Db03 Raadsbrief Veiligheidsjaarplan Hillegom 2025.pdf
Tekst van het document
Raadsbrief
Veiligheidsjaarplan Hillegom 2025 aan: datum:
de raad van de gemeente Hillegom
ons kenmerk: Z-25-424671 datum collegevergadering: 11 maart 2025 Dhr. R. ter Hark portefeuillehouder: behandelend ambtenaar: emailadres: telefoon: embargo: programma:
Charlotte Ooms c.ooms@hltsamen.nl 14 0252 ☐ Bestuur
In december 2023 heeft uw raad het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027 Hillegom (IVB) vastgesteld. Daarin zijn de prioriteiten en thema’s voor deze periode bepaald. Ter uitvoering van dit IVB leggen wij u ter kennisname het Veiligheidsjaarplan Hillegom 2025 (VJP) voor. Uit de verschillende veiligheidsthema’s die allemaal aandacht verdienen, zijn vier thema’s als prioriteit geselecteerd. De overige veiligheidsthema’s worden als overig thema gekwalificeerd. Een prioriteit houdt in dat we daar samen met de partners de aankomende drie jaar op inzetten. Voor de overige thema’s geldt dat we het bestaande beleid continueren. De veiligheidsthema’s Jeugd en veiligheid, Georganiseerde ondermijnende criminaliteit, Zorg en veiligheid en Digitale veiligheid zijn uitgewerkt in bijgesloten VJP Hillegom 2025. In dit VJP worden de door de raad vastgestelde prioriteiten en thema’s verder uitgewerkt. Er wordt teruggeblikt op de doelstellingen vanuit het VJP 2024 aan de hand van (politie)cijfers. Daarnaast zijn doelstellingen vastgesteld voor de periode van onderhavig VJP. De acties, welke moeten zorgen dat de doelstellingen behaald worden, staan eveneens beschreven. De inzet vanuit Team Openbare Orde, Veiligheid en Crisisbeheersing komt uit de bestaande capaciteit.
Bijlagen: Veiligheidsjaarplan Hillegom 2025
1
Veiligheidsjaarplan Hillegom
2025
Inhoudsopgave
Voorwoord
2
Inleiding
4
1. Prioriteiten
6
1.1. Jeugd en veiligheid
6
1.2. Georganiseerde ondermijnende criminaliteit
12
1.3. Zorg en veiligheid
17
1.4. Digitale veiligheid
22
2. Overige veiligheidsthema’s
27
2.1. Klassieke criminaliteit
27
2.2. Fysieke veiligheid
29
2.2.1. Verkeersveiligheid 2.2.2. Brandveiligheid 2.2.3. Externe veiligheid 2.2.4. Crisisbeheersing 2.3. Bedrijvigheid en veiligheid
33
2.4. Overige inzet boa’s
36
1
Voorwoord Veiligheid raakt ons allemaal. Samen met onze partners zoals politie, het Openbaar Ministerie en jongerenwerk, maar ook samen met onze inwoners zetten wij ons in om Hillegom veilig te houden. Dat werpt zijn vruchten af; inwoners van Hillegom geven de veiligheidsbeleving een 7,6 (Veiligheidsmonitor 2023). Daarmee scoren we hoger dan het landelijk gemiddelde (7,5). In gesprekken met inwoners en ondernemers viel het mij op dat zij zeer betrokken zijn bij Hillegom. Dat is belangrijk, omdat we allemaal een verantwoordelijkheid hebben in het veilig houden van ons dorp. En dat gebeurt nu al; inwoners doen meldingen over verdachte situaties, helpen elkaar als het wat minder goed met iemand gaat of werken als vrijwilliger bij de brandweer. Ik ben een trotse burgemeester van dit prachtige dorp.
Veiligheidsjaarplan 2025 Elk jaar maken we een Veiligheidsjaarplan (VJP). Hierin wordt beschreven wat wij doen op het gebied van veiligheid en hoe er wordt ingezet op verschillende prioriteiten. De prioriteiten zijn Jeugd en veiligheid, Georganiseerde ondermijnende criminaliteit, Zorg en veiligheid en Digitale Veiligheid. Ook wordt de inzet op de thema’s beschreven. De thema’s zijn Klassieke criminaliteit, Fysieke veiligheid en Bedrijvigheid en veiligheid. Daarnaast wordt in het VJP een terugblik gegeven op 2024. We hebben in 2024 gelukkig weinig grote incidenten gehad. Wel heb ik, in de eerste maanden dat ik burgemeester was, direct een aantal bestuurlijke maatregelen moeten nemen. Zoals bijvoorbeeld een last onder dwangsom in verband met dealen in drugs of het afgeven van een tijdelijk huisverbod bij huiselijk geweld. Ingrijpende maatregelen, maar wel noodzakelijk om een vuist te maken tegen (ondermijnende) criminaliteit en ongewenst gedrag. Er ging ook veel goed. De feestweek en de kermis verliepen feestelijk en zonder grote incidenten. Tijdens de jaarwisseling liep ik met de politie mee. Dit maakte indruk op mij; er gebeurt zoveel op zo’n avond. De politie is continu aan het schakelen tussen verschillende situaties. Gelukkig verliep de jaarwisseling in Hillegom rustig. Wel was er ook dit jaar weer schade door vuurwerk aan gemeentelijke eigendommen.
Dat is jammer, want met het geld om dit te repareren of vervangen, hadden we liever andere dingen gedaan. Vooruitblik Dit jaar kijk ik uit naar de evenementen in het dorp. Als burgemeester maak ik veel evenementen voor de eerste keer mee. Het is voor mij ook een goed moment om met onze inwoners in contact te komen. Helaas gaat dit jaar het Hillegoms Muziekfeest niet door vanwege de druk op de politie organisatie door de NAVO-top. We blijven ook dit jaar inzetten op het vergroten van de veiligheid en bewustwording. Een fiets wordt minder snel gestolen als hij op twee sloten staat en inbrekers slaan minder snel hun slag als een woning goed afgesloten is en er een lichtje brandt. Voor een deel van onze plannen zijn we ook afhankelijk van de politie en het Openbaar Ministerie. De realiteit is dat beide organisaties een grote druk ervaren, waardoor men niet altijd kan doen wat ze zouden willen. Dit vraagt afstemming over prioritering van capaciteit.
2
Samen Er gebeurt veel in de wereld. Er zijn oorlogen en grote politieke tegenstellingen. Dit zorgt voor polarisatie, waarbij inwoners tegenover elkaar kunnen komen te staan. Het is goed om te beseffen dat wij vandaag de geschiedenis van morgen schrijven. En als geschiedenis je iets leert, dan is dat dat er altijd perspectief is, kans op verandering, hoop. En dat we allemaal, ieder afzonderlijk, invloed hebben op de kant waarop we naartoe bewegen door de keuzes die we maken. Daarom roep ik u op om oog te hebben voor anderen, open te staan voor andere meningen en de ander altijd als gelijkwaardige te behandelen. Alleen samen komen we verder.
Roberto ter Hark Burgemeester
3
Inleiding Integraal veiligheidsbeleid 2024 – 2027 De gemeenteraad heeft in december 2023 het IVB 2024 – 2027 vastgesteld. Het IVB is de kapstok voor het Veiligheidsjaarplan (VJP). De prioriteiten tot en met 2027 zijn: 1. 2. 3. 4.
Jeugd en veiligheid Georganiseerde ondermijnende criminaliteit Zorg en veiligheid Digitale veiligheid
Naast bovengenoemde prioriteiten zijn de overige veiligheidsthema’s ook van belang. Hier blijft aandacht voor, zodat het huidige niveau op deze thema’s minimaal gecontinueerd kan worden. De overige thema’s zijn: 1. 2.
Klassieke criminaliteit Fysieke veiligheid
3. Bedrijvigheid en veiligheid Veiligheidsjaarplan Jaarlijks wordt het VJP opgesteld. In het VJP wordt beschreven welke inzet er per prioriteit of thema is gepland en welke gemeentelijke afdelingen en samenwerkingspartners hierbij betrokken zijn. Daarnaast wordt beschreven welke resultaten afgelopen jaar zijn behaald; dit gebeurt zowel cijfermatig als beschrijvend.
Financiën De werkzaamheden, voortvloeiend uit het VJP, worden voor het team Openbare Orde en Veiligheid (OOVC) en de boa’s in beginsel kostenneutraal uitgevoerd. Mochten er projecten zijn waar onverwacht (meer) financiën voor nodig zijn, dan zal dit op de reguliere wijze aan de gemeenteraad voorgelegd worden.
