het volgende betekend:  Het uitvoeren van controles aan de hand van de lijst van de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM). Deze lijst wordt aangevuld met overtredingen die de BWT’ers verder in het buitengebied aantreffen;  Gesprekken voeren met overtreders/betrokkenen;  Het opstellen van constateringsrapporten;  Het doen van legalisatieonderzoeken;  Mediation;  Indien er geen oplossing wordt gevonden om de betreffende overtreding op te heffen, zal het handhavingstraject worden voortgezet. Daarnaast zullen de BWT’ers, omdat zij bij de uitvoering van dit project veel in het buitengebied aanwezig zijn, tevens ‘oog’ hebben voor signalen van ondermijning en dit melden bij Team Ondermijning. Huidige stand van zaken Een substantieel deel van de beschikbare tijd van de projectleider en de handhavingsjuristen is in de afgelopen periode gaan zitten in de crisisorganisatie corona. Door de inzet voor de coronacrisis is achterstand in het project ontstaan, geschat wordt 4 tot 6 maanden. Daarboven is het aantal strijdige gevallen toegenomen. Basis van de handhaving is een lijst met strijdig gebruikte percelen opgesteld in samenwerking tussen de gemeente ambtenaren van de afdeling Ruimte en de GOM. Door onze bezoeken in het buitengebied zijn er strijdige percelen bij gekomen.

Vaak werden deze aangewezen door mensen die we aanspraken op oneigenlijk gebruik, soms troffen we dieper in het buitengebied percelen aan waarop bijvoorbeeld dieren liepen of caravans werden gestald. We zijn verplicht, vanuit het gelijkheidsbeginsel, op al de ons bekende strijdige percelen te handhaven. Ook is de verwachting dat nog een aantal eigenaren een juridische procedure zal gaan starten tegen de handhaving. Samengevat verwachten we heel 2022 en 2023 nodig te hebben, willen wij dit project zorgvuldig af kunnen handelen. 2.5 Aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit Delicten als overvallen, woninginbraken, straatroof en geweld zijn de afgelopen jaren fors gedaald, maar onzichtbare vormen van criminaliteit ondermijnen de samenleving. Ook in de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen blijkt sprake te zijn van criminele, ondermijnende activiteiten en misstanden. Zo zijn er verschillende signalen van ‘witwasbedrijven’ waar je zelden klanten ziet, hennepkwekerijen en arbeidsuitbuiting. Maar ook van vastgoedfraude en zogenaamde ‘knooppunten’ (zoals horeca, bedrijventerreinen en recreatieparken). We werken daarom samen met onze partners aan het signaleren, voorkomen en aanpakken van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit.

Dit doen we door (1) meer en beter zicht te creëren op deze vorm van criminaliteit, (2) criminele kansen tot een minimum te beperken en (3) deze vorm van criminaliteit consequent aan te pakken. Ook het afgelopen jaar zijn weer stappen gezet om de dit te realiseren, wat extra inzet vraagt op het gebied van Toezicht en Handhaving. Zo is een bijdrage geleverd aan onderzoeken, integrale controles en inzet van bestuurlijke maatregelen. 5

Daarnaast is tijdens reguliere controles, met name in het buitengebied en bedrijventerreinen met een bredere bril gekeken en zo direct een bijdrage geleverd aan het creëren van meer en beter zicht op ondermijning. Voor deze aanpak zijn binnen HLT-samen extra middelen beschikbaar gesteld, omdat hiervoor onvoldoende ruimte beschikbaar is binnen de vaste formatie van BWT en de juristen. De extra inzet voor Toezicht & Handhaving wordt hieruit bekostigd. 2.6 Actieprogramma arbeidsmigranten Momenteel zijn de mogelijkheden om arbeidsmigranten legaal te huisvesten niet voldoende om aan de behoefte te voldoen. Het merendeel van huisvesting gebeurt dan ook in strijd met de gemeentelijke regelgeving. Daarom is op 19 december 2019 door het college besloten om te starten met het ‘Actieprogramma arbeidsmigranten’. Dit programma is er op gericht om arbeidsmigranten op een goede manier te huisvesten en te zorgen voor een duurzame oplossing van de positie van arbeidsmigranten in de samenleving. Het is hierbij van belang dat er integraal wordt samengewerkt. Ook met de huisvesters en uitzendbureaus. Vanuit de domeinen Strategie & Projecten, Ruimte en Buitenruimte en Bedrijfsvoering is met dit HLT-brede actieprogramma gestart. Aan dit programma neemt ook BWT deel.

6

3 Doelstellingen VTH beleid In het VTH beleid zijn doelstellingen benoemd voor de beleidsperiode van 2020 tot en met 2024 voor zowel Toezicht en Handhaving als Vergunningen. Hieronder wordt alleen ingegaan op de doelstellingen die van toepassing zijn op Toezicht en Handhaving en zal worden aangegeven wat in dit kader in 2021 is uitgevoerd. Risico gestuurd werken Het college heeft bij de opstelling van het VTH beleid aan de hand van een risico-inschatting prioriteiten gesteld ten aanzien van Toezicht en Handhaving. Toezicht en Handhaving werkte in het verleden al risico gestuurd en heeft dit ook voor de nieuwe beleidsperiode voortgezet aan de hand van de gestelde prioriteiten in het VTH beleid. Zo ook is bij de uitvoering van de diverse projecten indien mogelijk risicogestuurd gewerkt. De werkwijzen en –processen zijn hetzelfde gebleven. De uitvoering van de VTH taken volgens het serviceformule-concept. Er is gekozen om gedurende de beleidsperiode van het VTH beleid te starten met het serviceformule-concept uit te werken en vervolgens te implementeren binnen de organisatie. Dienstverlening is het uitgangspunt. Met serviceformules wordt concreet vorm geven aan deze verschillende relaties die wij met onze inwoners en ondernemers hebben. Een serviceformule beschrijft op een inzichtelijke manier hoe de dienstverlening eruit ziet.

In een formule wordt de dienstverlening gezien als een samenhangend geheel; de gehele keten, de kanalen, de beleving van de inwoner/ondernemer, alsook de hieraan gekoppelde bedrijfsvoering. De formules zijn bedacht vanuit de rol die de inwoner/ondernemer op dat moment heeft. Voor de implementatie van de serviceformules is een organisatie opdracht geformuleerd. Deze opdracht is onderdeel van de organisatie-agenda van HLT samen. De implementatie van de serviceformules maakt deel uit van programmalijn 2 (‘Anders werken’) van het Omgevingswet-proof maken van de organisatie. De wijze waarop wij als organisatie in staat zijn om open en transparante informatie te verstrekken en om het werken met serviceformules digitaal te ondersteunen staat verwoord in de I-visie. De I-visie ondersteunt de visie op de dienstverlening. Door de VTH taken volgens het serviceformule-concept uit te voeren, wordt de verbinding gelegd naar het dienstverleningsconcept HLTsamen 2020 en programmalijn 2 (‘Anders werken’) van het programma implementatie Omgevingswet. In 2020 is gestart met de uitwerking van het serviceformule-concept in een organisatiebrede werkgroep. Dit is nog verder in ontwikkeling. Aanpakken van strijdig gebruik in het buitengebied De aanpak van strijdig gebruik in het buitengebied is als project opgepakt en is in 2019 al van start gegaan. Meer hierover is te lezen in paragraaf 2.4.

