D44 Stichting Circulair West, formatiewensen om de circulaire economie een kick-start te helpen geven.pdf

1. H  anteer doelgerichte maatregelen (minimale parkeernorm hanteren, maximale parkeerduur, eenrichtingsverkeer gericht op vooral fietsers als gebruiker. 2. B  ouw flexibiliteit in zodat de woonwijk kan meegroeien in nieuwe mobile ontwikkelingen (bijv. lagere parkeerbehoefte). 3. S  ervicecontracten met leveranciers van deelvervoer. 4. Voorwaarden doorleggen naar tweede generatie behalve de auto inruilregeling.

Fase: Aanleg

Oplossingen & gebruikersgemak Fase: Gebruik

Synergie Fase: Gebruik

Regulering & behoud Fase: Beheer

Wacht, er is nog meer! Met de inspiratiekaarten willen we het eerste gesprek op gang helpen. Maar er is nog meer te leren over dit thema. Interesse? Scan dan de QR-code.

Samen bouwen! Doe je mee? circulairwest.nl

20

Water Een duurzame woonwijk is een woonwijk die water benut voor de vitaliteit, beleving in en gezondheid van de wijk. Gelijktijdig wordt de kracht van water óók ingezet om hittestress en droogte tegen te gaan. Water als levensbron biedt daarnaast aanvullende kansen om synergiën met andere uitdagen te creëren (o.a. biodiversiteit, huisvesting en mobiliteit) en revitaliseert en vergroend de openbare ruimte. Water vormt dan ook een eigen ecosysteem in de duurzame woonwijk waarmee voorzichtig en efficiënt wordt omgegaan. Naast herwinning uit waterstromen wordt het daarom ook opgeslagen in individuele en collectieve ruimtes voor functioneel hergebruik. Regenwater vormt daardoor niet langer een bron van ongemak maar voor alle betrokkenen een waardevolle voedingsbron; zowel voor bewoners als plant en dier.

Synergie met andere inspiratiekaarten

Best practises

Er zijn ten aanzien van dit vraagstuk al een aantal voorbeelden die als best practice gezien kunnen worden.

Op de Kromme Mijdrecht in Amsterdam wordt gewerkt met een waterbergende fundering (volledig uit hergebruikte materialen). Foto en copyright: Van Wijk Nieuwgein.

Wadi met (water)speeltuin in de gemeente Dalfsen als onderdeel van het afkoppelbeleid van hemelwater. Zodra het IT-riool niet meer op tijd kan infiltreren en bergen loopt deze vol. Foto en copyright: Scherpgesteld.

Infiltratiekratten zijn een ondergrondse holle ruimte om water te bergen. Het water kan vervolgens langzaam opgenomen worden in de bodem.

The High Line Park van Utrecht: Oosterspoorbaan. Zorg dat het gebied meer natuurinclusief en klimaatbestendig is geworden.

Foto en copyright: Waterklaar.

Foto en copyright: Nanda Sluijsman.

Topics Deze kunnen betrekking hebben op één of meerdere aspecten in en van de woonwijk: het individu (intern), de sociaal en de fysieke omgeving (extern). Topic

Vragen die het gesprek helpen:

Oplossingsrichtingen

Verminderen afvalwater

1. H  oe kunnen we zuinig(er) omgaan met water door ontwerp/installatie aan te passen? 2. K  an uit waterbesparende voorzieningen gekozen worden? 3. H  oe kunnen we het afvalwater scheiden in grijs en zwart water? 4. Hoe het afvalwater te zuiveren (natuurlijk- of technische oplossing)? 5. O  p welke manier(en) kunnen we regen-/ douchewater inzetten voor toilet?

1. Waterbesparende innovaties/technieken inzetten. 2. Water zuiveren met helofytenfilter. 3. W  erk met gescheiden rioolstelsels en teruglevering van grijswater naar toilet. 4. Maak regenwater dynamisch inzetbaar voor hergebruik. 5. Regenton.

Fase: Ontwerp

Samen bouwen! Doe je mee? circulairwest.nl

21

Topic

Vragen die het gesprek helpen:

Oplossingsrichtingen

Waterveiligheid

1. H  oe kan er ruimte voor een overstroom gebied waar het water naartoe kan worden ingebouwd? 2. H  oe kan de tuin verlaagd worden en als overstroomgebied dienen? 3. Is er voldoende oppervlaktewater en kan dit flexibel worden vergroot?