Verantwoording en planning inzet boa’s Tot en met 2024 werden de uren en de inzet van de boa’s verantwoord in het Handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP). Aangezien sinds oktober 2024 de boa’s en het team Openbare Orde en Veiligheid zijn samengegaan in het team Openbare Orde, Veiligheid en Crisisbeheersing, is ervoor gekozen om de verantwoording van de boa’s volledig toe te voegen aan het VJP. Zo wordt het VJP een integraal teamplan. De boa’s doen veel als het gaat om de leefbaarheid in Hillegom. Ze controleren bijvoorbeeld blauwe zones, staan in contact met de jeugd om overlast te voorkomen en controleren of wordt voldaan aan de vergunningsvoorschriften voorafgaand aan een evenement. Ook komen de boa’s vaker in aanraking met personen met onbegrepen gedrag. Ze zijn een spin in het web en hebben een belangrijke signalerende functie. In het VJP staan de geraamde uren, alsook de verantwoording van wat de boa’s in 2024 hebben gedaan.
Effectiviteit Het meten van effectiviteit van het veiligheidsbeleid is niet eenvoudig. Niet alleen de inzet van de gemeente en haar partners hebben invloed op de cijfers. En hoe meet je de effecten van preventie? In dit Veiligheidsjaarplan brengen we de cijfers in kaart. We zetten cijfers af tegen het inwoneraantal, zodat we een vergelijking kunnen maken met het landelijk gemiddelde. Daarnaast vermelden we, zoals hierboven aangegeven, de uren die de boa’s hebben om in te
4
zetten op de prioriteiten en thema’s. Zo krijgen we een vollediger beeld van de inzet en de resultaten. Belangrijk om te vermelden is dat de uitkomsten van de effectindicatoren nooit volledig toe te schrijven zijn aan het door de gemeente gevoerde beleid. Andere zaken, zoals landelijk beleid en andere prioritering van de inzet van politie hebben eveneens invloed op de cijfers.
5
1. Prioriteiten In dit hoofdstuk worden de prioriteiten uit het IVB beschreven. Met behulp van een terugblik wordt inzichtelijk gemaakt welke resultaten er in 2024 op deze onderwerpen zijn behaald. Vervolgens worden doelstellingen voor 2025 geformuleerd en wordt er een overzicht gegeven van concrete maatregelen en acties die in samenwerking met interne en externe partners in 2025 worden uitgevoerd. Aan deze maatregelen en acties worden waar mogelijk meetbare effectindicatoren gekoppeld, waarmee we zowel onze inspanningen als resultaten kunnen afmeten en evalueren. Vooraf moet de kanttekening worden geplaatst dat mogelijk enkele maatregelen en/of acties niet worden genomen of uitgevoerd omdat de actualiteit ons dwingt andere onderwerpen of maatregelen op te pakken.
1.1.
Jeugd en veiligheid De jeugd vormt een belangrijke pijler in onze samenleving. Landelijk wordt de zorg gedeeld om jongeren die afglijden in, met name de, georganiseerde drugscriminaliteit. Jongeren die in de Rotterdamse haven worden ingezet als ‘uithaler’, of tieners die explosieven voor woningen neerleggen. Ondanks deze berichten zijn jongeren minder vaak betrokken bij strafbare feiten. Wanneer zij betrokken zijn, dan gaat dit vaker om zware feiten. Met het grootste deel van de jeugdigen gaat het gelukkig goed. Een klein deel van de jongeren komt voor uitdagingen te staan, waarin zij niet de gewenste afweging maken. Om te voorkomen dat jongeren beslissingen nemen waardoor zij uiteindelijk in aanraking komen met justitie, is het van belang dat ouders, scholen, politie, boa’s, jongerenwerk en de zorg tijdig signaleren wanneer het minder goed gaat met de jongere. Het
aansluiten bij hun leefwereld en vanuit verbinding het contact aangaan is hierbij van belang. Hierbij dient de online leefwereld ook niet uit het oog te worden verloren. De aanwezigheid van groepjes jongeren in het straatbeeld roept vaak een gevoel van onveiligheid op. Het is voor jongeren belangrijk dat zij elkaar ontmoeten, maar ook om hun positie ten opzichte van de samenleving te verkennen. We pleiten daarom voor het normaliseren van ‘hangen’ door jongeren, waar dit geen overlast oplevert.
6
Terugblik 2024 De Zorg- en Veiligheidstafel Jeugd is ook in 2024 voortgezet. In 2023 is onder de aangesloten partners geëvalueerd wat zij vinden van de Zorg- en Veiligheidstafel Jeugd. Hieruit kwam naar voren dat de partners tevreden zijn met de Zorg- en Veiligheidstafel Jeugd. De partners kunnen elkaar beter vinden sinds ze deelnemen aan de Zorg- en Veiligheidstafel. Omdat zij elkaar goed kunnen vinden bleek het niet meer noodzakelijk om elke 4 weken een algemene Zorg- en Veiligheidstafel te houden. In 2024 is daarom de frequentie teruggebracht naar eens per 6 weken. Daarnaast is besloten om 2 keer per jaar een themabijeenkomst te houden voor alle convenantpartners. Tijdens een themabijeenkomst wordt dieper ingegaan op een specifiek thema. In 2024 heeft inmiddels 1 themabijeenkomsten plaatsgevonden. Hier werd positief op gereageerd. In 2025 wordt geëvalueerd hoe het terugbrengen in frequentie van de algemene Zorg- en Veiligheidstafels en het invoeren van de themabijeenkomsten wordt ervaren en of dit voortgezet moet worden. In 2024 is het werkproces herzien en is een nieuwe convenantpartner toegetreden: Veilig Thuis. Er is een factsheet gemaakt over het aanmeldproces, welke is gedeeld onder de convenantpartners. Hierna werden meer aanmeldingen gedaan. In Hillegom zijn in 2024 27 jongeren anoniem besproken op een Zorg- en Veiligheidstafel.
Dit was voor de betreffende partners voldoende om verder te kunnen met de casus. Er is 1 jongere besproken op een individuele Zorg- en Veiligheidstafel Jeugd. Het jongerenwerk is niet alleen actief op straat en in het jongerencentrum, zij zijn ook aanwezig geweest binnen het Fioretti College. De jongerenwerkers zijn aanwezig in de pauze, bieden een maatwerkklas om thuiszitters tegen te gaan en er is een leerlingloket, waar leerlingen naartoe gaan als zij tijdelijk niet in de klas mogen zitten. Doordat jongerenwerk ook op school aanwezig is, raken jongeren meer vertrouwd met het jongerenwerk. Dit kan een positief effect hebben op de contacten die jongerenwerkers op straat met jongeren hebben. Daarnaast voorkomt de inzet van jongerenwerk op school ook dat jongeren vroegtijdig het schoolterrein verlaten, wat mogelijk overlast in de buurt voorkomt.
Overige inzet •
In 2024 heeft 1 jongeren een gebiedsverbod gekregen voor de kermis en de najaarsfeesten in verband met eerder gedrag dat de openbare orde in Hillegom verstoorde.
•
Er zijn boa’s opgeleid tot jeugdboa. In deze opleiding hebben zij geleerd hoe contact te maken met verschillende groepen jongeren en in verschillende omstandigheden. Ook hebben zij geleerd groepsdynamische processen te herkennen en te doorzien.
•
Er zijn gesprekken gevoerd met het Fioretti College over het opstarten van de doorlopende leerlijn als onderdeel van Dealbreakers binnen de school. Er is positief gereageerd. In 2025 wordt gestart met de doorlopende leerlijn.
•
Er zijn verschillende voorlichtingen en bijeenkomsten gegeven, gericht op de belevingswereld van jongeren. Zo heeft jongerenwerk in de kerstvakantie een voetbaltoernooi georganiseerd, waarbij in de pauzes voorlichting is gegeven over vuurwerk en vapen. De politie heeft EPJO-lessen gegeven op basisscholen, waarbij jongeren worden gewezen op de risico’s van bepaalde keuzes.
•
7
Er hebben kluisjescontroles plaatsgevonden bij het Fioretti College.
•
De online game HackShield is ook in 2024 ingezet om kinderen digitaal weerbaarder te maken.
•
Er zijn gesprekken geweest tussen ondernemers, het Fioretti College, politie en de gemeente over de overlast die leerlingen van het Fioretti College soms veroorzaken in het centrum van Hillegom. Het Fioretti College probeert actief om te voorkomen dat de leerlingen tijdens schooltijden ongeoorloofd van het schoolplein gaan om het centrum in te gaan.
•
Er is door de boa’s, de politie en het jongerenwerk ingezet in het tegengaan van jeugdoverlast op de Hoofdstraat en op het Henri Dunantplein. Ondanks dat de overlast is verminderd blijft dit een aantrekkelijke plek voor jongeren. De verwachting is dat de overlast periodiek terugkeert; hier is vanuit de gemeente aandacht voor.