In paragraaf 4.3.2 is beschreven welke resultaten zijn geboekt in 2021.

7

4

Werkzaamheden BOA en BWT

4.1 Corona Na de zomervakantie leek corona over zijn hoogtepunt heen en zijn wij langzaam gaan afschalen. Echter hebben wij in november weer moeten opschalen. Hierdoor lag veel druk bij de medewerkers van Toezicht en Handhaving. In het HUP van 2021 was rekening gehouden met de handhaving van de coronamaatregelen. Qua uren is dit een juiste inschatting gebleken. Ook in 2021 heeft het coronavirus BWT belemmeringen opgeleverd op om handhavend op te treden en om door te kunnen pakken. Zo is er enigszins terughoudend gehandeld bij controles op illegale bewoning. Dit omdat het onwenselijk was om mensen tijdens een coronagolf hun onderkomen uit te zetten. Wel is er bij excessen gecontroleerd, bijv. op brandveiligheid. Tevens was door corona een achterstand bij de rechtbank opgelopen, waardoor het langer duurde voordat de rechtszittingen konden plaatsvinden.

4.2 BOA In de paragrafen 5.2.1 en 5.2.2 zijn de werkzaamheden beschreven die de BOA’s, naast de werkzaamheden omtrent het coronavirus, hebben kunnen uitvoeren conform het HUP 2021. 4.2.1 Reguliere en specifieke werkzaamheden De reguliere en specifieke werkzaamheden zijn o.a. de volgende zaken: afhandelen van handhavingsverzoeken, meldingen en klachten, hangjeugd, Drank- en Horecawet/Alcoholwet, parkeren, honden, afval, jaarwisseling, verkeersveiligheid rondom scholen, toezicht station, evenementen, markt, ondermijning, toezicht naleving APV, enz. In de onderstaande tabel is het in 2021 binnengekomen aantal meldingen en klachten in beeld gebracht. De genoemde prioriteiten zijn afkomstig uit het VTH beleid. Overzicht ingekomen en afgehandelde meldingen aantal

afgehandeld

Zeer hoog

187

187

Hoog

106

106

Gemiddeld

162

157

Laag

378

373

Zeer laag

523

523

Totaal

1356

1346

Wij verwachten de bestaande werkvoorraad van 10 meldingen in de eerste helft van 2022 af te ronden. De meldingen die zich specifiek richtten op de handhaving van de coronamaatregelen en niet verder waren onder te verdelen bij de prioriteiten/onderwerpen in het VTH beleid, zijn benoemd bij “zeer hoog”. In vergelijking met voorgaande jaren zet de licht stijgende lijn in het aantal meldingen door. Dit is niet toe te schrijven aan een specifiek onderwerp. Door deze trend zijn de BOA’s substantieel veel tijd kwijt aan het afhandelen van meldingen. Naast deze meldingen worden door de administratief ondersteuner gemiddeld tien telefoontjes (HLT breed) per werkdag afgehandeld. Bekeuringen De nadruk bij het handhavendoptreden van de BOA’s ligt op het bevorderen van de leefbaarheid. Hierbij is gedragsverandering erg belangrijk. Deze gedragsverandering wordt vaker bereikt door 8

iemand op zijn/haar gedrag aan te spreken, dan door het uitschrijven van een bekeuring. De werkwijze is daarom dat er veelal eerst wordt gewaarschuwd. De handhaving van de coronamaatregelen is conform het handelingskader van de Veiligheidsregio Hollands Midden uitgevoerd. Veelal betekende dit ook eerst waarschuwen en daarna bekeuren/bestuurlijke maatregel. In 2021 zijn er in Hillegom in totaal 124 bekeuringen uitgeschreven: Parkeerverbod / verkeerd parkeren: 46 Blauwe zone: 46 Geen invalidekaart: 2 Gevaarlijk parkeren: 4 Stilstaan op stoep of fietspad met een auto: 14 Aanplakbiljet geplakt: 2 Zonder doel ophouden in een portiek: 2 Coronaboete: 7 De coronaboetes hebben betrekking op het niet naleven van de corona-maatregelen. Er wordt vaak aan de ambtenaar om veel aanvullingen op het proces-verbaal gevraagd door het Openbaar Ministerie, waardoor een dergelijke boete veel tijd vergt. (veel mensen zijn in bezwaar gegaan tegen deze boetes) In vergelijking met voorgaande jaren zijn er in 2021 minder boetes uitgeschreven. Dit komt doordat de BOA’s, zoals hiervoor omschreven, veelal eerst hebben gewaarschuwd. Daarnaast hebben zij ook coachend opgetreden ter naleving van de coronamaatregelen. Op het gebied van afval is bij handhaving niet gekozen voor boetes, maar om de kosten te verhalen van het verwijderen van het afval (zie ook paragraaf 4.2.2. “Naleving afvalbeleid”).

Toezicht evenementen Er hebben door de coronamaatregelen geen grootschalige evenementen plaatsgevonden. In september is de feestweek kleinschalig georganiseerd en hebben de BOA’s toezicht gehouden. Toezicht Drank- en Horecawet/Alcoholwet In 2021 hebben de BOA’s slechts beperkt Drank- en Horecawet/Alcoholwet-controles uitgevoerd bij horecabedrijven, supermarkten, slijterijen en snackbars op de inrichtingseisen. De overige controles hebben zich voornamelijk gericht op de correcte naleving van de coronamaatregelen. Dit waren onder andere de 1,5 m. maatregel, sluitingstijden, verstrekking alcoholhoudende dranken. Hierbij is zo nodig handhavend opgetreden. 4.2.2 Projectmatige werkzaamheden In deze paragraaf zijn de resultaten van de projectmatige werkzaamheden vanuit het HUP 2021 beschreven. Naleefgedrag afvalbeleid Er is nieuw afvalbeleid (omgekeerd inzamelen) vastgesteld om bij te dragen aan het landelijk afvalscheidingsdoel. Het jaar 2021 was een overgangsjaar, zodat de inwoners hieraan konden wennen. Vanaf 2022 zal er voor restafval moeten worden betaald. In 2021 is controle uitgevoerd of de regels van het afvalbeleid werden nageleefd. Hiervoor was/is 0,5 fte extra aan BOA formatie vrijgemaakt. Deze controles zijn o.a. uitgevoerd bij de wegbrengstations voor de vuilniszakken met restafval.