1. L  eg verlaagde gebieden aan als speeltuin, waterplein, grasveld, natuurlijk oever, overstroombare kade. 2. Woning op een terp. 3. O  ppervlaktewater centraal plaatsen in het ontwerp.

1. H  oe kunnen we open verharding maximaal integreren? 2. H  oe kan er gekozen worden voor NBI ‘natural based solutions’? 3. Hoe kunnen we groene gevels/daken realiseren? 4. Hoe kunnen we verharding voorkomen / verkleinen? 5. Hoe kun je parkeerplaatsen bundelen? 6. H  oe kun je voorkomen dat privé tuinen maximaal worden verhard? 7. Is het mogelijk bij veel verharding bewegend water te realiseren?

1. S  chaduw creëren door bomen te planten en ander hoog groen. 2. P  as hittestress verminderende oplossingen toe (grastegel, open verharding, klimplant). 3. Bewegend water (fontein, waterval, water muur). 4. Groene speeltuinen, pergola’s, pocketpark. 5. Maximale verharding per tuin. 6. Centraal parkeren in blokken.

1. O  p welke manier kunnen we bovengronds water bergen voor toekomstig (her)gebruik (tuin/toilet)? 2. H  oe maken we ruimte voor voor waterinfiltratie van de ondergrond /berging openbare ruimte? 3. H  oe kunnen we water laten afstromen naar infiltratiespot of bergingen in/op of onder gebouwen voor toekomstig gebruik? 4. Hoe kunnen we regenwater hergebruiken door de regenpijp te ontkoppelen van het riool en in te zetten om lokaal te infiltreren? 5. W  elke ruimte is er om hemelwater bovengronds af te laten voeren naar een laag liggend stuk groen? Of te bufferen om vertraagd te infiltreren, al dan niet ondergronds?

1. W  ater slim opslaan (regenton, kratten onder de grond, waterberging in kruipruimte, water-/retentiedak). 2. In ontwerp al reken met oppervlaktewater en waterdoorlatende verharding. 3. Minimaliseer verharding. 4. Een wadi of infiltratieveld. 5. Waterbergende weg. 6. Daktuinen realiseren. 7. Grindkoppers, halfverharding. 8. Vergroot (IT-) riool voor trasport restwater en infiltratie.

1. H  oe voorkmen we vervuiling van grondwater (bijv. bij parkeerplaatsen)? 2. O  p welke manier bouwen we ruimte in voor het (zelf)reinigen van water? 3. H  oe kan groen (o.a. natuurvriendelijke oever) bijdragen aan het verbeteren van de waterkwaliteit van oppervlaktewater? 4. Hoe kan verzilting worden tegengegaan? 5. W  at kunnen we doen om vervuiling van water met zwerfvuil tegen te gaan (o.a. plastic)? 6. W  elke materialen worden er toegepast die het regen- en grondwater niet vervuilen?

1. Natuurvriendelijke oevers. 2. Helofytenfilters. 3. Afvoerwater scheiden bij intensieve vervuiling. 4. Bouw filter in bij kolken. 5. Keuze materiaal dak. 6. Grondwaterstand op peil houden tegen verzilting. 7. Voorkom het strooien van zout. 8. Microplastics voorkomen.

Fase: Ontwerp

Hittestress Fase: Gebruik

Droogte en wateroverlast Fase: Gebruik

Waterkwaliteit Fase: Beheer

Wacht, er is nog meer! Met de inspiratiekaarten willen we het eerste gesprek op gang helpen. Maar er is nog meer te leren over dit thema. Interesse? Scan dan de QR-code.