•
We hebben, samen met het sociaal domein, ingezet op het versterken van de samenwerking met Nidos, om zo de kwetsbare doelgroep die zij begeleiden goed in beeld te krijgen.
Indicatoren Onderstaande indicatoren geven zicht op de ontwikkeling op het gebied van jeugd en veiligheid. Waar mogelijk is deze ontwikkeling afgezet tegen Nederland. Dit stelt ons in staat om de resultaten van Hillegom te vergelijken met Nederland (het gemiddelde).
Jeugdoverlast
Jeugdoverlast
Hillegom absoluut 2023 136
Hillegom absoluut 2024
Hillegom per 1000 inwoners
Nederland per 1000 inwoners
Streven 2025
110
4,8
5
110
De jeugdoverlast is lager dan in 2023. Er is een afname van 19%. Dit komt ook overeen met het beeld van de boa’s, de politie en het jongerenwerk. Zij geven aan dat het rustig is wat betreft overlast door jeugd. Het aantal meldingen is lager dan het landelijk gemiddelde. Aangezien het aantal jeugdoverlastmeldingen relatief laag is, is het streven voor 2025 dat dit niet stijgt.
Zorg- en Veiligheidstafel Jeugd Individuele ZV-tafel Anonieme casus Groepsaanpak
2023 2 13 0
2024 1 27 0
Er is in 2024 1 jongere besproken op de Zorg- en Veiligheidstafel Jeugd. In 2023 waren dit er 2. Het aantal anonieme casussen dat is besproken is ruim verdubbeld; van 13 in 2023 naar 27 in 2024. Dit is een positieve ontwikkeling, omdat de problematiek van deze jongeren vaak nog relatief klein is. Hierdoor kan er meer preventief ingezet worden, in afstemming tussen de inbrengende partij en een of meerdere andere deelnemer(s) van de Zorg- en Veiligheidstafel Jeugd. Ook in 2024 zijn er geen groepsaanpakken geweest.
8
Jeugdhulp Jeugdhulp Jeugdbescherming Jeugdreclassering
Percentage Hillegom 2024 14,2 0,8 0,3
Percentage Nederland 2024 11,5 0,9 0,3
Verwijzingen n.a.v. strafbaar feit 2023 2024 Halt 14 6 JPT 5 Nog niet bekend* * In verband met een technisch mankement bij HECHT zijn de cijfers van JPT voor Hillegom over 2024 nog niet beschikbaar.
Het Jeugd Preventie Team (JPT) biedt ook trajecten aan jongeren die in verband met een licht strafbaar feit in aanraking komen met politie. In Hillegom, Lisse en Teylingen zijn er in 2024 34 jongeren verwezen naar het JPT in verband met een dergelijke reprimande.
Inzet boa’s Jeugd en veiligheid Toezicht op jeugd Jeugdoverlast/hangjeugd Vuurwerkcontroles Deelname jeugd in de buitenruimte overleg
Gepland 100 175 50 8
Geregistreerd 295 0* 83 8
*De toename van de uren ‘toezicht op jeugd’ kan voor een groot deel worden verklaard doordat er niet is geschreven op ‘jeugdoverlast/hangjeugd’. Dit zijn controles op vrijdagavond op bekende locaties waar jeugdigen vaak zijn. Deze controles zijn uitgevoerd, maar niet als zodanig geregistreerd. Er is hier dus sprake van een registratie-effect. De uren voor de vuurwerkcontroles zijn overschreden. Dit heeft te maken met een toename van meldingen vroeg in het jaar waar inzet op nodig was. Daarnaast is er een projectmatige aanpak op vuurwerkoverlast ingezet, wat meer uren heeft gevraagd dan in totaal gepland. Er zijn hierdoor waarnemingen gedaan waarop politie kon doorpakken.
Registraties boa’s Jeugd en veiligheid Jeugdoverlast Vuurwerkoverlast
2023 19 0
2024 223 46
Er is in 2024 meer gestuurd op het door de boa’s laten registreren van de overlast die zij waarnemen. Zo worden locaties beter inzichtelijk en wordt ook de inzet van de boa’s zichtbaarder. Dit verklaart de toename van de cijfers ten opzichte van 2023.
Doelstellingen en acties 2025 Jongeren een veilige omgeving bieden waarin zij zich kunnen ontwikkelen en onderdeel van de samenleving uitmaken. Een ambitie die voor élke jongere geldt. We zien dat ook afgelopen jaar de jeugdoverlast op een relatief laag niveau was; dit houden we zo. Er wordt blijvend ingezet op
9
samenwerking middels de Zorg- en Veiligheidstafel Jeugd. Partners weten elkaar goed te vinden. In 2025 worden de basisscholen benaderd via het directeurenoverleg om de bekendheid van de Zorg- en Veiligheidstafel Jeugd onder basisscholen te vergroten. HackShield wordt voortgezet, waardoor we nog meer kinderen bereiken en daarmee hun kans op online slachtofferschap verkleinen. We hopen dit jaar weer junior cyberagents te kunnen huldigen. In 2025 starten we met de doorlopende leerlijn van Dealbreakers. Dealbreakers is gericht op het voorkomen dat jongeren kiezen voor ‘snel geld’ en zo in de drugscriminaliteit belanden. De doorlopende leerlijn is hier een onderdeel van. Daarnaast wordt de totaalaanpak van Dealbreakers ingebed in de bestaande structuren.
Partners Bovenstaande doen wij niet alleen. Onze partners op het gebied van Jeugd en veiligheid zijn: Intern Extern
OOVC inclusief boa’s, Maatschappelijke Ontwikkeling (MO) Politie, Openbaar Ministerie, Welzijnskwartier (jongerenwerk), het Fioretti College, basisscholen, Halt, Brijder, Regionaal Bureau Leerrecht (RBL), Jeugd Preventie Team (JPT), Jeugdbescherming West, William Schrikker Groep (WSG), Voor Ieder 1, Zorg- en Veiligheidshuis Hollands Midden, HackShield, inwoners
Om bovenstaande doelstellingen te behalen, zetten we in op onderstaande acties:
Preventief Wat Voorlichtingen m.b.t. risicovol gedrag // alcohol- en drugsgebruik, online gedrag zoals sexting, wapenbezit- en gebruik Educatief programma jongeren (epjo) // misdaadpreventie voor groep 7 en 8. HackShield // online game over digitale veiligheid Jongerenwerk op School // jongerenwerk zet coaching in op het Fioretti College Verbinding maken met Hillegomse jeugd op straat (ambulant) zodat zorgen sneller opgepakt worden en overlast wordt voorkomen Verwijzingen naar JPT door politie bij licht strafbaar feit of zorg om groepsdruk etc. Voorkomen van jonge aanwas (project Dealbreakers vanuit het RIEC) op het Fioretti College Hillegom
Trekker Halt, Brijder, jongerenwerk
Wanneer Doorlopend
Politie
Doorlopend
OOVC Welzijnskwartier, Fioretti College Boa’s, politie, jongerenwerk
Doorlopend Doorlopend
Politie, JPT
Doorlopend
OOVC, MO
Doorlopend
Trekker OOVC, MO
Wanneer Doorlopend
OOVC, MO
2025
Doorlopend
Uitvoering Wat Zorg en Veiligheidstafel Jeugd // overleg met aangesloten zorg- en veiligheidspartners om algemene ontwikkelingen onder jeugdigen te bespreken. Ook wordt casuïstiek besproken en een gezamenlijk plan (maatwerk) vastgesteld. Voorlichting over Zorg- en Veiligheidstafel Jeugd bij basisscholen via het Directeurenoverleg
10
Jeugd in de Buitenruimte overleg (JIB) om zicht te houden op overlastlocaties Inzet procesregisseur zorg en veiligheid bij complexe casuïstiek waar ontschotting nodig is Uitvoering geven aan schoolconvenant van het Fioretti College, bijvoorbeeld d.m.v. kluisjescontrole Herzien schoolconvenant Fioretti College Totaalaanpak Dealbreakers inbedden in de bestaande structuren
OOVC, boa’s, politie, jongerenwerk MO
Doorlopend
OOVC, politie, Fioretti College OOVC, politie, Fioretti College OOVC, MO
Doorlopend
Trekker Halt, politie, boa, Regionaal Bureau Leerrecht, OOVC OOVC
Wanneer Doorlopend
Doorlopend
2025 2025 e.v.