Wanneer sprake was van bijplaatsingen is het afval onderzocht op persoonsgegevens en indien mogelijk de overtreder aangeschreven. Deze aanpak is in de praktijk veel effectiever gebleken dan strafrechtelijke handhaving, omdat de bewijslast eenvoudiger is. Tevens zijn de kliko-bakken voor het scheiden van plastic, papier en GFT-afval gecontroleerd op restafval. Er is tegen 36 overtredingen handhavend opgetreden. Jeugdoverlast/hangjongeren De BOA’s hebben, al dan niet met de politie en een beveiligingsbedrijf, in vergelijking met andere jaren in 2021 (en 2020) vanwege corona aanzienlijk meer controles uitgevoerd op locaties waar (hang)jongeren zich ophouden. Daarnaast hebben de politie en de BOA’s iedere vrijdagavond een gezamenlijke surveillance uitgevoerd langs de hangplekken. Er is niet alleen gecontroleerd op zaken, zoals naleving coronamaatregelen, geluidsoverlast en zwerfafval, maar ook op aanwezigheid/gebruik van alcohol en drugs. Bij constatering van overlast of niet naleving van de regels zijn de namen genoteerd en zo nodig boetes uitgedeeld. Bij het gebruik van alcoholische dranken is tevens de leeftijd gecontroleerd. De afspraak, bij het aantreffen van alcoholische 9

dranken bij jongeren onder de 18 jaar, is dat de ouders per direct worden geïnformeerd en de betreffende jongere een Haltafdoening krijgt. Ondanks dat voor de jaarwisseling van 2021 op 2022 een algeheel vuurwerkverbod was ingesteld was er toch het nodige (illegaal) vuurwerk afgestoken. De meldingen die veelal werden gedaan bij de gemeente betroffen uiteindelijk categorie 1 vuurwerk. Categorie 1 vuurwerk mocht wel worden afgestoken en wordt het gehele jaar rond verkocht. De BOA’s hebben intensief gecontroleerd op het afsteken van vuurwerk op met name op de hotspots. De laatste 2 weken van 2021 zijn de BOA’s versterkt met de inhuur van 2 beveiligers. Er zijn veel jongeren aangesproken op het gebruik van vuurwerk en veiligheid (preventief). Daarnaast hebben de BOA’s, beveiligers en de politie incidenteel vuurwerk (boven categorie 1) kunnen onderscheppen. Toezicht station De BOA’s hebben met zeer grote regelmaat (gemiddeld 1 à 2 keer per week) toezicht/surveillance gehouden op het station op geparkeerde auto’s, brommers en fietsen. De BOA’s hebben o.a. gelet op verdachte situaties en personen, hinderlijk parkeren van voertuigen en overlast van (brom)fietsen. Ook hebben zij eigenaren van verkeerd geplaatste voertuigen, getracht bewust te maken dat deze hinder en overlast kunnen veroorzaken voor omwonende, mindervaliden, blinden en slechtzienden.

Ondanks er vanwege corona geen uren waren geraamd voor een weesfietsenactie, hebben de BOA’s toch eenmaal een actie kunnen uitvoeren op het station. De betreffende fietsen zijn gelabeld en uiteindelijk zijn 55 fietsen verwijderd. Controle op ‘de haven’ In 2021 zijn net als in 2020, op grond van de APV (verbod op wrakken en aanmeren op de niet aangewezen plaatsen), structurele controles uitgevoerd. Tijdens deze controles is gecontroleerd op de regels in het ”Aanwijzingsbesluit ligplaatsen en nadere regels”. Wanneer een boot niet voldeed aan de gestelde regels, is de eigenaar hierover geïnformeerd. Men werd verzocht, op straffe van een last onder dwangsom dan wel last onder bestuursdwang, de boot te verwijderen of te voldoen aan de vastgestelde regelgeving over de staat van de boot. Een aantal van deze eigenaren heeft vervolgens de boot in een betere staat gebracht. Door de BOA’s zijn 12 boten verwijderd. Daarnaast is er in 2021 ook handhavend opgetreden tegen de boten welke een lengte hebben van langer dan 12 meter. In dit traject zijn vijf boten aangeschreven. Hiervan zijn inmiddels drie boten vertrokken. De overige twee boten hadden tot en met 31 december 2021 de tijd om uit de haven te vertrekken, maar hebben hier geen gehoor aan gegeven. Daarom zal in 2022 het handhavingstraject worden voortgezet.

10

4.3 BWT In de paragrafen 5.3.1 en 5.3.2 zijn de werkzaamheden beschreven die de BWT’ers, naast de coronawerkzaamheden en de beperkingen die de coronamaatregelen met zich meebrachten, hebben kunnen uitvoeren. Echter moet worden opgemerkt dat ook zonder de extra belasting van coronawerkzaamheden de huidige capaciteit bij BWT te beperkt is om en het reguliere werk én de projecten goed uit te kunnen voeren. In de loop der tijd zijn bovenop het reguliere werk de verschillende projecten, implementatie Omgevingswet etc. gekomen. Om dit verschil enigszins te overbruggen wordt in 2022 de BWT capaciteit met 0,5 fte uitgebreid. Dit neemt niet weg dat de capaciteit nog onder spanning blijft staan. 4.3.1 Meldingen en handhavingszaken In 2021 hebben de BWT’ers, naast het afhandelen van meldingen/handhavingsverzoeken en handhavingszaken, toezicht gehouden op bouwactiviteiten en het planologisch gebruik van gronden en gebouwen. Ook hebben zij projecten uitgevoerd in het kader van o.a. strijdig gebruik met het bestemmingsplan en illegale bouw. In de onderstaande tabellen is het aantal meldingen en handhavingszaken van 2021 in beeld gebracht. Indien de in de melding genoemde overtreding niet eenvoudig is op te lossen, is deze vervolgens bij de handhavingszaken verder ondergebracht.

De handhavingsverzoeken worden wel direct ondergebracht bij de handhavingszaken, ongeacht of er wel of geen strijdigheid is, omdat het bevoegd gezag binnen 8 weken hierop dient te besluiten. De genoemde prioriteiten zijn gebaseerd op de aard van de overtreding - niet te verwarren met de urgentie- en zijn afkomstig uit het VTH beleid. Handhavingsverzoeken hebben urgentie vanwege de wettelijke beslistermijn. Overzicht meldingen prioriteit

aantal

afgehandeld

overtreding geconstateerd

geen overtreding geconstateerd

overtreding opgeheven

overtreding (nog) niet opgeheven

Hoog

3

1

3

0

1

2

Gemiddeld

19

18

13

6

12

1

Laag

14

12

10

4

8

2

Zeer laag

4

2

3

1

1

2

Totaal

40

33

29

11

22

7

Wij verwachten de bestaande werkvoorraad van 7 meldingen in de eerste helft van 2022 af te ronden. Indien deze complex zijn zullen zij als handhavingszaak verder worden opgepakt. Overzicht handhavingszaken prioriteit

aantal

afgehandeld

Overtreding geconstateerd

Geen overtreding geconstateerd

Overtreding beëindigd

Overtreding gedoogd/ gewraakt

Hoog

29

9

29

0

8

0

Gemiddeld

36

17

36

0

17

0

Laag

1

0

1

0

0

0

Zeer laag

4

1

4

1

0

Totaal

70

27

70

26

0

0

Wij verwachten de bestaande werkvoorraad van 43 handhavingsdossiers in de eerste helft van 2022 af te ronden, omdat dit langlopende zaken zijn of zaken die in de tweede helft van 2021 zijn gestart. Indien handhaving dient te worden opgeschort vanwege de coronamaatregelen (bijv. huisuitzetting) of een bezwaar/beroepsprocedure wordt gestart, zal de doorlooptijd langer worden. 11