Samen bouwen! Doe je mee? circulairwest.nl

22

SLOT Deze ‘blauwdruk duurzame woonwijk’ is geen statisch document en altijd in ontwikkeling. Met deze eerste versie van onze inspiratiekaarten leveren we een belangrijke bijdrage aan het helpen vaststellen van de duurzaamheidsambities van een nieuwe toekomstige woonwijk. Bovendien wordt langs de systematiek van de inspiratiekaarten voorkomen dat kansen gemist worden. Of dat er te eendimensionaal naar oplossingen gegrepen wordt die elders zijn toegepast. In plaats van écht het gesprek aan te gaan over wat het beste past bij (de ambities van) deze nieuwe gebiedsontwikkeling. De inspiratiekaarten zijn daarmee vooral een uitnodiging aan alle betrokken partijen om vanuit een open werkwijze ideeën met elkaar uit te wisselen. Ook hopen wij dat partijen daarmee een steeds hoger ambitieniveau na streven en voorkomen wordt dat duurzame kansen gemist worden. De inspiratiekaarten helpen dan ook om integraal langs de zeven thema’s met elkaar in gesprek te komen. Daarbij willen we bovendien nieuwe ontwikkelingen niet uit het oog verliezen. Daarom bevat elke inspiratiekaart een QR code die leidt naar een online kennisbank. Zodat relevante nieuwe publicaties, ontwikkelingen en innovatieve oplossingen bij een thema bij elke start van een nieuwe gebiedsontwikkeling meegenomen blijven worden.

Tot slot nodigen wij iedereen uit die geïnspireerd is door onze eerst blauwdruk om mee te denken en te doen. Misschien missen jullie bepaalde aspecten. Zijn er aanvullende of betere verdiepingsvragen denkbaar, of zien jullie kansen om nog meer impact met de blauwdruk duurzame woonwijk te helpen realiseren. Wij horen dan graag van jullie! Alle input is welkom met het oog op een toekomstige versie 2.0. Een versie die we ook digitaler en interactiever willen maken; zodat we de impact van keuzemogelijkheden ook direct inzichtelijk en meetbaar helpen maken voor betrokkenen. Want vanuit samenwerking versnellen we met elkaar de transitie naar een duurzame, meer circulaire economie en zorgen we voor een groeiversnelling in ons denken en doen. Elke stap van elke deelnemende organisatie brengt ons samen verder. Samen bouwen we zo aan een duurzame toekomst door het verder brengen van bedrijven. Doe je mee?

COLOFON Project management Nick de Goeij, projectleider (Timpaan) Leon van Ast, aanjager en kwartiermaker (Circulair West)

In opdracht van Stichting Circulair West

Projectondersteuning van en speciale dank aan Michelle Wijnhout en Lars Bouwman (AW Groep), Wouter van Twillert en Merel Stolker (C-creators/Cirkelstad), Koen van den Berg (De Beelen Groep), Aletta Martens en Frank van Delft (HOEK), Menno Pijpers en Walter Alkemade (IDDS), Jochem Hols (KVDK) Diederik Notenboom, Bas Boone en Joey Wahle (Meerlanden), Michiel Daalmans en Hugo de Bruijne (New Story), Rob de Graaf en Henk van der Wel (Ouwehand Bouwen & Ontwikkelen), Yvonne van der Hulst en Winston Groen in ’t Woud (Van der Hulst Bouwbedrijf), Arne Leeuwenburg en Benjamin van Duin (Van Rhijn Bouw).

Deze blauwdruk is mede mogelijk gemaakt door de vrienden van Circulair West en in het bijzonder:

Over Circulair West

www.circulairwest.nl

Circulair West maakt zich sterk voor een economie die efficiënt omgaat met haar materiaalstromen, concurrerend is en duurzaam produceert binnen de natuurlijke grenzen van de aarde. Zo beschermen we onze leefomgeving, de biodiversiteit en dragen we bij aan nieuwe toekomstbestendige werkgelegenheid. Voor meer informatie ga je naar de website of scan de QR-code. Dat doen we door met elkaar samen te werken aan icoonprojecten. Zoals aan de blauwdruk duurzame woonwijk. Daarmee ontwikkelen we toepasbare kennis en bieden we begeleiding aan voor circulaire productieprocessen, -bedrijfsvoering, -producten en -diensten. De nadruk ligt daarbij op ketensamenwerking met bedrijven, overheid en kennisinstanties in Noord- en Zuid-Holland die graag willen innoveren ten dienste van de ondernemer.

Duurzame Ontwikkelingsdoelen

De 17 Duurzame Ontwikkelingsdoelen, ook wel SDG-doelen genoemd, vormen voor onze deelnemers een kompas voor uitdagingen als armoede, onderwijs en de klimaatcrisis en zijn bedoeld om de wereld een betere plek te maken in 2030. Onze bedrijven proberen daar zoveel mogelijk aan bij te dragen vanuit hun bedrijfsactiviteiten.