Repressief Wat Verwijzen naar Halt n.a.v. strafbaar feit of ongeoorloofde afwezigheid school Bestuurlijke maatregelen // o.a. gebiedsverbod bij overlastgevende of criminele jeugdgroepen
Doorlopend
Inzet boa’s (uren) Toezicht op (hang)jeugd Vuurwerkcontroles
2025 275 100
Om het eenduidig registreren van de inzet door de boa’s op de prioriteit Jeugd en veiligheid te verbeteren is de registratie vereenvoudigd. De categorieën Toezicht op jeugd (regulier), Jeugdoverlast/hangjeugd en deelname JIB overleg (2024) zijn voor 2025 samengevoegd in ‘Toezicht op (hang)jeugd’.
11
1.2
Georganiseerde ondermijnende criminaliteit
Zonder hulp van de bovenwereld, geen succesvolle onderwereld. (Georganiseerde) ondermijnende criminaliteit vindt ook in Hillegom plaats. Criminele ondernemers zijn voor hun bedrijfsvoering afhankelijk van allerlei legale voorzieningen en sectoren in de bovenwereld. In de verwevenheid die daardoor ontstaat tussen de onder- en de bovenwereld, schuilt het ondermijnende karakter van de (georganiseerde) criminaliteit. Er zijn verschillende signalen van (georganiseerde) ondermijnende criminaliteit, onder meer kleine (‘witwas’)bedrijven waar je zelden klanten ziet, hennepkwekerijen en arbeidsuitbuiting, maar ook vastgoedfraude. De maatschappelijke effecten van ondermijning zijn op het eerste gezicht minder zichtbaar en voelbaar, maar hebben een grote impact op inwoners, ondernemers en het openbaar bestuur. Het gaat om zaken als: overlast van drugshandel, misbruik/uitbuiting van personen en criminele investeringen in de bovenwereld. Dit kan leiden tot vervlechting van onder- en bovenwereld met verslechtering van het ondernemersklimaat en verpaupering van wijken en buurten tot gevolg. We staan daarom samen met onze partners schouder aan schouder in de aanpak van (georganiseerde) criminaliteit die onze samenleving ondermijnt. Belangrijke onderdelen van de aanpak zijn werken aan een weerbare samenleving en organisatie.
Terugblik 2024 Om het bewustzijn rond het thema ondermijning bij zowel medewerkers als bestuurders blijvend te vergroten, is in 2024 de elearning ‘Ondermijning voor elke ambtenaar’ gelanceerd. Deze e-learning is veelvuldig onder de aandacht gebracht op intranet en daarnaast ook opgenomen in het onboardingsprogramma voor nieuwe medewerkers. Om daarnaast ook de bewustwording binnen de samenleving te vergroten en de meldingsbereidheid bij inwoners en ondernemers te verhogen hebben we ons in het vierde kwartaal van 2024 aangesloten bij de regio brede MMA campagne gericht op ondermijnende criminaliteit op en rond bedrijventerreinen. Het afgelopen jaar zijn in Hillegom 3 preventieve integrale controles uitgevoerd. Een voorbeeld hiervan is de controle van het buitengebied in december 2024. Tijdens deze onaangekondigde actie werd gecontroleerd of eigenaren en huurders zich aan de regels houden met als doel het tegengaan van ondermijning. Daarnaast heeft het Haags Economisch Interventieteam (HEIT) samen met de gemeente en andere samenwerkingspartners een supermarkt in Hillegom gecontroleerd. Het verschil met een preventieve integrale controle, is dat de controle van het HEIT wordt uitgevoerd op basis van meldingen en signalen afkomstig uit de omgeving. Tijdens
12
deze controle zijn verschillende overtredingen geconstateerd waar door de partners op wordt doorgepakt. Verder zijn er in 2024 signalen opgepakt en uitgewerkt en is lopende casuïstiek gecontinueerd. De meeste signalen in 2024 waren drugsgerelateerd (65%). De overige signalen hadden onder andere betrekking op malafide bedrijvigheid, misbruik van vastgoed en vermoedens van mensenhandel. In 2024 zijn in Hillegom 3 casussen in RIEC verband opgepakt, waarbij de gemeente samen met ketenpartners naar aanleiding van ingebrachte signalen gerichte controles heeft uitgevoerd. Ook heeft de burgemeester meerdere bestuurlijke waarschuwingen en maatregelen opgelegd in het kader van ondermijning. Daarnaast zijn er in 2024 voorbereidende werkzaamheden verricht voor de uitrol van de totaalaanpak Dealbreakers van het RIEC. Dit project richt zich op het voorkomen van jonge aanwas in (onder andere) de drugscriminaliteit en gaat uit van een nauwe samenwerking met scholen en het jeugd- en jongerenwerk. Onderdeel van deze totaalaanpak is de doorlopende leerlijn waarbij verschillende interventies worden toegepast die zijn toegespitst op specifieke leerjaren en doelgroepen.
Indicatoren De effecten van de aanpak van ondermijnende criminaliteit zijn lastig uit te drukken in harde cijfers en hierdoor zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin beperkt inzichtelijk te maken. Dit is inherent aan de problematiek: deze vorm van criminaliteit vindt in de regel in het onzichtbare plaats. Over de precieze omvang ervan zijn geen betrouwbare cijfers beschikbaar. Er zijn wel verschillende signalen dat de aanpak effect sorteert. Soms zijn dat ook ongewenste en onaanvaardbare neveneffecten zoals bedreiging en intimidatie, maar ook die tonen aan dat de integrale aanpak effect heeft. Daarnaast wordt de integrale aanpak meer merkbaar en zichtbaar, de diverse doelgerichte acties, groot en klein, en de eventuele berichtgeving daarover in de media. Betrokkenen willen weten wat het effect van de extra inspanning is. Om hieraan invulling te geven wordt gestreefd naar het beter meetbaar maken van de resultaten van de aanpak. In het bijzonder wordt aandacht gegeven aan de volgende harde cijfermatige indicatoren: aantal ingekomen signalen (‘vermoedens’), aantal uitgevoerde integriteitsbeoordelingen, aantal behandelde/afgehandelde casussen en het aantal bestuurlijke waarschuwingen. Het onderstaande overzicht geeft inzicht in deze cijfers binnen de gemeente Hillegom.
Indicator Ingekomen signalen (intern) Ingekomen signalen (extern) MMA meldingen Bibob onderzoeken Waarvan geweigerd op basis van Bibob Bibob onderzoeken buiten behandeling Ingetrokken Bibob onderzoeken Sluitingen panden Bestuurlijke waarschuwingen Last onder dwangsom Aantal integrale controles
13
2023 3 4 13 16 2 3 1 4 1 0 3
2024 11 9 18 9 0 3 0 1 1 3 3
Terugblik inzet boa’s 2024 In 2024 hebben alle boa’s de e-learning ‘Ondermijning voor elke ambtenaar’ gevolgd en met succes afgerond. Daarnaast zijn er binnen de gemeente Hillegom boa’s als taakaccenthouder georganiseerde ondermijnende criminaliteit aangesteld. Deze taakaccenthouders zijn verantwoordelijk voor het ophalen en delen van ontwikkelingen en informatie op het gebied van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Ook zijn zij een vraagbaak voor de overige boa’s. De boa’s hebben het afgelopen jaar veelvuldig deelgenomen aan en informatie aangeleverd voor de integrale controles. Daarnaast is er het afgelopen jaar een start gemaakt met het uitvoeren van de adresonderzoeken, in samenwerking met team Burgerzaken. Ook voor dit aandachtsgebied zijn bepaalde boa’s als taakaccenthouder aangesteld. Indicator 2024 Aantal opgemaakte registraties in het kader van georganiseerde ondermijnende criminaliteit Aantal opgemaakte registraties in het kader van adressenonderzoek Aantal uitgevoerde integrale controles
Hillegom 202 50 3
Doelstellingen en acties 2025 Awareness Om ondermijnende criminaliteit zo veel als mogelijk tegen te gaan, is het belangrijk dat inwoners, ondernemers, medewerkers en bestuurders zich bewust zijn van de signalen van ondermijnende criminaliteit, deze herkennen en uiteindelijk ook melden. Daarom zetten we in 2025 de interne campagne gericht op bewustwording voort en blijven we het thema op regelmatige basis onder de aandacht brengen in de organisatie. Daarnaast wordt er extra aandacht besteed aan het thema vastgoed. Ook blijven we aangesloten bij de regio brede MMA campagne gericht op ondermijnende criminaliteit op en rond bedrijventerreinen. Daarnaast hebben we continu aandacht voor nieuwe MMA publiekscampagnes en sluiten we hier indien nodig bij aan. Signalen We blijven doorlopend werken aan het signaleren en registreren van lokale signalen van ondermijnende criminaliteit. Deze signalen worden uitgelopen en waar nodig opgewerkt tot (regionale) RIEC-casussen. Daarnaast wordt dit jaar een start gemaakt met het uitvoering geven aan het samen met partners opgestelde plan van aanpak drugscriminaliteit (inclusief de verbreding van de casuïstiek). Actualisatie van het Ondermijningsbeeld In samenwerking met het RIEC werken we in 2025 aan de actualisatie van het Ondermijningsbeeld.