In vergelijking met voorgaande jaren is het aantal meldingen licht toegenomen en het aantal handhavingszaken redelijk stabiel gebleven. Gedogen Uitgangspunt bij het opstellen van wetten en regels is dat deze regels worden nageleefd. Omdat bij het opstellen hiervan niet alle situaties op voorhand kunnen worden voorzien, kan het in sommige situaties voorkomen dat niet tot handhaving wordt overgegaan en dat de overtreding gedoogd wordt. Gedogen kan alleen in uitzonderingsgevallen aanvaardbaar of geboden zijn. Gedogen kan zich voordoen in situaties:  waarin concreet uitzicht bestaat op legalisering;  waarin handhaving van de strijdige situatie onevenredig is in verhouding met het daarmee te dienen belang;  waarin het achterliggende belang duidelijk beter gediend is met gedogen na een belangenafweging. In 2021 zijn er geen overtredingen gedoogd. Wraken Als een overtreding een lage prioriteit heeft en geen nadelig effect heeft op de omgeving kan deze worden gewraakt. Wraking houdt in dat wij vooralsnog niet handhavend optreden maar ook niet in de overtreding berusten. Zo kan bijvoorbeeld door het bijstellen van de bestuurlijke prioriteiten of een handhavingsverzoek alsnog worden gehandhaafd, dat risico ligt bij de overtreder. In 2021 is er geen overtreding gewraakt. 4.3.2 Specifieke en projectmatige werkzaamheden In deze paragraaf zijn de specifieke werkzaamheden beschreven.

Met specifieke werkzaamheden wordt hier bedoeld: werkzaamheden die in het bijzonder extra aandacht krijgen, bijvoorbeeld omdat deze zaken complex zijn (denk aan grote bouwprojecten), politiek gevoelig zijn of omdat ze specifieke problematiek met zich meebrengen. Daarnaast zijn in deze paragraaf ook de projectmatige werkzaamheden beschreven. Met een project wordt hier bedoeld; een proces waarbij binnen een bepaalde tijd wordt toegewerkt naar een gesteld doel. Hieronder zijn de resultaten van de specifieke en projectmatige werkzaamheden vanuit het HUP 2021 beschreven. Specifieke werkzaamheden: In 2021 zijn er in totaal 210 bouwprojecten afgeschouwd. Dit is bijna een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. Er is ook meer dan in andere jaren gebouwd. Dit is o.a. te verklaren doordat men meer geld/tijd beschikbaar had vanwege de coronamaatregelen en de verkoop van woningen. Het uitvoeren van structurele controles van het woningbouwproject ‘de Ringoevers’ deelplan 4 en 5 De bouw van de deelplannen 1 tot en met 3 zijn reeds afgerond en opgeleverd. Rond juli 2019 is de aannemer gestart met bouwwerkzaamheden van de deelplannen 4 en 5, de laatste fases. De Ringoevers deelplan 4 is in het derde kwartaal van 2021 opgeleverd. Dit project bestaat 74 woningen. De Ringoevers deelplan 5 is in het eerste kwartaal van 2021 gestart.

Dit project bestaat uit 58 woningen, waarvan 2 appartementen gebouwen van ieder 11 appartementen en 36 eengezinswoningen. Naar verwachting zal dit deelplan zal in het derde kwartaal van 2022 worden opgeleverd. Het uitvoeren van structurele controles van het project “Jozefkerk” (centrumplan) Dit project bestaat uit het transformeren van De Jozefkerk naar appartementen. Rondom de Jozefkerk zullen appartementen worden gerealiseerd. De bouwwerkzaamheden zijn in het tweede kwartaal van 2021 aangevangen. Naar verwachting zal een deel eind 2022 en het overige deel begin 2023 worden opgeleverd. 12

Het uitvoeren van structurele controles van het project “Parallel hofje” Het project Parallel hofje bestaat ombouwen van het huidige pand naar 18 starterswoningen. De sloopwerkzaamheden zijn in maart gestart en de bouw is in het tweede kwartaal van 2020 aangevangen. De huizen zijn in het derde kwartaal van 2021 opgeleverd. Het uitvoeren van structurele controles van het project “Vossepolder” Dit project betreft de bouw van 46 woningen en 18 appartementen. In oktober 2021 is met de bouw gestart. De verwachting is dat de opleveringen eind 2022 en begin 2023 zullen plaatsvinden. Meldingen omtrent bouwprojecten De ontwikkeling is dat meer meldingen, over met name overlast, door omwonenden van bouwprojecten worden gedaan. Dit is vooral merkbaar bij inbreidingsprojecten. De behandeling van deze meldingen vergen vaak veel tijd. In 2021 zijn er 12 meldingen gedaan in dit kader en is daarom ook relatief veel uren aan besteed. Dit aantal meldingen is, ten opzichte van vorig jaar, een verdubbeling. Dit is met name te verklaren door toename van de inbreidingsprojecten. Projectmatige werkzaamheden: Landgoed De Zuilen In de loop der jaren zijn de activiteiten en bouwwerken op het landgoed dusdanig uitgebreid, dat er op dit moment sprake is van diverse strijdigheden.

Het proces om tot een legale situatie te komen, die past binnen de door het college gestelde ruimtelijke kaders, verloopt al jaren stroef. Daarom is in 2019 uiteindelijk voor gekozen om handhavend op te treden tegen het strijdige gebruik met het bestemmingsplan, illegale bouwwerken en de nog niet gelegaliseerde bouwwerken. In het vierde kwartaal van dat jaar zijn diverse bouwwerken, zoals o.a. een kippenhok en stacaravan met bijgebouwen, verwijderd. In 2020 is de dwangsom verbeurd. In het vierde kwartaal van 2021 is een aanvraag ingediend om een omgevingsvergunning om een gedeelte te legaliseren en te slopen. Dit alles zal zijn vervolg hebben in 2022. Om het traject gestroomlijnd te laten verlopen is er een werk- en een kerngroep samengesteld. Hieraan heeft BWT deelgenomen. BWT heeft minder uren aan dit project hoeven te besteden dan verwacht, omdat er een aanvraag om een omgevingsvergunning is ingediend. Deze uren zijn daarom besteed aan het project “Huisvesting arbeidsmigranten”, omdat daar een tekort was ontstaan. Huisvesting arbeidsmigranten Vanuit de domeinen Strategie & Projecten, Ruimte en Buitenruimte en Bedrijfsvoering is het HLTbrede ‘Actieprogramma arbeidsmigranten’ gestart. Dit programma is er mede op gericht om arbeidsmigranten op een goede manier te huisvesten en te zorgen voor een duurzame oplossing van de positie van arbeidsmigranten in de samenleving.