Het Ondermijningsbeeld betreft een overzicht van de mate waarin verschillende vormen van ondermijnende criminaliteit zich voordoen in een bepaalde gemeente, inclusief de eventuele aanwezigheid van risicofactoren. Op basis van dit geactualiseerde overzicht is een gerichtere inzet van interne en externe capaciteit mogelijk. Dealbreakers In de strijd tegen ondermijnende criminaliteit is preventie heel belangrijk. Daarom starten we in het eerste kwartaal van 2025 met de uitrol van de eerdergenoemde doorlopende leerlijn van Dealbreakers, als onderdeel van de totaalaanpak van het project Dealbreakers.
14
Aanpak straatdealers Daarnaast wordt de pilot ‘aanpak straatdealers’ vanuit politie gecontinueerd tot april 2025, om meer zicht te krijgen op straatdealers en hun werkveld. Binnen deze pilot wordt gewerkt met een 3-laags-straatdealeraanpak waarbij de hoeveelheid aangetroffen drugs bepaalt in welke trap van de aanpak de dealer terechtkomt. Onderdeel van deze aanpak is het opleggen van een (preventieve) bestuurlijke maatregel zoals een last onder dwangsom. Er wordt resultaat geboekt binnen de pilot. De wens is om deze werkwijze voort te zetten. Hierover zijn we in gesprek met politie en het Openbaar Ministerie. Mensenhandel Gemeenten hebben ook een belangrijke rol in de aanpak van mensenhandel. Mensenhandel is onder andere het werven, vervoeren op opnemen en huisvesten van mensen met gebruik van dwang. Er zijn verschillende vormen van mensenhandel: arbeidsuitbuiting, seksuele uitbuiting en criminele uitbuiting. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de bestuurlijke aanpak en voor het organiseren van de juiste hulp en opvang voor slachtoffers. Daarom gaan we in 2025 aan de slag met het ontwikkelen van mensenhandelbeleid voor de gemeente Hillegom. Adressenonderzoek Er komt in 2025 extra aandacht voor effectief en gedegen adresonderzoek, omdat er een toename zichtbaar is in het aantal aangeleverde onderzoeken vanuit de Landelijke Aanpak Adresonderzoeken (LAA).
Daarom zijn er ook op dit onderwerp binnen het team van de boa’s enkele taakaccenthouders aangesteld en is de samenwerking tussen de boa’s en team Burgerzaken verstevigd. De taakaccenthouders zijn in januari 2025 gestart met een driedaagse cursus op het gebied van eenduidige adresonderzoeken, samen met de collega’s van team Burgerzaken. Middels de volgende doelstellingen geven wij vorm aan de aanpak van ondermijning voor het komende jaar: Het samen met onze partners vroegtijdig signaleren, voorkomen en aanpakken van (georganiseerde) ondermijnende criminaliteit door: 1) Meer en beter zicht creëren op deze vorm van criminaliteit – signaleren 2) Criminele kansen tot een minimum beperken – voorkomen 3) Deze vorm van criminaliteit consequent aanpakken – aanpakken
Partners Bovenstaande doen wij niet alleen. Onze partners op het gebied van Ondermijning zijn: Intern Extern
OOVC inclusief boa’s RIEC, Haags Economisch Interventie Team (HEIT), politie, Openbaar Ministerie (OM), Belastingdienst, Omgevingsdienst West-Holland (ODWH), ISD Bollenstreek, Arbeidsinspectie, Brandweer, inwoners, ondernemers en sleutelpersonen.
Om bovenstaande doelstellingen te behalen, zetten we in op onderstaande acties:
15
Preventief Wat Preventief toezicht en integrale controles met samenwerkingspartners als de politie, brandweer en de ODWH (signaleren) Weerbare organisatie Blijvend investeren op bewustwording en meldingsbereidheid: opfris- en verdiepende trainingen. Daarnaast wordt de interne campagne rondom bewustwording gecontinueerd en komt er extra aandacht voor het thema vastgoed (voorkomen) Weerbare samenleving Blijvend investeren op bewustwording en meldingsbereidheid: publiekscampagnes (voorkomen) Voorkomen van jonge aanwas (project Dealbreakers vanuit het RIEC) op het Fioretti College Hillegom (voorkomen)
Trekker OOVC
Wanneer Doorlopend
OOVC
Doorlopend
OOVC
Doorlopend
OOVC, MO
Doorlopend
Wat Signaleren en registreren van signalen van ondermijnende criminaliteit door (pro)actief onderzoek en analyse (signaleren) Het uitvoeren van integriteitsbeoordelingen (Bibob beleid) (voorkomen) Behandeling van signalen en gerichte aanpak van casuïstiek via het lokaal signalenoverleg en de districtelijke ondermijningstafel (aanpakken) Handhavingsknelpunt (onder voorbehoud stuurgroep RIEC) Het uitvoeren van het plan van aanpak drugscriminaliteit
Trekker OOVC
Wanneer Doorlopend
OOVC
Doorlopend
OOVC
Doorlopend
OOVC
Doorlopend
OOVC
Het verrijken van het dashboard en Ondermijningsbeeld (‘het verhaal achter de cijfers’) Project aanbesteding informatiesysteem
OOVC, RIEC
Ontwikkelen mensenhandelbeleid
OOVC
Vanaf tweede kwartaal 2025 Vanaf tweede kwartaal 2025 Vanaf tweede kwartaal 2025 Vanaf tweede kwartaal 2025
Uitvoering
OOVC
Repressief Wat Bestuurlijke aanpak van personen/objecten (aanpakken)
Trekker OOVC
Wanneer Doorlopend
Inzet boa’s (uren) Ondermijning BRP adresonderzoeken Samenwerking politie i.h.k.v. ondermijning
16
2025 200 400 80
1.3. Zorg en veiligheid Het thema zorg en veiligheid is een containerbegrip, waar relatief veelvoorkomende onderwerp als woonoverlast en huiselijk geweld onder vallen, maar ook minder voorkomende onderwerpen als radicalisering en maatschappelijke onrust. De onderwerpen vallend onder zorg en veiligheid hebben gemeen dat ze een gevoel van onveiligheid met zich meebrengen. Overlast door personen met verward gedrag levert niet altijd daadwerkelijke onveiligheid op, maar tast de veiligheidsbeleving en het woongenot wel aan. De decentralisatie van de zorg heeft er toe geleid dat mensen langer in ‘de wijk’ wonen. Het positieve effect hiervan is dat onze kwetsbare inwoners onderdeel uitmaken van de maatschappij en niet ‘weggestopt’ zitten in instellingen. Er is sociale controle en veel begrip. Aan de andere kant brengt het ook uitdagingen met zich mee: de toegang tot zorg is lastig, er zijn wachtlijsten en het is minder eenvoudig om iemand op te laten nemen om zich psychiatrisch te laten behandelen. Dit heeft tot gevolg dat er meer overlast is in de wijken, politie veel tijd investeert in het afhandelen van zogenaamde E33 meldingen (meldingen van personen met verward of onbegrepen gedrag) en het begrip soms plaatsmaakt voor onbegrip of wanhoop. De zorgproblematiek verschuift dan naar veiligheidsproblematiek. Vaak is er sprake van problematiek op meerdere leefgebieden.
Om te voorkomen dat zorgproblematiek uitmondt in veiligheidsproblematiek wordt er veel samengewerkt binnen het veiligheidsdomein en het sociale domein. De gemeente heeft hierin een regierol. Zo wordt er ingezet op het voorkomen van woonoverlast en huiselijk geweld, maar ook het signaleren van groeiende onvrede wat kan leiden tot maatschappelijke onrust of polarisatie. Elkaar kunnen vinden is van belang om ontstane problematiek tijdig te doen stoppen.
Terugblik 2024 Casuïstiek Er is in 2024 casuïstiek besproken in het Zorgnetwerkoverleg, bij het Meldpunt Zorg en Overlast en het Zorg- en Veiligheidshuis Hollands Midden. OOVC en/of de procesregisseur van MO zijn hierbij aangesloten. Buurtbemiddeling Bollenstreek is in 2024 7 keer ingezet om te bemiddelen bij ruzies tussen buren. De bemiddeling was 5 keer succesvol, 1 keer is de bemiddeling door 1 partij stopgezet en 1 keer is het niet van de grond gekomen. Buurtbemiddeling kan aangevraagd worden door verschillende partijen. In 2024 is het 1 keer aangevraagd door de woningcorporatie, 1 keer door een particulier, 1 keer door de gemeente en 4 keer door politie. HLTsamen heeft een bijdrage geleverd aan het opstellen van regionale afspraken met betrekking tot het op- en afschalen van casuïstiek. Hierdoor zijn er kaders opgesteld en is er een eenduidige regionale wijze gekomen met betrekking tot op- en afschalen.
17
Huiselijk geweld en kindermishandeling In het eerste half jaar van 2024 zijn er 40 meldingen van kindermishandeling gedaan in Hillegom. Er is een afname te zien ten opzichte van 2023 (zowel eerste als tweede helft van het jaar). In de eerste helft van 2023 waren er 47 meldingen gedaan van kindermishandeling en in de tweede helft 55. De cijfers over heel 2024 zijn nog niet bekend. In de eerste helft van 2024 zijn 65 meldingen bij Veilig Thuis gedaan. In 25 van deze meldingen waren de betreffende personen al bekend bij Veilig Thuis. In 2024 zijn 6 tijdelijke huisverboden opgelegd. In 1 geval is het huisverbod verlengd. In 2023 waren er 5 tijdelijke huisverboden opgelegd. Binnen Hillegom, Lisse en Teylingen is in 2024 een toename in het aantal huisverboden te zien. Dit kan (mogelijk deels) verklaard worden doordat er binnen de politie in 2024 is ingezet op het vergroten van kennis rondom de thema’s huiselijk geweld, eergerelateerd geweld en femicide. Dit heeft geleid tot meer onderzoeken in het kader van een tijdelijk huisverbod en uiteindelijk ook meer opgelegde huisverboden. Het is belangrijk dat er gedegen en brede kennis is op dit onderwerp, omdat het een onderwerp is waar schaamte (zowel bij pleger als slachtoffer) een grote rol speelt en het daardoor niet snel aan het licht komt. In 2024 is de nieuwe regiovisie Huiselijk geweld en kindermishandeling vastgesteld.
Hieruit volgt een lokaal uitvoeringsplan. Er is voorlichting gegeven aan de boa’s over de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Omdat de boa’s vaak in aanraking komen met inwoners is het belangrijk dat ook zij de meldcode kennen.
Woonoverlast Het aantal meldingen van personen met onbegrepen gedrag is in 2024 fors toegenomen ten opzichte van 2023. Er werden 230 meldingen gedaan. Meerdere meldingen kunnen over eenzelfde situatie of dezelfde persoon gaan. Hillegom scoort boven het landelijk gemiddelde rondom E33 meldingen. De politie werkt nauw samen met de Wijk GGD in de opvolging van de zogenaamde E33 meldingen. De Wijk GGD maakt op een laagdrempelige manier contact met de persoon over wie gemeld is en probeert erachter te komen wat deze persoon nodig heeft. De E33 meldingen gaan vaak over onbegrepen gedrag. Hieronder vallen onder andere onbegrepen gedrag door alcoholgebruik, GGZ problematiek, dementie en gezinsproblematiek. De wijk GGD heeft van januari tot december 2024 56 meldingen ontvangen waar zij op ingezet hebben. In 2024 heeft de Wijk GGD voorlichting gegeven over haar werkzaamheden bij de politie, huisartsen, buurtzorg en de boa’s. De boa’s komen tijdens hun werk vaker in aanraking met personen met onbegrepen gedrag. Ook zijn zij aanwezig geweest bij de ontruiming van de woning van een persoon met onbegrepen gedrag. Het is daarom van belang dat zij hier enige kennis van hebben en ook weten wat zij kunnen doen als ze dit in hun werk tegenkomen. Ook in 2024 is er blijvend ingezet op het vergroten van de kennis van medewerkers van OOVC in het kader van woonoverlast.
Er waren in 2024 geen bestuurlijke maatregelen nodig in het kader van woonoverlast. Het convenant Voorkomen woninguitzetting bij woonoverlast is niet in 2024 ontwikkeld; dit zal in 2025 gebeuren. Vanuit de GGD is er in 2024 meer ingezet gepleegd op hoarding (een verzamelstoornis waarbij mensen grote hoeveelheden spullen in hun woning verzamelen. Hierdoor raken woningen soms onbegaanbaar en ernstig vervuild en ontstaat er brandgevaar).
18
Dakloosheid In 2024 heeft de ETHOS-telling plaatsgevonden. Door middel van deze telling wordt in beeld gebracht hoeveel daklozen er op dat moment in de gemeente zijn. Hierbij worden ook expliciet mensen meegeteld die niet op straat slapen, maar bij familie of vrienden, in de nachtopvang of in bijvoorbeeld een garagebox. In Hillegom zijn 13 dakloze mensen geteld. Geen van deze 13 personen verblijft daadwerkelijk op straat. De ETHOS-telling bracht voor heel Holland Rijnland in beeld dat 65% van de daklozen de Nederlandse nationaliteit heeft. Er is vermoedelijk sprake van een onderrapportage als het gaat om dakloze arbeidsmigranten in de EU: alleen het topje van de ijsberg is zichtbaar. De arbeidsmigranten die onder de radar blijven lopen daarnaast meer risico op uitbuiting, geweld en (seksueel) misbruik. In 2025 wordt een preventiescan gedaan, waaruit blijkt wat de gemeente preventief kan doen tegen dakloosheid. Hieruit volgend zal het Preventieplan dakloosheid worden geüpdate door Maatschappelijke Ontwikkeling.
Indicatoren Onderstaande indicatoren geven zicht op de ontwikkeling op het gebied van zorg en veiligheid. Waar mogelijk is deze ontwikkeling afgezet tegen Nederland. Dit stelt ons in staat om de resultaten van Hillegom te vergelijken met Nederland (het gemiddelde).
Inzet buurtbemiddeling Opleggen tijdelijk huisverbod
2023 8 5
2024 7 6
Overlast
Meldingen persoon met verward gedrag Overlast door alcohol/drugs
Hillegom 2023
Hillegom 2024 230
H. per 1000 inwoners 10,1
NL per 1000 inwoners 8,4
Streven 2025 <230
111
50
83
3,6
3,4
<83
Huiselijk geweld en kindermishandeling
Meldingen bij Veilig Thuis
Hillegom eerste helft 2023 60
Hillegom eerste helft 2024 65
H. per 1000 inwoners (2023) 2,8
NL per 1000 inwoners (2024) 3,6
Doelstellingen en acties 2025 We leveren maatwerk waar mogelijk. We zetten zoveel mogelijk op het voorkomen van veiligheidsproblematiek bij zorgproblematiek. Er zijn veel ontwikkelingen gaande op het gebied van zorg en veiligheid. We houden deze ontwikkelingen bij en passen best practices toe in de praktijk. We blijven in verbinding met onze inwoners, juist wanneer zij geen vertrouwen hebben in de overheid. Concreet streven we naar minimaal een stabilisatie van het aantal meldingen van personen met verward gedrag (E33 meldingen). Er is in 2024 namens Holland Rijnland een subsidie-aanvraag gedaan in het kader van een ZonMW subsidie, gericht op personen met onbegrepen gedrag.
19
Indien deze subsidie wordt toegekend, zal er een verkenning worden gestart naar een ‘short stay voorziening’ in de regio en wordt een persoonsgerichte aanpak (PGA-OGGZ) en preventie van terugval opgezet. Daarnaast wordt gekeken naar het positioneren van de ervaringsdeskundigen in de keten, wordt de bemoeizorg doorontwikkeld en versterkt, komt er een regionale eenduidige werkwijze als het gaat over de opvolging en overdracht van OGGZ meldingen naar het sociaal domein. Tot slot wil men een gecoördineerde regionale aanpak met een effectieve verbinding tussen regionale projecten. Bovenstaande zou effect moeten hebben op de zorg voor mensen met onbegrepen gedrag, waardoor zij beter ingebed raken in zorg en minder overlast veroorzaken. De boa’s worden getraind op het gebied van dementie, zodat zij tijdens hun werk voldoende handvatten hebben om signalen van dementie te herkennen en ook weten hoe hiermee om te gaan. Buurtbemiddeling wordt ingezet om conflicten tussen buren te de-escaleren. We blijven op de hoogte van de (bestuursrechtelijke) ontwikkelingen in het kader van woonoverlast. OOVC werkt samen met MO aan een convenant ‘Voorkomen woninguitzetting bij woonoverlast’.