Aan dit programma neemt ook BWT deel. Daarnaast heeft BWT i.s.m. de betrokken collega’s/teams en de Regionale Brandweer gewerkt aan een notitie inzake de handhaving omtrent de huisvesting van arbeidsmigranten. De afronding van deze notitie is gepland in 2022. Het opstellen van de betreffende notitie nam meer tijd in beslag dan vooraf ingeschat. Daarom zijn de in het HUP 2021 geraamde uren overschreden. Monumenten Binnen de gemeente Hillegom bevinden zich 7 rijks- en 23 gemeentelijke monumenten. In het kader van de instandhouding-/zorgplicht dient tweejaarlijks de conditionele staat van deze monumenten te worden gecontroleerd. In 2020 is de conditionele staat van deze monumenten gecontroleerd en een inventarisatie gemaakt. Er is geconstateerd dat bij 2 gevallen onderhoud noodzakelijk is. De betreffende eigenaren zijn in 2020 verzocht d.m.v. een aanschrijving en/of een persoonlijk gesprek, hier actie op te ondernemen. In 2022 zal er een hercontrole plaats vinden om te controleren of de eigenaren gehoor hebben gegeven aan ons verzoek tot onderhoud. Indien dit niet is gedaan, zal verder handhavend worden opgetreden. Daarnaast zal een algehele hercontrole plaatsvinden op de gemeentelijke- en Rijksmonumenten in de gemeente Hillegom. Controles Basisadministratie adressen en gebouwen (BAG) De BAG is een wettelijk verplichte authentieke basisregistratie.

De gegevens in deze registratie dienen betrouwbaar te zijn. Vanuit de BAG komen er bij BWT meldingen binnen van onduidelijkheden in deze registratie en hebben betrekking op, zowel het gebruik van panden als op 13

bouwwerken die mogelijk illegaal zijn gebouwd. Zo ook in 2021. Er zijn 4 meldingen binnengekomen. De betreffende panden zijn gecontroleerd en indien nodig is er ter plaatsen gekeken naar de situatie. De bevindingen zijn vervolgens teruggekoppeld aan de BAG. Bij geen van de gevallen is een strijdige situatie geconstateerd. Door onvoorziene omstandigheden was het dit jaar bij de BAG niet gelukt om de jaarlijkse luchtfoto’s te verwerken, zodat er bij BWT niet de geplande meldingen waren binnengekomen. De verwachting is dat in 2022 BWT wel het geschatte aantal meldingen zal binnenkrijgen. Door het lage aantal meldingen heeft BWT minder uren hieraan hoeven te besteden dan verwacht. Deze uren zijn daarom besteed aan het project “Huisvesting arbeidsmigranten”, omdat daar een tekort was ontstaan. Gezamenlijke handhaving buitengebied (ISG) Er is HLT-breed gestart met handhaving in het buitengebied mede om de doelstellingen van de ISG te kunnen realiseren. In paragraaf 2.4 is een verdere uitleg gegeven van dit project. In 2021 zijn net als in voorgaande jaren controles uitgevoerd aan de hand van de lijst van de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM). Deze lijst is aangevuld met overtredingen die tijdens inspecties in het buitengebied door de inspecteurs zijn geconstateerd of zijn aangewezen door eigenaren die we hebben aangesproken op het strijdig gebruik.

Dit project zal in 2022 worden voortgezet. Behaalde resultaten in 2021 tot en met augustus: Aantal strijdige percelen die opgepakt zijn en nog lopen: 17 Aantal strijdige percelen die opgepakt en gereed zijn: 6 Aantal nog op te pakken strijdige percelen: 17 Aantal lopende rechtszaken: 0 Aantal vooraankondigingen: 0 Aantal lasten onder dwangsom: 2 Aantal m2 teruggewonnen bollengrond: 0 Aantal m2 bollengrond gelegaliseerd met compensatie: 3.145 m2 Aantal gevallen legalisering door overgangsrecht: 1 Aantal nieuwe percelen: 4 De bovenstaande resultaten zijn van het gehele project ISG incl. de inzet vanuit de vaste formatie van BWT. In mei 2022 zal separaat van het HUP een nieuwe voortgangsrapportage worden opgesteld.

14

5 Juridische opvolging 5.1 Corona Hiervoor is omschreven dat de BOA’s en BWT’ers druk hebben gehad met de corona gerelateerde werkzaamheden naast hun reguliere werk. Dit gold ook zeker voor de handhavingsjuristen. Zij boden in dit kader juridische ondersteuning aan de handhavers, namen tot en met december wekelijks deel aan overleggen, stelden waarschuwingsbrieven en handhavingsbesluiten op. 5.2 Minnelijke oplossing, handhavingsverzoeken en herstelsancties Het uitgangspunt van het VTH beleid is om, bij de bestuursrechtelijke handhaving, juridische procedures te voorkomen. Bij meldingen of handhavingsverzoeken wordt door de toezichthouders primair de minnelijke oplossing nagestreefd om zo het aantal handhavingsbesluiten te reduceren. Dit vraagt wel wat meer tijdsinvestering van de toezichthouders en de juristen vooraan in het proces. Daarnaast is bij de handhaving van de corona-maatregelen soms een harde aanpak noodzakelijk geweest. Er is een trend merkbaar dat de toezichthouders minder vaak komen tot een minnelijke oplossing met de betrokken partijen. Inwoners, bedrijven laten het vaker aankomen op een juridisch handhavingstraject (aanschrijving, bezwaar/beroep). Bij een handhavingsverzoek zijn wij wettelijk verplicht om binnen maximaal 8 weken een besluit hierop te nemen. In 2021 waren er acht handhavingsverzoeken ingediend. Op vijf verzoeken is afwijzend besloten.

Drie verzoeken zijn gehonoreerd en is vervolgens handhavend opgetreden. Een dwangsom en bestuursdwang zijn handhavingsinstrumenten, de herstelsanctie, om overtredingen te laten beëindigen. Een handhavingsverzoek, melding of ambtshalve constatering kan aanleiding geven om handhavend op te treden door middel van een herstelsanctie. Onze werkwijze is erop gericht om met betrokken partijen tot een minnelijke oplossing te komen. Net als vorig jaar kan steeds minder worden voorkomen dat het komt tot een handhavingstraject1. In 2021 zijn 32 vooraankondigingen last onder dwangsom/bestuursdwang verstuurd. In 22 gevallen hiervan ging het om 1 gebied waar handhavend is opgetreden in Hillegom. Daarnaast is zes keer een last onder dwangsom, twee keer een last onder bestuursdwang en één keer een bouwstop opgelegd. 5.3 Bezwaar en beroep De handhavingsjuristen zijn verantwoordelijk voor de behandeling van bezwaar- en beroepschriften. Zij krijgen daarbij ondersteuning van de toezichthouders. Sinds 2020 is merkbaar dat partijen, meer dan voorheen het juridische traject starten van bezwaar en beroep. Deze trend heeft zich in 2021 doorgezet in beroepsprocedures bij de rechtbank. Dit is terug te zien in het hoge aantal behandelde bezwaren en procedures bij de rechtbank.

2 Wij ontvingen in 2021 vijf bezwaarschriften, één beroepsschrift en één hoger beroepsschrift ingediend op het gebied van handhaving. Daarnaast is één voorlopige voorziening ingediend. Er zijn zes bezwaren (waarvan een uit 2020) en één beroep ongegrond verklaard. Vier bezwaarschriften, één beroep en één hoger beroep zal in 2022 worden behandeld.

1 2

Het gaat bij twee adressen om handhaving naar aanleiding van het ISG project Het gaat bij twee adressen om een bezwaarprocedure naar aanleiding van het ISG project 15

Handhavinguitvoeringsprogramma 2021

Gemeente Hillegom

Inhoud

Samenvatting

2

1.

Inleiding

3

2.

Wettelijk kader

3

3.

Vaststelling en bevoegdheden

3

4.

Ontwikkelingen 4.1 Coronavirus 4.2 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen 4.3 Omgevingswet 4.4 Samenwerking politie 4.5 Beeldvorming BOA’s

3 3 3 4 5 5

5.

Samenwerking en integraal toezicht 5.1 Lokaal ambtelijk handhavingsoverleg 5.2 Overleg toezichthouders-vergunningverleners 5.3 Gezamenlijke handhaving buitengebied (Bollen5-gemeenten/GOM) 5.4 Aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit

5 5 6 6 6

6.

Cluster BOA 6.1 Reguliere en specifieke activiteiten 6.2 Projectmatige activiteiten 6.3 Toezicht Drank- & Horecawet

7 7 8 9

7.

Cluster BWT 7.1 Reguliere activiteiten 7.2 Bouwtoezicht 7.3 Handhavingsprojecten

9 9 9 10

8.

Urenraming 8.1 Productieve uren 8.2 Capaciteit, urenverdeling en compensatie corona gerelateerde werkzaamheden 8.3 Urenraming cluster BOA 8.4 Urenraming cluster BWT

10 10 11 12 13

9.

Handhavingsjuristen

14

10.

Monitoring en evaluatie

14

1

Samenvatting Voor u ligt het ‘Handhavinguitvoeringsprogramma 2021’ (hierna: HUP 2021). Dit is het tweede uitvoeringsprogramma dat voortvloeit uit het VTH-beleidsplan gemeente Hillegom 2020-2024. De doelstelling en prioriteiten in het kader van toezicht en handhaving zijn in dit beleid vastgelegd. Het uitvoeringsprogramma concretiseert dit beleid naar reguliere- en projectmatige activiteiten voor 2021. Het HUP 2021 omvat de werkzaamheden voor de Buitengewoon opsporingsambtenaren (hierna: BOA’s) en Bouw- en woningtoezichtinspecteurs (hierna: BWT’ers). De werkzaamheden van de BOA’s bestaan o.a. uit het afhandelen van handhavingsverzoeken, meldingen, toezicht houden op evenementen, uitvoeren van DHW-controles en het controleren van onder andere de blauwe zone, afval, hangjeugd, weekmarkt, etc. De BWT’ers handelen meldingen en handhavingsverzoeken af in het kader van o.a. illegale bouw en strijdig gebruik. Daarnaast wordt er toezicht gehouden op bouwactiviteiten en worden bepaalde misstanden, zoals strijdigheden met het bestemmingsplan projectmatig aangepakt. Voor 2021 geldt dat er veel druk ligt op de BWT’ers, de BOA’s, maar ook de handhavingsjuristen. Dit komt o.a. door de komst van het coronavirus en de Omgevingswet. Daarnaast is de capaciteit bij de BWT’ers gering.

2

1.

Inleiding

Het HUP 2021 is een wettelijke verplichting. Het doel is het inzichtelijk maken van de uit te voeren taken en de benodigde en beschikbare capaciteit zodat, indien nodig, bijgestuurd kan worden. Dit uitvoeringprogramma is een planning en daarmee een schatting van de uitvoering voor 2021. Het HUP is gebaseerd op de vastgestelde doelen en prioriteiten uit het VTH-beleid, maar door de komst van corona heeft het handhaven van de maatregelen omtrent dit virus de hoogste prioriteit gekregen. Dit zal deels ten koste gaan van de reguliere werkzaamheden van de BOA’s, BWT’ers en handhavingsjuristen. De resultaten van de uitgevoerde werkzaamheden zullen vervolgens worden geëvalueerd.

2.

Wettelijk kader

Het toezicht op de naleving van wetten is geregeld in de Algemene wet bestuursrecht. De BWT’ers en BOA’s voeren controles uit op de naleving wetten en aanverwante regelingen, zoals:          

3.

de Wet Algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo); het Besluit omgevingsrecht (hierna: Bor); de Ministeriële regeling omgevingsrecht (hierna: Mor); de Woningwet; de Wet ruimtelijke ordening (hierna: Wro); de Algemene Plaatselijke Verordening (hierna: APV); de Bouwverordening; het Bouwbesluit; de Drank- en horecawet (hierna: DHW); de Wegenverkeerswet.

Vaststelling en bevoegdheden

Het HUP 2021 wordt door het college vastgesteld en bekend gemaakt aan de gemeenteraad. De uitvoering van dit uitvoeringsprogramma wordt begin 2022 geëvalueerd. De uitkomst van deze evaluatie maakt het college tevens bekend aan de raad.

4.