Partners Bovenstaande doen wij niet alleen. Onze partners op het gebied van Zorg en veiligheid zijn: Intern Extern
OOVC, MO, domein Ruimte (Wonen), Bouw en Woningtoezicht (BWT) Politie, Woningcorporatie Stek, ISD Bollenstreek, Wijk-GGD, GGZ (meldpunt zorgen overlast), Voor Ieder 1, Veiligheidshuis Hollands Midden, Brandweer, Buurtbemiddeling Bollenstreek, Veilig Thuis
Om bovenstaande doelstellingen te behalen, zetten we in op onderstaande acties:
Preventief Wat Voorkomen verergering woonoverlast door buurtbemiddeling Jaarlijkse prestatieafspraken woningcorporatie Stek inzake woonoverlast Inzet Wijk GGD op meldingen van personen met onbegrepen gedrag Doorontwikkeling aanpak woonoverlast Gemeentelijk aandachtsfunctionaris CTER (Contra Terrorisme, Extremisme en Radicalisering) Ontwikkelen convenant Voorkomen woninguitzetting bij woonoverlast Nazorg ex-gedetineerden // ondersteunen van exgedetineerde bij terugkeer in samenleving na celstraf
Trekker OOVC, politie, Stek
Wanneer Doorlopend
Domein Ruimte (Wonen), Stek, OOVC MO, GGD, OOVC
Doorlopend
OOVC, i.s.m. politie en Stek OOVC
Doorlopend
MO i.a.m. OOVC
2025
Zorg- en Veiligheidshuis, OOVC
Doorlopend
Trekker OOVC, MO
Wanneer Doorlopend
Doorlopend
Doorlopend
Uitvoering Wat Uitvoering geven aan de Wet verplichte GGZ (WvGGZ)
20
Casuïstiekbespreking in het Zorg- en Veiligheidshuis Hollands Midden // inwoners met in hun gedrag een zorgen veiligheidscomponent worden besproken in het Zorgen Veiligheidsoverleg. Hier wordt een integrale aanpak opgesteld met de betrokken partners. Casuïstiekbespreking in het Zorg- en Veiligheidshuis Hollands Midden // Inwoners met een CTER component.
Volgen van trainingen op het gebied van radicalisering, terrorisme, polarisatie Ontwikkelen woonzorgvisie // wat is er nodig op het gebied van wonen met zorg Opstellen volkshuisvestingsvraagstuk: wat is er nodig qua maatschappelijke opvang, begeleid wonen, scheve huisjes en contingentwonen Zorgnetwerkoverleg // overleg waar casuïstiek wordt besproken tussen zorgpartners, bijvoorbeeld waar woonoverlast speelt Volgen van training over dementie
OOVC, Zorg- en Veiligheidshuis Hollands Midden, MO
Doorlopend
OOVC, Zorg- en Veiligheidshuis Hollands Midden, Politie OOVC
Doorlopend
MO
Doorlopend
MO
2025
MO, Meldpunt Zorg en Overlast, OOVC
Doorlopend
Boa’s
2025
Trekker OOVC OOVC
Wanneer Doorlopend Doorlopend
BWT
Doorlopend
Doorlopend
Repressief Wat Opleggen tijdelijk huisverbod bij huiselijk geweld Bestuurlijke maatregelen in het kader van de Wet aanpak Woonoverlast Handhavend optreden in het kader van (brand)veiligheid bij overlast (o.a. hoarding en vervuiling)
21
1.4. Digitale veiligheid Als we het hebben over cybercrime gaat het om delicten die gepleegd worden met informatieen communicatietechnologie (ICT) die gericht zijn op ICT. Voorbeelden hiervan zijn het hacken van een computer, het uitvoeren van een DDoS-aanval of het plaatsen van ransomware. Gedigitaliseerde criminaliteit betreft het plegen van traditionele delicten door middel van ICT. Voorbeelden zijn internetoplichting of online bedreiging, zoals fraude met bankgegevens, misbruik van accounts voor bestellingen, helpdeskfraude en smaad en laster. Geld verdienen is vaak het belangrijkste doel van cybercriminelen, naast het veroorzaken van schade. Een cyberaanval kan ook andere doelen hebben. Zoals bijvoorbeeld het verzamelen van bedrijfsinformatie of persoonsgegevens. Zowel online als offline kunnen mensen geconfronteerd worden met diverse vormen van digitale criminaliteit, zoals hacking, digitale fraude, phishing, online pesten en identiteitsdiefstal. In de digitale wereld zijn er voor de inwoners, bedrijven en onze organisatie diverse risico’s op het gebied van cybercriminaliteit. Vooral ouderen krijgen te maken met vormen van fraude zoals Whatsapp-fraude en bankhelpdeskfraude. Jongeren worden vaak geconfronteerd met cyberpesten, hackpogingen maar ook als het gaat om ongewenste sexting, zijn jongeren bovengemiddeld vertegenwoordigd.
Dit is het geval bij zowel dader- als slachtoffergroepen. Daarnaast worden ook kleine en middelgrote bedrijven steeds vaker het doelwit van digitale aanvallen. Verder brengt de toenemende afhankelijkheid van digitale systemen brengt nieuwe risico's met zich mee, waarvan de impact aanzienlijk kan zijn. Denk hierbij aan mogelijke verstoringen bij essentiële diensten, in bijvoorbeeld de gezondheidszorg, energienetwerken en in de transport. Cyberaanvallen kunnen gevolgen hebben voor de veiligheid van persoonsgegevens. De uitdagingen op het gebied van digitale veiligheid vereisen daarom voortdurende waakzaamheid en voorbereiding om de kwetsbaarheid van onze inwoners, bedrijven en de eigen organisatie te verminderen en de weerstand tegen cyberdreigingen te vergroten.
Terugblik 2024 Ook het afgelopen jaar is weer ingezet op de drie sporen: de interne informatiebeveiliging (het eigen huis op orde), weerbaarheid van onze inwoners en cyberincidenten en crisissen (crisisbeheersing). Eigen huis op orde Het driejarenplan dat in 2023 is vastgesteld is ook in 2024 ter hand genomen en de inzet op het digitaal veilig houden van HLTsamen en de gemeente Hillegom is voortgezet. Zoals gepland is
22
in 2024 verder gewerkt aan de uitvoering van het gegevensbeschermingsplan. Zo is in het eerste kwartaal van 2024 uitvoering gegeven aan het Ontwikkeling strategisch privacy & informatieveiligheidsbeleid en is het Tactisch privacy en informatieveiligheidsbeleid vastgesteld in het derde kwartaal van 2024. In dit jaarplan zijn de concrete projecten en/of activiteiten voor 2024 beschreven en geprioriteerd. De komst van de NIS2 (Network and Information Security 2, een richtlijn gebaseerd op Europese wetgeving om de weerbaarheid en veiligheid van digitale infrastructuren te verbeteren) maakt dat er extra druk komt te liggen op de projecten rondom de beveiliging en verantwoording. Bovendien is er slechts beperkt ingezet op de informatieveiligheidsprojecten wegens personele ontwikkelingen. Verder zijn er in 2024 8 DPIA’s uitgevoerd en is er gewerkt aan het concreter maken van beschrijvingen van de processen die nodig zijn om de organisatie digitaal veilig te houden. Er wordt gewerkt aan concrete handboeken voor de organisatie (bijv. Hoe mail ik veilig? of Hoe voeren we een DPIA uit?). Verder wordt Sir Askalot nog wekelijks ingezet om zo de medewerkers aanhoudend bewust te maken van wat men zelf kan doen of nalaten ten behoeve van de digitale veiligheid en ter versterking van de eigen organisatie.
Ook geeft ‘Sir Askalot’ uitleg over de verschillende onderwerpen op het gebied van digitale veiligheid om zo ook de kennis te verstevigen. Met de in augustus 2024 nieuw aangetrokken strategisch adviseur openbare orde, veiligheid en crisisbeheersing, heeft de prioriteit Digitale veiligheid ook weer een dossierhouder binnen het team van OOVC. De samenwerking tussen de Chief Information Security Officer (CISO) en OOVC loopt goed. Er is structureel overleg en de lijnen zijn kort. Bij (mogelijke) dreigingen of risicovolle momenten zijn de contacten snel gelegd. Verder is in 2024, zoals gepland, een specialist gestart met de opdracht om de gemeenteraad weerbaar te maken tegen onder andere cybercriminaliteit. Weerbaarheid van onze inwoners In 2024 is de online game HackShield weer aangeboden aan basisschoolkinderen tussen de acht en twaalf jaar. In Hillegom hebben ongeveer 92 kinderen zich officieel geregistreerd en hieraan meegedaan. Het spel kon echter ook gespeeld worden zonder dat de kinderen zich registreren. De organisatie achter HackShield geeft aan dat ongeveer 2/3 van de kinderen zich niet registreert. HackShield draagt eraan bij dat onze jeugd al op jonge leeftijd bewust wordt van de gevaren van cybercriminaliteit. Doordat zij het geleerde ook overdragen op hun (groot)ouders, broertjes en zusjes heeft dit nog extra effect.