Ontwikkelingen

4.1 Coronavirus De eerste (officiële) besmetting van het coronavirus in Nederland werd op 27 februari 2020 met een test vastgesteld. Sinds 11 maart 2020 als pandemie erkend. Om verdere besmetting te voorkomen worden door het ministerie maatregelen getroffen. Afhankelijk van het verloop van het aantal besmettingen worden deze aangescherpt of afgeschaald. Vanuit de veiligheidsregio zijn noodverordeningen uitgevaardigd met beperkingen die lokaal gehandhaafd moeten worden. Noodverordeningen zijn voor (crisis)situaties van beperkte tijd. De coronacrisis duurt langer. Daarom heeft het kabinet de noodverordeningen per 1 december 2020 vervangen door de tijdelijke coronawet (Tijdelijke wet maatregelen COVID-19) en regelingen. Deze wet geeft de burgemeesters en gemeenteraden bevoegdheden om dergelijke beperkingen op te leggen. De gestelde maatregelen/beperkingen dienen te worden gehandhaafd door de politie en gemeenten. Ook in Hillegom wordt er volop ingezet om de maatregelen te handhaven. Hierdoor komt er veel druk te liggen bij de medewerkers van Toezicht en Handhaving. Bovendien vinden er bijna dagelijks (afstemmings)overleggen plaats binnen de crisisorganisatie. Ook hieraan nemen diverse medewerkers van Toezicht en Handhaving deel. 4.2 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De overheid heeft ten aanzien van de VTH-taken een preventieve rol.

Aannemers, vergunninghouders, eigenaren, burgers en ondernemers in het algemeen zijn zelf verantwoordelijk voor het naleven van de regels. De maatschappelijke ontwikkeling om burgers meer te wijzen op hun eigen verantwoordelijkheid, vertaalt zich door naar het vakgebied VTH, onder de term ‘publiek 3

wat moet, privaat wat kan’ (Commissie Dekker). In het wetsvoorstel ‘kwaliteitsborging voor het bouwen’ (Wkb) wordt het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging in de bouw geïntroduceerd. Met dit nieuwe stelsel wordt beoogd meer verantwoording bij marktpartijen neer te leggen. De rol van de gemeente als bevoegd gezag verandert door het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging in de bouw. De bouwtechnische toets en het toezicht tijdens de bouw zullen in het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging in de bouw uitgevoerd worden door een marktpartij en niet meer door de gemeente. De gemeente behoudt wel haar taak voor de planologische beoordeling, welstandstoets en toetsing van de omgevingsveiligheid. Ook blijft de gemeente verantwoordelijk voor toezicht op welstand, monumenten, bestaande bouw (minimumeisen bestaande bouw en gebruikseisen) en voor de handhaving. De Wet Kwaliteitsborging heeft 3 doelen:  verbeterde (borging van de) bouwkwaliteit  verbeterde positie van de consument  stimuleren van kwaliteitsverbetering en faalkostenvermindering 5 belangrijkste veranderingen:  Onafhankelijke kwaliteitscontroleurs controleren of een gebouw voldoet aan de wettelijke technische eisen. Dit doen zij tijdens het ontwerp en op de bouwplaats. Deze controleurs heten kwaliteitsborgers;  De aannemer is verantwoordelijk voor de gevolgen van alle gebreken in de bouw die hij zelf veroorzaakt heeft.

Als er gebreken zijn, dan kan de klant de aannemer dwingen om de fouten te repareren. Ook als de klant deze fouten pas later ontdekt;  De aannemer moet de klant laten weten of en hoe hij zich heeft verzekerd tegen faillissement en risico's op schade en gebreken;  Klanten kunnen, net als in de huidige situatie, 5% van het bouwbedrag (aanneemsom) parkeren bij de notaris. Nu gaat dit bedrag automatisch naar de aannemer als het gebouw klaar is. Vanaf 1 januari 2022 keert de notaris het geld aan de aannemer uit, wanneer de klant aangeeft dat alle gebreken zijn verholpen;  Wanneer de kwaliteitsborger of de gemeente een probleem ziet, kan de gemeente de bouw stilleggen. Op 14 mei 2019 is er in de Eerste Kamer voor de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen gestemd. De verwachting is dat de wet tegelijk met de Omgevingswet (2022) in werking zal treden. De veranderingen uit de Wkb gelden (naar verwachting) tot en met 2024 alleen voor eenvoudige bouwwerken. Dit zijn bijvoorbeeld eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden. In de praktijk blijkt dat binnen het gros van de gemeenten de meeste bouwwerken onder gevolgklasse 1 vallen, waardoor deze fase de meeste impact zal hebben. Het bouwtechnische gedeelte van het werk valt daarmee deels weg bij de gemeente, wat invloed heeft op de capaciteit, zowel binnen de organisatie als buiten de organisatie.

Afhankelijk van de evaluatie zal vanaf 2025 uitbreiding van het systeem plaatsvinden naar andere meer complexe bouwwerken die vallen onder de gevolgklasse 2 en 3. Daartegenover staat de komst van de Omgevingswet waarbij de verwachting is dat meer toezicht en handhaving noodzakelijk is. Dit is verder uiteengezet in de volgende alinea. 4.3 Omgevingswet De Omgevingswet is de basis voor een nieuw regelgevingsstelsel voor de fysieke leefomgeving en behelst een grootschalige transitie van het Omgevingsrecht. In 2022 treedt de Omgevingswet volgens de huidige planning in werking. Het kabinet wil met de Omgevingswet het aantal regels verminderen, bereiken dat de verschillende plannen voor ruimtelijke ordening, milieu en natuur beter op elkaar worden afgestemd en dat duurzame projecten gestimuleerd worden. Tevens wil men meer ruimte geven aan gemeenten, provincies en waterschappen, zodat zij hun omgevingsbeleid kunnen afstemmen op hun eigen behoeften en doelstellingen. De Omgevingswet zal voor de handhaving verandering brengen. Zo kunnen er onder invloed van het omgevingsplan (in plaats van bestemmingsplannen) meer mogelijkheden komen voor vergunningsvrije activiteiten. Voor een deel van de taakuitvoering betekent dit een verschuiving van vergunningsverleningswerkzaamheden naar het houden van toezicht achteraf.

Hiermee valt onder de Omgevingswet de ‘voortoets’ (vergunningverleningsfase), echter afhankelijk van het omgevingsplan, deels weg. Dat betekent dat bedrijven en burgers gemakkelijker (onbewust) een overtreding kunnen begaan. Er komt hierdoor, naar verwachting, een groter accent te liggen op de handhaving. 4

Naast het leveren van (digitale) producten en diensten zal de faciliterende, adviserende, informerende en controlerende rol van de gemeente in samenwerking met haar inwoners en ondernemers toenemen. Flexibiliteit in benadering en contact is dus belangrijk. Onze inwoners en ondernemers worden vaker samenwerkingspartners. Aangezien de invoering van de Omgevingswet de organisatie voor een breed scala aan ontwikkelopgaven stelt, is er voor gekozen om de implementatie van de Omgevingswet volgens een programmastructuur uit te voeren. We werken met drie programmalijnen, waarbinnen een aantal deelprojecten is gedefinieerd. We houden de drie programmalijnen aan die ook landelijk zijn voorgesteld. (Vanuit het VNG programma "aan de slag met de omgevingswet"). 1. Programmalijn Omgevingswet en instrumenten. Deze programmalijn omvat het opstellen van de kerninstrumenten zoals voorbeeld de Omgevingsvisies en Omgevingsplannen. 2. Programmalijn Anders werken. Deze programmalijn omvat de deelprojecten Serviceformules, Cultuurverandering en Organisatieinrichting. 3. Programmalijn Digitaal stelsel omgevingswet. Deze programmalijn omvat diverse ondersteunende projecten ( aanschaf en integreren nieuwe applicaties) die de lijnen 1 en 2 faciliteren en er voor zorgen dat we tijdig kunnen aansluiten op de Landelijke voorziening van het digitale stelsel Omgevingswet.

De uitwerking van de programmalijnen wordt door de organisatie projectmatig aangepakt. De drie programmalijnen zijn verbonden én werken deels aan de ontwikkeling/invulling van een aantal andere thema’s die ook in de HLT-samen organisatie-agenda is opgenomen. Het gemeenschappelijk doel van de programma’s is het realiseren van een organisatie die Omgevingswet-proof is. Daarin wordt ook nadrukkelijk de uitvoering en borging van de VTH taken meegenomen, met name daar waar het de programmalijn Anders werken betreft. 4.4 Samenwerking politie Landelijk en ook lokaal gezien heeft de politie te kampen met steeds minder capaciteit op straat. De politie is genoodzaakt om prioriteiten te stellen. Er kan dus door de gemeente minder worden teruggevallen op de politie. De gemeente was voor de uitbraak van corona in 2020 al genoodzaakt om in sommige gevallen een beveiligingsdienst in te zetten. Nu dienen, naast de reguliere werkzaamheden, ook de corona-maatregelen gehandhaafd te worden. Doordat de middelen beperkt zijn, is intensieve samenwerking van groot belang. Daarom vindt er regelmatig overleg plaats tussen de gemeente en politie (zie ook paragraaf 5.1) en wordt de samenwerking gezocht door bijvoorbeeld samen te surveilleren op het gebied van o.a. hangjongeren, illegale evenementen en het donkere dagen offensief.

4.5 Beeldvorming BOA’s Burgers komen vaak pas in aanraking met de BOA’s als er repressief wordt gehandeld. Maar de BOA’s zijn ook erg actief op het gebied preventie. Helaas is dit niet bij een ieder bekend en is het een vaak gehoorde klacht dat men weinig BOA’s ziet op straat. Het is daarom van belang dat de BOA’s meer zichtbaar zijn en laten zien wat zij zoal doen op een werkdag. Door gebruik te maken van de sociale media willen de BOA’s dit beeld veranderen.

5.

Samenwerking en integraal toezicht

Om de handhaving effectief te organiseren is onderlinge afstemming en samenwerking nodig. Daarnaast moeten multidisciplinaire controles, met bijvoorbeeld de brandweer, zo veel mogelijk gezamenlijk worden uitgevoerd. Dit wordt bereikt door goede communicatie en afspraken met vergunningverleners en toezichthouders van de andere taakvelden. 5.1 Lokaal ambtelijk handhavingsoverleg Periodiek vinden bij de BWT’ers handhavingsoverleggen plaats om o.a. handhavingszaken te bespreken. Afhankelijk van de agenda nemen ook collega’s van buiten het cluster en externen deel, zoals politie, brandweer, andere gemeenten, Provincie, Waterschap en Omgevingsdienst. De BOA’s hebben ten tijde van corona drie keer per week een briefing met o.a. de politie, jeugdwerk. 5

Als corona achter de rug is, zal er weer worden teruggekeerd naar het reguliere afstemmingsoverleg. Deze vindt tweemaal per week plaatst. De politie schuift hier regelmatig bij aan. Daarnaast nemen de BOA’s geregeld deel aan de politiebriefing. De gedeelde informatie kunnen de BOA’s gebruiken om de leefbaarheid in de gemeente te bevorderen en de politie om de veiligheid te handhaven. 5.2 Overleg toezichthouders-vergunningverleners Tijdens het proces tot afgifte van vergunningen kan er informatie beschikbaar komen waaruit blijkt dat er risico’s bestaan voor strijdig gebruik en/of de naleving van (bouw)technische regels. Daarom vindt er overleg plaats tussen toezichthouders, vergunningverleners en de betreffende teamleiders. Doel is om de beschikbare uren voor toezicht zo resultaatgericht mogelijk in te zetten.

Hieronder volgen integrale projecten in het kader van samenwerking en integraliteit: 5.3 Gezamenlijke handhaving buitengebied (Bollen5-gemeenten/GOM) In het kader van de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport (ISG), die in juli 2016 is vastgesteld door onder meer de raden van Hillegom, Lisse en Teylingen, zijn afspraken gemaakt omtrent stringenter handhaven in het buitengebied. Een eenduidige en actieve aanpak van strijdig gebruik is belangrijk voor de effectiviteit van het ruimtelijke beleid in het buitengebied, zoals vastgelegd in de ISG. In 2019 is HLT-breed gestart met handhaving in het buitengebied om de doelstellingen van de ISG te kunnen realiseren. Met de input van de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM), team Beleid en Planvorming, de portefeuillehouders en de burgemeesters is Team Toezicht en Handhaving allereerst gestart met de prioriteiten uit een grotere lijst met strijdigheden en is met deze ervaring een Plan van Aanpak opgesteld. Het Plan van Aanpak is met alle betrokkenen besproken en is nu de basiswerkmethode. Er vindt afstemming plaats met de andere bollen-gemeenten (Katwijk, Noordwijk), omdat zij eenzelfde project gaan starten. Het doel van dit project is om de strijdigheden in het buitengebied aan te pakken. Hierbij ligt de nadruk op de voor bollenteelt beschermde gronden.

Voor de BWT’ers betekent dit het volgende:  Het uitvoeren van controles aan de hand van de lijst van de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM). Deze lijst zal worden aangevuld met overtredingen die de BWT’ers verder in het buitengebied aantreffen;  Gesprekken voeren met overtreders/betrokkenen;  Het opstellen van constateringsrapporten;  Het doen van legalisatieonderzoeken;  Mediation;  Indien er geen oplossing wordt gevonden om de betreffende overtreding op te heffen, zal het handhavingstraject worden voortgezet. Daarnaast zullen de BWT’ers, omdat zij bij de uitvoering van dit project veel in het buitengebied aanwezig zijn, tevens toezicht houden op ondermijningszaken. Het is een omvangrijk en langlopend project waarvoor in de begroting van HLT vanaf 2019 (4 jaar) extra middelen beschikbaar zijn gesteld. 5.4 Aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit Delicten als overvallen, woninginbraken, straatroof en geweld zijn de afgelopen jaren fors gedaald, maar onzichtbare vormen van criminaliteit ondermijnen de samenleving. Ook in de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen blijkt sprake te zijn van criminele, ondermijnende activiteiten en misstanden. Zo zijn er verschillende signalen van kleine ‘witwasbedrijven’ waar je zelden klanten ziet, hennepkwekerijen en arbeidsuitbuiting.