Cyberincidenten en -crisissen (crisisbeheersing) In het beleidsplan OTO (opleiden, trainen oefenen) van de Veiligheidsregio Hollands Midden is er aandacht voor multidisciplinaire vakbekwaamheid. Er wordt in het OTO-programma rekening gehouden met nieuwe risico’s en crisistypen en de mogelijk nieuwe planvorming en werkwijzen daarvoor. In het beleidsplan is geconstateerd dat de complexiteit en duur van incidenten toeneemt en ook hybride dreiging een belangrijk thema is, waar rekening mee wordt gehouden.
Indicatoren Onderstaande indicatoren geven zicht op de ontwikkeling op het gebied van digitale veiligheid. Waar mogelijk is deze ontwikkeling afgezet tegen Nederland. Dit stelt ons in staat om de resultaten van Hillegom te vergelijken met Nederland (het gemiddelde).
23
2023
2024
Hillegom per 1000
NL per 1000 inwoners
inwoners (2024)
(2024)
Cybercrime
16
8
0,4
0,4
Horizontale fraude
130
85
3,7
5,3
Het cijfer geeft een daling te zien van cybercrime. Dit geldt zowel gemeentelijk als landelijk. Hierbij moet worden aangetekend dat er landelijk wel een lichte stijging is van horizontale fraude. De term horizontale fraude is gebaseerd op de slachtoffergroep: het gaat om fraude waar burgers, bedrijven of instellingen slachtoffer zijn. Voor Hillegom geldt dat ook de horizontale fraudecijfers een daling te zien geven.
Doelstellingen en acties 2025 Het doel is om de weerbaarheid van zowel inwoners als ondernemers te vergroten. Indien mensen weerbaar zijn en zich bewust van de risico’s, is de kans kleiner dat ze slachtoffer worden van digitale criminaliteit. Dit willen we doen door te investeren in het geven van voorlichting en het voeren van bewustwordingscampagnes. De uitdaging is om ook echt de doelgroepen te bereiken. Doordat in 2024 binnen het RSIV (Regionale Samenwerking Integrale Samenwerking1) een Ketenregisseur Cybercrime en Gedigitaliseerde Criminaliteit is aangesteld, is in 2024 een betere samenwerking met gemeenten in de regio op dit gebied. Eigen huis op orde In 2023 is het driejarenplan ‘Eigen huis op orde’ vastgesteld. In 2024 is verder uitvoering gegeven aan het realiseren van de gestelde doelen. Er blijft nu en in de toekomst focus op het op orde houden van de gemeentelijke informatiehuishouding en beveiliging en op het voorbereid zijn op digitale aanvallen. Voor meer informatieveiligheid, privacy en audit en control willen we meer grip op de risico’s die spelen binnen de organisatie. Hiervoor is de inzet van bepaalde systemen het middel. Dit wordt ook verplicht met de komst van NIS2. In Nederland is NIS2 nog niet van kracht (verwachting is Q3 2025) maar er is in 2024 hard gewerkt om goed inzicht te krijgen in risico’s en processen, om onze doelen te bereiken.
Onze ambitie op dit punt is zo spoedig mogelijk volwassenheidsniveau 3 bereiken. Weerbaarheid van onze inwoners HackShield blijft van waarde. Het spel zal daarom ook in 2025 weer worden aangeboden. De contacten met HackShield in 2024 vrij stroef verlopen, met name rondom de huldigingen van junior Cyber Agents. Dit is door de organisatie van HackShield ook erkend. In 2025 heeft HackShield daarom een functie in het leven geroepen ten behoeve van de samenwerking. Begin dit jaar zijn de nieuwe contacten alweer gelegd. Verder blijven we manieren zoeken en inzetten om inwoners en ondernemers te bereiken en bewust te maken van de gevaren van cybercriminaliteit. In samenwerking met het RSIV blijven we ook zoeken om mensen op dit terrein goede handelingsperspectieven te bieden. Er is geprobeerd om in samenwerking met het Platvorm Veilig Ondernemen (PVO) een bijeenkomst voor ondernemers te organiseren op het gebied van digitale veiligheid. Doordat te weinig ondernemers zich hebben aangemeld om deel te nemen aan deze bijeenkomst hebben we deze bijeenkomst moeten annuleren. Er wordt bekeken hoe we in 2025 ondernemers kunnen bereiken, aangezien het belangrijk is dat ook zij
1
Het RSIV is een netwerkorganisatie van 27 gemeenten in de eenheid Den Haag, het Openbaar Ministerie en de Politie. Het RSIV is actief op de thema’s uit het regionaal beleidsplan en ondersteunt gemeenten, de politie en het OM bij het realiseren van de regionale ambities en doelstellingen.
24
op de hoogte zijn van risico’s voor hun bedrijf, maar ook bijvoorbeeld de persoonsgegevens die zij bewaren. Cyberincidenten en -crisissen (crisisbeheersing) We blijven ons samen met onze partners voorbereiden op eventuele cybercrises. Belangrijk hierin is dat de gemeente haar interne informatiebeheer en beveiliging blijft verbeteren. Dit omvat het waarborgen van een veilige digitale omgeving, het nemen van passende maatregelen om cyberdreigingen te verminderen en het vergroten van kennis over digitale veiligheid. Met de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie en de daarmee gepaard gaande personele wisselingen, zal daar in 2025 intern extra aandacht voor zijn. Bij crises is het van belang dat je elkaar en elkaars rollen kent.
Partners Bovenstaande doen wij niet alleen. Onze partners op het gebied digitale veiligheid zijn: Intern OOVC, I&A, BIC, ICT, Functioneel beheer (FB), Facilitaire zaken (FZ), Strategie & Control (S&C), communicatie en de gemeentelijke crisisorganisatie. Extern
Politie, Ouderenbond, Rabobank, PVO en de bibliotheek.
Om bovenstaande doelstellingen te behalen, zetten we in op onderstaande acties:
Preventief Wat
Trekker
Wanneer
Voorbereiden op nieuwe crisistypen, hybride
VRHM, OOVC
Doorlopend
OOVC, politie
2025
BIC
2025
OOVC
2025
OOVC, S&C, BIC, ICT & FB
2025
dreigingen en uitval van digitale systemen Organiseren van informatiebijeenkomsten voor inwoners en ondernemers Sir Askalot; bewustwording en kennis van de interne organisatie Online game Hackshield voor kinderen tussen acht en twaalf jaar Digitale crisisorganisatie verder vormgeven
Uitvoering Wat
Trekker
Wanneer
Doorontwikkeling bedrijfscontinuïteit
BIC, ICT & FB en FZ
Doorlopend
Blijvend agenderen van het onderwerp digitale
OOVC, Strategie &
Doorlopend
criminaliteit middels kwartaal monitoren en a.d.h.v.
Control
relevante ontwikkelingen In planvorming, opleiden, trainen en oefenen voorbereiden
OOV, Strategie &
op nieuwe risico’s en crisistypen
Control, VRHM
25
2025
Aanstellen contactpersoon Privacy Informatieveiligheid
BIC
2025
BIC en ICT & FB
2025
Kennisdeling door deelname aan regionaal CISO/OOV
Strategie & Control,
2025
overleg
OOV
(PIV) binnen elk team Uitvoering geven aan gegevensbeschermingsplan en opstellen strategisch en tactisch PIV beleid
Repressief Cybercrime is strafbaar gesteld in het wetboek van strafrecht. Het optreden tegen deze vorm van criminaliteit is specifiek belegd bij de politie en het Openbaar Ministerie. De gemeente kent geen repressieve middelen tegen deze vorm van criminaliteit.
26
2.
Overige veiligheidsthema’s
Onderstaande veiligheidsthema’s zijn niet geprioriteerd omdat ze of niet (meer) veel voorkomen, of er geen extra inzet op nodig is naast de reguliere inzet. Dit betekent niet dat de impact van deze veiligheidsthema’s op inwoners en ondernemers niet groot kan zijn. De thema’s zijn geborgd binnen de gemeente en verschillende partners. Op deze manier blijft de standaard inzet en aanpak gecontinueerd, zonder dat hier een extra impuls aan wordt gegeven.
2.1. Klassieke criminaliteit Onder klassieke criminaliteit vallen de delicten die voor de opkomst van digitale criminaliteit vaak gepleegd werden, maar juist door de opkomst van digitale criminaliteit meer naar de achtergrond verdwijnen. Een aantal van deze delicten heeft een grote impact op de slachtoffers, maatschappij en omgeving. Denk hierbij aan misdrijven als woninginbraak, geweldsmisdrijven, straatroof en overvallen. Deze misdrijven worden ‘high impact crimes’(HIC) genoemd. HIC-delicten hebben een grote impact op de veiligheidsgevoelens in een buurt. Slachtoffers van HIC-delicten kunnen te allen tijde gebruik maken van de diensten van Slachtofferhulp Nederland.